III OSK 117/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-11
NSAAdministracyjneŚredniansa
kombatanciuprawnienia kombatanckiewznowienie postępowanianowe dowodyterminyK.p.a.NSAWSAprawo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, uznając, że nowe dowody nie spełniały wymogów do wznowienia postępowania.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu K. M. uprawnień kombatanckich, mimo jego twierdzeń o postrzeleniu w wieku 12 lat. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, skarżący wystąpił o wznowienie postępowania, powołując się na nowe dowody. Zarówno organ administracji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, a ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny, uznali, że przedstawione dowody nie spełniały wymogów do wznowienia postępowania, ponieważ były już znane organom lub nie miały charakteru nowych istotnych okoliczności. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła pierwotnie odmowy przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, mimo jego twierdzeń o postrzeleniu w dzieciństwie. Po szeregu decyzji administracyjnych i wyrokach sądowych, w tym oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA w 2011 r., skarżący wystąpił o wznowienie postępowania w 2023 r., powołując się na nowe dowody, takie jak pisma prokuratury i zeznania świadków. Organ administracji odmówił wznowienia, wskazując, że dowody te były już znane lub nie miały charakteru nowych istotnych okoliczności, a także z uwagi na upływ terminów określonych w K.p.a. WSA w Łodzi oddalił skargę skarżącego, uznając, że dowody te były już przedmiotem wcześniejszych postępowań, a nawet gdyby były nowe, upłynęły terminy do wznowienia. NSA w wyroku z dnia 11 czerwca 2024 r. podzielił stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przedstawione przez skarżącego dowody były już znane organom orzekającym w poprzednich postępowaniach, a instytucja wznowienia postępowania nie może służyć do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeśli nie spełnia się ściśle określonych przesłanek formalnych i merytorycznych, w tym terminów. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych przez WSA, w tym kwestię rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, upływ terminu określonego w art. 146 § 1 K.p.a. stanowi przeszkodę do wznowienia postępowania, nawet jeśli pojawiły się nowe okoliczności lub dowody.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że instytucja wznowienia postępowania jest ograniczona czasowo, a upływ 5 lub 10 lat od doręczenia decyzji ostatecznej wyłącza możliwość jej uchylenia z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 K.p.a., co potwierdza art. 146 § 1 K.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

ustawa o kombatantach art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi

W razie bezzasadności skargi kasacyjnej sąd ją oddala.

Pomocnicze

K.p.a. art. 146 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy, po których upływie nie można uchylić decyzji w wyniku wznowienia postępowania.

K.p.a. art. 148 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania.

K.p.a. art. 149 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, a z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi

Określa przesłanki rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedstawione przez skarżącego dowody nie stanowiły nowych istotnych okoliczności, gdyż były już znane organom w poprzednich postępowaniach. Upłynął termin określony w art. 146 § 1 K.p.a., co wyklucza możliwość wznowienia postępowania. Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 122 P.p.s.a. w zw. z art. 10 P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. przez nieprzekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a w zw. z art. 146 § 1 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

instytucja wznowienia postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpującą w przepisach prawa procesowego. Przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Kwiecińska

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności wymogów dotyczących nowych dowodów i terminów, a także zasad rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, związanej z uprawnieniami kombatanckimi i wnioskiem o wznowienie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność procedur administracyjnych i sądowych w kontekście dochodzenia praw kombatanckich, a także podkreśla znaczenie terminów i formalnych wymogów przy wnioskach o wznowienie postępowania.

