II SA/Łd 614/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2009-09-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
środki unijneRegionalny Program Operacyjnyocena formalnaprotestwykonalność prawnaprawo do dysponowania nieruchomościądrogi publicznepostępowanie administracyjnekontrola sąduuchwała

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność uchwały Zarządu Województwa w przedmiocie odrzucenia protestu dotyczącego oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu, uznając, że ocena została przeprowadzona z naruszeniem prawa.

Powiat i Gmina Miasta O. zaskarżyły uchwałę Zarządu Województwa odrzucającą ich protest dotyczący oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu "Budowa ulicy Południowej w O.". Skarżący zarzucili organowi błędną wykładnię przepisów dotyczących wykonalności prawnej projektu i prawa do dysponowania nieruchomością, wskazując na niespójność kryteriów oceny. Sąd uznał, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa, głównie z powodu błędnego odrzucenia protestu zamiast jego merytorycznego rozpoznania oraz wadliwego uzasadnienia uchwały. Sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Powiat [...] i Gmina Miasta O. wnieśli skargę na uchwałę Zarządu Województwa [...] odrzucającą ich protest dotyczący wyników oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu "Budowa ulicy Południowej w O." w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa. Organ odrzucił protest, uznając, że stan formalno-prawny nieruchomości nie jest uregulowany, co stanowiło brak formalny wniosku. Skarżący zarzucili organowi błędną wykładnię przepisów, w szczególności art. 12 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wskazując, że prawo do dysponowania nieruchomością nie jest wymagane na etapie składania wniosku o dofinansowanie, a tytuł prawny zostanie uzyskany w późniejszym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę, stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa. Sąd wskazał na dwa główne uchybienia: błędne odrzucenie protestu zamiast jego merytorycznego oddalenia oraz wadliwe uzasadnienie uchwały, które opierało się na notatkach służbowych, a nie na stanowisku samego organu orzekającego. Sąd podkreślił, że kryterium "Wykonalność prawna projektu" powinno być interpretowane w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych, która upraszcza procedury i nie wymaga posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na etapie składania wniosku. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność uchwały i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odrzucenie protestu w sytuacji, gdy mógł on być merytorycznie rozpoznany, jest naruszeniem prawa. Organ powinien był rozpoznać protest merytorycznie i go oddalić, jeśli uznał za niezasadny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrażenie "odrzuca protest" użyte przez organ było błędne, ponieważ powinno zostać użyte sformułowanie "oddala protest", jeśli organ dokonał merytorycznej oceny. Odrzucenie jest rozstrzygnięciem formalnym, stosowanym gdy pismo nie jest dopuszczalne, a nie gdy jest niezasadne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

PPSA art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 3 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.p.p.r. art. 30c § 1

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

u.z.p.p.r. art. 30c § 3

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

u.z.p.p.r. art. 30e

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

Pomocnicze

u.z.p.p.r. art. 25 § 1

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

u.z.p.p.r. art. 26 § 1

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

u.z.p.p.r. art. 30b § 5

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

u.z.s.p.i.r.i.w.d.p. art. 12 § 4

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Nieruchomości lub ich części określone w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, z dniem, w którym ta decyzja stała się ostateczna, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

u.z.s.p.i.r.i.w.d.p. art. 1 § 1

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.w. art. 41 § 1

Ustawa o samorządzie województwa

u.s.w. art. 41 § 2

Ustawa o samorządzie województwa

PPSA art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ błędnie odrzucił protest zamiast go merytorycznie rozpoznać i oddalić. Uzasadnienie uchwały organu było wadliwe, opierało się na notatkach służbowych, a nie na stanowisku organu orzekającego. Kryterium "Wykonalność prawna projektu" zostało błędnie zinterpretowane przez organ; prawo do dysponowania nieruchomością nie jest wymagane na etapie składania wniosku o dofinansowanie w trybie ustawy o drogach publicznych.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że protest został odrzucony po merytorycznej analizie, co oznaczało jego oddalenie. Organ utrzymywał, że brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane na etapie składania wniosku stanowił niespełnienie kryterium kompletności załączników i wykonalności prawnej projektu.

