II SA/Łd 582/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-11-23
NSAinneŚredniawsa
zasiłek rodzinnydodatek do zasiłkudziecko niepełnosprawnekształcenie i rehabilitacjaokres zasiłkowytermin złożenia wnioskuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnegoświadczenia rodzinne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres poprzedzający złożenie wniosku o zasiłek rodzinny.

Skarżąca domagała się przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r. Wniosek o ten dodatek złożyła 27 stycznia 2022 r., po upływie okresu zasiłkowego 2019/2020. Sąd uznał, że dodatek ten ma charakter akcesoryjny i może być przyznany jedynie na okres, w którym przyznano zasiłek rodzinny, czyli od 1 sierpnia do 31 października 2020 r. Skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego D.M. w kwocie 110 zł miesięcznie, ale tylko za okres od 1 sierpnia do 31 października 2020 r. Skarżąca domagała się przyznania tego dodatku również za okres od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r. Wniosek o przyznanie dodatku złożyła 27 stycznia 2022 r., po upływie okresu zasiłkowego 2019/2020, ale w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego dotyczącego niepełnosprawności dziecka. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że dodatek ten ma charakter akcesoryjny i może być przyznany tylko na okres, w którym przyznano zasiłek rodzinny, czyli od 1 sierpnia do 31 października 2020 r. Sąd podkreślił, że wniosek o zasiłek rodzinny na okres 2019/2020 został złożony 6 sierpnia 2020 r., a decyzja przyznająca zasiłek na okres od 1 sierpnia do 31 października 2020 r. nie została przez skarżącą zakwestionowana. W związku z tym, dodatek mógł być przyznany jedynie na ten sam okres. Sąd oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dodatek ten ma charakter akcesoryjny i może być przyznany jedynie na okres, w którym przyznano zasiłek rodzinny, który został przyznany na okres od 1 sierpnia do 31 października 2020 r.

Uzasadnienie

Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego ma charakter akcesoryjny i jest nierozerwalnie związany z przyznaniem zasiłku rodzinnego. Skoro zasiłek rodzinny został przyznany na okres od 1 sierpnia do 31 października 2020 r., to dodatek mógł być przyznany tylko na ten sam okres, pomimo złożenia wniosku o dodatek po upływie okresu zasiłkowego, ale w terminie wynikającym z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § 2a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 24 § 2a u.ś.r. poprzez brak zastosowania przepisu mimo złożenia wniosku w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania, błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący niezłożenia wniosku o zasiłek rodzinny za okres od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r., oraz przyznanie dodatku mimo spełnienia warunków.

Godne uwagi sformułowania

dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie ma samoistnego bytu, ma charakter akcesoryjny i nie może być przyznany w sytuacji, jeżeli uprawniony nie otrzymał świadczenia podstawowego to jest zasiłku rodzinnego.

Skład orzekający

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Sławomir Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu składania wniosków o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, zwłaszcza w kontekście akcesoryjności tego świadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wniosek o dodatek składany jest po upływie okresu zasiłkowego, ale w terminie wynikającym z przepisów o niepełnosprawności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i interpretacji przepisów dotyczących terminów jego przyznawania, co jest istotne dla wielu rodzin. Jednakże, stan faktyczny i argumentacja są dość standardowe dla tego typu spraw.

Dodatek do zasiłku rodzinnego: Kiedy można go dostać, nawet jeśli przegapisz termin?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 582/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 par. 3, art. 133 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 13 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) Protokolant St. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 maja 2022 r. nr KO.441.117.2022 w przedmiocie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 12 maja 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 21 marca 2022 r., którą przyznano K.R. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji D.M. - dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, w kwocie 110 zł miesięcznie, w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2020 r.
Z akt sprawy wynika, że 6 sierpnia 2020 r. K.R. wniosła o przyznanie, w okresie zasiłkowym 2019/2020, zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, urodzenia dziecka, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: R.R., O.R. i D.M.
Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, decyzją z 25 sierpnia 2020 r. przyznał wnioskowane świadczenia w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2020r.
Wnioskiem z 27 stycznia 2022 r. K.R. zwróciła się do organu o ustalenie na D.M. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na okres zasiłkowy 2019/2020. Do wniosku dołączyła m.in.: orzeczenie o niepełnosprawności D.M. wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim 1 lipca 2019 r., orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z 23 września 2019 r., utrzymujące w mocy orzeczenie o niepełnosprawności D.M. wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim 1 lipca 2019 r., wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 lutego 2021 r., oddalający odwołanie od ww. decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z 23 września 2019 r. i wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim Wydział V z 28 października 2021 r., oddalający apelację od ww. wyroku Sądu Rejonowego z 23 lutego 2021 r.
Wskutek wniosku organ pomocowy wymienioną decyzją 21 marca 2022 r. (sprostowaną postanowieniem z 23 marca 2022 r.) przyznał wnioskodawczyni, na syna D.M., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji z 12 maja 2022 r., utrzymującej w mocy powyższą decyzję Kolegium wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie spełnienie kryterium dochodowego przez rodzinę strony nie budzi żadnych wątpliwości faktycznych ani prawnych, czego dowodzi decyzja organu pierwszej instancji z 25 sierpnia 2020 r., przyznająca świadczenia rodzinne w formie: zasiłków rodzinnych na R.R., O.R. i D.M., na okres od 1 sierpnia do 31 października 2020 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na R.R. jednorazowo za sierpień 2020 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021 na D.M. jednorazowo za wrzesień 2020 r. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na R.R. na ww. okres.
Organ wskazał następnie, że kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi przyznanie w ww. okresie zasiłkowym dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego D.M., o co skarżąca wystąpiła wnioskiem z 27 stycznia 2022 r., a organ uwzględnił wniosek jedynie w okresie od 1 sierpnia r. do 31 października 2020 r., podczas gdy w ocenie strony świadczenie to powinno być przyznane od początku okresu zasiłkowego, tj. także w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r. wraz z zasiłkiem rodzinnym na dwoje dzieci: D.M. i O.R.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest kwestionowane, że skarżąca wniosek o przyznanie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka D.M. złożyła 27 stycznia 2022 r., czyli już po upływie okresu zasiłkowego 2019/2020, który upłynął 31 października 2020 r. Jednocześnie wniosek został złożony w terminie trzech miesięcy od daty wskazanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2021 r., oddalającego apelację D.M., reprezentowanego przez skarżącą, od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 lutego 2021 r., oddalającego odwołanie od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z 23 września 2019 r., którą utrzymano w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim z 1 lipca 2019 r., zaliczające D.M. (ur. [...]) do osób niepełnosprawnych od urodzenia. Zatem, jak dodało Kolegium, już w dacie złożenia wniosku o zasiłek rodzinny (6 sierpnia 2020 r.) skarżąca dysponowała orzeczeniem uprawniającym do uzyskania dodatku, przy czym nie można zarzucić stronie, że nie domagała się wówczas przyznania świadczenia w sytuacji, gdy wykorzystała przysługujące jej prawo do odwołania od orzeczeń wydawanych przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, również do sądu powszechnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, domagając się ustalenia dla syna wymagań w pkt 7 orzeczenia, tj. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wprawdzie na skutek złożonego odwołania sąd nie ustalał samodzielnie niepełnosprawności syna skarżącej, jednak te same zasady powinny dotyczyć sytuacji, gdy odwołanie uznał za nieuzasadnione. Organ uznał, że okoliczność ta nie ma większego znaczenia w sprawie, skoro wniosek o przyznanie dodatku został złożony w terminie określonym w art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. póz. 615 - u.ś.r.), bowiem ww. orzeczenie Sądu Okręgowego jest prawomocne od 28 października 2021 r., a wniosek o przedmiotowy dodatek został złożony 27 stycznia 2022 r.
Mając na uwadze to, że strona kwestionuje okres przyznania jej wnioskowanego dodatku na syna, Kolegium wyjaśniło, że dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie ma samoistnego bytu, ma charakter akcesoryjny i nie może być przyznany w sytuacji, jeżeli uprawniony nie otrzymał świadczenia podstawowego to jest zasiłku rodzinnego. We wniosku z 27 stycznia 2022 r. strona wskazała okres zasiłkowy 2019/2020 i ten okres organ pierwszej instancji wziął pod uwagę rozpoznając sprawę. Wprawdzie, co słusznie zauważa skarżąca, w osnowie decyzji brak jest rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania jej wnioskowanego świadczenia na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r., to zdaniem organu odwoławczego uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, w sytuacji gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bezsprzecznie, że organ stwierdził brak możliwości przyznania tego dodatku na ww. okres, jako poprzedzający miesiące, w którym złożono wniosek o zasiłek rodzinny na dzieci, co miało miejsce w 6 sierpnia 2020 r. Skoro organ pierwszej instancji decyzją z 25 sierpnia 2020 r. przyznał stronie zasiłek rodzinny na syna D. na okres od 1 sierpnia do 31 października 2020 r., to jedynie na ten sam okres mógł zostać jej przyznany dodatek do zasiłku rodzinnego.
W skardze K.R. zarzuciła naruszenie:
- art. 24 § 2a u.ś.r., poprzez brak zastosowania przepisu pomimo, iż skarżąca w sytuacji gdy świadczenie jest zależne od wydania orzeczenia o niepełnosprawności, złożyła wniosek w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia na gruncie niniejszej sprawy liczonym od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2021 r., a co za tym idzie spełniła przesłanki wskazane w przepisie do przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia;
- art. 7, w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy między innymi poprzez pominięcie wnioskowanych przez skarżącą dowodów;
- art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca nie złożyła wniosku o zasiłek rodzinny za okres od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r., podczas gdy przedmiotowy wniosek nie został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji, a ponadto działania podejmowane przez pracowników organu wprowadziły skarżącą w błąd, co do wcześniejszej możliwości złożenia w/w wniosku, co doprowadziło do wydania skarżonych decyzji i naruszenia praw skarżącej, a także na przyjęciu, że skarżącej nie przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w sytuacji gdy skarżąca spełniała wszystkie przewidziane przez przepisy warunki, a zwłaszcza złożyła wniosek w ustawowym terminie przewidzianym dla danego dodatku, ponadto na przyjęciu, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie w/w dodatku po upływie terminu, podczas gdy dodatek ten uzależniony jest od orzeczenia o niepełnosprawności, które w przedmiotowej sprawie uprawomocniło się 28 października 2021 r., a co za tym idzie termin na złożenie wniosku o jego przyznanie zgodnie z art. 24 § 2a u.ś.r. upłynął dopiero 28 stycznia 2022 r., a skarżąca złożyła wniosek dzień wcześniej.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadków pracowników socjalnych pracujących od 2019 r. do dnia wniesienia skargi. Ponadto wniosła o uchylenie w całości skarżonej decyzji wraz z decyzją organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza nie tylko przepisy prawa, ale także jej interes prawny. Do naruszeń tych przyczynia się nierozpatrzenie przez organ całości materiału dowodowego bez uprzedniego przeprowadzenia przez organ wyczerpującego postępowania dowodowego w tym zakresie, jak również dokonanie przez organ błędnej oceny załączonych przez skarżącą dokumentów oraz pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych. Zdaniem skarżącej z uwagi na te uchybienia zgromadzony w sprawie materiał został poddany dowolnej i wybiórczej ocenie organu bez żadnej jego wcześniejszej analizy. Wydanie skarżonej decyzji spowodowało, iż dobro i interes prawny skarżącej oraz jej małoletnich dzieci zostały naruszone, w szczególności gdy z ich strony nie doszło do żadnego zawinienia, które mogłoby mieć wpływ na przyznanie w/w dodatku, jak również z ich strony zostały spełnione wszystkie przewidziane przez przepisy prawa przesłanki do przyznania w/w dodatku za wnioskowany, a zwłaszcza wniosek o jego przyznanie został złożony w ustawowym terminie. Fakt, iż pracownicy organu wykazali się niekompetencją, nie może w negatywny sposób odbijać się na skarżącej, która ze swej strony wykazała się należytą starannością kilkakrotnie próbując pozyskać stosowne informacje w przedmiocie samego zasiłku rodzinnego, jak również w/w dodatku w jej konkretnej sytuacji, związanej z orzeczeniem niepełnosprawności dziecka, która była znana pracownikom socjalnym. Ponadto w jej ocenie organ nie rozpoznał merytorycznie wniosku skarżącej dotyczącego przyznania zasiłku rodzinnego za sporny okres, co również pominął organ drugiej instancji pomimo, iż było to podnoszone w odwołaniu, a całość takiego działania organów administracji wpłynęła na podstawowe prawa skarżącej, w tym na możliwość ewentualnego zaskarżenia w tym zakresie decyzji wydanej przez organ.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Zarówno w piśmie z 10 sierpnia 2022 r., jak i podczas rozprawy pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi, w tym wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie zaś z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie art. 148 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt, a w razie nieuwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Sąd badając w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji uznał, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa i brak jest przesłanek do jej uchylenia.
W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, że zasady nabywania prawa do świadczeń rodzinnych unormowane zostały przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 -u.ś.r.).
Wskazać dalej zatem należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, co do zasady, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z regulacji tej jasno wynika, że na każdy okres zasiłkowy powinien być złożony wniosek dotyczący konkretnych świadczeń rodzinnych. Odrębna reguła została wyznaczona dla świadczeń uzależnionych od zakwalifikowania członka rodziny do grona osób niepełnosprawnych, gdy jego przyznanie poprzedza przeprowadzenie odrębnego postępowania, prowadzonego przed wyspecjalizowanymi organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Takim świadczeniem jest właśnie wnioskowany przez skarżącą dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka, przysługujący matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16. roku życia do ukończenia 24. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takim przypadku zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Tym samym regulacja ta stanowi wyjątek od zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, umożliwiając nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organ właściwy do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Ponadto stosownie do art. 24 ust. 3 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca w którym upływa termin ważności orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe uregulowanie przyjąć należy, iż w przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w szczególności w razie ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (art. 13 ust. 1 cyt. ustawy) - prawo to ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, wtedy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Przy czym, co należy podkreślić, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie ma samoistnego bytu, ma bowiem charakter dodatkowy (akcesoryjny), nie może być zatem przyznany w sytuacji, jeżeli uprawniony nie spełnia kryteriów do otrzymania świadczenia podstawowego, to jest zasiłku rodzinnego (zob. przykładowo wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., I OSK 567/07 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie poza sporem jest, że ostateczną decyzją z 28 maja 2020r. Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przyznał skarżącej zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2019/2020, na trójkę dzieci. Zasiłki te zostały przyznane w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2020 r. czyli od miesiąca, w którym skarżąca pierwszy raz wniosła o przyznanie świadczeń rodzinnych do przewidzianego ustawą dnia będącego końcem okresu zasiłkowego. Podobnie poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca wniosek o przyznanie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka D.M. złożyła 27 stycznia 2022 r., czyli już po upływie okresu zasiłkowego 2019/2020. Jednocześnie jak wskazało Kolegium oczywiste jest także to, że wniosek został złożony w terminie trzech miesięcy od daty wspomnianego wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2021 r. Poza sporem pozostaje także, iż już w dacie złożenia wniosku o zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy 2019/2020, tj. 6 sierpnia 2020 r. skarżąca dysponowała orzeczeniem uprawniającym do uzyskania dodatku oraz to, że skarżąca 27 stycznia 2022 r. zwróciła się do organu pomocowego o ustalenie na D.M. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na ten sam okres zasiłkowy 2019/2020. Do wniosku dołączyła m.in.: orzeczenie o niepełnosprawności D.M. wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim 1 lipca 2019 r., które uprawomocniło się 28 października 2021 r.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wniosek z 27 stycznia 2022 r. był pierwszym wnioskiem w przedmiocie spornego dodatku i przed tym dniem skarżąca nie złożyła skutecznie wniosku o przyznanie rozważanego świadczenia. Okoliczność ta została zresztą potwierdzona przez skarżącą na rozprawie, w trakcie której skarżąca oświadczyła, iż wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie został wcześniej przyjęty przez pracownika organu z uwagi na to, że orzeczenie o niepełnosprawności dziecka nie było prawomocne.
Ponadto ze złożonego w styczniu 2022 r. wniosku o sporny dodatek bezsprzecznie wynika, że dotyczy on okresu świadczeniowego 2019/2020. W konsekwencji uznać należy, że skoro skarżąca miała przyznane, ostateczną decyzją z 28 maja 2020 r. prawo do świadczenia podstawowego, jakim jest zasiłek rodzinny w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2020 r. to tylko w tym samym okresie przysługiwało jej prawo do świadczenia akcesoryjnego, jakim jest dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Taki dodatek został skarżącej przyznany decyzją Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 21 marca 2022 r. utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wskazać należy przy tym, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r. we wnioskowanym przez skarżącą zakresie, czyli od 1 listopada do 31 lipca 2020 r., albowiem skoro skarżąca złożyła wniosek w sierpniu 2020 r. o przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku rodzinnego, to od tego miesiąca przysługiwał jej sporny dodatek jako świadczenie nierozerwalnie związane z uprzednim przyznaniem zasiłku rodzinnego. W konsekwencji na aprobatę zasługuje stanowisko organu odwoławczego, że skoro we wniosku z 27 stycznia 2022 r. skarżąca wskazała okres zasiłkowy 2019/2020, to ten okres podlegał rozwadze organu pierwszej instancji przy rozpoznaniu wniosku skarżącej. Słuszne jest także stanowisko Kolegium, iż mimo tego, że w osnowie decyzji pierwszoinstancyjnej brak jest rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania jej wnioskowanego świadczenia na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r., uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy skoro z uzasadnienia owej decyzji wynika bezsprzecznie, że organ pierwszej instancji stwierdził brak możliwości przyznania tego dodatku na wskazany okres, jako okres poprzedzający miesiące, w którym złożono wniosek o zasiłek rodzinny.
Poza tym przypomnieć jeszcze raz należy, że decyzją z 25 sierpnia 2020 r. przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na syna w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2020 r. Decyzji tej skarżąca nie zakwestionowała odwołaniem. Wobec tego jedynie na ten sam okres mógł zostać jej przyznany sporny dodatek do zasiłku rodzinnego. Tym samym postulat skargi, dotyczący przyznania dodatku za okres od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Podobnie nieuzasadniony jest zarzut nierozpoznania wniosku z 27 stycznia 2022 r. w części dotyczącej zasiłku rodzinnego na dzieci: O.R. i D.M. w okresie od 1 listopada 2019r. do 31 lipca 2020 r., bowiem świadczenia te zostały przyznane decyzją z 25 sierpnia 2020 r., a nadto sam wniosek z 27 stycznia 2022 r. nie obejmował takiego żądania.
Także podnoszone na rozprawie okoliczności odmowy przyjęcia przez pracownika organu wniosku o przyznanie świadczenia w 2019 roku, ze względu na brak prawomocności orzeczenia o niepełnosprawności syna sąd uznał za gołosłowne, zarówno w kontekście treści odwołania, w którym na stronie trzeciej skarżąca wskazała, że to w 2020 r. odmówiono jej przyjęcia wniosku, jak i notatki służbowej z 8 kwietnia 2022 r. pracownika organu, a przede wszystkim wobec bezspornego faktu, że w sierpniu 2020 r. orzeczenie o niepełnosprawności syna nadal nie było prawomocne, a mimo to skarżąca skutecznie wniosła o przyznanie świadczeń rodzinnych.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi sąd nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialnoprawnej decyzji. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności. W ocenie sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ wyprowadził merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania.
Jednocześnie sąd nie uznał za zasadne uwzględnienia zawartego w skardze wniosku o przesłuchanie świadków. Zauważyć należy, że z art. 133 § 1 p.p.s.a., stanowiącego, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 54 § 2 p.p.s.a., wprost wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również w tej mierze, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Oczywistą konsekwencją powyższego jest więc to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej z perspektywy realizacji i przestrzegania przez organ administracji orzekający w sprawie, wiążących go, w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń faktycznych, reguł proceduralnych. Sąd administracyjny orzeka więc na podstawie akt sprawy, rozpatrując ją na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. W związku z tym sąd nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadków, skoro przepisy p.p.s.a. nie przewidują takiej możliwości.
Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
k.ż.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI