II SA/Łd 585/24

II SA/Łd 585/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Odpady
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 8 § 2, art. 10 § 1, art. 28, art. 29, art. 75,  art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 107 § 3, art. 181 § 2, art. 189a § 2, art. 189d, art. 189f § 1 pkt 1, pkt 2 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 399
art. 3b ust. 1 pkt 2, art. 6ka ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 9n ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1, art. 9zf
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 6 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 roku sprawy ze skargi S. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usług Komunalnych "H" S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 czerwca 2024 roku nr KO.463.13.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Decyzją z 12 czerwca 2024 r., nr KO.463.13.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – w skrócie: "k.p.a." – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Wolborza z 8 marca 2024 r., znak: ZOS.6232.141.16.2023.MG, w przedmiocie nałożenia na S. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usług Komunalnych "H." S. B., kary pieniężnej w wysokości 12422,00 zł za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 roku.
Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, a następnie wskazało, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9g u.c.p.g. w zw. z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy Dz. Urz. UE L. 312 z 22.11.2008 r., str. 3 (dalej jako "Dyrektywa"), art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako: "Konstytucja RP") poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie prounijnej wykładni przepisów art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3, które doprowadziło organ do przyjęcia, że strona, będąca przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne, mimo że nie ma wpływu na zachowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, od których odbiera odpady komunalne, w zakresie segregowania przez właścicieli nieruchomości tych odpadów, natomiast ma obowiązek odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.), ponosi absolutną odpowiedzialność administracyjną za nieosiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, pomimo że nałożona na niego kara jest skutkiem czynów, których strona nie popełniła i jest nieproporcjonalna w rozumieniu przepisów Konstytucji RP i zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które zobowiązują organy administracyjne i sądy do kompleksowej oceny okoliczności danej sprawy przed nałożeniem na dany podmiot kary;
2. art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. oraz art. 6, art. 7, art 189a w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. mimo spełnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, który to przepis ma charakter obligatoryjny, a nie uznaniowy, ani podrzędny wobec przepisów u.c.p.g. oraz nałożenie kary niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do zawinienia strony wbrew dyrektywom wymiaru kary z art. 189d k.p.a.;
3. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów wyrażającą się w oparciu decyzji organu i uzasadnienia do niej na przypuszczaniach organu lub twierdzeniach niepopartych materiałem dowodowym, pomijając faktyczny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, co skutkowało tym, że organ wydał decyzję w oparciu o informacje, które nie zostały zgromadzone w materiale dowodowym w aktach postępowania; organ nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego, bowiem nie posługiwał się dowodami na poparcie swoich twierdzeń, w szczególności w postaci kopii faktycznych umów na odbiór odpadów komunalnych zawartych między stroną a właścicielami nieruchomości niezamieszkałych z terenu Gminy W. w okresie 2011-2023 r., na których oparł wydaną decyzję, a których nie zgromadzono w aktach postępowania; organ jedynie do materiału dowodowego sprawy dołączył kopie wzorca umowy z okresu, którego przedmiotowa sprawa nie dotyczy; w konsekwencji organ rażąco uchybił zasadzie czynnego udziału stron postępowania, ponieważ wydał decyzję na podstawie dokumentacji, która nie stanowiła materiału dowodowego;
4. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75, art. 80 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wyrażające się w pominięciu dowodów z wydruków strony internetowej, którą prowadziła strona w celu szerzenia akcji edukacyjnej o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości, od których odbierała odpady; organ w ogóle nie wziął pod uwagę indywidualnej sytuacji strony (brak winy strony), która nie mogła obiektywnie osiągnąć zakładanych poziomów w 2021 r., a zatem organ nie zweryfikował okoliczności kluczowych dla sprawy, naruszając przepis art. 78 § 1 k.p.a. stanowiący, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, zaś organ nie wykazał, jak nakazuje art. 75 k.p.a., aby przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było sprzeczne z prawem;
5. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. wyrażające się w pogwałceniu zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie stanu faktycznego i ukierunkowanym na ukaranie, prowadzeniu postępowania dowodowego, mimo że strona wykazywała, że prowadziła akcję edukacyjną i promocyjną wśród właścicieli nieruchomości niezamieszkałych dotyczącą segregacji odpadów, która to okoliczność niewątpliwie miała wpływ na sytuację strony, tym samym pojawiły się wątpliwości co do stanu faktycznego, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony;
6. art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. poprzez brak zastosowania przez organ aktualnych orzeczeń sądów administracyjnych wydanych dla analogicznego stanu faktycznego; organ wydając decyzję powinien wziąć pod uwagę aktualną linię orzeczniczą;
7. art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 3 u.c.p.g., art. 22 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 189a § 2 w zw. z art. 189f k.p.a., wyrażające się w wydaniu decyzji arbitralnej, bez zastosowania zasady proporcjonalności, nałożeniu kary niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do zawinienia strony, odstępując od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym, co wyraża się w całkowitym pominięciu aktualnego orzecznictwa co do stosowania przepisów działu IV k.p.a. i wymierzeniu nieproporcjonalnie dotkliwej kary, sprzecznej z unijną zasadą "zanieczyszczający płaci", w szczególności, że gmina W. stosownie do danych podanych na jej stronie internetowej nie osiągnęła ustawowego poziomu w 2021 roku, tylko 16,00 % z wymaganych 20%.
Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania.
Organ odwoławczy, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 399) – w skrócie: "u.c.p.g." – wyjaśnił zasady określania kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a następnie wskazał, że S. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usług Komunalnych "H." S. B. zs. w P., prowadzi na terenie gminy W. działalność usługową w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w oparciu o umowy zawarte z właścicielami nieruchomości. Organ II instancji podkreślił, że strona skarżąca nie kwestionuje zarówno faktu prowadzenia tejże działalności jak i posiadania stosownych umów z właścicielami nieruchomości, z których są odbierane odpady, jedynie wskazuje, iż w aktach sprawy brak jest tych umów, a organ załączył jedynie kopię wzorca umowy z okresu, którego przedmiotowa sprawa nie dotyczy. W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie miała w sprawie znaczenia, skoro strona skarżąca złożyła 31 stycznia 2022 r. sprawozdanie Nr:[...], za pośrednictwem BDO, podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2021 rok, w którym w rubryce rodzaj umowy wskazała "umowa z właścicielami nieruchomości".
Dalej Kolegium wskazało, że wymagany w roku 2021 przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosił 20%, natomiast z danych przedstawionych przez skarżącego w zatwierdzonej korekcie sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z 31 marca 2023 r. wynika, że w roku 2021 łączna masa odebranych odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi wynosiła 9,08 Mg, a łączną masa odebranych wytworzonych odpadów komunalnych wynosiła 270,28 Mg. Strona w 2021 r. osiągnęła więc poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (P) 3,36 %. Zatem różnica między osiągniętym a wymaganym poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 16,64%. Natomiast, mając na uwadze łączną masę odebranych wytworzonych odpadów komunalnych, poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych winien wynosić 54,0560 Mg (według wyliczenia 20% x 270,28 Mg : 100%). Tym samym brakująca masa odpadów wymagana do osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 44,9746 Mg (16,64% : 100 x 270,28 Mg). Wobec tego kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi – zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej po zaokrągleniu do pełnych złotych – 12422,43 zł (44,9746 Mg x 276,21 zł/Mg).
Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie bezspornie we wskazanym okresie strona skarżąca nie osiągnęła wymaganego prawem 20% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Nieosiągnięcie przez skarżącego wymaganego prawem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a co za tym idzie niewypełnienie ciążącego na stronie obowiązku wynikającego z art. 9g u.p.c.g., stanowiło podstawę do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g., w wyżej wyliczonej wysokości. Zarówno sposób obliczenia przedmiotowej kary, jak i jej wysokość nie są kwestionowane przez skarżącego. Kwestią sporną jest natomiast wypełnienie przez stronę skarżącą przesłanek zawartych w art. 189f k.p.a.
Następnie organ II instancji przywołał treść art. 189f § 1, § 2 i § 3 k.p.a. i stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia stronie skarżącej kary. Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji i wyjaśniło, że z brzmienia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że dla odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: waga naruszenia prawa jest znikoma i strona zaprzestała naruszania prawa. Zdaniem Kolegium w sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma z uwagi na fakt, iż w przypadku strony skarżącej różnica pomiędzy wymaganym, a osiągniętym w 2021 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 16,64 % (20 % poziom, który strona powinna osiągnąć - 3,36 % poziom, który strona faktycznie osiągnęła). Przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (def. recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą szeroko pojętej ochronie środowiska. W rozpatrywanej sprawie ww. cele nie zostały osiągnięte.
Kolegium dodało, że znany jest z urzędu fakt (rozpatrywanie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego), iż skarżący nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych również na terenie miasta T. w 2020 i 2021 roku. Ponadto z akt sprawy wynika, iż skarżący nie osiągnął także wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych na terenie miasta i gminy Wolbórz w roku 2020 i 2022. Zatem naruszenie prawa przez skarżącego ma charakter powtarzający się.
W ocenie organu II instancji w sprawie nie doszło też do zaprzestania naruszania prawa, bowiem strona nie osiągnęła w 2021 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Przesłanka ta ma zastosowanie do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu.
Zdaniem Kolegium w sprawie nie ma również zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., bowiem usunięcie naruszenia prawa jest w okolicznościach sprawy niemożliwe. Strona może podejmować działania zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, ale to mogłoby mieć skutek na stan obecny, a nie na 2021 rok. Z uwagi na fakt zastosowania przez ustawodawcę w treści art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a. formy dokonanej czasownika, to podjęcie działań zmierzających do usunięcia stanu naruszenia prawa, tj. prowadzenie akcji promujących działania i postawy proekologiczne mające na celu m.in. zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie prawidłowej segregacji odpadów, różnicowanie cen odbioru odpadów, nie rodzą skutku usunięcia naruszeń. Wobec powyższego uznano za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. oraz art. 6, art. 7, art 189a z zw. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Kolegium uznało, że nie został również naruszony art. 189d k.p.a. Przepis ten może mieć bowiem zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny przewiduje swobodę organu administracji publicznej co do wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i jedynie w zakresie, w jakim przepis szczególny nie określa dyrektyw wymiaru tej kary pieniężnej, co innymi słowy oznacza, że wymieniony przepis prawa nie może mieć zastosowanie w przypadkach, gdy przepis szczególny przewiduje, że za naruszenie prawa wymierza się karę w wysokości ściśle określonej w ustawie. Natomiast przepis art. 9x ust. 3 u.c.p.g. ściśle określa zasady wymierzenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Zdaniem organu II instancji bezpodstawny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3, art. 9g u.c.p.g. w zw. z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy, art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie prounijnej wykładni przepisów art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3 u.c.p.g. oraz art. 9g u.c.p.g. W świetle treści powołanych wyżej przepisów u.c.p.g. nie może ulegać wątpliwości, że obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, obciąża przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości niezależnie od takiego samego obowiązku ciążącego na gminie czy innych przedsiębiorcach również odbierających odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Odpowiedzialność skarżącego zatem za osiągnięcie wynikających z przepisów poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych jest jego indywidualną odpowiedzialnością. Wprowadzone ustawą poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych służą realizacji postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy. Celem dyrektywy jest zbliżenie UE do "społeczeństwa recyklingu", dążącego do eliminacji wytwarzania odpadów i do wykorzystywana odpadów jako zasobu (pkt 28 preambuły). Zgodnie z art. 1 dyrektywy, ustanawia ona środki służące ochronie środowiska i zdrowia ludzkiego poprzez zapobieganie powstawaniu i zmniejszenie ilości odpadów oraz negatywnego wpływu ich wytwarzania i gospodarowania nimi oraz przez zmniejszenie całkowitego wpływu użytkowania zasobów i poprawę efektywności takiego użytkowania, co ma zasadnicze znaczenie dla przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz dla zapewnienia konkurencyjności Unii w perspektywie długoterminowej. Powołane wyżej przepisy u.c.p.g. stanowią implementację przepisów powyższej dyrektywy.
Organ odwoławczy dodał, że przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności, co powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W sytuacji jednak, gdy osoba zagrożona karą nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g. z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary. Jednakże organ nie zajmuje się badaniem strony subiektywnej z urzędu, zatem istnieje tu swoiste domniemanie winy. Jednakże domniemanie to może być obalone przez podmiot zainteresowany.
Ponadto, według Kolegium, w prawie krajowym znajdują się rozwiązania pozwalające na podjęcie przez przedsiębiorcę zajmującego się odbieraniem odpadów komunalnych działań, o których mowa w art. 6ka u.c.p.g. i tym samym istnieje możliwość złagodzenie skutków niewykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. przez późniejsze wykazanie, że naruszenie to powstało z przyczyn niezależnych, zarzut braku proporcjonalności należy uznać za bezskuteczny. Wobec istnienia regulacji prawa krajowego, nie ma również konieczności odwoływania się bezpośrednio do dyrektyw unijnych. Przy czym nie ulega wątpliwości, iż adresatem obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. jest podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Niezasadne są tym samym zarzuty skargi dotyczące braku możliwości osiągnięcia przez stronę skarżącą wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, podnoszone w kontekście absolutnego charakteru odpowiedzialności nałożonej na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Gdyby przyjąć, za słuszną argumentację strony skarżącej, że w świetle obowiązujących przepisów, nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych albo też, że podjęta przez nią kampania informacyjna wyczerpuje limit starań przedsiębiorcy w tej mierze, i zwalniają z osiągnięcia wyznaczonego poziomu recyklingu to art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby okazać się praktyce "martwy". Przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego typu działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Skarżący jako profesjonalista w branży, działający od wieli lat, powinien być świadomy konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu.
Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie, zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu, strona skarżąca nie przedstawiła okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Podkreślono, że strona skarżąca jako przedsiębiorca podejmując się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Odbieranie odpadów z nieruchomości niezamieszkałych może wiązać się z mniejszą liczbą odpadów niesegregowanych, co jednak nie oznacza, że przedsiębiorca nie może zmotywować mieszkańców, do ich segregowania (np. poprzez dostarczanie worków na śmieci segregowane, co zwiększy możliwość recyklingu). Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce czy nie podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu. Dla zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów strona winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganych prawem poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Brak wdrożenia już na etapie trwania postępowania administracyjnego środków naprawczych może rodzić za sobą skutki nieosiągnięcia wymaganych poziomów w następnych latach. W razie potrzeby strona może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że w tym zakresie podejmowała jakiekolwiek działania. Samo zamieszczenie na stronie internetowej Zakładu Usług Komunalnych "H." zasad segregowania odpadów nie świadczy "o prowadzeniu akcji edukacyjnej zachęcającej do segregowania odpadów". Zatem trudno uznać, iż "strona podjęła wszelkie czynności zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów". Przyczyną odstąpienia od nałożenia na stronę skarżącą kary nie może być okoliczność braku możliwości wyegzekwowania na właścicielach nieruchomości niezamieszkałych zbierania odpadów w sposób selektywny. Strona nie wykazała więc, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika też, żeby podjęto jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. W szczególności brak po stronie skarżącej wykorzystania trybu powiadomienia z art. 6ka u.c.p.g. W aktach sprawy brak informacji, by strona skarżąca przekazała Burmistrzowi W. informacje o niedopełnieniu przez choćby jednego właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Nadto ustawodawca, w omawianych przepisach, nie wskazał, iż przedsiębiorca może osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu np. tylko w sytuacji, gdy pozwala na to skład odbieranych przez niego odpadów, czy też może podlegać karze, albo wprost, że nie podlega karze, gdy z przyczyn od niego niezależnych nie może dotrzymać warunków z rozporządzenia. Ustawodawca zaprojektował sytuację odmienną - w ustawie użył sformułowań kategorycznych, jednoznacznych, których nie da się interpretować w różnoraki sposób. Intencją ustawodawcy bezsprzecznie było zobligowanie przedsiębiorców do dotrzymywania poziomów recyklingu oraz nakładanie na nich kar, gdy tych poziomów nie osiągną w sposób bezwarunkowy, bez miarkowania ich odpowiedzialności, czy też uwzględniania okoliczności faktycznych, indywidualnych. Gdyby ustawodawca chciał zastosować odstępstwa od nakładania kar, wówczas przewidziałby taką okoliczność wprost w treści ustawy w kontekście kary nakładanej w oparciu o art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Wojciech Radecki (Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, wyd. V, WK 2016) wskazał, iż istotą deliktu administracyjnego z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. jest nieosiągnięcie wymaganych poziomów. Kara pieniężna przewidziana w art. 9x ust. 2 należy do kategorii bezwzględnie określonych i jest obliczana w sposób wskazany w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Na takim też stanowisku stanęła judykatura (np. wyrok WSA Rzeszowie z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1208/16; WSA w Gliwicach z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II SA/G11429/14, CBOSA).
Organ II instancji wskazał, że za nieracjonalne i bezprawne w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy, gdyby przyjąć, jak tego faktycznie domaga się strona skarżąca, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązującego poziomu recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych. Skoro skarżąca strona świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach, w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g., to na niej spoczywa obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu, to powinna przedsięwziąć zatem we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające jej osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu odpadów. Strona skarżąca nie wykazała, aby zwracała się do miasta o podjęcie konkretnych i zgodnych z ustawą działań polepszających możliwości osiągnięcia przez miasto wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania odpadów do ponownego użycia. Nie wykazała też, aby sama podejmowała konkretne w tym względzie działania m.in. informacyjne i edukacyjne, zmierzające czy mobilizujące właścicieli nieruchomości zbierających odpady selektywne do właściwego wywiązywania się z tego obowiązku poprzez kontrolę pod tym kątem odpadów przekazywanych jako niesegregowane (zmieszane), poza zamieszczeniem na stronie internetowej zasad segregowania odpadów.
Organ II instancji uznał zatem, że bezpodstawny jest zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75, art. 80 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wyrażającego się w pominięciu dowodów z wydruków strony internetowej, którą prowadziła strona w celu szerzenia akcji edukacyjnej o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości, od których odbierała odpady, przez co w ocenie strony organ uniemożliwił jej wykazanie okoliczności wpływających niewątpliwie w sposób istotny na interpretację sytuacji strony (brak winy strony), która nie mogła obiektywnie osiągnąć zakładanych poziomów w 2021 r. Dowód ten nie został pominięty, lecz uznano, że nie jest on wystarczający dla odstąpienia od nałożenia kary na stronę. Również załączone do stanowiska strony z 6 lutego 2024 r. dwie fotografie z przeprowadzonej akcji edukacyjnej nie mogą być uznane za dowód potwierdzający przeprowadzenie akcji edukacyjnej z właścicielami nieruchomości gminy W. bowiem dotyczą one zajęć edukacyjnych przeprowadzonych z uczniami bliżej nieokreślonej szkoły podstawowej.
Nadto Kolegium zauważyło, iż zgodnie z przepisami prawa, gmina zobowiązana jest również do osiągnięcia wymaganych przepisami prawa poziomów, takich samych jak przedsiębiorcy odbierający odpady komunalne, a w przypadku ich nieosiągnięcia podlega takim samym karom jak przedsiębiorcy - art. 9z ust. 2 u.c.p.g. Zatem w przypadku nieosiągnięcia przez przedsiębiorców odbierających odpady poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, gmina zmuszona jest do poniesienia kosztów kar za nieosiągnięcie ww. poziomu. W efekcie nienałożenie na stronę kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu wiąże się z przeniesieniem tych kosztów na gminę.
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że nieuprawnione jest twierdzenie strony skarżącej o naruszeniu art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 3 u.c.p.g., art. 22 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 189a § 2 w zw. z art. 189f k.p.a. Przesłanką wymierzenia kary w przedmiotowej sprawie jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. W konsekwencji należy uznać, że prowadząc postępowanie w sprawie organ właściwy nie bada innych okoliczności sprawy, takich jak stopień przyczynienia się przedsiębiorcy do nieosiągnięcia przewidzianych ustawą poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, zawinienia zobowiązanego, czy też sytuacji rynkowej. Bez znaczenia jest tu również brak osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy też adekwatność podejmowanych przez nią działań. Organy nie mają obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez stronę i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. Nadto obowiązujące w sprawie przepisy nie przewidują miarkowania kary za nieosiągnięcie poziomu recyklingu lecz wskazują w jaki sposób i w jakiej wysokości kara ma być nałożona.
Kolegium uznało również, że okolicznością przemawiającą za odstąpieniem od nałożenia kary nie może być również powoływanie się na regulację art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy Prawo zamówień publicznych. Wymierzenie bowiem kary jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności.
Zdaniem organu odwoławczego nie ma również racji strona skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. Przepis art. 9g u.c.p.g. wskazuje, iż podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Ze złożonego przez stronę skarżącą sprawozdania jednoznacznie wynika, iż strona skarżąca nie osiągnęła w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Obligatoryjny charakter przepisu i wymóg, by był on ściśle i wyraźnie sformułowany nie ukierunkowuje na wykładnię zakładającą swobodę interpretacyjną, lecz ścisłe rozumienie.
Organ II instancji zaznaczył również, że nie znajduje uzasadnienia zarzut dotyczący naruszenia art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca dysponuje umowami na odbiór odpadów komunalnych zawartych między stroną a właścicielami nieruchomości niezamieszkałych z terenu Gminy W. Tym samym nie może twierdzić, iż np. nie zna ich treści, a więc organ uchybił zasadzie czynnego udziału stron postępowania, ponieważ wydał decyzję na podstawie dokumentacji, która nie stanowiła materiału dowodowego. Jak wskazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji, w wyniku prowadzonej kontroli nieruchomości niezamieszkałych w zakresie umów dotyczących odbioru odpadów komunalnych stwierdzono jednoznacznie, iż umowy zawierane były w sposób niewłaściwy, zawierały niedopuszczalne nazewnictwo odpadów, jak również nie posiadały odpowiedniego podziału na pięć głównych frakcji: papier, metal i tworzywa sztuczne, szkło, bioodpady, zmieszane. W umowach nie widniał żaden zapis, który różnicowałby wysokość wynagrodzenia dla zleceniobiorcy za odbieranie poszczególnych frakcji, zachęcając tym samym właścicieli posesji do prawidłowego segregowania odpadów i zwiększenia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w roku 2021. Umowy nie przewidywały ewentualnych kar umownych za nieodpowiednią segregację.
W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo wypełnił obowiązki wynikające z treści: art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ dokonał czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej, przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył S. B., zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3 w zw. z art. 9g u.c.p.g. w związku z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3 (dalej: Dyrektywa) w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) oraz art. 31 ust. 3 i 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez brak ich zastosowania i pominięcie prounijnej wykładni przepisów art. art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3, które doprowadziło organ do przyjęcia, że skarżący, będący przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne, mimo że nie ma wpływu na zachowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, od których odbiera odpady komunalne, w zakresie segregowania przez właścicieli nieruchomości tych odpadów, natomiast ma obowiązek odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach), ponosi absolutną odpowiedzialność administracyjną za nieosiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych; pomimo że nałożona na niego kara jest skutkiem czynów, których Skarżący nie popełnił i jest nieproporcjonalna w rozumieniu przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które zobowiązują organy administracyjne i sądy do kompleksowej oceny okoliczności danej sprawy przed nałożeniem na dany podmiot kary;
2. naruszenie przepisów postępowania art. 189d k.p.a. w zw. art. 9x ust. 3 u.c.p.g. w zw. z motywem 26 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ nie wziął pod uwagę dyrektyw wymiaru kary wynikających z art. 189d k.p.a., mimo że taki sposób rozpoznawania sprawy indywidualnej narusza zasadę praworządności i proporcjonalności, a Skarżącemu nie daje możliwości obrony jego praw i interesów, w przypadku gdy do nałożenia na niego administracyjnej kary pieniężnej doszło w wyniku wcześniejszych zaniechać innych podmiotów (właścicieli nieruchomości), co miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem Organ tych dyrektyw wymiaru kary w ogóle nie rozpoznał i utrzymał w mocy nałożoną na Skarżącego karę, mimo że decyzja nakładająca karę była wydana sprzecznie z wiodącą zasadą prawa unijnego "zanieczyszczający płaci", gdzie w tym przypadku zanieczyszczającym był wytwórca odpadów komunalnych - właściciel nieruchomości niezamieszkałej, a nie Skarżący; co doprowadziło do utrzymania w mocy kary nieskutecznej, nieproporcjonalnej, która nie spełnia swojej funkcji prewencyjnej, bowiem została skierowana do adresata (Skarżącego), który nie jest (...);
3. naruszenie przepisów postępowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z motywem 26 i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Organ przy ocenie, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia prawa nie wziął pod uwagę, że naruszenie prawa było wynikiem naruszenia ustawowego obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez inny podmiot niż Skarżący (właściciela nieruchomości niezamieszkałej), więc w ogóle nie można mówić o naruszeniu prawa przez samego Skarżącego, który na mocy art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. był ustawowo obowiązany do odbioru nieposegregowanych odpadów jako odpadów zmieszanych, przez co Sąd nie rozważył, kto jest zanieczyszczającym w rozumieniu motywu 26 Dyrektywy, ani też nie rozważył, że waga naruszenia prawa jest znikoma ze względu na kwotowy wymiar kary i pominął wszystkie inne okoliczności naruszenia, takie jak brak środków przymusu po stronie Skarżącego, na mocy których mógłby egzekwować wykonanie ustawowego obowiązku przez swoich klientów, brak świadomości społecznej co do obowiązku segregacji, ustawowe zobowiązanie Skarżącego do odbioru odpadów nieposegregowanych jako odpadów zmieszanych;
4. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 189 f § 1 k.p.a. w zw. z art. 7a k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 189d k.p.a. polegające na jego pominięciu wbrew ugruntowanemu orzecznictwu sądów administracyjnych, bowiem organ błędnie stwierdził, że przepisy dotyczące nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organy nie mogą ich w żaden sposób modyfikować i również sposób obliczenia wysokości kary ma charakter kategoryczny i nie podlega żadnym modyfikacjom i odstępstwom, co stoi w sprzeczności z celem ustanowienia art. 189f § 1 i art. 189d k.p.a., co w konsekwencji skutkowało tym, że Kolegium wybrało rozwiązanie niekorzystne dla strony i nie odstąpiło od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, mimo konieczności stosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących dyrektyw wymiaru kary zawartych w k.p.a. i mimo, iż strona skarżąca wbrew stanowisku organu przedstawiła w sposób wyczerpujący okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary;
5. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wyrażające się w pominięciu znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów z wydruków strony internetowej, którą strona prowadziła w celu szerzenia akcji edukacyjnej o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości, od których odbierała odpady, wydruków fotografii akcji edukacyjnej prowadzonych w szkołach w gminie, wydruków protokołów potwierdzających prowadzenie akcji edukacyjnych w gminie, przez co organ uniemożliwił stronie wykazanie okoliczności wpływających niewątpliwie w sposób istotny na interpretację sytuacji strony (brak winy strony), która nie mogła obiektywnie osiągnąć zakładanych poziomów w 2021 roku, a zatem organ nie zweryfikował okoliczności kluczowych dla sprawy naruszając przepis art. 78 §1 k.p.a. stanowiący, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, zaś organ nie wykazał, jak nakazuje art. 75 k.p.a., aby przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było sprzeczne z prawem;
6. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10 §1 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów wyrażającą się w oparciu decyzji Organu na dokumentach, które nie zostały zgromadzone w materiale dowodowym w aktach postępowania; organ nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego, bowiem nie posługiwał się dowodami zgromadzonymi w materiale dowodowym na poparcie swoich twierdzeń, w szczególności w postaci kopii faktycznie zawartych umów na odbiór odpadów komunalnych zawartych między Stroną a właścicielami nieruchomości niezamieszkałych z terenu gminy W. w okresie 2011 - 2023 r., na których oparł wydaną przez siebie decyzję, a których nie zgromadzono w aktach postępowania; organ jedynie do materiału dowodowego sprawy dołączył kopie wzorca umowy z okresu, którego przedmiotowa sprawa nie dotyczy; w konsekwencji organ rażąco uchybił zasadzie czynnego udziału stron postępowania, ponieważ wydał decyzję na podstawie dokumentacji, która nie stanowiła materiału dowodowego;
7. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. wyrażające się w pogwałceniu zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie stanu faktycznego i prowadzeniu postępowania dowodowego ukierunkowanego na ukaranie, bowiem strona wykazywała, że prowadziła akcję edukacyjną i promocyjną wśród właścicieli nieruchomości niezamieszkałych dotyczącą segregacji odpadów, która to okoliczność niewątpliwie miała wpływ na sytuację strony, mimo to jednak organ II instancji świadomie wybrał interpretację na niekorzyść strony, naruszając przy tym wprost przepisy k.p.a.;
8. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 107 § 1 pkt 4 - 6 w zw. z art. 11 k.p.a. w związku z art. 8 § 2 k.p.a. wyrażające się w sporządzeniu uzasadnienia, które nie daje w pełni odpowiedzi na pytanie, dlaczego organ zdecydował się na ukaranie strony, mimo że różnica między poziomem ustawowym a osiągniętym przez stronę wynosiła tylko 16,64%, co jest sprzeczne z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym, bowiem organ nie dokonuje wyczerpującego i przekonującego porównania wszystkich dostępnych źródeł w postaci orzecznictwa i stanowiska doktryny celem wykazania, że stanowisko i wykładnia organu II instancji zasługuje na uznanie, w szczególności organy nie wykazały, jaką różnicę poziomów uznawałyby za znikomą, podczas gdy inne Samorządowe Kolegia Odwoławcze niejednokrotnie wydawały decyzje administracyjne przychylne przedsiębiorcom, w których w analogicznym stanie faktycznym zauważyły konieczność odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej biorąc pod uwagę ocenę możliwości wywiązania się przed przedsiębiorcę z obowiązku uzyskania ustawowych poziomów;
9. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189a § 2 w zw. z art.189f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit c) ustawy Prawo zamówień publicznych, wyrażające się w wydaniu decyzji niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do rzeczywistego naruszenia, która to dotkliwość może wywołać dla Skarżącego niepowetowaną stratę, bowiem organ odwoławczy całkowicie pomija, że dotkliwość kary nie przejawia się w wymiarze kwotowym sensu stricto, ale w wymiarze skutków wynikających z ustaw odrębnych (Prawo zamówień publicznych) i może skutkować nieodwracalną szkodą dla Spółki.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 267 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dwóch pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej:
I. Czy motyw 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3) w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) należy interpretować tak, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, na mocy którego administracyjna kara pieniężna za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych określona w art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w zw. z art. 9g tej ustawy nałożona jest na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne, pomimo że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne nie ma wpływu na zachowanie wytwórców odpadów (właścicieli nieruchomości niezamieszkałych), którzy nie segregują odpadów przez nich wytworzonych, mimo ciążącego na nich ustawowego obowiązku, przy jednoczesnym ustawowym obowiązku odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) nałożonym na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne?
II. Czy wymóg proporcjonalności ustanowiony w art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy w zw. z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C. Nr 83, str. 389) powinien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on systemowi kar tego rodzaju, jaki został wprowadzony na mocy art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, który to przepis przewiduje nałożenie administracyjnej kary pieniężnej o zryczałtowanej wysokości za wszelkie naruszenia - niezależnie od indywidualnych okoliczności sprawy, przyczyny naruszenia oraz charakteru i wagi naruszenia?
Na koniec pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w postępowaniu na rzecz skarżącego od organu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, organy administracji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że pełnomocnik skarżącego domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Stosownie do treści art. 9n ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań, które są przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. Informacje, jakie dane winno zawierać sprawozdanie, określa art. 9n ust. 3 u.c.p.g. W art. 9n ust. 4 u.c.p.g. wskazano, iż podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany zamieścić w sprawozdaniu także informacje o o osiągniętym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, poziomie ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz poziomie składowania. Podmiot, o którym mowa w ust. 4, w sprawozdaniu podaje liczbę właścicieli nieruchomości, od których odebrał odpady komunalne, oraz dołącza do sprawozdania wykaz właścicieli nieruchomości, z którymi w okresie objętym sprawozdaniem zawarł umowy na odbieranie odpadów komunalnych, a także wykaz tych właścicieli nieruchomości, z którymi umowy te uległy rozwiązaniu lub wygasły. W wykazach zamieszcza się imię i nazwisko albo nazwę oraz adres właściciela nieruchomości, adres nieruchomości oraz w przypadku rozwiązania umowy - informację, do kiedy umowa obowiązywała (art. 9n ust. 5 u.c.p.g.).
W tym miejscu należy podkreślić, że to właśnie sprawozdanie jest podstawowym dowodem, w oparciu o który organ administracji prowadzi postępowanie w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za dany okres sprawozdawczy. W związku z tym należy podzielić stanowisko Kolegium, że brak załączenia do akt stosownych umów z właścicielami nieruchomości, z których są odbierane odpady, za okres, którego przedmiotowa sprawa dotyczy jest okolicznością bez znaczenia w niniejszej sprawie, skoro skarżący nie kwestionuje ani faktu prowadzenia działalności w zakresie odbioru odpadów na terenie gminy W., ani posiadania stosownych umów na tę okoliczność. Stąd zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 KPA w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. okazał się bezzasadny.
Zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za 2021 rok w wysokości co najmniej 20 % wagowo.
W myśl art. 9g pkt 1 u.p.c.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Natomiast stosownie do art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g., oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.p.c.g.).
Jak stanowi przepis art. 291 ust. 1 i ust. 2 Prawa ochrony środowiska stawki opłat, ustalone w art. 290 ust. 1 oraz określone na podstawie art. 290 ust. 2, za rok poprzedni, podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku podwyższeniu w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Minister właściwy do spraw klimatu, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość stawek opłat na rok następny, uwzględniając dotychczasowe zmiany wysokości stawek oraz zasadę, o której mowa w ust. 1.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt II wiersz 1051 tabeli, obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. z 2020 r. poz. 961) wydanym na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, stawka opłat za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych wynosi 276,21 zł/Mg.
Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 (art. 9zb ust. 1 u.c.p.g.). Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.).
Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 9zf u.c.p.g.). Zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej, podstawy opodatkowania, kwoty podatków, odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, oprocentowanie nadpłat oraz wynagrodzenia przysługujące płatnikom i inkasentom zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych, z zastrzeżeniem § 1a i 2.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1530), dalej zwanego rozporządzeniem, poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się zgodnie ze wzorem: P = Mr/Mw x 100 gdzie: P - oznacza poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wyrażony w %, Mr - oznacza łączną masę odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażoną w Mg, Mw - oznacza łączną masę wytworzonych odpadów komunalnych, wyrażoną w Mg.
W niniejszej sprawie bezsporne pomiędzy stronami postępowania pozostają te ustalenia faktyczne, z których wynika, że w roku 2021 skarżący prowadził działalność gospodarczą, podlegającą wpisowi do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Burmistrza W., w zakresie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie gminy W. w oparciu o umowy zawarte z właścicielami nieruchomości. Jak już zostało wcześniej podkreślone strona skarżąca nie kwestionuje faktu posiadania stosownych umów z właścicielami nieruchomości, z których są odbierane odpady. Bezspornym pozostaje również, że we wskazanym okresie spółka nie osiągnęła wymaganego prawem 20 % poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Jak wynika bowiem z przedłożonego przez spółkę sprawozdania, osiągnięty przez nią poziom wynosił 3,36 %, co wyliczono na podstawie wskazanych przez stronę wartości.
Nieosiągnięcie przez spółkę wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a co za tym idzie niewypełnienie ciążącego na spółce obowiązku wynikającego z art. 9g u.p.c.g., stanowiło podstawę do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.pc.g., po zaokrągleniu do pełnych złotych (zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej) w wysokości 12422 zł.
Dokonane w powyższym zakresie ustalenia faktyczne organu, jak i zasadność zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu. Ponadto zarówno sposób obliczenia przedmiotowej kary, jak i jej wysokość nie są kwestionowane przez stronę skarżącą.
Natomiast zasadnicza istota sporu sprowadza się do próby wykazania przez stronę skarżącą braku podstaw do wymierzenia kary wskazując, że nieosiągniecie wymaganych poziomów recyklingu wynikało z przyczyn niezależnych, bowiem skarżący podejmował kroki, mające na celu podniesienie świadomości kontrahentów w zakresie konieczności selektywnego zbierania odpadów. Strona skarżącą kwestionuje zasadności twierdzenia organów administracji, co do braku możliwości odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. Skarżący podniósł także, że nie tylko on nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu ale także gmina jako całość nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu.
W pierwszej kolejność Sąd pragnie zauważyć, że adresatem obowiązków wynikających z art. 9g ustawy jest podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Niezasadne są tym samym zarzuty skargi dotyczące braku możliwości osiągnięcia przez stronę skarżącą wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, podnoszone w kontekście absolutnego charakteru odpowiedzialności nałożonej na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Podzielić należy stanowisko Kolegium, że gdyby przyjąć, za słuszną argumentację strony skarżącej, że w świetle obowiązujących przepisów, nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych albo też, że podjęta przez nią kampania informacyjna wyczerpuje limit starań przedsiębiorcy w tej mierze i zwalnia ją z osiągnięcia wyznaczonego poziomu recyklingu to art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy". Przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Skarżący jako profesjonalista w branży, działający od wielu lat, powinien być świadomy konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. Obowiązki wynikające z art. 9g mają na celu motywowanie przedsiębiorców i podmioty wytwarzające odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie, w jakim nie jest możliwy ich recykling. W innym wypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem (zob. wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3015/17). Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu.
Z akt sprawy wynika, że skarżący ograniczyły się wyłącznie do umieszczenia na swojej stronie internetowej zasad segregacji odpadów. Z kolei złożone do akt fotografie przedstawiające prowadzenie akcji edukacyjnej w szkołach dotyczącej segregacji nie są wystarczającym dowodem dla odstąpienia od nałożenia kary na stronę. Ponadto, jak słusznie zauważył organ II instancji, załączone do pisma strony z 6 lutego 2024 r. dwie fotografie z przeprowadzonej akcji edukacyjnej nie mogą być uznane za dowód potwierdzający przeprowadzenie akcji edukacyjnej z właścicielami nieruchomości gminy Wolbórz bowiem dotyczą one zajęć edukacyjnych przeprowadzonych z uczniami bliżej nieokreślonej szkoły podstawowej. Zatem wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej wyżej wskazany dowód został przez organ oceniony, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 80 k.p.a. To oznacza, że zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. jest bezzasadny. Brak jest również podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie stanu faktycznego, o której mowa w art. 81a § 1 k.p.a.
Nie ulega natomiast wątpliwości, że strona skarżąca nie podjęła innych działań, np. nie kierowała pism informujących i promujących zasady selektywnego zbierania odpadów nie oferowała korzystniejszych warunków finansowych za wywóz odpadów zbieranych selektywnie, nie sygnalizowała organowi I instancji problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności. W szczególności skarżący nie skorzystał ani razu z dyspozycji art. 6ka u.c.p.g., który umożliwia przyjęcie odpadów jako niesegregowanych i powiadomienia o tym organ i właściciela nieruchomości. To m.in. czyni całkowicie bezzasadnym podniesiony przez pełnomocnika skarżącego zarzut niezgodności przepisu art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3 w zw. z art. 9g u.c.p.g. z prawem Unii Europejskiej. Skoro bowiem w prawie krajowym są rozwiązania pozwalające na podjęcie przez przedsiębiorcę zajmującego się odbieraniem odpadów komunalnych działań, o których mowa w powołanym wyżej art. 6ka u.c.p.g. i tym samym istnieje możliwość uchylenia się od skutków niewykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g., to za nieskorzystanie z powyższego uprawnienia winę ponosi wyłącznie przedsiębiorca.
Należy w tym miejscu podkreślić, że kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g ustawy polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przewidziana w art. 9x ust. 3 tej ustawy należy przy tym do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Przesłanką jej wymierzenia jest zatem obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g ustawy.
W związku z powyższym za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 189d k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 3 u.c.p.g., skoro przepis ten może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny przewiduje swobodę organu administracji publicznej co do wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i jedynie w zakresie, w jakim przepis szczególny nie określa dyrektyw wymiaru tej kary pieniężnej. Jak już zostało wyżej podkreślone przepis art. 9x ust. 3 u.c.p.g. ściśle określa zasady wymierzenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co tym samym oznacza, że przepis art. 189d k.p.a. nie może być stosowany, skoro za naruszenie prawa w omawianym przypadku wymierza się karę w wysokości ściśle określonej w ustawie.
Natomiast, co do zarzutu skargi odnośnie do niezastosowania normy z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskazać należy, iż zgodnie z treścią powyższego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Stosownie zaś do art. 181 § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych m.in. przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt 1), czy odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), przepisów niniejszego działu (k.p.a.) w tym zakresie nie stosuje się. W ustawie u.c.p.g. nie uregulowano przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, zatem instytucja odstąpienia od nałożenia kary zawarta w k.p.a. znajduje zastosowanie w sprawie.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, procedujące w sprawie organy administracji publicznej zasadnie uznały, że nie została spełniona żadna z przesłanek przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia na skarżącego przedmiotowej kary pieniężnej. Podkreślenia bowiem wymaga, że wobec uzyskanego przez stronę skarżącą w roku 2021 - 3,36 % poziomu recyklingu z wymaganych 20%, nie jest znikomy. Skarżący uchybił ciążącemu na nim z mocy art. 9g pkt 1 u.c.p.g. obowiązkowi w ponad 3/4 wymaganego poziomu, co nie może być uznane za nieznaczne, niewielkie, czy błahe. Waga naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być przy tym oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji celu, jakim w tej sprawie jest zapewnienie efektywnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami opartego o selektywną zbiórkę odpadów. Egzekwowanie segregowania odpadów ma służyć ochronie środowiska i zdrowia ludzi. Wobec tego nieosiągnięcie wymaganych prawem poziomów recyklingu w takim stopniu, jak ma to miejsce w rozważanym przypadku, nie może się jawić jako znikome. Cała gmina osiągnęła poziom recyklingu w wysokości 16% co wskazuje, że strona skarżąca osiągnęła poziom recyklingu poniżej średniej dla całej gminy. Do odstąpienia od wymierzenia kary może dojść tylko wówczas, gdy strona skarżąca wykaże, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika też, żeby strona skarżąca podjęła jakiekolwiek skuteczne działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. W szczególności, o czym już była mowa, brak po stronie skarżącej wykorzystania trybu powiadomienia z art. 6ka u.c.p.g. czy też jakichkolwiek innych działań. Ponadto bezspornym jest, że wymagany w roku 2021 poziom recyklingu nie został osiągnięty przez stronę skarżąca, a tym samym w ocenie Sądu trudno uznać, iż w sprawie spełniona została określona w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanka zaprzestania naruszenia prawa. W ocenie Sądu za zasadne uznać należy stanowisko organu, co do braku możliwości zastosowania w sprawie regulacji z art. 189f § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.
Niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189a § 2 w zw. z art.189f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit c) ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych poprzez wydanie decyzji niewspółmiernie dotkliwiej w stosunku do rzeczywistego naruszenia, która to dotkliwość może wywołać dla skarżącego niepowetowaną stratę. Wymierzenie kary, o której mowa jest bowiem następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności. Jak już wyżej wskazano wysokość nałożonej na skarżącą kary pieniężnej wynika wprost z powołanych wyżej przepisów i stanowi matematyczne wyliczenie według określonego wzoru. Kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przewidziana w art. 9x ust. 3 tej ustawy należy przy tym do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Przesłanką jej wymierzenia jest zatem obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g.
Reasumując za trafną w ocenie Sądu uznać należy ocenę organów, co do braku wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy. Tym samym organy zadość uczyniły ciążącym na nich obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prowadząc postępowanie organy działały, stosownie do wymogu art. 6 k.p.a., na podstawie i w granicach obowiązującego prawa art. 6 k.p.a., w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Wobec całkowitej bezzasadności skargi i brak po stronie Sądu jakichkolwiek wątpliwości do niezgodności przepisów krajowych z przepisami unijnymi nie było również podstaw do kierowania Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazanych przez pełnomocnika pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej.
lp