Godne uwagi sformułowania

ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo odrzucenie protestu było błędne, powinno nastąpić jego oddalenie uzasadnienie uchwały powinno zawierać merytoryczne odniesienie do zarzutów strony kryterium "Wykonalność prawna projektu" nie można analizować w oderwaniu od zapisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Skład orzekający

Jolanta Rosińska

sprawozdawca

Barbara Rymaszewska

przewodniczący

Czesława Nowak – Kolczyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kryterium wykonalności prawnej projektu w kontekście prawa do dysponowania nieruchomością, wymogi formalne uzasadnienia uchwał organów administracji, zasady procedury odwoławczej w ramach programów operacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o dofinansowanie w ramach RPO i specyfiki ustawy o drogach publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu procedury ubiegania się o środki unijne i pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych oraz interpretacja kryteriów oceny projektów. Pokazuje też, jak sądowa kontrola może korygować błędy organów administracji.

Błąd formalny czy merytoryczny? Jak sąd ocenił odrzucenie protestu w sprawie środków unijnych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 614/09 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2009-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jolanta Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność aktu organu jednostki samorządu terytorialnego, niebędącego aktem prawa miejscowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 1, par. 2 pkt 4, par. 3, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
art. 26, 30c, 30e
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
art. 12
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 30 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA: Czesława Nowak – Kolczyńska Sędzia WSA: Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi Powiatu [...] i Gminy Miasta O. na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odrzucenia protestu dotyczącego wyników oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu "Budowa ulicy Południowej w O." 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa [...]; 2. zasądza od organu – Zarządu Województwa [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz: a) Powiatu [...] kwotę 600 (sześćset) złotych, b) Gminy Miasta O. kwotę 300 (trzysta) złotych. LS
Uzasadnienie
Powiat [...] i Gmina Miasto O. wnieśli skargę na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie odrzucenia protestu dotyczącego wyników oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu "Budowa ulicy P. w O.".
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Powiat [...] złożył wniosek o dofinansowanie projektu pn. "Budowa ulicy P. w O." w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 – 2013. Jako podmiot biorący udział w realizacji projektu wskazano Gminę Miasto O. W opisie projektu wskazano, że jest on konsekwencją rozpoczętej w roku 2005 inwestycji i jednocześnie ostatnim etapem przebudowy układu komunikacyjnego w O., którego celem jest nowoczesne i bezpieczne połączenie terenów inwestycyjnych zlokalizowanych na terenie miasta z autostradą, drogą krajową i drogą wojewódzką. Projekt realizowany będzie w systemie "Zaprojektuj i wybuduj". Po zaakceptowaniu wniosku o dofinansowanie, zostanie ogłoszony przetarg na pełną realizację inwestycji (tzn. projektowanie i wykonawstwo). W pierwszej połowie 2010 roku powstanie projekt techniczny i podjęte zostaną działania w celu uzyskania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji. Przyjęty proces realizacji inwestycji jest racjonalny i efektywny kosztowo (koszty projektu zostaną poniesione dopiero po zakwalifikowaniu wniosku do dofinansowania). Na następnym etapie zostaną zrealizowane dalsze prace budowlane (rozbiórka istniejącej drogi wraz z nasypem, wykonanie nowego nasypu z dwoma jezdniami, obustronnymi chodnikami i ścieżką rowerową, budowa mostu wraz z umocnieniem brzegów rzeki w obrębie mostu, budowa skrzyżowania wraz z sygnalizacją, wykonanie oświetlenia, budowa kanalizacji deszczowej wraz z urządzeniami oczyszczającymi oraz usunięta zostanie kolizja z kanalizacją telekomunikacyjną, wodociągową i energetyczną). Zdaniem wnioskodawcy, projekt zgodny jest z celami i zadaniami zawartymi w strategicznych dokumentach wnioskodawcy i partnera projektu.
W piśmie z dnia [...] roku Dyrektor Departamentu ds. Regionalnego Programu Operacyjnego Urzędu Marszałkowskiego w Ł. poinformował wnioskodawcę, że projekt nie został wyłoniony do dofinansowania, gdyż w wyniku oceny formalnej stwierdzono, że zawiera on braki. Wnioskodawca wskazał, że nie stan prawny działek Nr ewid. [...],[...],[...] – obręb [...], działek Nr ewid. [...], [...] – obręb [...] oraz działki Nr [...] w obrębie [...] nie jest uregulowany. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wnioskodawca uzyska w momencie otrzymania ostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zgodnie z treścią art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 193, poz. 1194 ze zm.). Z racji tego, że wnioskodawca nie posiada jeszcze tej decyzji, organ uznał, że stan formalno – prawny nieruchomości jest nieuregulowany. W treści tego pisma zawarto pouczenie, że od wyników przeprowadzonej oceny przysługuje, w terminie 14 dni, prawo złożenia pisemnego protestu do Instytucji Zarządzającej Regionalnego Projektu Operacyjnego.
W treści protestu Powiat [...] i Gmina Miasto O. zarzucili niespójność kryteriów oceny projektów w ramach dokumentu "Kryteria wyboru projektów" oraz dokumentu "Szczegółowy opis kryteriów wyboru projektów", który stanowi załącznik do Regulaminu Konkursu. Opisy poszczególnych kryteriów w tych dokumentach różnią się. Stosując reguły kolizyjne, wnioskodawca przyjął za nadrzędne zapisy regulaminu konkursu wraz z załącznikami. W odniesieniu do kwestii wykonalności prawnej projektu, strona podała, że ze Szczegółowego opisu kryteriów wyboru wynika, że uregulowanie stanu formalno – prawnego nieruchomości nie stanowi warunku niezbędnego do spełnienia kryterium. Uregulowany stan formalno – prawny jest narzędziem do stwierdzenia spełnienia kryterium wykonalności prawnej, czyli wskazania, że nie ma przeszkód w dostępności nieruchomości na potrzeby realizacji projektu. Kryterium prawnej wykonalności projektu zostało spełnione, gdyż organ nie wskazał przeszkód w dostępności nieruchomości na potrzeby realizacji inwestycji. Organ dopuścił realizację inwestycji w trybie "Zaprojektuj i wybuduj". Z uwagi na ograniczone możliwości finansowe wnioskodawcy i partnera pozwalające na realizację inwestycji dopiero po uzyskaniu dofinansowania, nieracjonalnym byłoby wydatkowanie kwoty ok. 700 tys. zł na przygotowanie projektu, pozyskanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i przejęcie części nieruchomości wraz z obowiązkiem zapłaty odszkodowań. Przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przewidują możliwość realizacji przedsięwzięcia na gruncie, który nie stanowi własności inwestora. Na mocy tej ustawy, inwestor uzyskuje prawo własności do gruntu z momentem kiedy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stanie się ostateczna. Działki oznaczone Nr ewid. [...],[...] i [...] w obrębie [...], działki Nr ewid. [...] i [...] w obrębie [...] oraz działki Nr ewid. [...] i [...] w obrębie [...] są użytkowane na cele publiczne i nie jest znane inne ich przeznaczenie. W roku 2009 partner wniosku uzyska prawo własności tych działek poprzez zasiedzenie.
Po rozpoznaniu protestu, Zarząd Województwa [...] uchwałą z dnia [...] roku odrzucił protest do etapu oceny formalnej projektów złożonych w konkursie dla naboru Nr 1 wniosków o dofinansowanie projektów w ramach osi priorytetowej i Infrastruktura transportowa – Działanie I.1 Drogi Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 – 2013. Jako podstawę prawną uchwały wskazano art. 41 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (t. j. Dz. U. z 2001 roku Nr 142, poz. 1590 ze zm.) oraz uchwałę Nr 1167/08 Zarządu Województwa [...] z dnia 1 sierpnia 2008 roku w sprawie przyjęcia Podręcznika Procedur wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 – 2013 zmienionej uchwałą Nr 236/09 Zarządu Województwa [...] z dnia 25 lutego 2009 roku w sprawie zmiany uchwały Zarządu Województwa [...] Nr 1167/08 z dnia 1 sierpnia 2008 roku w sprawie przyjęcia Podręcznika Procedur wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 – 2013. W uzasadnieniu tej uchwały organ wyjaśnił, że odrzucenie protestu nastąpiło na podstawie weryfikacji odwołania dokonanej przez Departament ds. Regionalnego Programu Operacyjnego i Departament Polityki Regionalnej, zgodnie z dokumentacją konkursową dla tego naboru oraz aktualnym Podręcznikiem Procedur Wdrażania RPO. Rezultatem tej weryfikacji są notatki służbowe sporządzone przez podmioty, które dokonywały weryfikacji, stanowiące załącznik do uchwały.
W skardze na powyższą uchwałę Powiat [...] i Gmina Miasto O. wnieśli o stwierdzenie, że ocena projektu pn. "Budowa ulicy Południowej w O." została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Strona w treści skargi zarzuciła błędną i dowolną wykładnię przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. j. Dz. U. z 2009 roku Nr 84, poz. 712) oraz Szczegółowego opisu kryteriów wyboru projektu w ramach programu, stanowiącego załącznik do Regulaminu Konkursu. Błędna wykładnia doprowadziła do odrzucenia wniosku o dofinansowanie. Zdaniem strony, w sprawie doszło do naruszenia art. 5 pkt 11 w/w ustawy, poprzez niestosowanie zasad obowiązujących organ, w zakresie zasad procedury odwoławczej. W sprawie doszło także do naruszenia art. 30b ust. 5 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z zasadami procedury odwoławczej poprzez przyjęcie, że protest podlega odrzuceniu, podczas gdy żadna z przesłanek określonych w tym przepisie nie została spełniona. Poprzez takie działanie strona została pozbawiona możliwości merytorycznego rozpoznania protestu. Wniosek o dofinansowanie, zgodnie z systemem realizacji, spełniać musi dwie grupy przesłanek – formalne i merytoryczne. Do grupy przesłanek formalnych zaliczono m. in. wykonalność prawną projektu oraz kompletność załączników. Jednym z załączników jest oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością. W odniesieniu do tej kwestii strona powtórzyła zarzuty zawarte w proteście odnoszące się do braku spójności między Szczegółowym opisem kryteriów stanowiącym załącznik do regulaminu konkursu, a załącznikiem do Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych RPO. Zdaniem strony skarżącej, kryterium "Wykonalność prawna projektu" dotyczy dostępności do nieruchomości na potrzeby realizacji projektu. Bez wątpienia, wnioskodawcy posiadają dostęp do nieruchomości, gdyż działki od dawna są użytkowane w celach publicznych. Tytuł prawny do nieruchomości strona uzyska na mocy art. 12 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W tej sytuacji, zdaniem strony, organ powinien dokonać interpretacji zapisów na korzyść strony wnoszącej protest.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, że niedołączenie do wniosku dokumentów dotyczących stanu formalno – prawnego określonych nieruchomości skutkuje niespełnieniem kryterium kompletności załączników zgodnie z wymogami zawartymi w ogłoszeniu o konkursie. Protest strony skarżącej został oddalony kwestionowaną uchwałą. W treści uchwały wskazano, że protest został odrzucony, jednakże po merytorycznym rozpoznaniu został on w istocie oddalony. Organ nie podzielił zarzutu błędnej wykładni art. 12 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Strona skarżąca przyznała, że stan prawny określonych działek nie jest uregulowany. Jednocześnie strona nie złożyła decyzji wydanej na podstawie art. 12 w/w ustawy. Wyłącznie ostateczna decyzja wydana na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych powoduje, że oznaczone w niej nieruchomości stają się własnością jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Samo oświadczenie bez ostatecznej decyzji nie potwierdza tytułu do nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Regulację taką stanowi art. 30c ustawy z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. j. Dz. U. z 2009 roku Nr 84, poz. 712). Zgodnie z tym przepisem, po wyczerpaniu środków odwoławczych przewidzianych w systemie realizacji programu operacyjnego i po otrzymaniu informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wyniku rozpatrzenia skargi, zgodnie z zapisem art. 30c ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, Sąd może:
1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą;
2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; bądź
3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli z jakichkolwiek względów jest ono bezprzedmiotowe.
W zakresie nieuregulowanym w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem określonych przepisów (art. 30e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju).
Na wstępie wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz na podstawie postanowień Regulaminu konkursu dla naboru Nr 1 wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej I Infrastruktura transportowa, Działanie I.1 Drogi – Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 – 2013, zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] roku.
W stanie faktycznym sprawy Sąd uznał, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą. Sąd rozpoznając zawisłą sprawę dostrzegł dwa rodzaje uchybień. Pierwsze z nich odnosi się do kwestii sformułowania rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanej uchwale. Drugie dotyczy kwestii interpretacji pojęcia "Wykonalność prawna projektu".
Sąd rozpoznając sprawę podzielił zarzut skargi dotyczący kwestii sformułowania rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanej uchwale. Organ sformułował uchwałę w sposób następujący: "odrzuca wniesione protesty od etapu oceny formalnej projektów złożonych w konkursie dla naboru Nr 1 wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi priorytetowej I Infrastruktura transportowa Działanie I.1 Drogi Regionalnego Programu Operacyjnego (...)". W uzasadnieniu do tej uchwały organ powołał się na notatki służbowe, które nie stanowią załącznika do tej uchwały, a w istocie zawierają merytoryczne odniesienie się do treści protestów.
Jak już wskazano, postępowanie w sprawie regulowane jest zapisami ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i Regulaminu konkursu dla naboru wniosków o dofinansowanie projektów w ramach odpowiedniej Osi Priorytetowej – Regionalnego Programu Operacyjnego. Przepis art. 25 ust. 1 tej ustawy stanowi, że za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa. Do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności określenie systemu realizacji programu operacyjnego (art. 26 ust. 1 pkt 8 w/w ustawy). Przy czym system realizacji to zasady i procedury obowiązujące instytucje uczestniczące w realizacji strategii rozwoju oraz programów, obejmujące zarządzanie, monitoring, ewaluację, kontrolę i sprawozdawczość oraz sposób koordynacji działań tych instytucji; system realizacji określa również środki odwoławcze przysługujące wnioskodawcy w trakcie naboru projektów. W ramach tych obowiązków Zarząd Województwa przyjął Regulamin konkursu dla naboru wniosków o dofinansowanie projektów w ramach odpowiedniej Osi Priorytetowej – Regionalnego Programu Operacyjnego. Regulamin stanowi załącznik do tej uchwały. Załącznikami do regulaminu są m. in. zasady procedury odwoławczej w ramach RPO. W punkcie 4.6 w/w zasad znajduje się m. in. zapis, że protest nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli mimo prawidłowego pouczenia został on wniesiony po terminie, w sposób sprzeczny z pouczeniem, bądź do niewłaściwej instytucji. Zapis taki został recypowany z art. 30b ust. 5 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Odrzucenie protestu z powodu sprzeczności z pouczeniem dotyczy tylko takiej sytuacji, gdy składający protest nie wskazał swoich danych oraz danych projektu, którego dotyczy protest lub nie wskazał żadnych zarzutów. W przypadku gdy protest nie spełnia wymogów formalnych (tj. podlega odrzuceniu), zgodnie z zapisem 6.1 zasad, Departament Polityki Regionalnej informuje Zarząd Województwa o konieczności odrzucenia środka odwoławczego i umorzeniu postępowania. Zarząd Województwa podejmuje decyzję w przedmiotowym zakresie. Następnie w punkcie 6.2 zapisano, iż uznanie protestu za niezasadny przez Departament Polityki Regionalnej skutkuje przekazaniem odpowiedniej informacji Zarządowi Województwa, który podejmuje decyzję o oddaleniu protestu.
Z tych zapisów wyrażenie wynika, że organ po uznaniu, że protest jest dopuszczalny (spełnia wymogi formalne), ale nie jest zasadny (organ nie zgadza się argumentacją strony), powinien w odpowiedniej formie go oddalić. Błędnym zatem było, w stanie faktycznym sprawy, odrzucenie protestu. Z zasad ogólnych prawa wynika, że odrzucenie (podobnie jak zwrot) wniosku, czy pisma jest rozstrzygnięciem formalnym, który wchodzi w grę w razie, gdy tenże dokument nie jest dopuszczalny. Uznanie, że pismo wnoszone przez stronę nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn merytorycznych winno skutkować nie uwzględnieniem go, czyli oddaleniem. W tym zakresie na akceptację zasługuje odpowiedni zapis skargi. Tym samym Sąd nie uznał argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę. Organ w treści odpowiedzi wskazał, że owszem protest został odrzucony, ale nastąpiło to po merytorycznej jego analizie, zatem protest został oddalony. W ocenie Sądu, z przyczyn wskazanych na wstępie, nie można utożsamiać pojęcia odrzucenia protestu z jego oddaleniem.
Sąd oceniając legalność kwestionowanej uchwały dostrzegł również jeszcze jedno uchybienie. Z zasad ogólnych prawa i gwarancji konstytucyjnych wynika, że strona wnosząca wniosek, środek zaskarżenia, bądź jakikolwiek inny środek zawierający negatywną ocenę sytuacji, ma prawo znać powody, dla których organ nie podzielił argumentacji strony. Wynika z tego, że powody, dla których organ nie zgadza się ze stroną, powinny być zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Tymczasem argumenty te zostały zawarte w dołączonej do uchwały notatce służbowej. Notatka ta została sporządzona przez Dyrektora Departamentu, a nie przez organ orzekający w sprawie, czyli Zarząd Województwa. W treści powoływanych zasad procedury odwoławczej wskazano, że to Zarząd Województwa podejmuje ostateczną decyzję co do zasadności protestu (por. np. zapis punktu 6.1, jak i dwukrotnie w punkcie 6.2). Nawet, gdy Zarząd Województwa podziela stanowisko zawarte w tej notatce, to tenże Zarząd powinien, jako organ uprawniony do rozpatrzenia protestu, zaprezentować swój pogląd w sprawie. Stanowisko organu powinno być zawarte w uzasadnieniu uchwały wydawanej po rozpoznaniu protestu.
W treści skargi strona wywodziła, że wbrew stanowisku organu spełniony został wymóg prawnej wykonalności projektu. Zdaniem strony skarżącej, organ błędnie zinterpretował zapis art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 193, poz. 1194 ze zm.). Przepis art. 12 ust. 4 tej ustawy stanowi, że nieruchomości lub ich części określone w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, z dniem, w którym ta decyzja stała się ostateczna, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, bądź własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych.
Ustosunkowując się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że na mocy art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, do zadań instytucji zarządzającej należy m. in. przygotowanie szczegółowego opisu priorytetów programu operacyjnego. Instytucja zarządzająca, czyli w stanie faktycznym sprawy Zarząd Województwa, skorzystał z tego uprawnienia. Organ ten określił Szczegółowy opis kryteriów wyboru projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 – 2013, który stanowi załącznik do Regulaminu konkursu. W treści tego dokumentu wskazano, że przy kryterium "Wykonalność prawna projektu" ocenie podlegać będzie to, czy stan formalno – prawny nieruchomości, gruntów, urządzeń, których dotyczy projekt jest uregulowany i nie ma przeszkód w ich dostępności na potrzeby realizacji projektu. Zapisy priorytetów programu operacyjnego nie mogą być ustanawiane sprzecznie z regulacjami prawnymi zawartymi w aktach o randze ustawowej. Skoro ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, nie wymaga, by podmiot ubiegający się o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to organ w sprzeczności z tą ustawą nie mógł zawrzeć takiego zapisu w stanowionym przez siebie dokumencie.
Na marginesie podkreślić trzeba, że ustawodawca, dążąc do wyraźnego przyspieszenia procesu budowy dróg krajowych postanowił w tej ustawie zdecydowanie uprościć procedury przygotowania i realizacji inwestycji w tym zakresie (por. uzasadnienie projektu ustawy, druk Nr 858 Sejmu RP IV kadencji). Ten akt prawny stanowi zatem szczególne uregulowanie dotyczące lokalizacji dróg publicznych. Zakres przedmiotowy tej ustawy określony został w jej art. 1 ust. 1. Przepis ten stanowi, że ustawa ta określa zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, w tym warunki lokalizacji i nabywania nieruchomości na ten cel oraz budowy tych dróg, a także organy właściwe w tych sprawach. W szczególności rzeczona ustawa reguluje postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych, nabywanie nieruchomości pod drogi, jak i zasady realizacji inwestycji drogowych. Ustawa ta określa formalno – prawną stronę realizacji projektu budowy drogi, której dotyczy inwestycja objęta wnioskiem o dofinansowanie ze środków unijnych.
Reasumując, Sąd uznał, że pojęcia "Wykonalność prawna projektu" nie można analizować w oderwaniu od zapisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Przy ocenie pojęcia "Wykonalność prawna projektu" należy uwzględnić fakt, że na etapie przygotowywania inwestycji drogowej (w szczególności składania wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej), w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, inwestor nie musi wykazać się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 200 oraz art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu art. 30e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
K.O.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI