II SA/Łd 600/23

II SA/Łd 600/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1716
art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 6, art. 8a, art. 26 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o  przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 11 października 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant Pomocnik sekretarza Aleksandra Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 roku sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej C w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2023 roku znak: SKO.4160.11.2023 w przedmiocie potwierdzenia wysokości opłaty rocznej z tytułu przekształcenia z mocy prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. ał
Uzasadnienie
II SA/Łd 600/23
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia 13 października 2022 r., wydaną na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1495, dalej u.p.p.u.w.), w ramach postępowania wszczętego na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej C w Ł., Prezydent Miasta Łodzi "potwierdził" wysokość (8830,00 zł) i okres wnoszenia (20 lat) rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w Ł. przy ul. [...], oznaczonego w rejestrze gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], objętego księgą wieczystą nr [...]. Organ umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji, w którym powołał się na uprzednio wydane zaświadczenie z dnia 22 sierpnia 2022 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r., uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej ustalenia okresu wnoszenia rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w Ł. przy ul. [...], oznaczonego w rejestrze gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], objętego księgą wieczystą nr [...], i w tym zakresie ustaliło okres wnoszenia tej opłaty na 20 lat, licząc od dnia przekształcenia, czyli od dnia 1 stycznia 2022 r., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części dotyczącej ustalenia wysokości tej opłaty.
Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w., jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Zaświadczenie, o którym mowa w powołanym przepisie, to zaświadczenie potwierdzające przekształcenie w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.p.p.u.w., które wydawane jest przez właściwy organ, czyli odpowiednio wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego (zob. art. 4 ust. 2 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 3). Jak stanowi art. 4 ust. 3 u.p.p.u.w., zaświadczenie zawiera oznaczenie nieruchomości gruntowej lub lokalowej, według ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości, a w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 2, zaświadczenie zawiera także oznaczenie i datę wydania zezwolenia, o którym mowa w tym przepisie. Z mocy art. 4 ust. 4 u.p.p.u.w. w zaświadczeniu tym potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, zwanej "opłatą", wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7 - i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera również pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1. Wskazana w art. 4 ust. 4 i art. 6 ust. 1 opłata została sprecyzowana w art. 7 ust. 1 u.p.p.u.w. jako opłata, którą nowy właściciel gruntu ponosi z tytułu przekształcenia na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu. Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. jej wysokość jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Organ podkreślił odrębność 2 opłat: 1) rocznej opłaty przekształceniowej, należnej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu; 2) opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, obciążającej użytkownika wieczystego przed przekształceniem, dodając, że w myśl zasady sformułowanej w art. 7 ust. 6 u.p.p.u.w. opłata (o której mowa powyżej w pkt 1) jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Jak więc wynika z przytoczonych unormowań, kluczowe znaczenie dla określenia zarówno wysokości (art. 7 ust. 2), jak i okresu wnoszenia (art. 7 ust. 6) rocznej opłaty przekształceniowej, ma ustalenie dnia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe. Regułą wynikającą z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. jest przekształcenie z dniem 1 stycznia 2019 r., jednakże analizowana ustawa przewiduje wyjątki od tej zasady, a jeden z nich został uregulowany w art. 26 ust. 2 u.p.p.u.w. Stosownie do tego przepisu w przypadku gdy postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe, w rozumieniu art. 1 ust. 2, prowadzone na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. póz. 1314, dalej u.p.p.u.w.08), nie zakończy się do dnia 31 grudnia 2021 r. wydaniem decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przekształcenie następuje z dniem 1 stycznia 2022 r. zgodnie z zasadami określonymi w u.p.p.u.w. W takim przypadku wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu 1 stycznia 2022 r. (należy zauważyć, że w tym zakresie cytowany przepis potwierdza regułę wyrażoną w art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w.). Prawidłowa interpretacja przytoczonych uregulowań prowadzi do przyjęcia, że w sytuacji opisanej w art. 26 ust. 2 u.p.p.u.w. dotychczasowy użytkownik wieczysty jest zobligowany do uiszczania do końca 2021 r. opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, natomiast od początku 2022 r. ciąży na nim, jako nowym właścicielu gruntu, obowiązek ponoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości odpowiadającej hipotetycznej wysokości opłaty rocznej w dniu 1 stycznia 2022 r., który trwa przez okres 20 lat, licząc od tej daty.
Jak wynika z akt sprawy, grunt położony w Ł. przy ul. [...], oznaczony w rejestrze gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], objęty księgą wieczystą nr [...], jest gruntem zabudowanym na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.p.p.u.w. Prawo użytkowania wieczystego tego gruntu nie przekształciło się jednak z mocy prawa w prawo własności z dniem 1 stycznia 2019 r., na podstawie art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. Powodem było wszczęcie w stosunku do niego przed tą datą postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności w oparciu o przepisy u.p.p.u.w.08 oraz złożenie do dnia 31 marca 2019 r. przez użytkownika wieczystego oświadczenia o prowadzeniu dalszego postępowania na podstawie tych unormowań. Jako że postępowanie to nie zakończyło się do dnia 31 grudnia 2021 r. wydaniem decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przekształcenie nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2022 r., zgodnie z zasadami określonymi w u.p.p.u.w., a jego podstawę prawną stanowił art. 26 ust. 2 u.p.p.u.w. Mając powyższe na względzie, Prezydent Miasta Łodzi wydał zaświadczenie z dnia 22 sierpnia 2022 r., w którym potwierdził dokonane przekształcenie, a także poinformował Spółdzielnię Mieszkaniową C w Ł. jako nowego właściciela gruntu m.in. o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości 8830,00 zł, przez okres 20 lat, począwszy od 2022 r. Zaświadczenie to zostało doręczone ww. podmiotowi w dniu 24 sierpnia 2022 r., po czym w dniu 12 września 2022 r., a więc w terminie określonym w art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w., złożył on do Prezydenta Miasta Łodzi wniosek o ustalenie wysokości i okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku została wydana zaskarżona decyzja.
Kolegium zwróciło uwagę, że treść odwołania wskazuje, że kwestią sporną w niniejszej sprawie nie jest wysokość opłaty ani długość okresu jej wnoszenia, lecz data początkowa tego okresu. Strona podnosi, że 20-letni okres wnoszenia opłaty powinien być liczony od dnia 1 stycznia 2019 r. Stanowisko to nie znajduje jednak oparcia w przepisach prawa materialnego, a konkretnie stoi w sprzeczności z jednoznacznym brzmieniem art. 7 ust. 6 w związku z art. 26 ust. 2 u.p.p.u.w. Pierwszy z tych przepisów stanowi bowiem wprost, że początek biegu okresu wnoszenia opłaty wyznacza dzień przekształcenia (prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe), natomiast drugi wyraźnie określa dzień przekształcenia (1 stycznia 2022 r.) w sytuacji opisanej w jego hipotezie, która to sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W konsekwencji nie budzi żadnych wątpliwości, że do końca 2021 r., tj. w czasie trwania stosunku prawnego użytkowania wieczystego, Spółdzielnia Mieszkaniowa C w Ł. była zobowiązana do uiszczania opłat rocznych z tytułu przysługiwania jej tego prawa, a dopiero od dnia 1 stycznia 2022 r., czyli od daty przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, powstał obowiązek ponoszenia przez nią, przez okres kolejnych 20 lat, rocznej opłaty przekształceniowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.p.p.u.w. Jednocześnie należy wyjaśnić, że w sprawie tej nie znajduje zastosowania powołany w odwołaniu art. 8a u.p.p.u.w., gdyż dotyczy on sytuacji, w której przekształcenie nastąpiło z dniem 1 stycznia 2019 r., a przed wydaniem zaświadczenia potwierdzającego to przekształcenie dotychczasowy użytkownik wieczysty wniósł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za 2019 r. lub następne lata, pomimo że — wobec przekształcenia tego prawa w prawo własności - była już ona nienależna. Jest to zupełnie inny przypadek niż sytuacja uregulowana w art. 26 ust. 2 u.p.p.u.w., w której przekształcenie następuje z dniem 1 stycznia 2022 r. i dopiero z tą datą wygasa obowiązek ponoszenia opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego. Różnica sprowadzająca się do odmiennej daty przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ma zasadniczy i bezpośredni wpływ na sposób kwalifikowania wpłat dokonanych przez użytkownika wieczystego/właściciela gruntu w poszczególnych okresach.
Z przedstawionej argumentacji wynika, że stanowisko organu odwoławczego co do kwestii będącej przedmiotem sporu jest w istocie zbieżne z zapatrywaniem organu pierwszej instancji, które zostało najpierw wyrażone w zaświadczeniu z dnia 22 sierpnia 2022 r., a później potwierdzone w jego decyzji z dnia 13 października 2022 r. Pomimo to Kolegium uznało za celowe uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia okresu wnoszenia rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowego gruntu i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Wiąże się to wyłącznie z potrzebą uściślenia rozstrzygnięcia przez wskazanie, od jakiej daty należy liczyć 20-letni okres wnoszenia opłaty, jako że decyzja organu pierwszej instancji niedostatecznie precyzuje tę kwestię, a jest ona istotnym elementem rozstrzygnięcia odnoszącego się do ustalenia okresu wnoszenia opłaty. W pozostałej części, dotyczącej ustalenia wysokości rocznej opłaty przekształceniowej, zaskarżona decyzja została oparta na danych o wysokości obowiązującej przed dniem 1 stycznia 2022 r. opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, które nie wzbudzają zastrzeżeń organu odwoławczego co do ich wiarygodności, jak też nie są kwestionowane przez stronę. Należy zatem przyjąć, że w tym zakresie decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z art. 7 ust. 2 w związku z art. 26 ust. 2 u.p.p.u.w.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółdzielnia Mieszkaniowa C zarzuciła powyższej decyzji błędną wykładnię art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, pominięcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoim orzeczeniu bardzo istotnej dla niniejszej sprawy okoliczności, a mianowicie, że zaskarżana przez Spółdzielnię Decyzja Urzędu Miasta Łodzi o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wydana została bez podania podstawy prawnej. W ocenie skarżącej świadczy to, że stan faktyczny sprawy (szczegółowo przedstawiony w odwołaniu do SKO) nie został w ogóle uwzględniony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy ferowaniu orzeczenia. W ocenie skarżącej Spółdzielni jest to bardzo istotna okoliczność, albowiem jeśli na dzień 1 stycznia 2019 roku istniała przesłanka prawna uniemożliwiająca wydanie decyzji, to w decyzji winna być ona wskazana i podana podstawa prawna rozstrzygnięcia. A contrario skoro z nieznanych do dnia dzisiejszego przyczyn nie wydano decyzji o braku podstaw do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tej: nieruchomości to przekształcenie to winno nastąpić z dniem 1 stycznia 2019 r. z mocy samego prawa.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej je decyzji Prezydenta Miasta Łodzi w całości i orzeczenie, że przekształcenie prawa wieczystego w prawo własności nieruchomości przedmiotowej nieruchomości następuje z dniem od 1 stycznia 2019 r., a opłata winna być wnoszona przez okres 20 lat, który jest liczony od dnia 1 stycznia 2019 r.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu 30 grudnia 2013 roku Spółdzielnia wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przy ul. [...] w Ł., na mocy przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Do końca 2018 roku Spółdzielnia nie otrzymała decyzji o przekształceniu tego prawa. Nie otrzymała tez żadnej informacji, że decyzja taka nie może być wydana, co więcej nigdy nie została wskazana podstawa prawna działań (a w zasadzie ich braku) organu zobowiązanego do wydania decyzji. To działania/zaniechania służb organu zobowiązanego do wydania decyzji w sprawie, były jedyną przyczyną złożenia przez Spółdzielnia w lutym 2019 roku pisma o kontynuowaniu przekształcenia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Działanie takie miało na celu ochronę praw/interesów członków Spółdzielni i umożliwienie im skorzystania z rozwiązań ustawowych, wobec bezczynności organu zobowiązanego do wydania decyzji w sprawie.
Skarżąca nie otrzymała nigdy żadnej odpowiedzi w sprawie. Do dnia 31 grudnia 2021 r. decyzja nie została wydana. Spółdzielnia zwracała się wielokrotnie (również w rozmowach bezpośrednich i telefonicznych) do Urzędu Miasta Łodzi o podanie podstawy prawnej nie wydania decyzji bądź tez bezczynności organu . Do chwili obecnej skarżąca nie uzyskała żadnej odpowiedzi. Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło działania/ich brak organu w sprawie.
W ocenie Spółdzielni jest to bardzo istotny fakt, bo jeżeli na dzień 1 stycznia 2019 r. istniała przesłanka prawna uniemożliwiająca wydanie decyzji, to prawo użytkowania wieczystego w prawo własności tej nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe winno przekształcić się w prawo własności z dniem 1 stycznia 2019 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Zatem informacja podana przez Urząd Miasta Łodzi w zaświadczeniu z dnia 24.08.2022 roku, że z dniem 01.01.2022 r nastąpiło dopiero przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przy ul. [...] w Ł., oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] i że okres opłaty rocznej za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności rozpoczyna się od 01.01.2022 nie poparta żadnymi przepisami i wyjaśnieniami, również dotyczącymi brakiem reakcji organu od 2013 r. jest niczym nieuzasadniona i była przyczyną wniosku Spółdzielni o ustalenie okresu wnoszenia opłaty w drodze decyzji.
W ocenie skarżącej Spółdzielni w całej ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów nie istnieje norma, wg której w przypadku niewydania decyzji do 31.12.2021 roku (w niniejszej sprawie bez uzasadnienia) opłaty wniesione za lata 2019, 2020 , 2021 były zaliczane na poczet opłat z tytułu użytkowania i wieczystego. W wyżej powołanej ustawie w art.8a jest następujący zapis, cyt.: "Jeżeli przed wydaniem przez właściwy organ zaświadczenia dotychczasowy użytkownik wieczysty wniósł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za 2019 rok lub następne lata, opłaty te podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet opłaty lub opłaty jednorazowej."
Wskazując na powyższe Skarżąca Spółdzielnia nie zgodziła się ze stanowiskiem wskazanym w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2023 roku.
W stanie faktycznym i prawnym n/sprawy, wobec braku podstawy prawnej działań w tym również braku jakichkolwiek wyjaśnień działań /ich braku w sprawie zasadnym jest twierdzenie, że przekształcenie nastąpiło z mocy prawa z dniem 01.01.2019 roku na podstawie przepisów ustawy z dnia 20.07.2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów .
Skarżąca zwraca uwagę również na to, że stanowiska dotychczas wyrażane przez Urząd Miasta Łodzi i Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest wysoce krzywdzące dla członków Spółdzielni/jej mieszkańców, a także niezgodne z zasadą zaufania obywateli do organów państwa czy zasadami współżycia społecznego i zdaniem Skarżącej Spółdzielni nie może się ostać.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2023 r. w sprawie ustalenia wysokości i okresu wnoszenia rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu.
Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi fakt, że w dniu 30 grudnia 2013 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa C wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przy ul. [...] w Ł., na mocy przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
W dniu 5 października 2018 r. weszła w życie nowa ustawa – ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2018, poz. 1716). Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z 2018 r. postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe, w rozumieniu art. 1 ust. 2, wszczęte na podstawie ustawy z 2005 r. i niezakończone decyzją ostateczną do dnia 31 grudnia 2018 r., umarza się, jeżeli użytkownik wieczysty lub współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę, nie złożą do dnia 31 marca 2019 r. organowi, o którym mowa w tej ustawie, oświadczenia o prowadzeniu dalszego postępowania na podstawie ustawy zmienianej w art. 16 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Poza sporem pozostaje fakt, że postępowanie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej z 30 grudnia 2013 r. nie zakończyło się decyzją ostateczną do dnia 31 grudnia 2018 r., a Spółdzielnia złożyła stosowne oświadczenie w lutym 2019 r. Nie ulega również wątpliwości, że prowadzone postępowanie nie zakończyło się do dnia 31 grudnia 2021 r. W konsekwencji zastosowanie znajdował przepis art. 26 ust. 2 ustawy z 2018 r., w myśl którego w przypadku, gdy postępowanie, o którym mowa w ust. 1, prowadzone na podstawie ustawy zmienianej w art. 16 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą nie zakończy się do dnia 31 grudnia 2021 r. wydaniem decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przekształcenie następuje z dniem 1 stycznia 2022 r. zgodnie z zasadami określonymi w niniejszej ustawie. Co istotne ustawodawca wskazał, że w takim przypadku wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu 1 stycznia 2022 r.
Jak wynika z ww. regulacji, ukształtowanie stanu faktycznego doprowadziło do tego, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2022 r. Skutek przekształcenia nastąpił we wskazanej przez ustawodawcę dacie niezależnie od przyczyn, dla którego postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem o przekształcenie złożonym przez Spółdzielnię Mieszkaniową C w dniu 30 grudnia 2013 r. nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji najpierw do dnia 31 grudnia 2018 r., a następnie już na gruncie ustawy z 2018 r. - do dnia 31 grudnia 2021 r.
Jako że w wyniku oświadczenia, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z 2018 r., postępowanie toczyło się według zasad wynikających z ustawy z 2018 r., podstawę ustalenia wysokości rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu i okresu stanowiły przepisy art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z 2018 r., z których wyraźnie wynika, że z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę, której wysokość jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, a opłata ta jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Skoro zatem dniem przekształcenia jest dzień 1 stycznia 2022 r., prawidłowo od tej daty organ ustalił początek 20-letniego okresu jej wnoszenia.
Mając zatem na względzie, że treść zaskarżonego rozstrzygnięcia znajduje odzwierciedlenie we wskazanych przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, nie sposób podzielić stanowiska skarżącej Spółdzielni, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej.
Jednocześnie należy wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowania nie znajduje art. 8a ustawy z 2018 r., na który powołuje się skarga. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli przed wydaniem przez właściwy organ zaświadczenia dotychczasowy użytkownik wieczysty wniósł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za 2019 rok lub następne lata, opłaty te podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet opłaty lub opłaty jednorazowej, o czym właściwy organ zawiadamia dotychczasowego użytkownika wieczystego. W przypadku gdy wniesione opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego przewyższałyby wysokość opłaty lub opłaty jednorazowej, właściwy organ dokonuje, z urzędu, zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni, licząc od dnia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 9. Trafnie stwierdził organ odwoławczy, że przepisy art. 8a ustawy z 2018 r. dotyczą sytuacji, w której przekształcenie nastąpiło z dniem 1 stycznia 2019 r., a przed wydaniem zaświadczenia potwierdzającego to przekształcenie dotychczasowy użytkownik wieczysty wniósł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za 2019 r. lub następne lata, pomimo że - wobec przekształcenia tego prawa w prawo własności - była już ona nienależna. Tymczasem Spółdzielni przysługiwało prawo wieczystego użytkowania do 31 grudnia 2021 r., a zatem była ona zobowiązana do uiszczania opłat rocznych z tytułu przysługiwania jej tego prawa za ten okres. Dopiero od dnia 1 stycznia 2022 r., czyli od daty przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, powstał obowiązek ponoszenia przez nią, przez okres kolejnych 20 lat, rocznej opłaty przekształceniowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z 2018 r.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono jak w wyroku.
/a.tp.