II SA/Gl 1170/23

II SA/Gl 1170/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Krzysztof Nowak
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1,  art. 24 ust. 2 i 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 maja 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/993/2023/8529 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 4 maja 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/993/2023/8529, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania K. K. (dalej – Skarżący, Wnioskodawca), uchyliło decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej – organ I instancji) z dnia 28 lutego 2023 r. nr [...] i orzekło o przyznaniu Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. K. na okres od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości 2.110 zł oraz od 1 stycznia 2023 r. bezterminowo w wysokości 2.458 zł miesięcznie.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta decyzją z dnia 28 lutego 2023 r., po rozpoznaniu wniosku Skarżącego z dnia 30 grudnia 2022 r., odmówił przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem. W jej uzasadnieniu wskazano, że Skarżący nie spełnia warunku, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm. - dalej u.ś.r.). Zdaniem organu, wprawdzie ojciec Wnioskodawcy jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jednak jego niepełnosprawność nie powstała przed 18 rokiem życia (nie później niż do ukończenia 25 roku życia), lecz w okresie znacznie późniejszym.
W odwołaniu z dnia 20 marca 2023 r. Skarżący zanegował decyzję organu I instancji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Argumentując swe stanowisko wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznał niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Kolegium decyzją z dnia 4 maja 2023 r. uchyliło w całości rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i orzekło o przyznaniu Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem na okres od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości 2.110 zł oraz od 1 stycznia 2023 r. bezterminowo w wysokości 2.458 zł miesięcznie.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie Kolegium zanegowało stanowisko Prezydenta Miasta o wystąpieniu przeszkody opisanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przyjęło bowiem – opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 – że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż w okresie określonym w art. 17 ust. 1b u.ś.r., kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
W dalszej części Kolegium przyjęło, że Skarżący zrezygnował z zatrudnienia z konieczności sprawowania opieki nad ojcem będącym osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zatem uznało, że spełnia on warunki dla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze z dnia 12 czerwca 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Wnioskodawca zanegował decyzję Kolegium w części dotyczącej określenia daty początkowej świadczenia. Stwierdził bowiem, że winno być ono ustalone od marca 2022 r., kiedy to jego ojca uznano za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Z tego też względu wniósł o uchylnie zaskarżonej decyzji jedynie we wskazanej części. Następnie Wnioskodawca podniósł, że organ I instancji uniemożliwił mu złożenie stosownego wniosku w kwietniu 2022 r., którym chciał ubiegać o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Jak stwierdził Skarżący, organ I instancji miał to uzasadnić niedopuszczalnością jednoczesnego prowadzenia postępowań w odniesieniu do dwóch osób, gdyż w tamtym czasie toczyło się już postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia ze względu na opiekę nad bratem.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 u.ś.r. Zgodnie z jego ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Skarżący nie kwestionuje samego prawa, czy też wysokości przyznanego świadczenia, a jedynie określenie miesiąca, od którego należne jest mu owo świadczenie. Twierdzi bowiem, że winno mu być wypłacone od miesiąca, w którym jego ojciec został uznany za osobę niepełnosprawna w stopniu znacznym.
Zajmując się tym zagadnieniem wskazać należy, że w myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Z przepisu tego wynika, że skoro prawo do świadczenia jest przyznawane na wniosek podmiotu uprawnionego do uzyskania takiego świadczenia, to dopiero jego złożenie determinuje moment początkowy przyznania świadczenia. W tym zakresie nie można oczekiwać od organu właściwego, aby ten swoimi działaniami wyręczał wnioskodawcę w zakresie możliwości uzyskania świadczenia. Dodać należy, że okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie art. 24 ust. 2 u.ś.r. (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2147/19, Lex nr 3025497).
Od zasady przyznawania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku wyjątkiem jest regulacja zawarta w przepisie art. 24 ust. 2a u.ś.r. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że Skarżący wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem złożył w dniu 30 grudnia 2022 r. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Wnioskodawcę. Zatem – w myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r. - Kolegium prawidłowo ustaliło prawo Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od grudnia 2022 r. Jak podkreślono wcześniej, to aktywność osoby ubiegającej się o świadczenie determinuje datę, od której możliwe jest przyznanie świadczenia. Niezależnie więc od przyczyn, które wpłynęły na zaniechanie złożenia wniosku we wcześniejszym terminie, niedopuszczalnym było przyznanie świadczenia za okres sprzed daty jego faktycznego wpływu, pomimo tego, że Skarżący już wcześniej spełniał przesłanki do jego uzyskania.
W tym przypadku nie znajduje zastosowania również art. 24 ust. 2a u.ś.r. Otóż orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca Skarżącego pochodzi z marca 2022 r. Oznacza to, że Skarżący składając w grudniu 2022 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie dochował zakreślonego prawem 3-miesiecznego terminu liczonego od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W tej sytuacji skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).