II SA/Łd 560/25

II SA/Łd 560/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Jarosław Czerw /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 418
art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Dnia 13 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant st. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 roku sprawy ze skargi E.K. i R.K., J.D. i D.D., W.K. i B.K., M.G. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 22 maja 2025 roku nr 122/2025 znak GPB-III.7721.54.2025 AD w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekty zagospodarowania terenu oraz architektoniczno – budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Bełchatowskiego z dnia 19 lutego 2025 r., nr 109.2025; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego solidarnie na rzecz strony skarżącej E.K. i R.K., J.D. i D.D., W.K. i B.K., M.G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga E.K., R.K., J.D.,D.D., W.K., B.K. oraz M.G., reprezentowanych przez radcę prawnego R.K. na decyzję Wojewody Łódzkiego (dalej także: organ II instancji) Nr 122/2025 z dnia 22 maja 2025 r. (znak: GPB-III.7721.54.2025) w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Z akt sprawy wynika, że Starosta Bełchatowski (dalej także: Starosta, organ I instancji) decyzją Nr 713.2024 z dnia 16 sierpnia 2024 r. zatwierdził na rzecz inwestora M. spółki z o.o. z siedzibą w W. projekt zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. [...], obr. [...], miasto B.
W związku z wnioskiem E.K., R.K., J.D.,D.D., W.K., B.K. oraz I.G. i M.G. (współwłaścicieli działki nr [...] położonej w obrębie nr [...], miasta B.) o wznowienie postępowania Starosta Bełchatowski postanowieniem Nr 49.2025 z dnia 27 stycznia 2025 r., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wskazaną decyzją w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Następnie, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją Nr 109.2025 z dnia 19 lutego 2025 r., Starosta Bełchatowski, odmówił uchylenia ostatecznego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż E.K., R.K., J. D., D. D., W. K., B. K. oraz I.G. i M. G. nie przysługuje przymiot strony postępowania. W ocenie organu sama okoliczność, że określony podmiot jest właścicielem działki sąsiedniej z nieruchomością, na której jest realizowana inwestycja, nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania mu statusu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Ponadto, Starosta Bełchatowski stwierdził, że przedmiotowa inwestycja nie utrudnia zagospodarowania działki sąsiedniej i nie zmienia jej przeznaczenia.
Odwołanie od decyzji Starosty wnieśli: E.K., R.K., J.D.,D.D.,W.K.,B.K. oraz I. G. i M. G. (dalej także: odwołujący), którzy zarzucili:
1) nieprawidłowe ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji i kręgu stron postępowania tj. naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 418), zwanej dalej "Prawem budowlanym", w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz § 271 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem WT", poprzez nieuwzględnienie przez Starostę Bełchatowskiego faktu, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy, strefy przeciwpożarowe wyznaczone na podstawie rozporządzenia WT zachodzą na działkę odwołujących (tj. działkę nr ewid. [...]) na głębokość ok. 0,80 m (§ 271 ust. 2 rozporządzenia WT) wprowadzając ograniczenia w jej zabudowie, albowiem § 32 ust. 1 pkt 2c miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. zatwierdzonego uchwałą Nr XV/112/15 Rady Miejskiej w Bełchatowie z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia 8 stycznia 2016 r. poz. 72), dopuszcza możliwość lokalizacji zabudowy w odległości 1,50 m od granic lub w granicy działek, z zachowaniem linii zabudowy. W konsekwencji należało uznać, że działka odwołujących pozostaje w obszarze oddziaływania nowoprojektowanej inwestycji i tym samym winni być stroną postępowania. Tymczasem, organ nie uwzględnił faktu, iż zachodzenie stref przeciwpożarowych na działkę odwołujących wprowadza ograniczenia w zakresie możliwości jej zabudowy i w konsekwencji, organ nieprawidłowo ustalił obszar oddziaływania inwestycji i krąg stron postępowania, w tym pomijając udział odwołujących w postępowaniu w charakterze strony. Ponadto, organ będąc do tego zobowiązanym, nie dokonał analizy, czy istnieją inne przepisy odrębne, które wprowadzać będą ograniczenia w zakresie możliwości zabudowy działki nr ewid. [...], w kontekście usytuowania nowoprojektowanej inwestycji, opierając się wyłącznie na oświadczeniu projektanta, jakoby obszar oddziaływania nowoprojektowanej inwestycji zamykał się w granicach działki, na której ma być wzniesiona. W rezultacie, organ doszedł do nieprawidłowego wniosku, iż nie występuje przesłanka wznowieniowa art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w konsekwencji zastosował art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy w prawidłowo ocenionym stanie faktycznym i prawnym, winien był dość do wniosku, iż w przedmiotowej sprawie istnieje przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz winien uchylić decyzje na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.,
2) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, prowadzącego do nieprawidłowego wniosku, na którym organ oparł zaskarżoną decyzję, jakoby odwołujący wywodzili swój interes prawny wyłącznie z przysługującego im prawa współwłasności do działki [...], podczas gdy z okoliczności sprawy w sposób oczywisty wynika, iż odwołujący wywodzą swój interes prawny przede wszystkim (choć niewyłącznie) z faktu, iż:
- przedsięwzięcie, którego dotyczy kwestionowane pozwolenie na budowę wprowadza ograniczenia w zabudowie działki należącej do odwołujących mając na uwadze, m.in. strefy przeciwpożarowe, a tym samym działka należąca do odwołujących pozostaje w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia i dlatego winni być uznani jako strona postępowania na podstawie art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w związku z § 271 rozporządzenia WT,
- pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa w bardzo szerokim zakresie, w tym w szczególności z naruszeniem § 32 ust. 1 pkt 2c planu miejscowego albowiem w miejscu gdzie plan dopuszcza zabudowę mieszkaniową, jednorodzinną wolnostojącą, organ zezwolił de facto na budowę 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w 5 zabudowach bliźniaczych, co jest niezgodne z ww. planem miejscowym, stanowi rażące naruszenie prawa (świadczy o naruszeniu art. 35 ust. 1 pkt 1 lit a) oraz świadczy
o zakłóceniu możliwości korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości
i stosunków miejscowych, a tym samym godzi w interes prawny odwołujących wynikający z ich prawa własności do działki sąsiadującej z planowaną inwestycją, który to interes korzysta z ochrony na zasadzie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977, zwanej dalej "u.p.z.p."). Związane jest to z nieprawidłową interpretacją definicji zabudowy bliźniaczej, którą to zabudowę organ nieprawidłowo uznał w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jako zabudowę wolnostojącą.
Wobec powyższego odwołujący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o uchyleniu ostatecznego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu odwołania odwołujący podkreślili, że pismem z 5 sierpnia 2024 r. zawiadomili Starostę Bełchatowskiego o zamiarze wzniesienia na działce
nr [...] budynku gospodarczego ze ścianą zewnętrzną od strony działki nr [...]
o konstrukcji drewnianej wypełnionej materiałem ekologicznym, która to ściana stanowi element rozprzestrzeniający ogień w rozumieniu WT i co do której strefa oddziaływania p.poż. wynosi [...]m, a nie 8m.
Wspomnianą na wstępie decyzją Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu Wojewoda Łódzki w szczególności zauważył,
że w postępowaniu Starosty Bełchatowskiego zakończonym kwestionowanym pozwoleniem na budowę odwołujący nie posiadali przymiotu strony. Natomiast na wezwanie Starosty Bełchatowskiego do wykazania indywidualnego interesu prawnego w sprawie odwołujący wskazali, że interes prawny wywodzą z przepisów:
a) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w związku
z § 271 ust. 1 i 2 rozporządzenia WT;
b) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w związku
z § 29 rozporządzenia WT w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego,
art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp, art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 21 czerwca 2004 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), zwanego dalej "Kc";
c) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w związku
z § 13 rozporządzenia WT oraz w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp, art. 140 i art. 144 Kc;
d) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w związku
z art. 3 pkt 20 Prawa budowanego w związku z § 60 rozporządzenia WT
oraz w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp,
art. 140 i art. 144 Kc;
e) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w związku
z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1[...]), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie hałasu" oraz w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp, art. 140 i art. 144 Kc;
f) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, art. 5 ust. 1
pkt 9 Prawa budowlanego, art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp, art. 140 i art. 144 Kc, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), zwanej dalej "Konstytucją RP" – w związku z § 32 ust. 1 pkt 2c planu miejscowego.
Dalej organ podniósł, że wnioskujący są współwłaścicielami działki nr ewid. [...], co potwierdza treść ksiąg wieczystych nr [...],[...],[...] oraz [...]. Działka odwołujących znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej.
Wojewoda zaznaczył, że kluczowe do zdefiniowania interesu prawnego osób trzecich w ramach postępowania o pozwolenie na budowę jest więc prawidłowe określenie obszaru oddziaływania obiektu. O obszarze oddziaływania za każdym razem będą zatem decydować indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu. Jak wynika z projektu budowlanego, przedmiotowe przedsięwzięcie obejmuje budowę 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwu lokalowych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Jak wskazano w projekcie budowlanym, każdy z 10 budynków objęty analizowaną decyzją jest budynkiem dwukondygnacyjnym o powierzchni zabudowy 87,61 m² i wysokości 9,13 m. Dach budynku o kącie nachylenia połaci wynoszącym 35º. W ocenie Wojewody z projektu zagospodarowania terenu zatwierdzonego sporną decyzją wynika, że przedmiotowe budynki mieszkalne usytuowane zostały na działce nr ewid. [...] w odległości od 5,75 m do 8,00 m od granicy z działkami sąsiednimi. Najbliżej działki odwołujących zlokalizowane są budynki nr [...],[...],[...] i [...]. Odległość najbliższej ściany projektowanych budynków wynosi odpowiednio 7,34 m, 7,27 m i 7,63 m od granicy działki odwołujących oraz ok. 18,5 m od budynku usytuowanego na nieruchomości odwołujących. Odległość najwyższego punktu projektowanego budynku tj. kalenicy dachu dwuspadowego usytuowanego równolegle do granicy działki odwołujących wynosi ok. 11 m.
Wojewoda przeanalizował, czy działka odwołujących znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji w oparciu o przepisy techniczno – budowlane.
Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia WT, jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy oraz nie mniejszej niż 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.
Wojewoda wyraził stanowisko, iż usytuowanie budynków mieszkalnych na działce inwestycyjnej i ich odległość od działki wnioskujących nie powoduje wprowadzenia ograniczeń w możliwości zabudowy nieruchomości odwołujących. Wojewoda stwierdził, że (biorąc pod uwagę parametry projektowanej inwestycji oraz odległości zarówno od granicy działki odwołujących, jak i budynku usytuowanego na działce odwołujących) nieruchomość wnioskujących nie znajduje się również w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym w oparciu o przepis § 13 (przesłanianie), § 57 i § 60 rozporządzenia WT (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, pokoi mieszkalnych). Miejsca postojowe najbliżej położone działki należącej do odwołujących o nr ewid. [...] zaprojektowano w odległości ok. 19 m, zatem ich usytuowanie na działce inwestycyjnej nie powoduje wprowadzenia ograniczeń w możliwości zabudowy nieruchomości odwołujących.
Dalej Wojewoda podniósł, że inwestycja nie wpływa również na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i następne rozporządzenia WT). Odpowiadając na zarzut odwołujących, iż strefa oddziaływania przeciwpożarowego wyznaczona na podstawie § 271 ust. 1 rozporządzenia WT, wynosząca 8,0 metrów, zachodzi na działkę wnioskodawców na długości ok. 4,37 m-4,80 m Wojewoda zauważył, że w porządku prawnym nie istnieje pojęcie użyte przez odwołujących tj. "strefa oddziaływania przeciwpożarowego". Natomiast przepisy budowlane definiują pojęcie obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego), który jest weryfikowany na podstawie przepisów wykonawczych m.in. § 271 rozporządzenia WT. Zdaniem Wojewody dokumentacji projektowej, tj. rysunku zagospodarowania terenu wynika, że odległość ściany zewnętrznej z oknami i drzwiami, wykonanej jako ściana dwuwarstwowa o następującym układzie warstw: ściana murowana z "pustaka ceramicznego 18.8 P+W" + 20 cm styropianu "EPS100" tynkowanej wynosi 7,57 m od granicy z działką nr ewid. [...]. Odległość między ścianami zewnętrznymi projektowego budynku a ścianą zewnętrzną budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce wynosi ponad 8 m (tj. 18,5 m, jak wynika pomiaru własnego na ogólnie dostępnej stronie geoportal.gov.pl). Wojewoda podkreślił, że warunek § 271 rozporządzenia WT tj. odległości między budynkami został zachowany. Wobec powyższego nie ma znaczenia, jak wskazali w uzasadnieniu odwołania odwołujący, że "strefa oddziaływania przeciwpożarowego" od nowoprojektowanych budynków (8,0 m) zachodzi na działkę, której właścicielami są wnioskodawcy, tj. działkę nr ewid. [...].
Dalej Wojewoda wskazał, iż strefa oddziaływania nie ogranicza odwołującym, zgodnego z przepisami prawa usytuowania zabudowy bowiem zgodnie z przepisem § 271 rozporządzenia WT budynek należy sytuować w odległości 4 m w przypadku budynku z oknami i drzwiami skierowanymi w stronę granicy działki inwestycyjnej, albo 3 m w przypadku braku otworów okiennych i drzwiowych. Nadto, gdyby odwołujący chcieli skorzystać z przepisów umożliwiających zbliżenie zabudowy do granic działki poniżej ww. odległości, będzie miał zastosowanie przepis § 272 ust. 3 rozporządzenia WT, zgodnie z którym budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Mając na uwadze powyższe usytuowanie projektowanej zabudowy nie wpływa na ograniczenie możliwości sytuowania zabudowy na działce odwołujących zgodnie z przepisami prawa, również w zakresie ochrony przeciwpożarowej.
Wojewoda stwierdził również, że sporna inwestycja nie narusza ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich obejmujących w szczególności oprócz zapewnienia dostępu do drogi publicznej, ochronę przed pozbawieniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej oraz środków łączności. Nie mieści się również w katalogu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określonym w § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839). Inwestycja ta nie stanowi źródła emitującego zanieczyszczenia, czy hałasu o poziomie wymagającym szczególnej procedury postępowania w zakresie oceny oddziaływania na środowisko.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewoda uznał, że działka odwołujących znajduje się poza strefą obszaru oddziaływania inwestycji objętej ostatecznym pozwoleniem na budowę. Sporna inwestycja nie ogranicza możliwości zgodnej z przepisami prawa zabudowy nieruchomości wnioskujących. Wobec poczynionych ustaleń Wojewoda Łódzki stwierdził, że E.K., R.K., J.D.,D.D.,W.K.,B.K. oraz I. G. i M.G. nie posiadają przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 140 i art. 144 Kc Wojewoda stwierdził, że jest on niezasadny. Zgodnie z art. 4 Prawa budowlanego każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Organ wojewódzki zauważa, że nie jest też wymagana zgoda sąsiada na planowaną inwestycję, jeżeli spełnia ona wymagania wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Zasadą procesu inwestycyjnego jest poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowania działki inwestora związane z budowanym obiektem są nie tylko przepisy rozporządzenia WT a także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem, zwłaszcza art. 140 Kc i art. 144 Kc. Przepisy te stanowią, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swojego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, Wojewoda stwierdził, że w sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących, że zasięg tak rozumianego oddziaływania przedmiotowej inwestycji obejmuje również sąsiednie nieruchomości należące do odwołujących, tj. działkę nr ewid. [...]. Występowanie immisji pośrednich z jednej nieruchomości na drugą nieruchomość może stanowić podstawę dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych w toku postępowania przed sądem powszechnym. Ponadto, art. 140 Kc oraz art. 144 Kc mogą stanowić podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym jedynie gdy przepis materialnego prawa administracyjnego odsyła do uwzględnienia w stosunkach administracyjnoprawnych w zakresie uprawnienia lub obowiązku prawa własności. Z przepisu art. 144 Kc tego rodzaju ograniczenie w kontekście Prawa budowlanego nie wynika. Ograniczenia takiego nie można bowiem upatrywać tylko w następstwie potencjalnych obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu budowlanego. Zatem sam tytuł własności sąsiedniej nieruchomości nie daje podstaw do zaskarżenia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Z tych wszystkich względów powoływanie się w niniejszej sprawie przez odwołujących na to przepisy art. 140 i art. 144 Kc nie mogło odnieść zamierzonego skutku.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp Wojewoda podniósł, iż przepis ten stanowi, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Nie można odmówić właścicielowi nieruchomości prawa do jej zagospodarowania, w przypadku gdy przewidywane użycie nieruchomości jest zgodne z warunkami ustalonymi w mpzp, decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy. Odmowa może nastąpić tylko wówczas, gdy zamierzone wykorzystanie terenu spowoduje naruszenie chronionego prawem interesu publicznego oraz interesu osób trzecich. W przedmiotowej sprawie, co wykazano również w uzasadnieniu niniejszej decyzji, nie został naruszony chroniony prawem interes publiczny oraz interes osób trzecich, tym samym nie został naruszony art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp.
Ponadto, odnosząc się do kwestii niewykazania w projekcie zagospodarowania terenu sposobu odprowadzania wód opadowych z terenów utwardzonych i niedokonania oceny czy inwestycja nie będzie zalewała działek sąsiadujących, Wojewoda zauważył, iż w projekcie zagospodarowania terenu wskazano, że wody opadowe będą odprowadzane grawitacyjnie do sieci kanalizacji deszczowej. Zatem ten zarzut jest niezasadny. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wojewódzki wskazuje, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. nakazującego organom administracyjnym w toku postępowania stania na straży praworządności z urzędu lub na wniosek stron podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
W mniemaniu Wojewody nie doszło również do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w tej sprawie w toku postępowania organy administracji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, bowiem organ dysponował materiałem dowodowym umożliwiającym rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.
W kwestii dotyczącej art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego Wojewoda odniósł się w uzasadnieniu decyzji. Wojewoda zaakcentował,
że wznowienie postępowania administracyjnego nie jest równoznaczne z ponownym merytorycznym rozpoznaniem sprawy, gdyż w pierwszej kolejności polega na zbadaniu, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania. Dopiero ustalenie przez organ zaistnienia przesłanki wznowienia upoważnia do ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Zatem, z uwagi na charakter przedmiotowego rozstrzygnięcia (brak uznania odwołujących za strony postępowania zakończonego pozwoleniem na budowę) organ nie przechodzi do badania przedmiotowej inwestycji w zakresie zgodności z treścią planu miejscowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.K., R.K., J.D.,D.D.,W.K.,B.K. oraz M.G. (dalej także: skarżący) zarzucili naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez uznanie, że wnioskodawcy nie posiadają statusu stron we wznowionym postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji nie zaistniała przesłanka wznowieniowa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), co skutkowało utrzymaniem przez organ w mocy zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy wnioskodawcom przysługuje status strony bowiem działka należąca do skarżących znajduje się w strefie obszaru oddziaływania inwestycji objętej ostateczną decyzją, sporna inwestycja ogranicza skarżącym możliwość zabudowy nieruchomości, w sprawie został naruszony chroniony prawem interes skarżących,
2) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku z § 13 ust. 1 i 2, § 19 ust. 1 pkt 1a oraz ust. 5, § 29, § 271 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia WT, § 15 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1679), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu", art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp, poprzez błędne stwierdzenie, że działka należąca do skarżących znajduje się poza strefą obszaru oddziaływania inwestycji objętej ostateczną decyzją, sporna inwestycja nie ogranicza możliwości zabudowy nieruchomości wnioskujących, wnioskujący nie posiadają przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, w sprawie nie został naruszony chroniony prawem interes publiczny oraz interes osób trzecich, pominięcie uzasadnionych interesów wnioskodawców jako osób trzecich, podczas gdy działki należące do wnioskujących znajdują się w sferze obszaru oddziaływania inwestycji objętej ostateczną decyzją, inwestycja ogranicza możliwość zabudowy nieruchomości wnioskujących, wnioskujący posiadają przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, w sprawie został naruszony chroniony prawem interes publiczny oraz interes osób trzecich, a organ administracji w żadnym wypadku nie powinien dążyć do ograniczenia kręgu stron postępowania utrudniając właścicielom nieruchomości dochodzenie swoich prawa właścicielskich, stwierdzenie w drodze czynności procesowych, czy uprawnienie skarżących wynikające z przepisów prawa materialnego nie zostało naruszone decyzją o pozwoleniu na budowę winno zapaść po dopuszczeniu skarżących jako stron do udziału we wskazanym postępowaniu, co umożliwi czynny udział skarżących w sprawie, wypowiedzenie się co do istniejącego materiału dowodowego i złożenie wniosków dowodowych,
3) art. 35 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego w związku z § 13 ust. 1 i 2,
§ 19 ust. 1 pkt 1a oraz ust. 5, § 29, § 271 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia WT, § 15 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu, § 32 ust. 1 pkt 1 i 2c, § 16 ust. 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. zatwierdzonego uchwałą Nr XV/112/15 Rady Miejskiej w Bełchatowie z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia 8 stycznia 2016 r. poz. 72), z uwagi że inwestycja jako niezgodna z planem miejscowym ogranicza skarżących w zagospodarowaniu (swobodnym korzystaniu) ich nieruchomości, co uzasadnia uznanie skarżących za strony postępowania na gruncie Prawa budowlanego, ta niezgodność może być powoływana na poparcie żądania dopuszczenia skarżących do udziału w tym samym postępowaniu ze względu na naruszenie ich interesu w rozumieniu zarówno przepisów Prawa budowlanego i k.p.a.,
4) art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku z art. 140 ustawy z dnia 21 czerwca 2004 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061), i art. 144 Kc, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ograniczenie przez organ kręgu stron postępowania, utrudnianie właścicielom nieruchomości dochodzenia swoich praw właścicielskich podczas gdy prawo własności jest fundamentalnym prawem chronionym przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej i prawo Unii Europejskiej, przedmiotem chronionym w tym zakresie jest nie tylko inwestor, lecz także każdy podmiot, posiadający tytuł prawny do nieruchomości, w tym także właściciele działek sąsiadujących z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja,
5) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że działka należąca skarżących znajduje się poza strefą obszaru oddziaływania inwestycji objętej ostateczną decyzją, sporna inwestycja nie ogranicza możliwości zgodnie przepisami prawa zabudowy nieruchomości wnioskujących, wnioskujący nie posiadają przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, w przedmiotowej sprawie nie został naruszony chroniony prawem interes publiczny oraz interes osób trzecich, pominięcie uzasadnionych interesów wnioskodawców jako osób trzecich, podczas gdy działki należące do wnioskujących znajdują się w sferze obszaru oddziaływania inwestycji objętej ostateczną decyzją, inwestycja ogranicza możliwości zabudowy nieruchomości wnioskujących, wnioskujący posiadają przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, w sprawie został naruszony chroniony prawem interes publiczny oraz interes osób trzecich, a organ administracji w żadnym wypadku nie powinien do udziału we wskazanym postępowaniu, co umożliwi im czynny w nich udział oraz ewentualne wypowiedzenie się co nich i złożenie wniosków dowodowych.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty Bełchatowskiego oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strony podniosły, że organy błędnie stwierdziły, że skarżący nie posiadają statusu stron.
W szczególności strony argumentowały, że założenia przyjęte przez inwestora w projekcie budowlanym wskazują, że zaprojektowane budynki będą miały szerokość 8,29 - 8,89 m oraz będą oddalone o: 8 metrów od linii rozgraniczających publiczną drogę klasy lokalnej L symbol [...] (działka [...]) oraz 7,27 m od granicy działki [...]. Zgodnie z § 271 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie, w ich obrębie należy wyznaczyć strefę oddziaływania przeciwpożarowego: 8 m dla budynków ze ścianami i dachami z przykryciami nierozprzestrzeniające ognia oraz 12,0 m dla budynków, w których jedna, ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przykrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień. Strefa oddziaływania przeciwpożarowego od nowoprojektowanych budynków - 8 m zachodzi na działkę nr [...] na długości ok. 0,37 m – 0,80 m, natomiast strefa oddziaływania przeciwpożarowego - [...] m zachodzi na działkę nr [...] na długości ok. 4,37 m - 4,80 m i tym samym wprowadza ograniczenia w zabudowie tego terenu (tj. działki [...]) w sposób przewidziany przepisami prawa oraz miejscowego plonu zagospodarowania przestrzennego (albowiem § 32 ust. 1 pkt 2c miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszcza możliwość lokalizacji zabudowy w odległości 1,50 m od granic lub w granicy działek, zachowaniem linii zabudowy). Skarżący zaakcentowali przywołane wyżej ograniczenie nie ma wymiaru jedynie hipotetycznego, albowiem organ został przez wnioskodawców pisemnie poinformowany pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r., tj. przed dniem wydania decyzji nr 713.2024, o zamiarze wzniesienia przez nich na działce [...], budynku gospodarczego ze ścianą zewnętrzną od strony działki nr [...] o konstrukcji drewnianej, wypełnionej materiałem ekologicznym, która to ściana stanowi element rozprzestrzeniający ogień w rozumieniu Rozporządzenia i co do której, strefa oddziaływania przeciwpożarowego wynosi 12,0 a nie 8,0 m. Należy zauważyć, że organ wydający decyzję powinien samodzielnie zbadać obszar odziaływania obiektu a nie opierać się na obszarze wyznaczonym przez projektanta w projekcie budowlanym.
Ponadto, postanowienia miejscowego plonu zagospodarowania przestrzennego (§ 32 ust. 1 pkt 1) oraz rysunek graficzny wskazują, że działka [...] stanowi obszar przeznaczony pod tereny zabudowy usługowej oraz zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (symbol D1U, MN), w ramach którego (zgodnie z § 32 ust. 10 pkt 2c) określono formę noworealizowanej zabudowy jako wolnostojącą. Zaprojektowana no działce numer [...] zabudowa składa się z wariantu lewego i prawego oddzielonych od siebie przerwą dylatacyjną 2 cm, zatem stanowi 10 budynków mieszkalnych, jednorodzinnych dwulokalowych w 5 zabudowach bliźniaczych, co jest niezgodne z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stanowi rażące naruszenie prawa, które zakłóca możliwość korzystania z nieruchomości przez skarżących. Każdy z nowo zaprojektowanych budynków posiada w ścianie szczytowej (elewacja bocznej okna, które zapewniają doświetlenie wnętrz pomieszczeń przeznaczonych no pobyt ludzi. Okna zlokalizowane są zarówno w parterze budynku, jak i no piętrze. Dla okna znajdującego się na parterze budynku obliczono wymaganą wysokość przesłaniania: wysokość ściany szczytowej, która stanowi najwyższą zacieniającą krawędź dla drugiego obiektu, wynosi 9,13m. Poziom dolnej krawędzi najniżej położonego okna znajduje się na wysokości 0,15m. Wysokość przesłaniania = 9,13m - 0,15m = 8,98m. Odległość między zaprojektowanymi budynkami wynosi ok. 4,67 m, co jest znacznie mniejsze niż wymagano odległość określona wysokością przesłaniania, w związku z czym między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, będzie znajdować się przesłaniająca część budynku usytuowanego naprzeciwko. W związku z tym warunek naturalnego oświetlenia tych pomieszczeń nie będzie spełniony. Powyższe stanowi o niezgodności projektu z postanowieniami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z warunkami wskazanymi w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Nie zostały również spełnione warunki wynikające z § 29 w/w rozporządzania albowiem w projekcie zagospodarowania terenu nie uwzględniono nowych rzędnych terenu wokół zaprojektowanej zabudowy, oni nie przedstawiono sposobu odprowadzania wód opadowych z terenów utwardzonych. W związku z nowym ukształtowaniem terenu w obrębie zaprojektowanych budynków nie wykazano, iż nowoprojektowana inwestycja nie będzie zalewała działek skarżących.
Dodatkowo projekt jest niezgodny z art. 35 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. § 15 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r., w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego: Projekt zagospodarowania terenu powinien zostać sporządzony no aktualnej mapie do celów projektowych lub jej kopii, na której zostaną pokazane istniejące budynki na działkach sąsiednich. Nie został uwzględniony układ zieleni istniejącej. Na projekcie zagospodarowania terenu brakuje pokazania charakterystycznych odległości od istniejącej zabudowy skarżących, charakterystycznych wymiarów jak np. szerokość dojścia, miejsca na pojemniki na odpady, odległości miejsc postojowych od okien budynków przy których dane miejsca nie są zlokalizowane, nie oznaczono elementów istniejącej zieleni przeznaczonych do likwidacji oraz nie przedstawiono układu projektowanej zieleni wysokiej i niskiej, nie naniesiono charakterystycznych rzędnych terenu
z oznaczeniem zmian w stosunku do stanu istniejącego.
Reasumując, gdyby organy prawidłowo przeanalizowały i wyjaśniły kwestię strefy oddziaływania przeciwpożarowego, zacienienia w nota bene niedopuszczalnej na tym terenie zabudowie bliźniaczej, sposób odprowadzania wód opadowych, należycie odwzorowały rzędne terenu i sporządziły aktualną mapę to doszłyby to prawidłowego wniosku, że działka należąca do skarżących znajduje się w strefie obszaru oddziaływania inwestycji objętej ostateczną decyzją, sporna inwestycja ogranicza możliwości zgodniej z przepisami prawa zabudowy nieruchomości wnioskujących, wnioskujący, posiadają przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.
Organy nie dokonały zatem wyczerpującego ustalenia przed podjęciem rozstrzygnięcia w przedmiocie przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody Łódzkiego wydana w trybie wznowieniowym. Wskazać więc należy, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, gdyż stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art. 16 k.p.a. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje bowiem możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.
Odwołując się do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 2 grudnia 2002 r. (sygn. akt OPS 11/02, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA) podkreślić jednocześnie należy, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym oraz, w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Wznowienie postępowania stwarza zatem prawną możliwość ponownego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, która nie może być wzruszona w zwykłym trybie instancyjnym, jeżeli postępowanie w którym wydano decyzję ostateczną zostało dotknięte jedną z wad procesowych wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania skarżący w swym wniosku z 13 września 2024 roku podali niezawiniony brak udziału w postępowaniu. Z uwagi na powyższe podkreślenia wymaga, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie następuje w drugiej fazie postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W związku z tym Sąd ocenił, iż zasadnie organ I instancji postanowieniem z 2 października 2024 roku, a następnie w ponownie prowadzonym postępowaniu postanowieniem z 27 stycznia 2025 r., wznowił postępowanie, gdyż skarżący dochowali terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. (o wydaniu spornego pozwolenia na budowę dowiedzieli się 19 sierpnia 2024 roku, a wniosek o wznowienie postępowania w sprawie złożyli 13 września 2024 roku). Powyższe jest niesporne między stronami.
Natomiast istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest to, czy skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Bełchatowskiego Nr 713.2024 z dnia 16 sierpnia 2024 r., którą zatwierdzono, na rzecz inwestora M. spółki z o.o. z siedzibą w W., projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielono pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. [...], obr. [...], miasto B..
Przypomnienia zatem wymagają zasadnicze kwestie: zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. są więc tylko te osoby, które wymieniono w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Z kolei obszar oddziaływania obiektu został zdefiniowany w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, stosownie do którego ilekroć w ustawie jest mowa o obszarze oddziaływania obiektu - należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zaakcentowania tutaj wymaga, iż do przepisów odrębnych, w rozumieniu przywołanej normy, należą nie tylko przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, lecz również przepisy prawa administracyjnego z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawa wodnego, ochrony przeciwpożarowej, gospodarki odpadami, a także akty prawa miejscowego. Odnosząc się natomiast do treści skargi należy wskazać, że do wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu nie mają zastosowania przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony prawa własności, ponieważ sam fakt oddziaływania nieruchomości, na której projektowana jest inwestycja, na nieruchomość sąsiednią nie uzasadnia objęcia tej nieruchomości obszarem oddziaływania obiektu.
Przy ustalaniu kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę uwzględnić należy wszelkie oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie, które w świetle prawa powszechnie obowiązującego może oznaczać ograniczenie właścicieli w realizacji uprawnień związanych z zagospodarowaniem czy wykorzystaniem gruntów, do których przysługuje im tytuł prawny (por.: wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1156/14, CBOSA; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 594/16, CBOSA; wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1572/17, CBOSA). To, jaki jest obszar oddziaływania obiektu, może być przedmiotem sporu i może zależeć od spełnienia szeregu warunków. Ich wyjaśnienie jest przedmiotem postępowania, w którym ma prawo brać udział właściciel sąsiedniej nieruchomości, jeżeli inwestycja jest tego rodzaju, że może oddziaływać na inne nieruchomości, a zwłaszcza nieruchomości sąsiadujące z nieruchomością inwestora (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06, ONSAiWSA 2008, nr 1, poz. 12). Utrwalony jest także pogląd, według którego, w świetle art. 28 k.p.a. brak podstaw, aby uznanie kogokolwiek za stronę uzależniać od naruszenia przepisów prawa. Celem art. 28 k.p.a. jest umożliwienie udziału w postępowaniu administracyjnym tym wszystkim, których interesu prawnego lub obowiązku to postępowania dotyczy, po to, aby mieli oni możliwość obrony swoich praw przed ewentualnym ich naruszeniem przez wydanie decyzji niezgodnej z prawem (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1572/17, CBOSA; por. także: wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2751/17, CBOSA). Także w świetle art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w związku z art. 28 k.p.a., posiadanie przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie jest uzależnione od naruszenia przez projektowany obiekt budowlany przepisów odrębnych. Wbrew stanowisku ferowanemu przez organy w kontrolowanej sprawie tezy o przesłance naruszenia przepisów nie można konstruować skoro w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego posłużono się określeniem o wprowadzeniu, na terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu, wynikających z przepisów odrębnych ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym ograniczeń w zabudowie. Zatem wprowadzenie na terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego, ograniczeń w zabudowie, nawet zgodnych z przepisami odrębnymi, oznacza przynależność tego terenu do obszaru oddziaływania obiektu.
Odnosząc się do stanowisk stron zaprezentowanych w kontrolowanym postępowaniu Sąd w składzie orzekającym stwierdza, iż nie wystarczy subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie. Potencjalna możliwość oddziaływania projektowanej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą zbadania w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi normami prawa regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji.
Przenosząc ogólne uwagi na realia niniejszej sprawy trzeba dostrzec,
że ze zgromadzonego materiału aktowego wynikają następujące okoliczności mające znaczenie dla sprawy: skarżący są współwłaścicielami dz. nr ew. [...], obręb [...], miasto B., zaś wspomniana działka graniczy bezpośrednio z fragmentem nieruchomości dz. nr ew. [...], obręb [...], miasto B. (później podzielonej na działki [...],[...],[...]) objętej spornym zamierzeniem budowlanym, na które inwestor uzyskał pozwolenie na budowę łącznie 10 budynków mieszkalnych dwulokalowych (decyzja Starosty Bełchatowskiego nr 713.2024 z 16 sierpnia 2024 roku). Następnie podkreślenia wymaga, iż w toku postępowania administracyjnego skarżący powoływali konkretne normy prawa powszechnie obowiązującego, z których wywodzą swoje uprawnienia. W szczególności skarżący wskazali § 271 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.) oraz § 32 ust. 1 pkt 2c miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. zatwierdzonego uchwałą Nr XV/112/15 Rady Miejskiej w Bełchatowie z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia 8 stycznia 2016 r. poz. 72), dopuszczający możliwość lokalizacji zabudowy w odległości 1,50 m od granic lub w granicy działek, z zachowaniem linii zabudowy. Skarżący podkreślili, że pismem z 5 sierpnia 2024 r. zawiadomili Starostę Bełchatowskiego o zamiarze wzniesienia na działce nr [...] budynku gospodarczego ze ścianą zewnętrzną od strony działki nr [...] o konstrukcji drewnianej wypełnionej materiałem ekologicznym, która to ściana stanowi element rozprzestrzeniający ogień w rozumieniu rozporządzenia WT.
Sąd w składzie orzekającym dostrzega, iż organy obu instancji w kontrolowanej sprawie nie pogłębiły swoich rozważań o możliwość oddziaływania spornej inwestycji na działkę skarżących właśnie w kontekście dopuszczonej planem miejscowym zabudowy w granicy działki. Ponadto Sąd zauważa, że organom tym także umknęła okoliczność, iż sporną inwestycję zaplanowano w taki sposób, że okna i drzwi balkonowe (skierowane na tarasy) zaprojektowanych budynków znajdują się od strony granicy z działką skarżących, a dodatkowo ściany spornych obiektów od strony granicy z działką skarżących zaprojektowano wraz z ociepleniem wykonanym ze styropianu. Warto w tym miejscu zauważyć, iż zdaniem NSA (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2023 r., II OSK 1424/22, CBOSA) styropian jako materiał izolacyjny nie spełnia wymogów ściany oddzielenia pożarowego. Przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej mają za zadanie chronić najwyższe wartości, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Ich naruszeniom trzeba zatem zapobiegać w pierwszej kolejności. Spełnienie wymogów związanych z termoizolacyjnością budynków nie może w żadnej mierze stanowić usprawiedliwienia dla naruszania norm ochrony przeciwpożarowej. Zgodnie z § 232 ust. 1 rozporządzenia WT, ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych, a występujące w nich otwory - obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego. Z powyższych przepisów wynika, że ściana oddzielenia przeciwpożarowego powinna zostać wykonana z materiałów niepalnych, przy czym wymóg ten dotyczy wszystkich elementów takiej ściany, w tym także jej ocieplenia. Oznacza to, że także ocieplenie ściany oddzielenia przeciwpożarowego musi zostać wykonane z materiałów niepalnych. Styropian nie może zostać zaliczony do grupy materiałów niepalnych, w szczególności zaś nie można utożsamiać faktu samogaśnięcia styropianu z jego niepalnością. O tym, które z materiałów budowalnych można zaliczyć do materiałów niepalnych decydują przepisy prawa, w tym przypadku regulacje zawarte w załączniku nr 3 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczącego palności wyrobów budowalnych. W świetle tych przepisów jako niepalne mogą być klasyfikowane jedynie wyroby oznaczone klasą A1 i A2. Wyroby oznaczone innymi klasami muszą zostać uznane za wyroby palne w rozumieniu rozporządzenia. Styropian, co nie budzi wątpliwości w świetle przywołanych przepisów, nie jest materiałem niepalnym. Zasadniczo jest on klasyfikowany w najniższej klasie reakcji na ogień F, a przy zastosowaniu odpowiednich dodatków do klasy E. Styropian jest więc wprawdzie materiałem samogasnącym, ale palnym.
Wszystkie te okoliczności organy powinny rozważyć w kontekście możliwości oddziaływania planowanej inwestycji na działkę skarżących. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji publicznej uwzględnią, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 282/12, CBOSA; z dnia 17 kwietnia 2013 r., II OSK 2508/11, CBOSA). Zaznaczyć przy tym należy, iż przy ocenie czy podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługiwał. W ramach powyższej analizy właściwym zadaniem organu będzie zbadać, czy wystąpią możliwe ograniczenia w zabudowie działki skarżących w relacji do projektowanej inwestycji, a jeśli tak - uznać ją za stronę. Należy bowiem założyć, że skoro skarżący manifestowali poprzez zgłoszenie zamiar budowy, to jest to wystarczający powód, aby przyjąć, że mamy do czynienia z czymś więcej niż tylko wymyśloną hipotezą.
Zasadnie zatem skarżący zarzucili organowi naruszenie prawa materialnego łącznie z dowolną oceną zebranego materiału dowodowego, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145
§ 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.
Natomiast na tym etapie postępowania jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia należy potraktować zarzuty skargi odnoszące się do niezgodności kontestowanego projektu budowlanego z normami prawa. Tego typu rozważania organ będzie uprawniony poczynić dopiero po ustaleniu, że skarżącym przysługuje przymiot strony w analizowanym postępowaniu.
O kosztach postępowania orzeczono, w punkcie 2 sentencji wyroku, w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na kwotę zasądzonych kosztów składają się wpis w kwocie 200 zł, opłata skarbowa 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w kwocie 480 zł.