II SA/BD 204/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję w części dotyczącej minimalnej linii zabudowy dla balkonu i schodów zewnętrznych, uznając zarzuty skarżącej za zasadne w tym zakresie.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy. Skarżąca zarzuciła m.in. niezgodne z przepisami ustalenie odległości planowanego balkonu/tarasu od granicy działki sąsiedniej. Sąd uznał ten zarzut za zasadny, wskazując na naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz zasad postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Genowefy D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego i dobudowie balkonu/tarasu do istniejącego budynku mieszkalnego. Sąd uznał skargę za zasadną w części dotyczącej zarzutu naruszenia przepisów § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie ustalenia minimalnej linii zabudowy dla balkonu/tarasu od granicy działki sąsiedniej. Sąd stwierdził, że organ nie uzasadnił prawidłowo zastosowania konkretnych przepisów i naruszył zasady postępowania administracyjnego, nie uwzględniając interesu osób trzecich. W pozostałej części skarga została oddalona, a decyzje organów obu instancji uchylono w części dotyczącej minimalnej linii zabudowy dla balkonu (tarasu) i schodów zewnętrznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, odległość została ustalona z naruszeniem przepisów § 12 ust. 5 rozporządzenia oraz zasad postępowania administracyjnego, ponieważ organ nie uzasadnił prawidłowo zastosowania konkretnych przepisów i nie uwzględnił interesu osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji nie uzasadnił prawidłowo zastosowania § 12 ust. 1 pkt 2 w związku z § 12 ust. 5 rozporządzenia, a jedynie powołał się na projekt architekta. Brak analizy wpływu inwestycji na sąsiednią działkę i naruszenie zasad postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 60 § 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 61 § 1-5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 5 § 1 pkt 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.b. art. 7 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo budowlane
p.b. art. 5 § 1 pkt 9
Ustawa Prawo budowlane
rozp. ws. warunków technicznych art. 12 § 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozp. ws. warunków technicznych art. 12 § 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozp. ws. warunków technicznych art. 12 § 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozp. ws. warunków technicznych art. 12 § 7
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
k.p.a. art. 107 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7 i 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodne z § 12 ust. 1 i 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. ustalenie odległości ściany bocznej tarasu (balkonu) od granicy działki sąsiedniej. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7 i 8 k.p.a.) poprzez brak uwzględnienia interesu osób trzecich i nieprawidłowe uzasadnienie decyzji.
Odrzucone argumenty
Zarzut zaniechania wskazania odległości dopuszczalnej budynku gospodarczego od ściany istniejącego budynku mieszkalnego (nie miał zastosowania przepis § 12 ust. 7). Zarzut niezgodnego ze stanem faktycznym wskazania, że inwestor posiada własny drożny system odprowadzenia ścieków sanitarnych i deszczowych (nieistotne w kontekście wniosku).
Godne uwagi sformułowania
nieuprawnionym jest określenie odległości budowy planowanego tarasu (balkonu) od granicy działki sąsiedniej .. na 1,7 metra To właśnie jest istotą sporu budynek mieszkalny usytuowany na działkach nr 88/2 (własność Genowefy D.) i [...] (własności Edwarda K.) jest budynkiem bliźniaczym więc przepis § 12 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. ... nie ma w sprawie zastosowania zamienne używanie przez organ w decyzji terminów architektonicznych "balkon" i "taras" nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia
Skład orzekający
Wojciech Jarzembski
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Gruszecki
członek
Anna Klotz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących linii zabudowy dla balkonów/tarasów oraz wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów rozporządzenia i specyfiki stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów technicznych i prawidłowe uzasadnianie decyzji administracyjnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach dotyczących warunków zabudowy.
