II SA/Łd 645/23

II SA/Łd 645/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i par. 3, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2625
Art. 394 ust. 1 pkt 13, art. 396 ust. 1 pkt 7, art. 423 ust. 2 i ust. 5 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2519
Art. 5 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
Art. 21 ust. 1, art. 87, art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 977
Art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
Par. 26 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant: asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 roku sprawy ze skargi J. B. i M. B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Łowiczu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 25 maja 2023 roku znak WA.ZUZ.5.4219.2.2023.AK w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego Łódź Wschód Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 10 marca 2023 r., znak: WA.5.6.4200.26.2023.JS; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Łowiczu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie solidarnie na rzecz skarżących J. B. i M. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 maja 2023 r. znak: WA.ZUZ.5.4219.2.2023.AK Dyrektor Zarządu Zlewni w Łowiczu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na mocy art. 127 § 2 i 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej również jako: "k.p.a.") oraz art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm., dalej również jako: "Prawo wodne") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego Łódź Wschód Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 10 marca 2023 r., znak: WA.5.6.4200.26.2023.JS o wniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego złożonego przez J. B. i M. B. na wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzenia do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód tj. wykonanie studni chłonnej zlokalizowanej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym 5/2, obręb geodezyjny J., gm. Z., pow. Z., woj. [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
W dniu 22 lutego 2023 r. do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Nadzór Wodny Łódź Wschód wpłynął wniosek J. B. i M. B., zam. J. 3K, [...] J., na wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód, tj. wykonanie studni chłonnej, na działce o nr ewid. 5/2, obręb geodezyjny J., gm. Z., pow. [...], woj. [...]. Z treści zgłoszenia wynika zakres tej inwestycji, który obejmuje wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków i studni chłonnej. Celem planowanych robót jest wykonanie urządzenia wodnego, tj. studni chłonnej, służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód.
Kierownik Nadzoru Wodnego Wód Polskich w Łodzi po przeanalizowaniu powyższego wniosku oraz wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. dla części obszaru G. – M. – J. zatwierdzonego uchwałą nr V/30/ll Rady Gminy Zgierz z dnia 24 lutego 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego 2011.107.935. z dnia 18 kwietnia 2011 r., dalej również jako: "m.p.z.p.") w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru obrębu J. w gminie Z., stwierdził że wnioskowane przedsięwzięcie planowane jest w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem 11 MN - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W § 16 pkt 3 ppkt d) m.p.z.p. ustala w zakresie odprowadzenia ścieków sanitarnych możliwość gromadzenia ścieków w zbiornikach bezodpływowych na terenie nieruchomości do czasu wyposażenia terenów w sieć zbiorczej kanalizacji sanitarnej, z obowiązkiem zapewnienia okresowego wywozu zgromadzonych nieczystości do punktu zlewnego. Wspomniana uchwała nr V/30/ll nie przewiduje możliwości obsługi działki o nr ewid. 5/2 w zakresie kanalizacji sanitarnej poprzez przydomową oczyszczalnię ścieków.
Organ pierwszej instancji ocenił zatem, iż wykonanie na działce o nr ewid. 5/2, obręb geodezyjny J. urządzenia wodnego w postaci studni chłonnej rozsączającej ścieki oczyszczone w przydomowej oczyszczalni ścieków celem ich wprowadzenia do ziemi na potrzeby zwykłego korzystania z wód stanowiłoby naruszenie ustalenia dokumentu, o którym mowa w art. 396 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo wodne, tj. ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu J. w gminie Z.
W świetle ww. faktów, w ocenie organu pierwszej instancji, zaistniała podstawa do wniesienia przez organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych sprzeciwu w drodze decyzji na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 Prawa wodnego.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. B. i M. B., wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, iż zapisy planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzające zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków pozostają w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2519 ze zm., dalej również jako: "u.c.p.g."), co z kolei prowadzi do wniosku, iż postanowienia tego planu pozostają w sprzeczności z aktem wyższego rzędu - rangi ustawy. Zaskarżona decyzja jest oparta o taki właśnie zapis – § 16 pkt 3 ppkt d m.p.z.p., który, rozumiany w sposób zaproponowany przez organ pierwszej instancji, jest oczywiście sprzeczny z przytoczonym wyżej art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.
Organ drugiej instancji nie znalazł jednak podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i zaskarżoną decyzją utrzymał je w mocy. Organ odwoławczy na wstępie podkreślił, iż zapisy art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa Wodnego wyraźnie wskazują, że zgoda wodnoprawna nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Organ drugiej instancji pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. znak WA.ZUZ.5.4219.2.2023.AK zwrócił się do Wójta Gminy Z. o wyjaśnienia dotyczące zapisów zawartych w m.p.z.p. poprzez wskazanie, czy załączony w sprawie zgłoszenia wodnoprawnego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązuje i należy się do niego dostosowywać, czy też plan nie obowiązuje i należy występować o decyzje o warunkach zabudowy lub inne ustalenia w ramach lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Natomiast w sytuacji, gdy załączony m.p.z.p. obowiązuje, o przedłożenie zaświadczenia Wójta Gminy Z. o zgodności zamierzenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym 5/2, obręb geodezyjny J., gm. Z., pow. [...], woj. [...] z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzją o warunkach zabudowy lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej bądź towarzyszącej.
W odpowiedzi na powyższe pismo Wójt Gminy Z. postanowieniem Nr 14/2023 z dnia 4 maja 2023 r. znak: ZU.6727.14.2023 odmówił wydania interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sposób opisany w wezwaniu.
W związku z powyższym, analizując zaskarżoną decyzję oraz dokumenty sprawy, zarówno co do jej treści merytorycznej, jak i do toku postępowania, organ drugiej instancji stwierdził, iż nie może uwzględnić odwołania od decyzji z dnia 10 marca 2023 r., znak sprawy: WA.5.6.4200.26.2023.JS wnoszącej sprzeciw do zgłoszenia wodnoprawnego z powodów podniesionych w odwołaniu, ponieważ zgodnie z art. 423 ust 5 pkt 2 ustawy Prawo wodne, organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8, lub narusza interesy osób trzecich, właściciela wód, co Kierownik Nadzoru Wodnego Łódź Wschód Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uczynił.
Skargę na powyższą decyzję złożyli J. B. i M. B., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do pominięcia aktu wyższego rzędu (ustawa) niż akt prawa miejscowego. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wnieśli o uchylenie obu zaskarżonych decyzji oraz umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojej skargi skarżący wskazali, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd o pierwszeństwie przepisów ustawy przed wadliwymi zapisami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Ponieważ jedynym możliwym rozstrzygnięciem organu administracji po uchyleniu ww. decyzji mogłoby być umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, gdyż od samego początku nie istniały podstawy prawne do zgłoszenia przez organ sprzeciwy od dokonanego zgłoszenia budowy oczyszczalni ścieków, zastosowanie znajdzie norma art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej również jako: "p.p.s.a.").
Z uwagi na powyższe okoliczności skarżący wnieśli jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w Łowiczu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie podtrzymał argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Łowiczu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 25 maja 2023 r. znak: WA.ZUZ.5.4219.2.2023.AK, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego Łódź Wschód Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 10 marca 2023 r., znak: WA.5.6.4200.26.2023.JS o wniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego złożonego przez J. B. i M. B. na wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzenia do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód tj. wykonanie studni chłonnej zlokalizowanej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym 5/2, obręb geodezyjny J., gm. Z., pow. [...], woj. [...]. Kontrolując zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, Sąd stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, co uzasadniało ich usunięcie z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, przy uwzględnieniu uregulowań ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z art. 394 ust. 1 pkt 13 Prawa wodnego zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego stanowi, iż pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W myśl zaś art. 423 ust. 5 pkt 2 Prawa wodnego organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza m.in. ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1 – 7 Prawa wodnego, a więc również miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
W realiach niniejszej sprawy, jak prawidłowo ustaliły organy administracji, nieruchomość skarżących, na której planowana jest przedmiotowa inwestycja, objęta została postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jest zlokalizowana na obszarze, należącym do jednostki planistycznej o symbolu: "11 MN" – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W zakresie odprowadzania ścieków na całym obszarze obowiązywania planu uchwałodawca ustalił możliwość gromadzenia ścieków w zbiornikach bezodpływowych na terenie nieruchomości do czasu wyposażenia terenów w sieć zbiorczej kanalizacji sanitarnej, z obowiązkiem zapewnienia okresowego wywozu zgromadzonych nieczystości do punktu zlewnego ścieków. Zauważyć należy zatem, iż na terenie obowiązywania powyższego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie dopuszczono odprowadzania ścieków sanitarnych do przydomowych oczyszczalni ścieków. Jednocześnie postanowienia planu nie zawierają wyraźnego zakazu odprowadzania ścieków w ten sposób.
Zgodnie jednak z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Podkreślić należy, iż stosownie do treści art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (ust. 1). Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (ust. 2). Z kolei art. 94 Konstytucji RP stanowi, iż organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Powyższe przepisy zarówno wymieniają źródła prawa obowiązującego w Polsce, jak również wprowadzają zasadę hierarchiczności aktów prawnych. Podstawowym źródłem prawa na terenie RP jest Konstytucja. Aktami niższej rangi w stosunku do Konstytucji są ustawy, dalej ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Aktami najniższej rangi, stanowiącymi jednocześnie źródło prawa powszechnie obowiązującego, są akty prawa miejscowego, w tym miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego wydawane na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Z powołanej zasady hierarchiczności wynika, że umocowanie do wydawania aktów niższego rzędu musi wynikać z aktów wyższego rzędu, przy czym przepisy zawarte w aktach niższego rzędu nie mogą naruszać przepisów zamieszczonych w aktach wyższego rzędu. Hierarchiczna budowa systemu źródeł prawa obliguje do przyjęcia dyrektywy interpretacyjnej, w myśl której, w razie kolizji między normami prawnymi, przepisy prawa zawarte w akcie wyższego rzędu stosuje się przed przepisami prawa zawartymi w akcie niższego rzędu. Hierarchiczność źródeł prawa wyklucza możliwość stosowania norm hierarchicznie niższych, regulujących te same kwestie w sposób odmienny (por. wyrok WSA w Białymstoku z 17 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Bk 846/22 dostępny, podobnie jak inne powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej również jako: "CBOSA").
Organy administracji w niniejszej sprawie zatem dokonały błędnej, bowiem sprzecznej z przepisami aktu wyższego rzędu – art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., wykładni postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Regulacje zawarte w art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego uprawniają organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego tylko wówczas, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem ustawodawca nie uzależnił obowiązku wniesienia przez organ sprzeciwu od tego, czy wykonanie czynności, robót lub urządzeń wodnych jest zgodne z ustaleniami planu miejscowego. Nakazał mniej restrykcyjnie oceniać, czy inwestycja nie narusza ustaleń tego aktu. Zapisów planu miejscowego nie można zaś interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, w którym nie znajduje to umocowania w obowiązujących przepisach prawa, tym bardziej że ustawodawca w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków. W sytuacji, gdy na danym terenie nie ma sieci kanalizacyjnej, bowiem pozostaje ona dopiero w sferze planów realizacyjnych, właściciel musi mieć alternatywę zapewnienia infrastruktury, którą gwarantuje mu ustawa poprzez dokonanie własnego wyboru – czy to zbiornika bezodpływowego, czy też przydomowej oczyszczalni ścieków. W innym wypadku zostanie pozbawiony uprawnienia ustawowego, w czym także należy upatrywać naruszenia zasady ochrony tego prawa zagwarantowanej w Konstytucji (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). Tej kompetencji nie może przejąć gmina poprzez zamieszczenie w planie zagospodarowania przestrzennego zapisu, który przewiduje zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Ograniczenie natomiast tego prawa poprzez narzucenie – choć na okres przejściowy – jedynie możliwości lokalizowania zbiorników bezodpływowych pozostaje w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 czerwca 2017 r., sygn. IV SA/Wa 18/17; wyrok WSA w Łodzi z 17 maja 2023 r., sygn. II SA/Łd 274/23; wyrok WSA w Poznaniu z 31 maja 2023 r., sygn. III SA/Po 111/23, publ. CBOSA).
Zastosowanie w niniejszej sprawie powinna zatem znaleźć funkcjonalna wykładnia postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pomimo że literalnie w planie tym mowa jest o gromadzeniu ścieków w zbiornikach bezodpływowych do czasu wyposażenia terenu objętego planem w sieć zbiorowej kanalizacji sanitarnej, to inwestor, który posiada konieczne środki i warunki terenowe, ma prawo wybudować przydomową oczyszczalnię ścieków. Odmienna wykładnia omawianego przepisu miejscowego planu prowadziłaby do wniosku, że rozwiązanie dopuszczone przepisami obowiązujących ustaw, technicznie i ekologicznie korzystniejsze, za jakie należy uznać możliwość budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, nie zostało przez stanowiącą plan jednostkę samorządu terytorialnego w ogóle dopuszczone do stosowania. Tego rodzaju wnioskowania, niewynikającego wprost z regulacji w tymże planie zawartych, w żaden sposób nie da się pogodzić z racjonalnością stosowania prawa i jego funkcją (celem), którym jest, jeżeli chodzi o przepisy z dziedziny planowania przestrzennego, zapewnienie możliwości realizacji inwestycji z uwzględnieniem ładu przestrzennego, walorów architektonicznych i krajobrazowych, wymagań ochrony środowiska, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa ludzi i mienia, walorów ekonomicznych przestrzeni, prawa własności, potrzeb interesu publicznego (stosownie do treści art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 977 ze zm.).
Z § 16 pkt 3 ppkt d przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie można zatem wywodzić zakazu budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, skoro jest to rozwiązanie przewidziane w ustawie o czystości i porządku w gminach, a także w § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), który to przepis stanowi, że w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka budowlana przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. Należy zatem przyjąć, że dopóki na terenie objętym inwestycją nie zostanie zbudowana sieć kanalizacyjna, to nie można narzucać inwestorowi rozwiązań dotyczących odprowadzania ścieków, jeżeli proponowane przez niego rozwiązania i metody nie są sprzeczne po pierwsze, z ustawą, po wtóre z wymaganiami technicznymi dla budynków i ich usytuowania (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 lutego 2021 r., sygn. II SA/Łd 796/20, publ. CBOSA).
Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy administracji w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną interpretację § 16 pkt 3 ppkt d miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dokonaną bowiem bez uwzględnienia treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.
Sprawa nie podlega jednak ponownemu rozpatrzeniu przez organy administracji, a to z uwagi na treść art. 423 ust. 2 zd. 1 Prawa wodnego. Przepis ten stanowi, iż do wykonywania czynności, robót lub urządzeń wodnych podlegających obowiązkowi zgłoszenia wodnoprawnego można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 3 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Obecnie nie jest zatem możliwe wniesienie sprzeciwu od dokonanego przez skarżących zgłoszenia wodnoprawnego z uwagi na upływ terminu 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organowi. Powyższe postępowanie stało się zatem bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 300 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
lp