II SA/Łd 606/23

II SA/Łd 606/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 511/24 - Wyrok NSA z 2025-03-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 581
art. 27 ust. 1, ust. 1a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 250 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 18
par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 24 października 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Dominika Jaśkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2023 roku znak: SKO.4111.21.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr SKO.4111.21.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania R.G. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 27 i art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 581), powoływanej dalej jako: "u.p.o.u.a." utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 23 marca 2023 r. znak: SOCIII.522.160.2023.038592.149470.134943.124000.001.2023.U wydaną na podstawie art. 7 i art. 104 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1, ust. 1a i art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie u.p.o.u.a. na rzecz: P. G., R. G.1 i P. G.1 w wysokości 23 486,42 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości 109,95 zł, co łącznie stanowi kwotę 23 596,37 zł.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 8 marca 2023 r. wpłynęło pismo R. G., w którym zwrócił się o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz: P. G., R.G.1, P. G. 1. Po uwzględnieniu wpłat dokonanych na konto organu właściwego wierzyciela ustalono, że według stanu na dzień 23 marca 2023 r. R.G. do zwrotu pozostaje kwota należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 23 596,37 zł.
Decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 maja 2018 r., znak: SOC.III.8188- 1/038592-D/002-U/2018 orzeczono o odmowie umorzenia R. G. odsetek od kwoty głównej należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. G.1 w okresie od 01.11.2010 r. do 30.09.2013 r. oraz w okresie od 01.12.2013 r. do 30.09.2014 r., na rzecz R. G.1 w okresie od 01.11.2010 r. do 30.09.2013 r. oraz w okresie od 01.03.2014 r. do 30.09.2014 r. oraz na rzecz P. G. w okresie od 01.11.2010 r. do 30.09.2014 r. oraz o rozłożeniu pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. G.1 w okresie od 01.11.2010 r. do 30.09.2013 r. oraz w okresie od 01.12.2013 r. do 30.09.2014 r., na rzecz R. G.1 w okresie od 01.11.2010 r. do 30.09.2013 r. oraz w okresie od 01.03.2014 r. do 30.09.2014 r. oraz na rzecz P. G. w okresie od 01.11.2010 r. do 30.09.2014 r. na 159 rat, z czego 158 rat w wysokości 300,00 zł miesięcznie, 1 rata w wysokości 37,79 zł. Powyższa decyzja została wydana na wniosek R.G. i jest zgodna z jego żądaniem.
Przedmiot wniosku R. G. z dnia 8 marca 2023 r. o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest rozstrzygnięty ww. decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 maja 2018 r. Ostatnia rata przypada na miesiąc sierpień 2031 r. R. G. wywiązuje się z obowiązku wynikającego z rozstrzygnięć zawartych w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 maja 2018 r.
Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że R. G. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i mieszka wraz z byłą żoną B. G. Skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość renty wynosi 1331,41 zł miesięcznie. Skarżący otrzymuje również dodatek pielęgnacyjny w wysokości 256,44 zł miesięcznie oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 500,00 zł miesięcznie. B. G. pobiera świadczenie przedemerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 1229,14 zł miesięcznie. Do stałych kosztów utrzymania mieszkania należą: opłata za czynsz w wysokości 412,93 zł miesięcznie, opłata za energię elektryczną, która za miesiąc grudzień 2022 r. wynosiła 198,96 zł, za miesiąc styczeń 2023 r. wynosiła 198,96 zł, za miesiąc marzec 2023 r. wynosiła 666,79 zł, opłata za gaz, która za miesiąc styczeń 2023 r. wynosiła 50,29 zł, za miesiąc marzec 2023 r. wynosiła 81,56 zł. R. G. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z orzeczoną niezdolnością do pracy. Orzeczenie wydane jest na stałe.
W ocenie organu I instancji niewątpliwie jest, że R. G. jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi i zdrowotnymi. Przedstawiony materiał dowodowy nie stanowi jednakże przesłanki do umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sytuacja w której się obecnie znajduje skarżący nie uzasadnia zastosowania najdalej idącej ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w postaci umorzenia tych należności. W ocenie organu I instancji posiadane schorzenia, trudna sytuacja zdrowotna i materialna nie nakłada na organ administracji automatycznego obowiązku umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych. Aby organ mógł podjąć decyzję o umorzeniu długu, sytuacja rodzinna i dochodowa musi wyróżniać osobę spośród innych dłużników alimentacyjnych. Wskazywane przez R. G. okoliczności nie czynią jego sytuacji wyjątkowej, a tym samym nie mogą stawiać w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. G. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium, po przywołaniu treści art. 27 ust. 1 i art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. oraz art. 7 k.p.a. wskazało, że kwestia możliwości umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych pozostawiona została uznaniu organowi administracyjnemu. Organ zobowiązany jest do zbadania sytuacji dochodowej i rodzinnej strony ubiegającej się o umorzenie. Organ zatem może, ale nie musi umorzyć świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami, co oznacza możliwość negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia przesłanek. Wybór rozstrzygnięcia nie może być dowolny, musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym.
W ocenie organu II instancji przywołane w postępowaniu okoliczności nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie zadłużenia. Jako przyczyny niełożenia na utrzymanie osób uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego R. G. wskazał niski dochód i stan zdrowia. Trudna sytuacja finansowa i niewielkie dochody oraz zły stan zdrowia są cechą większości zobowiązanych za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. W ocenie organu niewątpliwie obecna sytuacja zdrowotna i dochodowa skarżącego jest trudna, jednak nie pozbawia możliwości podejmowania działań zmierzających do jej poprawy i dalszej spłaty ciążących zaległości alimentacyjnych.
Bezspornym jest, że zadłużenie R. G. powstało na skutek niedopełnienia obowiązku alimentacji na rzecz własnych dzieci. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są w zastępstwie osoby zobowiązanej do alimentacji, a nie zamiast tej osoby. Obowiązek alimentacyjny wobec dzieci spoczywa bowiem na rodzicach, a nie na organach państwa, zatem dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w jego zastępstwie. Zważywszy, że załatwienie każdej sprawy administracyjnej wymaga wyważenia słusznego interesu obywatela i interesu społecznego, uwzględnienie prośby R.G. godziłoby w interes społeczny poprzez przyznanie kolejnej ulgi dłużnikowi alimentacyjnemu, który nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, które z różnych powodów nie są w stanie swych zobowiązań regulować samodzielnie. Osoby takie zwykle znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, nie posiadają dostatecznych środków na wywiązywanie się ze swych zobowiązań wobec dzieci, stąd z czasową pomocą dla ich rodzin wychodzą organy państwa. Podkreślić jednak należy, że pomoc ta udzielana jest w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, a nie zamiast tych osób. Wypłata świadczeń alimentacyjnych przez organy państwa stanowi swoisty kredyt udzielany osobom zobowiązanym do alimentacji, który to kredyt winien zostać przez te osoby spłacony. Zwrotność wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tym obszarze.
Umorzenie pozostałej kwoty należności R. G. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osób uprawnionych oznaczałoby obarczenie wszystkich podatników osobistym długiem strony.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. G. zaskarżył w całości decyzję organu II instancji stwierdzając, że jego sytuacja odróżnia się od innych dłużników, gdyż orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz z orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy wydane na stałe wiążą się z bardzo dużą wadą wzroku i niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Dodatkowo zaznaczył, że oczekuje na mieszkanie dostosowane do jego inwalidztwa, a opłaty z nim związane będzie musiał pokrywać samodzielnie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 18 października 2023r. pełnomocnik skarżącego rozszerzył zarzuty skargi o:
1. naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, że sytuacja dochodowa i rodzinna nie uzasadnia umorzenia należności podczas, gdy sytuacja życiowa skarżącego posiadającego orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe, u którego stwierdzono konieczność stałej opieki związku z ograniczoną możliwością egzystencji, uzyskującego dochód w postaci renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i świadczenia uzupełniającego w łącznej wysokości 2290 złotych uzasadnia uznanie jego sytuacji za szczególną, a tym samym umożliwienie skarżącemu skorzystania z dobrodziejstwa instytucji przewidzianej w tym przepisie,
2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzający do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegających na nieuznaniu sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i zarobkowej skarżącego za wyjątkową, która uniemożliwia mu trwale wywiązanie się z obowiązku spłacenia długu w Funduszu Alimentacyjnym oraz zaniechanie oceny całokształtu materiału dowodowego i pominięcie w uzasadnieniu decyzji dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji ze względu na wskazane naruszenia.
Pełnomocnik wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2023 r. (SKO.4111.21.2023) oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 23 marca 2023 r. roku (SOCIII.522.160.2023.038592,149470.134943.124000.001.2023.U) oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie orzeczenia o umorzeniu pozostałego zadłużenia, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
- przyznanie adwokatowi M. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu powiększonych o należną stawkę podatku od towarów i usług, oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.
W treści uzasadnienia podniesiono, że decyzja wydana przez organ przekroczyła granice uznania administracyjnego. Wskazano także, że skarżący ze względu na stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy, a okoliczność ta pozwala uznać sytuację R. G. za szczególną, tym samym uzasadniając umożliwienie skarżącemu skorzystania z dobrodziejstwa instytucji przewidzianej w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja co do zasady odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 581).
Zgodnie z art. 27 ust. 1 p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 27 ust. 1a u.p.o.u.a.).
Natomiast jak wynika z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3 u.p.o.u.a.).
W rozpoznawanej sprawie bezspornymi pomiędzy stronami postępowania pozostają wysokość pozostałej kwoty do spłaty oraz fakt spłacania tej kwoty w ratach przez skarżącego.
Wskazać należy, że rozstrzygnięcia organów administracji wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty przez ustawodawcę w powołanym wyżej art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. zwrot "wierzyciel może". Powyższe oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia tych należności, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 maja 2022 r., III SA/Kr 108/22; wyrok WSA w Bydgoszczy z 5 kwietnia 2022 r., II SA/Bd 109/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłankami, które w tym wypadku, organ ma obowiązek ustalić i poddać dogłębnej ocenie są: sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a, które Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela i przyjmuje za własne, podkreśla się, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym, taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych, a wykazanie ich istnienia ciąży na stronie wnioskującej o udzielenie ulgi. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może być bowiem odbierane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci, w sytuacji gdy sytuacja materialna i osobista dłużnika nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona z zaniedbań, które miały miejsce przed kilku laty i obecnie dłużnik ponosi tego negatywne konsekwencje. Zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Należy też mieć na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy z 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w przypadku rodziców w stosunku do dzieci, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w wyjątkowych sytuacjach (por. wyroki NSA z: 18 grudnia 2020 r., I OSK 2269/20; z 27 października 2020 r., I OSK 1015/20; z 14 lipca 2020 r. I OSK 2861/19; z 20 listopada 2019 r., I OSK 3150/18; z 21 kwietnia 2020 r., I OSK 346/1; z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 9/19, z 14 lutego 2019 r., I OSK 2149/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rolą organu, stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., pozostaje natomiast wnikliwie ustalenie istnienia (lub braku) okoliczności przemawiających za udzieleniem wnioskowanej ulgi, przeprowadzenie zgodnie z art. 80 k.p.a. oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz uzasadnienie wydanej decyzji w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Kontrola legalności takiego aktu dokonywana przez sąd administracyjny polega natomiast na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej i obiektywnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż sytuacja zdrowotna skarżącego (orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, braku możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia oraz choroba oczu) a także sytuacja finansowa, (wysokość renty – 1331 zł, dodatek pielęgnacyjny – 256 zł, świadczenie uzupełniające 500 zł vs. Stałe koszty utrzymania – 412 zł czynsz, opłata za energię elektryczną – ok. 200 zł, opłata za gaz – ok. 50 zł, rata za świadczenie alimentacyjne – 300 zł), nie jest na tyle trudna, by uniemożliwiała spłatę rat. Organy prawidłowo oceniły i rozważyły możliwość umorzenia pozostałych do spłaty rat.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że od 2018 roku kiedy to organ I instancji rozłożył zaległość na raty nie doszło do pogorszenia ani sytuacji finansowej ani zdrowotnej skarżącego. Wbrew twierdzeniem skarżącego należy zauważyć, że sytuacja skarżącego nie wyróżnia się na tle pozostałych osób. Duża część dłużników alimentacyjnych jest nie zdolna do pracy, więc pozytywne rozpatrzenie wniosku skutkowałoby nieprawidłowym rozłożeniem jego należności na ogół społeczeństwa.
Należy podkreślić także, że skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Ponadto nietrafny jest argument o możliwości otrzymania w przyszłości mieszkania i ponoszenia opłat z nim związanych jest to zdarzenie przyszłe i niepewne, niemogące mieć wpływu na aktualną sytuację skarżącego i jego wniosek o umorzenie kwoty pozostałej do spłaty.
Reasumując Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy administracji działały na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Zasadnie uznały, w ramach przyznanych przez ustawodawcę granicach uznania administracyjnego, iż przedstawione przez skarżącego okoliczności nie stanowią okoliczności szczególnych, uzasadniających udzielenie wnioskowanej przez stronę ulgi. W sposób prawidłowy dokonały istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego ustaleń faktycznych i oceny zgromadzonego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.), co pozwoliło na ocenę sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego. Uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem Sądu orzeczona niepełnosprawność i brak możliwości świadczenia jakiejkolwiek pracy nie wskazują, że sytuacja skarżącego może się znacząco polepszyć, lecz z akt nie wynik by sytuacja skarżącego na przestrzeni ostatnich miesięcy czy lat się pogorszyła lub miała pogorszyć w przyszłości, zatem spłata rat w wysokości 300 zł miesięcznie jest jak najbardziej w zasięgu skarżącego Wydaje się że na przestrzeni lat sytuacja się polepszyła gdyż skarżący otrzymuje dodatkowe świadczenia takie jak 13 i 14 renta.
Końcowo należy wskazać, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zadłużenia nie pozbawia skarżącego możliwości składania kolejnych wniosków w oparciu o art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. W przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 18).
/a.tp.