Czy można wznowić postępowanie po latach, gdy dowody były już znane? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 117/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II SA/Łd 636/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-09-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 636/23 w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 636/23, oddalił skargę K. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 maja 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji K. M. (dalej jako "skarżący") zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o nadanie uprawnień kombatanckich, podnosząc, że jako 12-letni chłopiec został postrzelony podczas strzelaniny partyzantów z Niemcami. Zarząd Wojewódzki Związku Kombatantów RP i BWP w rekomendacji uznał, że brak jest podstaw do nadania uprawnień kombatanckich.
Decyzją z dnia 18 marca 2009 r., na podstawie art. 1-4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2002 roku, nr 42, poz. 371 ze zm.) – dalej: "ustawa o kombatantach", Kierownik Urzędu odmówił przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich.
W terminie ustawowym skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 listopada 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 listopada 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1408/10 oddalił skargę kasacyjną.
Skarżący wnioskiem z dnia 25 lipca 2019 r. wystąpił o zmianę decyzji na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. Do wniosku załączył zeznania świadków oraz pisma prokuratury.
Decyzją z dnia 14 lutego 2020 r., Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 26 listopada 2009 r. Powyższa decyzja została utrzymana decyzją Szefa Urzędu z dnia 21 maja 2020 r.
W dniu 26 stycznia 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania przedmiotowych uprawnień kombatanckich. Pismem, które wpłynęło do urzędu w dniu 15 marca 2023 r. skarżący doprecyzował, że opiera swoje żądanie na dowodach, które dołączył do wniosku. Organ ustalił że skarżący, chce by wniosek był rozpatrywany w oparciu o tryb przewidziany w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Postanowieniem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 marca 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a., odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 listopada 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia 18 marca 2009 r., odmawiającą przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich.
Postanowieniem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 maja 2023 r., po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego zażalenia, utrzymano w mocy postanowienie z dnia 22 marca 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 marca 2009 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ stwierdził, że po ponownej analizie materiału dowodowego załączonego przez skarżącego do wniosku o wznowienie postępowania oraz w postępowaniu II - instancyjnym nie zostały przedłożone jakiekolwiek nowe dowody mogące potwierdzić okoliczności represji okresu II wojny światowej, mające wpływ na zmianę decyzji organu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Jak wskazano w uzasadnieniu dowody przedstawione przez skarżącego znajdują się w aktach sprawy i były przedmiotem wydanych już decyzji o odmowie uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich (por. decyzje z dnia 14 lutego 2020 r. oraz 21 maja 2020 r.). Nie sposób więc przyjąć, że nie były znane organom orzekającym.
Niezależnie od powyższego, nawet gdyby organy wszczęły postępowanie wznowieniowe, to ze względu na upływ nieprzywracalnego terminu określonego w art. 146 § 1 K.p.a uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Skarżący i tak nie mógłby zostać uznany za kombatanta w postępowaniu wznowieniowym. Ponadto analiza treści pism skarżącego wskazuje, że próbuje on wykorzystać instytucję wznowienia postępowania do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej: "P.p.s.a.", skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. M. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 122 P.p.s.a. w zw. z art. 10 P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. przez nieprzekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie, mimo złożenia przez skarżącego wniosku o wyznaczenie rozprawy, fakultatywnego charakteru rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym, obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady jawności postępowania oraz możliwości wyznaczenia rozprawy nawet w przypadku rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym;
2) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedokonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oraz niezastosowaniu środka określonego w P.p.s.a., mimo zaistnienia przesłanek to uzasadniających, tj. konieczności uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w tym przede wszystkim art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., polegającego na odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich mimo niedysponowania tymi dokumentami przez organ administracji publicznej w toku wydawania decyzji z dnia 18 marca 2009 r. oraz 26 listopada 2009 r.;
3) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedokonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oraz niezastosowaniu środka określonego w P.p.s.a., mimo zaistnienia przesłanek to uzasadniających, tj. konieczności uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w tym przede wszystkim art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a., polegającego na przyznaniu prymatu zasadzie trwałości decyzji administracyjnej, która nie ma charakteru bezwzględnego na gruncie K.p.a. i podlega uchyleniu właśnie w toku postępowania wznowieniowego;
4) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a w zw. z art. 146 § 1 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedokonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oraz niezastosowaniu środka określonego w P.p.s.a., mimo zaistnienia przesłanek to uzasadniających, tj. konieczności uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w tym przede wszystkim art. 146 § 1 K.p.a., polegającego na uznaniu upływu czasu na uchylenie decyzji za przesłankę wyłączającą możliwość wznowienia postępowania w sytuacji, gdy z orzecznictwa sądów administracyjnych jasno wynika, że:
a) sam upływ czasu nie jest przesłanką wyłączającą możliwość prowadzenia postępowania wznowieniowego;
b) w przypadku upływu terminu organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, bowiem koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.
Nadto, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w razie uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi.
Skarżący kasacyjnie zawarł również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie było postanowienie wydane w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpującą w przepisach prawa procesowego. W myśl art. 148 § 1 K.p.a., strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a w razie gdy żąda wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Strona musi zatem udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Z wykładni wskazanego przepisu art. 148 § 1 K.p.a. wynika, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwufazowe i w jego pierwszej fazie właściwy organ bada jedynie czy podanie o wznowienie wniosła strona uprawniona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowieniowe, a także, czy został zachowany termin do złożenia wniosku. Okoliczności powyższe organ administracji jest zobowiązany zbadać z urzędu, bowiem uchybienie terminu do wniesienia podania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). Natomiast przejście do drugiej fazy postępowania wznowieniowego, polegającej na badaniu ustawowych przesłanek charakterystycznych dla danego trybu, możliwe jest wyłącznie po wykluczeniu zaistnienia wskazanych przeszkód natury formalnej.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Okoliczności te muszą mieć charakter prawotwórczy, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musiała istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogła być znana organowi, który wydał decyzję. W wyroku z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. II OSK 1631/16 (LEX nr 2493404) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że przez nowe istotne okoliczności dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. należy rozumieć tylko okoliczności o takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że stanowisko zaprezentowane w wyroku Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, bowiem znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienie faktyczne i prawne, a w skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych prawnych kontrargumentów, które mogłyby je skutecznie podważyć.
W przedmiotowej sprawie jako faktyczną podstawę wznowienia skarżący wskazał:
- pismo Prokuratury Rejonowej z 9 lutego 1995 r,
- zeznanie świadka J. K. z dnia 11 sierpnia 2016 r.,
- zeznanie świadka M. K. z dnia 11 sierpnia 2016 r.,
- pismo prokuratury rejonowej z dnia 25 września 2017 r.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że ww. dowody przedstawione przez skarżącego są w aktach sprawy i były przedmiotem wydanych już decyzji o odmowie uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich (por. decyzje z dnia 14 lutego 2020 r. oraz z dnia 21 maja 2020 r.). Trudno zatem przyjąć, że nie były znane organom orzekającym.
Dalej wskazać należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego postanowienia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, P.p.s.a., również przepis art. 151 tej ustawy stanowią jedynie wynik kontroli przez sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie stwierdził naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ani art. 16 § 1 K.p.a., dlatego prawidłowo oddalił skargę. Skoro zatem, Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, P.p.s.a.
Jak już podniesiono wyżej rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza, że zainicjowany skargą strony proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie ujawnił wad postępowania, które obligowałyby sąd do wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego uzasadnieniem (wyjaśnieniem) dla rozstrzygnięcia wynikającego z art. 151 P.p.s.a. są przede wszystkim te oceny Sądu, w których zawarta jest aprobata dla poczynań organu odwoławczego. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza przede wszystkim, że Sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonego aktu nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady skutkującej sankcją nieważności oraz że nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego o braku właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej przez Sąd pierwszej instancji. Prawidłowo bowiem Sąd ten ocenił, że skoro już we wstępnym stadium postępowania wznowieniowego, po stronie skarżącego występuje brak wykazania podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., to na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., należy wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, co też zasadnie uczynił organ w niniejszej sprawie.
Nie jest również zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Stosownie do tego unormowania sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Takie właśnie postanowienie jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Zostały zatem spełnione przesłanki do rozpoznania tej sprawy w trybie uproszczonym. Nie jest też naruszeniem art. 119 pkt 3 P.p.s.a. skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, gdy strona uważa, że sprawę należy rozpoznać na rozprawie. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie NSA, rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. np. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. III FSK 2403/21, LEX nr 3514491 lub z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. II OSK 387/21, LEX nr 3695624).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI