II SA/Łd 596/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 26 kwietnia 2024 r. odmawiającą zmiany decyzji z dnia 15 grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 23 października 2014 r. do 31 sierpnia 2015 r. Skarżący pierwotnie ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne we wrześniu 2013 r., jednak odmówiono mu prawa z powodu posiadania prawa do zasiłku dla opiekuna. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznającym przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z Konstytucją, skarżący złożył wniosek o zmianę decyzji, argumentując, że spełnia przesłanki do przyznania świadczenia. Organy administracji dwukrotnie odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na fakt posiadania przez skarżącego prawa do zasiłku dla opiekuna oraz na charakter decyzji jako związanej, która nie podlega zmianie w trybie art. 154 k.p.a. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i Konstytucji RP, wskazując na błędy organów w prowadzeniu postępowań i stosowaniu prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że tryb zmiany decyzji ostatecznej (art. 154 k.p.a.) ma zastosowanie jedynie do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, takich jak decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdzie organ jest ściśle związany przepisami prawa. Ponadto, sąd wskazał, że sprawa dotycząca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była już prawomocnie rozstrzygnięta, a próba zmiany tej decyzji w obecnym postępowaniu stanowiłaby obejście prawa i ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Sąd zaznaczył również, że postępowanie w sprawie uchylenia zasiłku dla opiekuna jest odrębną sprawą od postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 154 k.p.a. w kontekście decyzji związanych i ostatecznych, a także zasada trwałości decyzji administracyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze świadczeniami rodzinnymi i zasiłkami dla opiekunów, ale ogólne zasady dotyczące trybu zmiany decyzji są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 k.p.a. może dotyczyć decyzji związanej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tryb art. 154 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, gdzie organ jest ściśle związany przepisami prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że decyzje związane, w których organ nie ma swobody decyzyjnej, nie mogą być zmieniane w trybie art. 154 k.p.a., który jest przeznaczony dla decyzji uznaniowych, gdzie istnieje możliwość uwzględnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Czy postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. może służyć ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. nie jest kolejną instancją administracyjną i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy, lecz weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek z tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że celem postępowania w trybie art. 154 k.p.a. jest jedynie sprawdzenie, czy istnieją szczególne przesłanki (interes społeczny lub słuszny interes strony) przemawiające za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, a nie ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Czy organ administracji miał obowiązek uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przy rozpatrywaniu wniosku o zmianę decyzji z 15 grudnia 2014 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio tego zarzutu jako podstawy do uwzględnienia skargi, ale wskazał, że decyzja z 15 grudnia 2014 r. była decyzją związaną, a posiadanie prawa do zasiłku dla opiekuna stanowiło bezwzględną przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w tamtym czasie.
Uzasadnienie
Choć skarżący podnosił zarzut niezastosowania wyroku TK, sąd skupił się na charakterze decyzji jako związanej i istnieniu przesłanki negatywnej (prawo do zasiłku dla opiekuna) w momencie wydawania decyzji, co uniemożliwiało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w trybie art. 154 k.p.a.
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 154 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych. Nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy.
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1b)
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji zobowiązany jest do działania na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tryb art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych. • Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy. • Posiadanie prawa do zasiłku dla opiekuna stanowiło bezwzględną przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w dacie wydania decyzji. • Sprawa dotycząca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była już prawomocnie rozstrzygnięta.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 154 k.p.a., art. 6, 7, 8, 75, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej zmiany, bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 32, 79, 87, 188, 190) poprzez zaniechanie uwzględnienia wyroku TK K 38/13 i zmiany stanu prawnego. • Organ nieprawidłowo prowadził postępowanie, nie wyjaśnił stanu faktycznego i nie zrozumiał oświadczenia skarżącego. • Organ nie zweryfikował, czy niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. może stanowić podstawę decyzji.
Godne uwagi sformułowania
"wzmruszenie w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa, możliwe jest wyłącznie wobec decyzji uznaniowych i tym samym nie jest dopuszczalne w stosunku do decyzji związanych" • "każda decyzja administracyjna, wydawana w oparciu o normę zawartą w powołanym art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...) jest decyzją związaną" • "przedmiotem postępowania w tym trybie nie jest zatem ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w jej całokształcie, a zmiana decyzji wyłącznie w granicach stanu faktycznego sprawy, będącej przedmiotem wcześniej prowadzonego postępowania zwyczajnego" • "intencją skarżącego w niniejszej sprawie jest konsekwentne domaganie się przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 23 października 2014 r. do 31 sierpnia 2015 r. w miejsce przyznanego wcześniej zasiłku dla opiekuna. Jednak takie działanie należy ocenić jako próba obejścia prawa."
Skład orzekający
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Mikołajczyk
sędzia
Michał Zbrojewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 k.p.a. w kontekście decyzji związanych i ostatecznych, a także zasada trwałości decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze świadczeniami rodzinnymi i zasiłkami dla opiekunów, ale ogólne zasady dotyczące trybu zmiany decyzji są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i długotrwałe spory o świadczenia, a także pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące zmiany decyzji ostatecznych i jak ważne jest prawidłowe zastosowanie trybów proceduralnych.
“Czy można zmienić decyzję sprzed lat? Sąd wyjaśnia granice art. 154 k.p.a.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.