“Balkon za blisko granicy? Sąd wyjaśnia, jak liczyć odległość i dlaczego uzasadnienie decyzji ma kluczowe znaczenie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 204/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2006-05-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-02-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Anna Klotz Krzysztof Gruszecki Wojciech Jarzembski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Genowefy D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005 roku, nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia [...] 2005r., nr [...] w części dotyczącej minimalnej linii zabudowy dla balkonu (tarasu) i schodów zewnętrznych, 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Burmistrz Miasta R. po rozpatrzeniu wniosku Edwarda K. z dnia [...] 2003r. dotyczącego: wydania decyzji o warunkach zabudowy terenu – remont następujących istniejących budynków: 1. kuźni – polegający na zmianie konstrukcji dachu i pokrycia, oraz na zmianie przeznaczenia na budynek gospodarczy 2. budynku mieszkalnego polegający na zmianie konstrukcji dachu i pokrycia 3. dobudowę balkonu od strony północno – zachodniej na budynku bliźniaczym na działce o nr ewidencyjnym [...] w mieście R. ul. [...] na podstawie art. 107 kpa oraz art. 1 ust.2 art. 60, 61 i 64 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 roku; Nr 80, poz. 717) oraz na podstawie • art. 1, 60, 61, 64 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r., Nr 80, poz. 717) • art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 718) • art. 10, 11, 12, 13 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 roku Nr 75, poz. 90) • art. 73 i 76 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r., Nr 62, poz. 627 z późn. zm.) • art. 43 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych – załącznik do obwieszczenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2000r. Dz. U. Nr 71 z dnia 29 sierpnia 2000r. poz. 838, • Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie – Dz. U. Nr 43 z dnia 15 maja 1999r., poz. 430 • art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z dnia 22 lutego 1995r. Nr 16 poz. 78 z późn. zm.) wydał w dniu [...] 2003r. decyzję Nr [...] o warunkach zabudowy terenu. W dniu [...] 2004r. wydał zaś – po wznowieniu na wniosek Genowefy D. postępowanie – decyzję w której odmówił uchylenia ww. decyzji z [...] 2003r. Decyzja z [...] 2004r. po rozpoznaniu odwołań od niej wniesionych poprzez Genowefę D., Izabelę K. i Halinę P. – została w dniu [...] 2004r. uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (sygn. akt: SKO 990/2004), które przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W dniu [...] 2005r. do Urzędu Miasta R. wpłynął wniosek Edwarda K. z [...] 2005r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie parterowego budynku gospodarczego z dachem dwuspadowym asymetrycznym, konstrukcji drewnianej pokrytej blachą, z przeznaczeniem do obsługi budynku mieszkalnego oraz dobudowie do istniejącego budynku mieszkalnego bliźniaczego w poziomie + - 0,00 płyty balkonowej o wysiegu 3,0m na słupkach murowanych na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...] położonej w R. przy ul. B. Natomiast w dniu [...] 2005r. wpłynął do ww. Urzędu wniosek Edwarda K. z [...] 2005 o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji – budowa obiektu budowlanego i dobudowa balkonu do budynku mieszkalnego polegającej na: budowie parterowego budynku gospodarczego z dachem dwuspadowym asymetrycznym o konstrukcji drewnianej pokrytym blachą z przeznaczeniem do obsługi budynku mieszkalnego, oraz dobudowie do istniejącego budynku mieszkalnego bliźniaczego w poziomie + - 0 płyty balkonowej o wysięgu 3,0 m na słupkach murowanych i wycięciu wnęki od strony zachodniej budynku w celu zamontowania drzwi zewnętrznych do komunikacji z balkonem na nieruchomości nr ewidencyjnym [...] przy ul. [...] w R. W dniu [...] 2005r. Burmistrz Miasta R. po rozpatrzeniu ww. wniosku z [...] 2005r. wydał decyzję Nr [...] o warunkach zabudowy stosownie do przepisów art. 60 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717) oraz art. 104 Kpa i na podstawie następujących przepisów szczególnych: 1. art. 1; art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 60, 61 i 64 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) 2. art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016) 3. art. 11, 12, 13, 60, 271 i 273 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2004r. Nr 109, poz. 1158 z póxn. zm.) 4. art. 73 i 76 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001r. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.) 5. art. 21-30, art. 39 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001r. nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) 6. art. 26 i 43 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086) 7. art. 7 i 8 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie – Dz. U. Nr 43 z dnia 15 maja 1999r., poz. 430, 8. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo energetyczne – (Dz. U. Nr 153 z dnia 1 września 2003r.) 9. art. 7 i 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1266). Decyzja ta dotyczyła budowy budynku gospodarczego i rozbudowy bliźniaczego budynku mieszkalnego jednorodzinnego przewidzianej do realizacji w mieście R. przy ul. [...] na działce o nr ewidencyjnym [...]. Powyższa decyzja decyzją tegoż Burmistrza z [...] 2005r. (sygn. [...]) w oparciu o art. 155 w zw. z art. 145 § 3 kpa została w całości uchylona. Następnie Burmistrz Miasta R. w dniu [...] 2005r. wydał decyzją Nr [...] o warunkach zabudowy w wyniku rozpatrzenia wniosku Edwarda K. z [...] 2005r. Decyzję oparto na art. 60 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717) oraz art. 104 Kpa oraz przepisach szczególnych: 1. art. 1; art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 60, 61 i 64 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późniejszymi zmianami), 2. art. 4 i 5 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016), 3. art. 11, 12, 13, 60, 271 i 273 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2004 r. Nr 109, poz. 1158 z późniejszymi zmianami), 4. art. 73 i 76 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 z późniejszymi zmianami), 5. art. 21-30, art. 39 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 z późniejszymi zmianami), 6. art. 43 Ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086), 7. art. 7 i 8 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie – Dz. U. Nr 43 z dnia 15.05.1999 r., poz. 430, 8. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo energetyczne – (Dz. U. Nr 153 z dnia 1 września 2003 r.), 9. art. 7 i 11 Ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266). Decyzja ta dotyczyła inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego i rozbudowie bliźniaczego budynku mieszkalnego jednorodzinnego przewidzianej do realizacji w mieście R. przy ulicy [...] na działce o Nr ewidencyjnym [...]. Decyzja ta m.in. zawierała w pkt 2 ustalenia dotyczące warunków i wymagań kształtowania ładu przestrzennego dla zabudowy i zagospodarowania terenu o treści: 1) W przypadku wykorzystania istniejących fundamentów po kuźni do budowy budynku gospodarczego – sprawdzić ich wytrzymałość – dostosować fundamentowanie i izolacje do warunków geologicznych i gruntowo – wodnych po ich zbadaniu w kontekście planowanego zamierzenia inwestycyjnego, 2) Szczegółowe ustalenia dla planowanej zabudowy: a. budowa budynku gospodarczego (na miejscu istniejącego budynku kuźni po jej rozbiórce) – parterowego, o powierzchni zabudowy ca 9,50 m x 7,0m = ca 70,0m2, o wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej do gzymsu – ca 3,30 m (od gruntu), z poddaszem użytkowym do celów gospodarczych (strych), z dachem dwuspadowym asymetrycznym, konstrukcji drewnianej pokryty blachą, z przeznaczeniem dla obsługi budynku mieszkalnego: – połać dachowa od strony ulicy o szerokości ca 4,0m i długości ca 10,0m kąt nachylenia 35o, – połać dachowa od strony północno-zachodniej o szerokości ca 6,0m istniejącego długości ca 10,0m kąt nachylenia 25o, – kalenica równoległa do frontu działki, o wysokości 5m (całkowita od gruntu), kąt nachylenia połaci w kalenicy 120o, b. rozbudowie istniejącego bliźniaczego budynku mieszkalnego jednorodzinnego - polegająca na: – dobudowie w poziome 0 (parteru) płyty balkonowej o wysięgu 3,0m tj. o wymiarach ca 3,0m x 6,0m, opartej na słupkach murowanych, ze schodami do ogrodu i balustradą o wysokości 1,0m wokół płyty i schodów, – wycięciu otworu w ścianie zewnętrznej budynku od strony zachodniej, w celu zamontowania drzwi balkonowych przeszklonych zewnętrznych, o wymiarach 2,30m x 0,70m do komunikacji z balkonem, 3) Dobudowę bliźniaczego budynku mieszkalnego jednorodzinnego kształtować w dostosowaniu do typu i charakteru planowanej inwestycji, tj. pod względem kształtu okien i stolarki drzwiowej zadbać o wystrój planowanego obiektu, 4) Minimalne linie zabudowy dla budynku gospodarczego przyjmuje się od granicy z sąsiednią działką: a) 4m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, b) 3m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy, 5) Minimalne linie zabudowy dla balkonu (tarasu) i schodów zewnętrznych przyjmuje się od granicy z sąsiednią działką zgodnie z art. 12 ust. 5 ww. warunków technicznych tj. 1,70 m (3,0m – 1,3m). W pkt 6 zatytułowanym ustalenia dotyczące obsługi w zakresie infrastruktury technicznej 4. Odprowadzenie wód deszczowych a) odprowadzenie wód deszczowych z połaci dachowych i powierzchni gruntów rolnych przewidzieć do gruntu, b) pozostałe do istniejącej kanalizacji deszczowej zgodnie z uzyskanymi warunkami technicznymi od właściwego gestora sieci na etapie projektu danego zamierzenia inwestycyjnego. Uzasadniając tę decyzję m.in. wskazano, że dotychczas obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego utracił ważność z końcem 2002 r., wobec tego podstawą niniejszej decyzji są przepisy szczególne. Wskazano także, że planowana inwestycja, po spełnieniu warunków tej decyzji jest zgodna z wymienionymi w niej przepisami szczególnymi z dawniej obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosły Genowefa D., Halina P. i Izabela K. Izabela K. zarzuciła decyzji w szczególności, że nie określa dokładnie miejsca usytuowania planowanego budynku gospodarczego. Halina P. zarzuciła decyzji w szczególności, że nie określa dokładnie miejsca usytuowania planowanego budynku gospodarczego i jest identyczna z uchyloną decyzją nr [...] z dnia [...] 2005 r. Burmistrza Miasta R. Skarżąca podniosła również, że załączona do decyzji analiza nie określa, jakiej decyzji dotyczy. Genowefa D. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 6, art. 10, art. 28, art. 61 § 2, a05 § 2 kpa, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, art. 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. i przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26.08.2003 r. w sprawie oznaczeń i nazewnictwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. jako organ drugiej instancji na podstawie art. 138 § 1 kpa decyzją z 20.12.2005 r. Sygn. akt [...] zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Uzasadniając swoją decyzję Kolegium m.in. wskazało, że przepis art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27.03.03 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Zgodnie z art. 56 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. W myśl art. 53 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ dokonuje analizy zasad i warunków zagospodarowania terenu wynikających z przepisów odrębnych. A zatem uprawniony do nieruchomości może ją zagospodarować dowolnie w zakresie obowiązującego prawa. Wskazano, że organ rozpoznający sprawę w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy bada, czy planowana inwestycja jest zgodna z przepisami prawa i jeżeli stwierdzi ową zgodność to ma obowiązek wydać decyzję zgodną z żądaniem wnioskodawcy i że organ nie może uzależnić wydania decyzji od zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie planowana inwestycja Edwarda K. jest zgodna z przepisami prawa. Samorządowe Kolegium, wskazało także, że organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu określił rodzaj inwestycji, funkcję zabudowy i sposób zagospodarowania terenu, warunki i wymagania kształtowania ładu przestrzennego, minimalne linie zabudowy dla budynku gospodarczego i balkonu, ustalenia dotyczące ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków w przypadku odkrycia reliktów kultury materialnej, ustalenia dotyczące obsługi w zakresie komunikacji, ustalenia dotyczące obsługi w zakresie infrastruktury technicznej, ustalenia dotyczące ochrony interesów osób trzecich, a zaskarżone orzeczenie organ wydał po wymaganych uzgodnieniach. Uzasadniając swą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało także, że zgodnie z przepisem § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26.08.2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588) przed wydaniem zaskarżonej decyzji przeprowadzono analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z analizy wynika, że możliwa jest realizacja inwestycji na wskazanym przez inwestora terenie. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżących stwierdzono również, że w przedmiotowym postępowaniu Kolegium nie badało prawidłowości decyzji z dnia [...] 2005 r., znak [...], którą Burmistrz Miasta R. uchylił na podstawie art. 155 kpa swoją decyzję nr [...] z dnia [...] 2005 r. Decyzja z [...] 2005 r. jest decyzją ostateczną, strony jej nie zaskarżyły, a więc w obrocie prawnym nie funkcjonuje już decyzja nr [...] z dnia [...] 2005 r. ustalająca warunki zabudowy i z tego względu Burmistrz wydał w dniu [...] 2005 r. nową decyzję nr [...] o warunkach zabudowy. Wbrew temu, co podnoszą skarżące zaskarżona decyzja o warunkach zabudowy-zdaniem Kolegium - określa usytuowanie planowanego budynku gospodarczego stanowiąc, że ma on być usytuowany na miejscu istniejącej kuźni, po jej rozbiórce. Organ ustalił ponadto odległości od granicy działki sąsiedniej budynku gospodarczego zgodnie z przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Organ także określił w decyzji, tak jak to określił w projekcie decyzji uprawniony architekt, odległości planowanego tarasu od granicy działki sąsiedniej na 1,7m. Z kolei zamienne używanie przez organ w decyzji terminów architektonicznych "balkon" i "taras" nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia skoro zarówno wniosek i decyzja szczegółowo opisują to zamierzenie inwestycyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało skarżącym, że zamieszkiwanie na terenie zurbanizowanym o zwartej zabudowie napotyka pewnego rodzaju uciążliwości, jednak nie może spowodować zakazu inwestycji na takim terenie, jeżeli planowane zamierzenia inwestycyjne pozostają w zgodzie z obowiązującym planem. Zdaniem Kolegium realizowana przez inwestora planowanego zamierzenia inwestycyjnego nie spowoduje istotnych utrudnień w zagospodarowaniu sąsiednich (już zabudowanych i niezabudowanych) działek skarżących. Odmienna ocena skutków tego rozstrzygnięcia byłaby sprzeczna z obowiązującymi przepisami w tym z konstytucyjną gwarancją ochrony własności. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji podejmując w dniu [...] 2005 r. decyzję w sprawie wniosku o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w odniesieniu do przedmiotowej działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w mieście R. nie naruszył prawa, ani też interesu prawnego skarżących, przez to, że w decyzji tej ustalił, iż na działce Edwarda K. dopuszczalna jest budowa budynku gospodarczego i dobudowa tarasu. Dodatkowo w zakończeniu uzasadnienia Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja jest promesą w stosunku do pozwolenia na budowę. Ochrona ich interesów będzie występowała także w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, podczas którego będą one mogły zgłosić ewentualne naruszenia norm prawnych m.in. z zakresu Prawa budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. złożyła Genowefa D. wnosząc o zmianę tej decyzji i uznanie jej praw naruszonych decyzją nr [...] wydaną przez Burmistrza Miasta R. dnia [...] 2005r. Naruszenie praw skarżącej polegało jej zdaniem na: 1. Niezgodnym z § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. ustaleniem odległości ściany bocznej tarasu (balkonu) od granicy – wskazując, że "... nieuprawnionym jest określenie odległości budowy planowanego tarasu (balkonu) od granicy działki sąsiedniej .. na 1,7 metra", dodając, że " To właśnie jest istotą sporu". 2. Zaniechaniu wskazania zgodnie z § 12 ust. 7 w/w Rozporządzenia odległości dopuszczalnej budynku gospodarczego od ściany istniejącego budynku mieszkalnego, 3. Niezgodnym ze stanem faktycznym wskazaniem, że inwestor posiada dla planowanej inwestycji własny drożny system odprowadzenia ścieków sanitarnych i deszczowych. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Genowefy D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wnosząc o oddalenie skargi wskazało, że w decyzji o warunkach zabudowy Burmistrz Miasta R. określił odległości planowanego tarasu od granicy działki sąsiedniej na 1,7 m tak jak to określił w projekcie decyzji uprawniony architekt. Zwrócono także w odpowiedzi uwagę na to, że budynek mieszkalny usytuowany na działkach nr 88/2 (własność Genowefy D.) i [...] (własności Edwarda K.) jest budynkiem bliźniaczym więc przepis § 12 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) nie ma w sprawie zastosowania. Wg. decyzji ustalającej warunki zabudowy planowany do realizacji budynek gospodarczy nie będzie usytuowany przy ścianie istniejącego na działce skarżącej budynku mieszkalnego. Przepis § 12 ust. 7 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury nie ma więc w sprawie zastosowania. Organ prawidłowo określił odległości budynku gospodarczego od sąsiedniej działki zgodnie z § 12 ust. 1 Rozporządzenia. Z analizy przepisów Działu VI cyt. Rozporządzenia i planowanej inwestycji nie wynika, ażeby stanowiła ona zagrożenia przeciwpożarowe. Wskazano również w odpowiedzi, że inwestor wskazał w swoim wniosku z dnia [...] 2005r. i w jego uzupełnieniu z dnia [...] 2005r., że w przypadku planowanej inwestycji nie występuje zapotrzebowanie w wodę i odprowadzanie ścieków. Wskazania zatem w pkt 8 decyzji, iż "Teren planowanej inwestycji posiada podłączenia do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej sanitarnej i deszczowej (...)" nie mają więc w sprawie znaczenia. Podkreślono też w odpowiedzi na skargę, że w swoim odwołaniu i wcześniejszych pismach skarżąca nie podnosiła przedmiotowej kwestii, zatem Kolegium nie odniosło się do niej w swoim orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wniesiona skarga co do zarzutu zawartego w jej pkt 1 dotyczącego umiejscowienia dobudowy do budynku mieszkalnego "balkonu (tarasu) i schodów zewnętrznych" jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, iż w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jednolity z 21 listopada 2003r. Dz. U. Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.) określającym podstawy prawidłowej budowy ustawodawca wskazał, że obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno – budowlanych zapewniając m.in. poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Do przepisów techniczno – budowlanych po myśli art. 7 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy zalicza się warunki techniczne jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 7 ust. 2 pkt 1 tej ustawy Minister Infrastruktury wydał w dniu 12 kwietnia 2002r. rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Zgodnie z przywołaną delegacją i swoim tytułem rozporządzenie określa warunki techniczne jakimi powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. W rozporządzeniu tym w § 12 ust. 1 pkt 1 określono odległość sytuowania ściany bocznej budowanego obiektu na 4 m z zastrzeżeniem, że budowla zwrócona jest ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy – natomiast w § 12 ust. 1 pkt 2 skraca się tę odległość do 3 metrów pod warunkiem, że ściana obiektu nie posiada otworów okiennych lub drzwiowych. Niniejsza sprawa w aspekcie zarzutu pierwszego skargi nie dotyczy jednak budowy nowego budynku lecz dobudowy do istniejącego " balkonu (tarasu) i schodów zewnętrznych". W związku z tym należy zwrócić uwagę na treść § 12 ust. 5 ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002r. Stanowi on, że okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej, o których mowa w ust. 1, o więcej niż 0,8 m, natomiast części budynku, takie jak balkony, galerie, tarasy, schody zewnętrzne, pochylnie i rampy – to więcej niż 1,3 m. Zarówno w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji określono minimalną linię zabudowy od granicy działki strony skarżącej w oparciu o § 12 ust. 1 pkt 2 i 12 ust. 5 nie wskazując uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia. Stanowi to naruszenie przepisów art. 107 § 1 i 3 kpa określających składniki decyzji i niezbędne elementy jej uzasadnienia. Jedynym uzasadnieniem w zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że taką odległość "... określił w projekcie decyzji uprawniony architekt". W związku z tym należy przypomnieć, że dokument na który powołuje się organ jest w swej istocie tylko projektem – aczkolwiek w myśl art. 60 ust. 4 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 715) niezbędnym, obligatoryjnie poprzedzającym decyzję - i rzeczą organu było wyjaśnienie w decyzji dlaczego oparto sie na § 12 ust. 1 pkt 2 a nie § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia z 12 lutego 2002r. Było to także konieczne z uwagi na treść przywoływanego już art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane nakazującego poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Nie można zaś odmówić racji wywodom skarżącej której nieruchomości bezpośrednio graniczy z nieruchomością której dotyczy zaskarżona decyzja ".. że powstałe ograniczenia użytkowania własności w przypadku realizacji inwestycji powstaną poprzez zwiększenie penetracji w działkę 88/2 ..) tj. działkę będącą własnością skarżącej. Taka sytuacja obligowała organ jeśli już nie do wskazania normy zawartej w dyspozycji § 12 ust. 1 pkt 1 w związku z § 12 ust. 5 a więc wskazanie odległości 2,7m od granicy (4m – 1,3m)- tym bardziej, że nie zwiększyłoby to kosztów i nie zmuszało do odstąpienia od inwestycji – to do rozważenia takiej możliwości i szczegółowego wyjaśnienia odstąpienia od zastosowania ww. przepisów ( w szczególności § 12 ust. 1 pkt 1). W tym miejscu należy dodatkowo zwrócić uwagę, że analiza i porównanie treści § 12 ust. 1 pkt 1 z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia prowadzi do oczywistego i w pełni uzasadnionego z życiowego punktu widzenia wniosku o uzależnieniu odległości od tego czy istnieje wgląd na sąsiednią działkę czy też nie istnieje, nakazując zwiększenie odległości w wypadku pozytywnej odpowiedzi na takie pytanie. Jest natomiast poza sporem, że przedmiotowy taras zwiększa wgląd na sąsiednią działkę. Rozstrzygając w tej kwestii jak w zaskarżonej decyzji naruszono także podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i 8 kpa, które nakazują m.in. uwzględnienie słusznego interesu obywateli i pogłębienie zaufania obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę organ m.in. stwierdzał "Należy mieć na uwadze, że budynek mieszkalny usytuowany na działkach nr [...] (własność Genowefy D.) i [...] (własność Edwarda K. ) jest budynkiem bliźniaczym więc przepis § 12 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) nie ma w sprawie zastosowania". Po pierwsze: ani z przepisów tego rozporządzenia ani jakichkolwiek innych nie wynika aby wyłączono stosowanie ww. przepisów § 12 ust. 1 i 5 w odniesieniu do budynków bliźniaczych. Po drugie: powyższe stwierdzenie razi niekonsekwencją, skoro w zaskarżonej decyzji zastosowanie § 12 ust. 1 ( tylko że pkt 2) i § 12 ust. 5. Mając więc powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 list. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w pkt 1 wyroku, a w oparciu o art. 152 tej ustawy – jak w pkt 3 wyroku. Na marginesie tylko należy zauważyć, iż w toku postępowania administracyjnego używano zamiennie terminów "balkon" i "taras" – na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca w swoim odwołaniu. Mając na uwadze treść § 12 ust. 7 ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002r. wiążącego jednakowe skutki w odniesieniu do tarasu i balkonu, można co prawda podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że zamienne używanie przez organ w decyzji terminów architektonicznych "balkon" i "taras" nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia skoro zarówno wniosek i decyzja szczegółowo opisują to zamierzenie inwestycyjne", tym nie mniej należy postulować aby w przyszłej decyzji używano terminów zgodnie z utrwalonym ich znaczeniem. Należy też zwrócić uwagę – co przeoczył organ drugiej instancji – że organ pierwszej instancji w swej decyzji utrzymawszy w mocy zaskarżoną decyzję oparł się m. in. na wskazanych w niej przepisach "Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2004r. Nr 109, poz. 627 z powyższymi zmianami)". Otóż po pierwsze – z 7 kwietnia 2004r. pochodzi rozporządzenie nowelizujące przywoływane rozporządzenie z 12 kwietnia 2002r. i po drugie w Dzienniku Ustaw Nr 109 z 2004r. pod poz. znajduje się: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14 kwietnia 2004r. w sprawie powoływania dyspaszerów oraz postępowania dyspaszerskiego wydane na podstawie art. 255 § 4 ustawy z 18 września 2001r. – Kodeks morski. Można jedynie domyślać się, że organ miał na myśli rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 7 kwietnia 2004r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Było ono opublikowane w Dzienniku Ustaw Nr 109 pod poz. 1156. Przywołane w decyzji rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nosi datę 12 kwietnia 2002r. i opublikowane było w Dzienniku Ustaw Nr 75, poz. 690. Zauważyć tez należy, że powołując się na ustawę Prawo energetyczne nie wskazano daty ustawy i – co istotniejsze – odpowiednich jej przepisów. Wszystkie powyższe uchybienia należy wyeliminować wydając ponownie stosowną decyzję. Niezasadny jest natomiast zarzut zaniechania wskazania zgodnie z § 12 ust. 7 przywoływanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. "odległości dopuszczalnej budynku gospodarczego od ściany istniejącego budynku mieszkalnego". Przywołany przepis rozporządzenia z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakimi winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stanowi, że budynek inwentarski, budynek gospodarczy ze ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi nie mogą być sytuowane w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego albo budynku użyteczności publicznej, dla których wydano decyzję o pozwoleniu na budowę na sąsiedniej działce. A więc przepis ten dotyczy odległości między budynkiem nie na tej samej działce lecz miedzy budynkami na sąsiadujących z sobą działkach. Tymczasem jak wynika z decyzji ustalającej warunki zabudowy planowany do realizacji budynek gospodarczy nie będzie usytuowany przy ścianie istniejącego na działce skarżącej budynku mieszkalnego. Przepis § 12 ust. 7 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury nie mógł więc mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Organ określił odległości budynku gospodarczego od sąsiedniej działki zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia. Z analizy natomiast przepisów Działu VI cyt. rozporządzenia noszącego tytułu "Bezpieczeństwa pożarowe" - § 207-290 i planowanej inwestycji nie wynika, ażeby stanowiła ona zagrożenia pożarowe. Nie doszło więc w tym przypadku do naruszenia prawa – nie tylko wskazanych wyżej przepisów ale także przepisów ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) wskazanych w skardze. I dlatego w tej części w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało skargę oddalić. Chybiony jest także zarzut z punktu 3 skargi. Przede wszystkim należy podkreślić, że zarówno w swoim odwołaniu i wcześniejszych pismach skarżąca nie podnosiła przedmiotowej kwestii. Nadto należy także zauważyć, że odprowadzenie wód deszczowych z połaci dachowych i powierzchni gruntów rolnych następować będzie do gruntu a pozostałych do istniejącej kanalizacji deszczowej zgodnie z uzyskanymi warunkami technicznymi od właściwego gestora sieci na etapie projektu danego zamierzenia inwestycyjnego. Oczywiste natomiast jest, że budowa tarasu nie spowoduje zwiększenie ilości ścieków sanitarnych i zawarte w skardze zarzuty z tym związane są pozbawione jakiegokolwiek znaczenia. I dlatego podzielając stanowisko organu wyrażone expressis verbis w odpowiedzi na skargę, że w tej sytuacji zważywszy, że inwestor wskazał w swoim wniosku iż w przypadku planowanej inwestycji nie występuje zapotrzebowanie w wodę i odprowadzanie ścieków to kwestionowane wskazania decyzji, iż "Teren planowanej inwestycji posiada podłączenia do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej sanitarnej i deszczowej (...)" nie mają istotnego znaczenia. Tak więc i w tym zakresie należało skargę oddalić w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albowiem nie nastąpiło tu naruszenie przepisów prawa. Orzekając jak w pkt 1 i 2 wyroku rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt 4 wyroku oparto na treści art. 206 i 200 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002r. mając na uwadze że skargę w zasadniczej jej części uznano za słuszną, natomiast rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku – oparto na treści art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI