II SA/Łd 574/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-10-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zarządzenieodwołanie dyrektorainstytucja kulturysamorząd terytorialnypostępowanie administracyjnenaruszenie prawauzasadnienieopinieprawo pracysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza o odwołaniu dyrektora centrum kultury z powodu istotnych naruszeń proceduralnych i braku należytego uzasadnienia.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na zarządzenie Burmistrza odwołujące dyrektora centrum kultury. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących konsultacji z organizacjami zawodowymi oraz brak wyczerpującego uzasadnienia. Sąd uznał, że Burmistrz nie wykazał w sposób należyty przesłanek odwołania, a także naruszył obowiązek zasięgnięcia obligatoryjnych opinii, co skutkowało stwierdzeniem nieważności zarządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę P.F. na zarządzenie Burmistrza G. z dnia [...] maja 2025 roku, nr [...], dotyczące odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno – Bibliotecznego w G. przed upływem kadencji. Podstawą odwołania była przesłanka naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem, wskazana przez organ jako brak samodzielności w organizacji wydarzeń, nieprawidłowości w prowadzeniu inwentaryzacji oraz zaniechanie cyfryzacji biblioteki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, w tym brak obligatoryjnych opinii ze stowarzyszeń zawodowych i twórczych, a także wadliwe uzasadnienie zarządzenia. Sąd uznał, że Burmistrz nie wykazał w sposób wystarczający podstaw do odwołania, a podnoszone zarzuty miały charakter ogólnikowy i nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Dodatkowo, Sąd stwierdził naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, polegające na nieprawidłowym zasięgnięciu opinii, gdyż z treści wniosków organu nie wynikał cel uzyskania opinii w kontekście postępowania o odwołanie. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 tej ustawy, zasądzając jednocześnie od Burmistrza na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów, w szczególności art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ nie wykazał w sposób należyty przesłanek odwołania, a podnoszone zarzuty były ogólnikowe i niepoparte dowodami. Ponadto, naruszono obowiązek zasięgnięcia obligatoryjnych opinii od stowarzyszeń zawodowych i twórczych, a wnioski o opinie nie wskazywały na cel postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (18)

Główne

u.o.p.d.k. art. 15 § ust. 1, ust. 6 pkt 3

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Odwołanie dyrektora wymaga wykazania konkretnych naruszeń prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem oraz przeprowadzenia obligatoryjnych opinii ze związków zawodowych i stowarzyszeń.

Pomocnicze

u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 5

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.p.d.k. art. 17

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

k.p. art. 70

Kodeks pracy

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i pkt 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.r. art. 27

Ustawa o rachunkowości

u.o.n.d.f. art. 18 § pkt 1

Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. poprzez niezasięgnięcie obligatoryjnych opinii ze stowarzyszeń zawodowych i twórczych w sposób prawidłowy. Naruszenie art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k. poprzez brak wykazania przez organ wystarczających przesłanek do odwołania dyrektora. Wadliwe uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia, w tym brak wskazania wykazu stowarzyszeń, z którymi przeprowadzono opinię.

Godne uwagi sformułowania

Podstawowe znaczenie przypisać należy bowiem prawidłowemu wykazaniu przez organ administracji zaistnienia sytuacji odpowiadających materialnoprawnym podstawom podjęcia aktu odwołującego dyrektora z zajmowanego stanowiska. Ocena, czy w danej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k. niewątpliwie mieści się w zakresie kompetencji organizatora danej instytucji kultury, jednakże uzasadnienie aktu odwołującego z zajmowanego stanowiska dyrektora instytucji kultury powinno zawierać ocenę organizatora, która w sposób dokładny i szczegółowy uzasadnia powody wydania tego aktu. Przesłanka odwołania "z powodu naruszenia przepisów w związku z zajmowanym stanowiskiem", na którą powołuje się organ w rozpoznawanej sprawie, oznacza, że przyczyną odwołania dyrektora musi być wykazanie związku funkcjonalnego pomiędzy naruszeniem przepisów prawa a zajmowanym stanowiskiem dyrektora. Z treści kierowanych do tych podmiotów wniosków w żaden sposób nie wynika, że zasięgana opinia, co do osoby skarżącej, jest wnioskowana na potrzeby prowadzonego postępowania w sprawie odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska.

Skład orzekający

Arkadiusz Blewązka

przewodniczący

Michał Zbrojewski

członek

Tomasz Porczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi odwoływania dyrektorów instytucji kultury, obowiązek prawidłowego zasięgania opinii oraz wymóg wyczerpującego uzasadnienia decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania dyrektora instytucji kultury na podstawie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Ocena merytoryczna odwołania leży w gestii sądu pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odwołania dyrektora instytucji kultury, co jest sytuacją budzącą zainteresowanie ze względu na potencjalne konflikty między organizatorem a dyrektorem oraz znaczenie prawidłowości procedury administracyjnej.

Nieważne odwołanie dyrektora centrum kultury. Sąd wskazuje na błędy proceduralne Burmistrza.

Dane finansowe

WPS: 797 PLN

Sektor

kultura

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 574/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /przewodniczący/
Michał Zbrojewski
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 87
art. 15 ust 1, ust 6 pkt 3
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j.)
Sentencja
Dnia 16 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędzia WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 roku sprawy ze skargi P.F. na zarządzenie Burmistrza G. z dnia [...] maja 2025 roku nr [...] w przedmiocie odwołania Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno – Bibliotecznego w G. 1. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; 2. zasądza od Burmistrza G. na rzecz skarżącej P. F. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc
Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 29 maja 2025 r., nr 104/2025 wydanym na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) – dalej: u.s.g.; art. 15 ust. 1, ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 poz. 87) – dalej: u.o.p.d.k.; art. 70 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.) Burmistrz G. odwołał P.F. ze stanowiska Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G. Uzasadniając motywy podjętego zarządzenia organ wskazał, że podstawą odwołania Dyrektora, przed upływem okresu na jaki został powołany, stanowił przepis art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k., to jest naruszenie przepisów prawa w związku zajmowanym stanowiskiem, którego organ upatruje w:
- naruszeniu 17 u.o.p.d.k., który stanowi, że dyrektor instytucji kultury zarządza i reprezentuję ją na zewnątrz; w tym zakresie organ wskazał, że głównymi zadaniami Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G. jest zarządzanie jednostką, inicjowanie i koordynacja wymienionych projektów kulturalnych, edukacyjnych i artystycznych, mających na celu aktywizację społeczności lokalnej; w ocenie organu aktualny Dyrektor nie potrafi samodzielnie zorganizować wydarzeń istotnych dla gminy (zgodnie z programem dla jednostki), a dla dochowania terminów związanych z przygotowywaniem imprez i ich sprawnej organizacji niezbędny jest osobisty udział w przygotowywaniach pracowników Urzędu Miejskiego w G., jaki i Burmistrza oraz pracowników Szkoły Podstawowej [...] w G.;
- naruszeniu art. 27 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, jak i art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów poprzez nieprawidłowe prowadzenie inwentaryzacji zarządzanej jednostki , za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. ;
- zaniechaniu we wdrożeniu działań związanych z cyfryzacją biblioteki, pomimo otrzymanych niezbędnych środków finansowych.
Kwestionując zasadność podjętego zarządzenia P. F., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie:
- art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia przez organ, obligatoryjnych opinii ze stowarzyszeniami zawodowymi i twórczymi, właściwymi ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez Gminne Centrum Kulturalno Biblioteczne w G. w zakresie odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska; jak i poprzez brak wskazania w zaskarżonym zarządzeniu informacji w powyższym zakresie;
- art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k. poprzez odwołanie skarżącej ze stanowiska Dyrektora pomimo, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek warunkujących możliwość podjęcia tego rozstrzygnięcia;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz zgromadzenia i oceny materiału dowodowego niezbędnego dla rozpatrzenia sprawy, co doprowadziło podjęcia arbitralnego rozstrzygnięcia;
- art. 107 § 3 w zw. z art. 9 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 , jak i art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia, w tym brak zamieszczenia wykazu stowarzyszeń zawodowych i twórczych, z którymi organ przeprowadził opinię, co do zamiaru odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska.
Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy. Pełnomocnik skarżącej wnosił nadto o zobowiązanie organu do przedłożenia do akt sprawy dokumentacji, którą strona nie dysponuje, to jest: akt osobowych skarżącej; wykazu stowarzyszeń, do których organ zwrócił się o udzielenie opinii w sprawie odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska; sprawozdania z działalności Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G. za rok 2024 oraz wykazu wydarzeń zorganizowanych w roku 2025; dokumentacji związanej z przeprowadzoną inwentaryzacją.
W uzasadnieniu strona wskazała, że na stanowisko Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G. powołana została zarządzeniem Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2020 r., nr [...], na czas określony od dnia [...] do [...] r. Wraz z powołaniem skarżąca podpisała z organizatorem instytucji kultury umowę w sprawie warunków organizacyjno- finansowych oraz programu działania Centrum, stanowiąca integralny załącznik zarządzenia, oznaczony nr 1. Dalej skarżąca przedstawiła obszerną argumentację, co do stawianych kwestionowanemu zarządzeniu zarzutów, wskazując w szczególności na brak przeprowadzenia obligatoryjnych konsultacji w przedmiocie zamiaru odwołania jej z zajmowanego stanowiska, jak i kwestionując zarzucany jej brak samodzielności w organizacji i realizacji wydarzeń, zgodnych z programem Centrum. W ocenie skarżącej, podnoszone przez organ zarzuty, co do nawiązywania współpracy z innymi instytucjami na terenie gminy G., w tym szkołami, Kolami Gospodyń Wiejskich, OSP, uwzględniając jeden z celów działalności Centrum, jakim jest aktywizacja lokalnej społeczności, uznać należy za niezrozumiały i świadczący o braku wiedzy, co do funkcjonowania tego rodzaju placówki. Strona podkreśliła nadto, że wszystkie stawiane jej w powyższym zakresie zarzuty mają charakter ogólny i nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Strona skarżąca zakwestionowała także zasadność stawianych jej zarzutów w zakresie braku wdrożenia działań zmierzających do cyfryzacji biblioteki oraz nieprawidłowego prowadzenie inwentaryzacji zarządzanej jednostki , za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. wskazując w tym zakresie, że przeprowadzone przez uprawnione podmioty kontrole, pomimo stwierdzonych pewnych uchybień, zakończone zostały wynikiem pozytywnym.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz G. wnosił o jej oddalenie. Organ podkreślał, że wbrew stanowisku strony skarżącej zasięgnął niezbędnych opinii, o których mowa w art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k., występując w tym zakresie do 33 podmiotów (zgodnie z przedłożoną kserokopią z książki nadawczej organu), z pośród których 20 udzieliło wnioskowanej informacji. Wskazał, że przepisy u.o.p.d.k. nie regulują formy tych opinii, nie nakładają na organ obowiązku ich przywoływania w podejmowanym zarządzeniu, a co więcej wymagane opinie nie są dla organu wiążące. Dalej, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, organ wskazywał, że kontrola sądowoadministracyjna zarządzeń o odwołaniu dyrektora instytucji kultury ograniczona jest jedynie do oceny zachowania określonych prawem wymogów ich podjęcia, natomiast to, czy wskazana w zarządzeniu przyczyna odwołania jest merytorycznie uzasadniona pozostaje wyłączną rolą sądu powszechnego – sądu pracy. Niezależnie od powyższego stwierdzenia, organ ponowił argumentację, co do konieczności udzielania wsparcia organizacyjnego skarżącej ze strony innych osób, niezbędnego do prawidłowej realizacji zadań centrum, jak i podnoszone zarzuty, co do braku wdrożenia programu cyfryzacji biblioteki. Powyższy sposób wykonywania przez skarżącą ciążących na niej obowiązków był dla organizatora niedopuszczalny, co stanowiło podstawę podjęcia kwestionowanego skargą zarządzenia.
W dniu 16 października 2025 r., obecni na rozprawie skarżąca oraz jej pełnomocnik popierali skargę i zawartą w niej argumentację.
Obecny na rozprawie pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) -dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej przez badanie zgodności z prawem m.in. aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5) oraz aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6). Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi P.F., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła zarządzenie Burmistrza G. z dnia [...] maja 2025 r., nr [...] o odwołaniu skarżącej ze stanowiska Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego aktu stanowiły przepisy art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) – dalej: u.s.g.; art. 15 ust. 1, ust. 6 pkt 3 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 poz. 87) – dalej: u.o.p.d.k.
W pierwszej kolejności Sąd dokonał oceny dopuszczalności wniesionej skargi.
W tym zakresie podkreślenia wymaga, że obsada stanowiska dyrektora wiąże się z realizacją zadań w zakresie prowadzenia i organizowania działalności kulturalnej, to jest zadań będących zadaniami publicznymi, należącymi do zakresu działania administracji publicznej. Zatem niezależnie od tego, że akt odwołania dyrektora wywołuje również skutki w sferze prawa pracy, odwołany dyrektor może kwestionować sam akt odwołania przed sądem administracyjnym, natomiast własnego interesu w sferze skutków, jakie ten akt wywołuje w zakresie praw pracowniczych, może dochodzić przed sądem pracy (por. wyrok NSA z 8 marca 2023 r., II OSK 2492/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym odwołanie ze stanowiska dyrektora instytucji kultury, w trybie określonym w art. 15 u.o.p.d.k. stanowi akt podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, i jako taki podlega, stosownie do powołanej wyżej treści art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., kognicji sądu administracyjnego.
Skarga P.F. wniesiona została na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przy czym, co wymaga podkreślenia, iż zarówno powierzenie, jak i odwołanie z powierzonego stanowiska dyrektora instytucji kultury określonej osoby kształtuje sytuację prawną tej osoby wyposażając ją w kompetencje określone chociażby w art. 17 u.o.p.d.k. i art. 27 ust. 3 u.o.p.d.k. Tym samym normy zawarte w powyższych przepisach stanowią źródło interesu prawnego dla osoby pełniącej funkcję dyrektora instytucji kultury, który niewątpliwie zostaje naruszony w przypadku odwołania takiej osoby ze stanowiska dyrektora instytucji kultury. W sytuacji zatem, gdy skarżąca podnosi, że w drodze zaskarżonego zarządzenia niezasadnie odwołano ją ze stanowiska Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G., gdyż w jej przekonaniu nie było ku temu podstaw, należy przyjąć, że interes prawny skarżącej wynikający ze wskazanych wyżej norm prawnych został naruszony zaskarżonym zarządzeniem. Stąd należy uznać, że skarżąca posiadała legitymację skargową do zaskarżenia zarządzenia w kontrolowanej sprawie.
Następnie przechodząc do merytorycznej oceny zasadności wniesionej skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony, z zastrzeżeniem ust. 3, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16.
Jak wynika z art. 15 ust. 5 u.o.p.d.k. organizator przed powołaniem dyrektora zawiera z nim odrębną umowę w formie pisemnej, w której strony określają warunki organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz program jej działania. Umowa wchodzi w życie z dniem powołania dyrektora. Odmowa zawarcia umowy przez kandydata na stanowisko dyrektora powoduje jego niepowołanie na to stanowisko.
Stosownie zaś do art. 16 ust. 6 u.o.p.d.k. dyrektor instytucji kultury powołany na czas określony może być odwołany przed upływem tego okresu: 1) na własną prośbę; 2) z powodu choroby trwale uniemożliwiającej wykonywanie obowiązków; 3) z powodu naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem; 4) w przypadku odstąpienia od realizacji umowy, o której mowa w ust. 5; 5) w przypadku przekazania państwowej instytucji kultury w trybie art. 21a ust. 2-6.
W sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym w ustawie mają zastosowanie przepisy art. 68-72 Kodeksu pracy (art. 15 ust. 7 u.o.p.d.k.).
Zaznaczyć również należy, że przepisy u.o.p.d.k. nie określają szczegółowo procedury, po przeprowadzeniu której organizator wydaje akt odwołujący dyrektora instytucji kultury ze stanowiska. Powołany powyżej przepis 15 ust. 1 u.o.p.d.k. ogranicza się bowiem jedynie do sformułowania wymogu zasięgnięcia opinii związków zawodowych działających w instytucji kultury kierowanej przez odwoływanego jej dyrektora oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z odwołaniem ze stanowiska nie powinien być jednak odczytywany jako równoznaczny z możliwością dokonania tej czynności w sposób dowolny. Podstawowe znaczenie, zdaniem Sądu, przypisać należy bowiem prawidłowemu wykazaniu przez organ administracji zaistnienia sytuacji odpowiadających materialnoprawnym podstawom podjęcia aktu odwołującego dyrektora z zajmowanego stanowiska, przed upływem okresu na jaki został powołany, określonych w sposób wyczerpujący w art. 15 ust. 6 pkt 1-5 u.o.p.d.k. Obowiązkiem organu jest zatem, po pierwsze, wyjaśnienie, które z nich w konkretnych okolicznościach podlegały zastosowaniu, po drugie, właściwe udokumentowanie swoich działań, celem umożliwienia ich ewentualnej weryfikacji, pod kątem oceny zgodności z prawem, przeprowadzanej przez sąd administracyjny. To zaś prowadzi do stwierdzenia, że ocena, czy w danej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k. niewątpliwie mieści się w zakresie kompetencji organizatora danej instytucji kultury, jednakże uzasadnienie aktu odwołującego z zajmowanego stanowiska dyrektora instytucji kultury powinno zawierać ocenę organizatora, która w sposób dokładny i szczegółowy uzasadnia powody wydania tego aktu. Przy czym, co istotne zaniedbania po stronie dyrektora, które mają prowadzić do jego odwołania ze stanowiska, powinny być równocześnie wykazane w postępowaniu poprzedzającym podjęcie aktu wywołującego tenże skutek prawny. Dokonane w ten sposób normatywne ujęcie przepisów art. 15 ust. 1 i ust. 6 u.o.p.d.k. stanowi gwarancję dla stabilności stosunku zatrudnienia dyrektora instytucji kultury na podstawie powołania i jednoznacznie wskazuje na zamiar ustawodawcy wzmocnienia pozycji i niezależności dyrektora instytucji kultury względem organizatora(por. wyroki NSA z 28 stycznia 2020 r., II OSK 717/18, z 29 lipca 2020 r., II OSK 3320/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast przesłanki nieważności zarządzenia określone zostały w art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem jest nieważne. Jednak tylko istotne naruszenie prawa może być podstawą stwierdzenia nieważności zarządzenia organu gminy. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Takim uchybieniem jest w szczególności naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub podstawę prawną, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - poprzez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadł akt innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło. Istotne naruszenie prawa to także naruszenie oczywiste i bezpośrednie (por. wyrok NSA z 29 lutego 2024 r., III OSK 1358/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie, bezsporne pozostają te okoliczności, z których wynika, że P. F. powołana została na stanowisko Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G. zarządzeniem Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2020 r., nr [...], na czas określony od dnia [...] do [...] r. Powołanie poprzedzone zostało podpisaniem ze skarżącą umowy, o której mowa w art. 15 ust. 5 u.o.p.d.k., w sprawie warunków organizacyjno- finansowych oraz programu działania Centrum, która stanowi integralny załącznik do w/w zarządzenia, oznaczony nr 1.
Niekwestionowaną pozostaje również ta okoliczność, pomimo braku jej udokumentowania w aktach sprawy, że Gminne Centrum Kulturalno Biblioteczne w G. jest samorządową instytucją kultury, której organizatorem jest gmina G., a którego uprawnienia w zakresie powołania i odwołania dyrektora Centrum wykonuje Burmistrz.
Jak już wcześniej wskazano, jako podstawę odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora Centrum, przed upływem okresu na jaki została powołana, stanowił art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k., to jest przesłanka naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem. Owe naruszenie organ wiąże z: naruszeniem art. 17 u.o.p.d.k., który stanowi, że dyrektor instytucji kultury zarządza instytucją i reprezentuje ją na zewnątrz, polegającym zdaniem organu, na braku: szeroko pojętej zdolności skarżącej do samodzielnego organizowania wydarzeń dla gminy G., dla prawidłowej i terminowej realizacji których niezbędna jest każdorazowo pomoc pracowników Urzędu Miejskiego w G., Burmistrza, czy też pracowników Szkoły Podstawowej im. [...] w G.; naruszeniem art. 27 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości oraz art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów poprzez nieprawidłowe prowadzenie inwentaryzacji zarządzanej jednostki za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r.; a nadto zarzuca skarżącej brak wdrożeń działań związanych z cyfryzacją biblioteki, pomimo otrzymanych niezbędnych na ten cel środków finansowych.
W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia okoliczności, na obecną chwilę nie stanowią wystarczającej przesłanki do odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G.. Podnoszone przez organ zarzuty, co do braku szeroko pojętej zdolności skarżącej, jako Dyrektora Centrum, do samodzielnego i terminowego organizowania wydarzeń dla gminy G., postrzegać należy jako jedynie ogólnikowe stwierdzenia, co istotne nie znajdujące jakiegokolwiek konkretnego powiązania z załączoną do akt sprawy dokumentacją. W szczególności brak przedłożenia do akt sprawy wiążącej strony umowy w sprawie warunków organizacyjno- finansowych oraz programu działania Centrum, z których organ zdaje się wywodzić, wskazywane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, główne zadania Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G., które w jego ocenie nie są realizowane, uniemożliwiają, zdaniem Sądu jakąkolwiek ocenę zasadności stawianych skarżącej w tym zakresie zarzutów. W ocenie Sądu, nie znajdują również należytego potwierdzenia, zarówno w uzasadnieniu kwestionowanego zarządzenia, jak i w przedłożonej do akt sprawy dokumentacji stawiane skarżącej zarzuty, co do braku wdrożeń działań związanych z cyfryzacją biblioteki oraz nieprawidłowego prowadzenia inwentaryzacji zarządzanej jednostki za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Chaotyczne odwoływanie się przez organ do okoliczności, które prawdopodobnie stanowią wnioski organu z przeprowadzonych prze zeń czynności sprawdzających działalność skarżącej jako Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G., bez wskazania na konkretne dokumenty potwierdzające wystąpienie zarzucanych stronie naruszeń, jak i bez wskazania na konkretne przepisy prawa, czy też postanowienia wiążącej strony umowy, prowadzą w ocenie Sądu, do stwierdzenia, że przesłanki odwołania skarżącej z pełnionej funkcji Dyrektora Centrum, na podstawie art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k., nie zostały wykazane w sposób jasny i należyty. Pokreślić raz jeszcze w tym miejscu należy, że ocena, jaką wyraża organizator stosując art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k. nie może mieć charakteru dowolnego i wymaga dokładnego oraz szczegółowo umotywowania okoliczności postrzeganych jako podstawę do odwołania dyrektora instytucji kultury. Pamiętać należy w szczególności, iż przesłanka odwołania "z powodu naruszenia przepisów w związku z zajmowanym stanowiskiem", na którą powołuje się organ w rozpoznawanej sprawie, oznacza, że przyczyną odwołania dyrektora musi być wykazanie związku funkcjonalnego pomiędzy naruszeniem przepisów prawa a zajmowanym stanowiskiem dyrektora. Wynika z tego, że zakres przedmiotowy tej odpowiedzialności obejmuje jedynie takie zachowania na zajmowanym stanowisku, których skutkiem będzie złamanie obowiązującego prawa. Konstrukcja normatywna przepisu sugeruje, że organizator może odwołać dyrektora, jeżeli jednoznacznie wykaże, że dyrektor na zajmowanym stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2023 r., II OSK 1190/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymóg należytego uzasadnienia władczego aktu w sprawie z zakresu administracji publicznej wynika z ogólnych zasad ustrojowych, w tym zwłaszcza z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz z zasad praworządności i legalności (art. 7 Konstytucji RP). Sporządzenie właściwego uzasadnienia umożliwia kontrolę stosowania prawa, przez co wymusza na organie administracji publicznej również swego rodzaju dyscyplinę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia – przez wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy jego podejmowaniu. Poprawnie sporządzone uzasadnienie takiego zarządzenia pozwala zatem na przekonanie o zasadności stanowiska zajętego przez organ. Przekonanie to dotyczy zarówno podmiotów dokonujących kontroli, jak i adresatów. Dodać przy tym należy, że ważną częścią uzasadnienia jest jego stan faktyczny, który w szczególności powinien zawierać wskazanie tych faktów, które organ uznał za decydujące dla jej podjęcia (por. wyrok NSA z 10 marca 2021 r., III OSK 132/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie zdaniem Sądu, rozważenia organu wymaga, czy część ze stawianych skarżącej zarzutów, dotyczących braku samodzielnej i terminowej realizacji zadań Dyrektora Centrum, nie powinna być oceniana przez pryzmat przesłanki określonej w art. 15 ust. 6 pkt 4 u.o.p.d.k.
Końcowo Sąd podkreśla, iż nie neguje, że wskazane w kwestionowanym zarządzeniu okoliczności mogłyby być ocenione jako potwierdzające zaistnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k., niemniej jednak wymaga to wyczerpującego uzasadnienia, jak i bezspornego udokumentowania. Jaszcze raz należy w tym miejscu zaakcentować, że "podwójny skutek" zaskarżonego zarządzenia przekłada się na to, że skarżącej przysługują dwa niezależne a więc niekonkurencyjne środki ochrony: 1. skarga do sądu administracyjnego oraz 2. odwołanie do sądu powszechnego (sądu pracy). I to we właściwości sądu pracy leży merytoryczna ocena, czy odwołanie skarżącej ze stanowiska Dyrektora Centrum było uzasadnione ustalonym stanem faktycznym. A zatem sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznej oceny stanowiska Burmistrza, co do istoty sprawy. Niemniej Sąd ma prawo uznać, że z uwagi na braki uzasadnienia kwestionowanego zarządzenia oraz brak jakiegokolwiek materiału dotyczącego stanu faktycznego, zaskarżana czynność jest wadliwa procesowo.
Z uwagi na powyższe Sąd za uzasadniony uznał zarzut skargi, co do naruszenia art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k.
Za zasadny Sąd uznał również zarzut skargi, co do naruszenia art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. odnoszący się do braku prawidłowej realizacji ciążącego na organie obowiązku, poprzedzającego podjęcie zarządzenia o odwołaniu skarżącej ze stanowiska Dyrektora Gminnego Centrum Kulturalno Bibliotecznego w G., zasięgnięcia zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Sąd ma na uwadze załączoną do akt sprawy dokumentację dotyczącą udzielonych przez działające na terenie gminy G. podmioty, które niewątpliwe można zaliczyć do stowarzyszeń zawodowych i twórczych, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, na wniosek organu, opinii na temat Dyrektora Centrum – P.F. Zauważyć jednak należy, iż z treści kierowanych do tych podmiotów wniosków w żaden sposób nie wynika, że zasięgana opinia, co do osoby skarżącej, jest wnioskowana na potrzeby prowadzonego postępowania w sprawie odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska. W ocenie Sądu, skoro z treści art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k. wprost wynika, że zasięgniecie opinii określonych podmiotów, niezbędne jest zarówno dla postępowania w sprawie powołania, jak i odwołania dyrektora instytucji kultury, to w kierowanych do tych podmiotów wnioskach koniecznym jest wskazanie celu uzyskania wnioskowanej opinii. Na marginesie, nie sposób pominąć tej okoliczności, że wszystkie opiniujące podmioty pozytywnie oceniły współpracę ze skarżącą jako Dyrektorem Centrum. Jednocześnie, w ocenie Sądu, skoro zasięgnięcie stosownych opinii stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie powołania/odwołania dyrektora instytucji kultury, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, to uzasadnienie podejmowanych w tym zakresie zarządzeń winno zawierać informację na ten temat.
Reasumując Sąd stwierdza, że kwestionowane skargą zarządzenie Burmistrza G. z dnia 29 maja 2025 r. podjęte zostało z istotnym naruszeniem art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k., co czyniło wniesioną skargę zasadną.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia (pkt 1 wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.( pkt 2 wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI