II SA/Łd 558/24

II SA/Łd 558/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 106 § 3, art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 901
Art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 37 ust. 1 i 3, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4, 4a i 5b
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 893
§ 3 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 2095
Art. 15o
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Dnia 20 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2024 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 maja 2024 roku nr SKO.4115.119.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 maja 2024 r., znak: SKO.4115.119.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Marzennę Musiał od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 12 marca 2024 r., znak: I WPŚ.4121.4872.2024, odmawiającej M.M. przyznania zasiłku stałego w miesiącu marcu 2024 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej również jako: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1. art. 3 ust 4, art. 11, art. 37 oraz art. 106 i 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (w chwili wydawania zaskarżonej decyzji t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej również jako: "u.p.s.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
M.M. w dniu 16 lutego 2024 r. złożyła w organie pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku stałego na miesiąc marzec 2024 r. W związku ze złożonym wnioskiem pracownik socjalny podjął próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego celem ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawczyni. W dniach 21 i 22 lutego 2024 r. pracownik nie zastał nikogo w domu, bądź nie został wpuszczony, jednocześnie próby nawiązania kontaktu telefonicznego okazały się bezskuteczne.
W dniu 23 lutego 2024 r. wysłano wezwanie do M.M. i do wiadomości jej pełnomocnika. Tego samego dnia wysłano wiadomość e-mail do pełnomocnika wnioskodawczyni z prośbą o ustalenie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z M.M. w celu przyznania wnioskowanej pomocy.
W wiadomości e-mail z dnia 27 lutego 2024 r. pełnomocnik strony poinformował, że wnioskodawczyni nie ma obowiązku wpuszczać nikogo do domu. Po raz kolejny potwierdził, że uważa rozmowę telefoniczną M.M. z pracownikiem socjalnym K.W. z dnia 11 sierpnia 2023 r. za kontynuację wywiadu środowiskowego i w jego ocenie nie ma potrzeby weryfikacji sytuacji strony, skoro została ona szczegółowo opisana i udokumentowana (w tym dokumentacją lekarską, wezwaniami do zapłaty, narosłymi długami w PGE, w gazowni, spółdzielni mieszkaniowej) w pismach i wnioskach złożonych do MOPS. Pełnomocnik wyjaśnił również, że nieprawdą jest, iż M.M. nie kontaktowała się z pracownikiem socjalnym, gdyż kilka miesięcy temu kilkakrotnie dzwoniła do pracownika, lecz pracownik nie oddzwonił.
W dniu 1 marca 2024 r. M.M. odebrała wezwanie, na które nie odpowiedziała w wyznaczonym terminie. W dniu 5 marca 2024 r. pracownik socjalny podjął bezskuteczną próbę kontaktu telefonicznego z wnioskodawczynią.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 marca 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił przyznania M.M. wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym w dniu 11 sierpnia 2023 r. wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania informując, iż wszelkie informacje przesłała drogą pocztową i wcześniej mailową i oczekuje przeprowadzenia wywiadu telefonicznie. Od wyżej wymienionej daty pracownikowi socjalnemu nie udało się nawiązać ze stroną żadnego kontaktu. Organ podkreślił, iż nie ma możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji w związku z brakiem współdziałania osoby korzystającej z pomocy społecznej nie ma możliwości przyznania zasiłku.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał m.in., iż zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizacje sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Ponadto z dniem 16 maja 2022 r. odwołano na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii oraz z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Przepis art. 15o ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych nie ma zatem zastosowania w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji zobowiązany był więc, zgodnie z art. 15o ust 1a tejże ustawy, do niezwłocznego przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy na podstawie art 107 ust. 4 u.p.s. Przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja stanowi bowiem niezbędny warunek zarówno do przyznania, jak i wypłaty świadczeń z pomocy społecznej, a osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej jest zobligowana do umożliwienia pracownikowi socjalnemu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania.
W przedmiotowej sprawie pracownik socjalny podjął kilka nieudanych prób przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią. Natomiast to w szeroko pojętym interesie strony było umożliwienie pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, jest on bowiem obligatoryjnym elementem przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podkreśliło, iż w pełni podziela pogląd wyrażony w decyzji organu I instancji, iż działanie M.M. uniemożliwiło w istocie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zachowanie takie nosi znamiona braku współpracy z pracownikiem socjalnym, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania i wypłaty świadczeń ze środków pomocy społecznej, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. Ponadto zgodnie z obowiązującymi przepisami wywiad środowiskowy nie wymaga wcześniejszej zapowiedzi ani też ustalania godzin wizyty pracownika socjalnego.
W tych okolicznościach organ odwoławczy zgodził się z organem pierwszej instancji, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania przy jednoczesnym braku przesłanek do zastosowania art. 15o ust 1 ustawy covidowej, co należy uznać za brak współdziałania strony w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej. Wskutek takiego postępowania strony pozostały wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji M.M..
Jednocześnie Kolegium nie uznało za zasadne zarzutów podniesionych w odwołaniu i podkreśliło, że aby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Zaś pierwszym wysiłkiem, jaki powinna uczynić osoba ubiegająca się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej i majątkowej, czego strona nie uczyniła. Nie sposób też pominąć, że strona w pismach kierowanych do organu pierwszej instancji wprost wskazywała, że nie życzy sobie jakiegokolwiek kontaktu z bezpośredniego pracownikami socjalnymi, a jedynie telefoniczny. Tymczasem regulacje ustawowe nie przewidują możliwości przyznania jakiegokolwiek zasiłku bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Skargę na powyższą decyzję wniosła M.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów:
a) postępowania tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie;
b) postępowania tj. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u wnioskodawczyni telefonicznie, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie;
c) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s.;
d) art. 11 ust. 2 w zw. z art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s.;
e) art. 15 o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych;
f) art. 37 u.p.s.
- poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczeń mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na covid była dopuszczalna, wskazana i możliwa i o której zapewnił sam pracownik organu, a także mimo faktu, że obecnie skarżącą odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika w dniu 12 czerwca 2024 r. zaś to pracownik organu (M.K.) odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu, mimo że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m.in. nie zapewniając nawet podstawowych środków ochrony przed zarażeniami, które miał zapewnić (brak maseczki, brak rękawiczek, brak osobnego pokoju - przyjęcie skarżącej w punkcie ksero, obecność innych osób, którym poleciła opuścić pokój dopiero po zwróceniu uwagi przez skarżącą i jej pełnomocnika);
g) postępowania, tj. art 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem, decyzji, przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Przepisy wymienione powyżej w punktach a-f zostały naruszone poprzez odmowę przyznania zasiłku okresowego z powołaniem się na odmowę przez wnioskodawczynię przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, w sytuacji, gdy:
• nie było podstaw do wymagania takiego wywiadu w miejscu zamieszkania, wywiad taki był już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami), oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej;
• skarżąca prosiła o telefoniczną aktualizację wywiadu, do czego miała prawo w jej sytuacji, a MOPS sukcesywnie to uniemożliwia, ignorując jej sytuację zdrowotną, w tym choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy, obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama);
• wnioskodawczyni spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku okresowego;
• wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji 11 sierpnia 2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem);
• wnioskodawczyni nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji ani nie unikała jego przeprowadzenia.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji pierwszej instancji oraz o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji dotyczącej wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. [...] i przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji na fakt stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż nie jest prawdą, że odmówiła i nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skarżąca również nie unikała przeprowadzenia takiego wywiadu. Powody, dla których wywiad środowiskowy w formie osobistej nie został przeprowadzony, są doskonale znane organowi i nie stanowią o unikaniu jego przeprowadzenia przez skarżącą. Co więcej aktualizacja wywiadu została przeprowadzona w formie telefonicznej w dniu 11 sierpnia 2023 r., a w trakcie tej rozmowy pracownik MOPS potwierdził, że jest to możliwe i dopuszczalne i wymaga jedynie zgody kierowniczki. Żadne okoliczności wskazane do MOPS nie zmieniły się na korzyść wnioskodawczyni, a jedynie uległy pogorszeniu. Nie było potrzeby ich aktualizacji, skoro nic się w tym zakresie nie zmieniło na lepsze. Dodatkowo skarżąca odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika w dniu 12 czerwca 2024 r., zaś to pracownik organu (M.K.) odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu, mimo że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m.in. nie zapewniając obiecanych przez nią środków ochrony przed zarażeniami, które miał zapewnić. Tym samym nie wiadomo czemu miało służyć wezwanie M.M. na ul. Wielkopolską. Wskazana wizyta jedynie naraziła zdrowie skarżącej, w tym naraziła ją na kolejne zarażenia, a także na kolejne urazy.
Skarżącej ponadto nic nie jest wiadomo o tym, aby w dniach wskazanych przez organy pracownik podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz nie zastał skarżącej pod jej adresem. Nikt się z nią na wizyty w tych dniach nie umawiał, nie uprzedzał o takich wizytach, nie informował o nich. Nikt z MOPS nie informował w żaden sposób o tym, że się odbyły, czy telefoniczne, smsem, czy pisemnie. Nieprawdą jest, że pracownik MOPS próbował nawiązać ze skarżąca kontakt telefoniczny w dniach 10 lipca 2023 r. oraz 17 lipca 2023 r. Nieprawdą jest też, że w okresie od 17 do 20 lipca 2023 r. pracownik MOPS nie doszedł do porozumienia z pełnomocnikiem w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni, gdy kontakt nie dotyczył w żadnym razie ustalania takiego terminu. Co więcej nie jest aktualne stwierdzenie, że skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie skierowane do niej drogą pocztową. Są to okoliczności nieprawdziwe, mające na celu zaszkodzić wnioskodawczyni i nie wiadomo na jakiej podstawie zostały przyjęte przez MOPS, a następnie zaakceptowane przez SKO. Od dnia złożenia wniosków do dnia otrzymania decyzji nikt z MOPS nie kontaktował się telefonicznie ze skarżącą. To skarżąca dzwoniła do M. K. (oraz napisała smsa) jeszcze w czerwcu 2023 r, ale Pani M. nie odebrała, nie obdzwoniła i nie odpisała na sms. Pełnomocnik skarżącej zapoznał się z wykazem połączeń w telefonie skarżącej i we wskazanych dniach ani innych nie było żadnych takich telefonów, na które wskazuje decyzja. Skarżącej nie wiadomo też nic o telefonicznych kontaktach w lipcu 2023 r. w datach wskazanych w decyzji. Ani ze skarżącą ani z jej pełnomocnikiem nikt z MOPS nie kontaktował się w celu ustalenia terminu wywiadu środowiskowego.
Skarżąca podkreśliła również, że wizyty bez zapowiedzi są sprzeczne z przepisami. Możliwe jest to jedynie wyjątkowo np. w przypadku podejrzenia wyłudzenia świadczeń. Żaden przypadek uzasadniający możliwość wizyty pracownika socjalnego bez zapowiedzi nie zachodzi i nie zachodził, a pracownicy MOPS wciąż to robią, ewidentnie zatem aby z góry odmówić świadczeń. Wnioskodawczyni bardzo ciężko przeszła COVID, na który zachorowała we wrześniu 2022 r. i którego skutki odczuwa do dziś, takie w szczególności jak męczliwość, duże osłabienie, zawroty głowy. Istnieje u niej poważne ryzyko ponownego zarażenia covid i inna chorobą zakaźną (tym bardziej że z powodu braku środków z MOPS znacznie pogorszyła się sytuacja zdrowotna i bytowa skarżącej - nie ma nawet podstawowych środków higieny, gdyż ma bardzo niską odporność ze względu na bardzo trudną sytuację zdrowotną, m.in. osłabienie, wiele chorób w tym ortopedyczne, dermatologiczne, poważne problemy gastryczne, neurologiczne, w tym częste nieraz kilkudniowe migreny, bezsenność, częste odwodnienie, bardzo duże osłabienie). Jest to więc dla niej ryzyko utraty nie tylko zdrowia, ale nawet i życia. Już samo występowanie tych chorób wyklucza przyjmowanie osób postronnych w domu, a tym bardziej gdy tym domem jest jednopokojowe, bardzo małe mieszkanie.
Odnośnie informacji zawartej w decyzji organu I instancji o wysłaniu wiadomości e-mail do wnioskodawczyni wskazano, że skarżąca wprost już w lutym pisała o pierwszej awarii komputera, a kwietniu o drugiej całkowitej awarii komputera. Wskazywała że kontakt mailowy z nią ze strony MOPS jest niemożliwy. Również w kolejnych wnioskach np. z 26 maja, następnie czerwca wskazywała, że kontakt mailowy może być niemożliwy, dlatego prosiła o kontakt telefoniczny. Działanie MOPS w postaci wiadomości mailowych (czego skarżąca nie ma możliwości sprawdzić) wygląda na celowe działanie polegające na próbach kontaktu, których skarżąca nie może odebrać. Wnioskodawczyni zatem nigdy nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji, ani też go nie unikała. Wskazywała jedynie wcześniej w swoich pismach na swoją sytuację zdrowotną i życiową oraz sytuację epidemiologiczną w kraju, która uniemożliwia przyjmowania przez nią ludzi w domu i przemawiała za zasadnością przeprowadzenia wywiadu w formie telefonicznej. Nie stanowi to niewyrażenia zgody przez wnioskodawczynię na przeprowadzenie wywiadu, a więc i podstawy odmowy przyznania świadczenia. Wnioskodawczyni wskazywała na jedynie możliwą formę wywiadu, a nie odmawiała go, ponadto wywiad zawiera oświadczenia i uzasadnienia wniosków osoby składającej wnioski, a to wszystko M.M. złożyła jak zwykle w formie pisemnej w MOPS wraz z własnoręcznym podpisem. Te wszystkie okoliczności dotyczyły już wniosków skarżącej na kwiecień i maj.
Ponadto przed wydaniem decyzji I instancji wymagany wywiad ze skarżącą obył się. W dniu 11 sierpnia 2023 r. K. W., zastępującą Panią M., dzwoniła do M.M. Wnioskodawczyni szczegółowo opowiedziała o swojej sytuacji życiowej, zdrowotnej i bytowej oraz jej pogorszeniu. Pani K. również zadawala dodatkowe pytania, a skarżąca odpowiadała na nie. Przebieg i treść tej rozmowy, (której pełnomocnik był świadkiem) i zachowanie Pani K., sprawiły, że M.M. i jej pełnomocnik nie wyobrażają już sobie kontaktu telefonicznego z Panią M. Zarzuciła ona pełnomocnikowi M.M. kłamstwo, a gdy skarżąca wzięła go w obronę, Pani K. zarzuciła kłamstwo jej, dodatkowo krzycząc na nią i wyśmiewając. Ponadto oprócz pytań, które polegały na przeprowadzeniu wywiadu, Pani K. zadawała pytania znacznie wykraczające poza ten cel, naruszające godność i prywatność wnioskodawczyni oraz napastliwe. To jest niezgodne ze standardami i zasadami postępowania wynikającymi z przepisów i dotyczącymi traktowania obywateli przez organy. Dodatkowo informacje, które przekazała Pani K. od Pani M. są niezgodne z prawdą i faktami i były manipulacją na szkodę M.M.. W związku z tym możliwy kontakt z Panią K. jest i będzie jedynie przez sms lub pisemnie, zaś rozmowy z innymi pracownikami socjalnymi przez tę sytuację będą musiały być nagrywane, aby uniknąć podobnych sytuacji.
Natomiast w dniu 23 sierpnia 2023 r. w stosunku do pełnomocnika skarżącej, który dzwonił do organu I instancji w zupełnie innej sprawie, bez zapowiedzi rozmowa telefoniczna została przejęta przez Panią kierownik MOPS, która bez uprzedzenia usiłowała uzyskać informacje o M.M.. Pełnomocnik był wówczas bardzo zdziwiony, że nie wiedziała o przeprowadzonym przez Panią K. wywiadzie telefonicznym w dniu 11 sierpnia 2023 r. Ponadto w dniu 11 sierpnia 2023 r. pracownik MOPS przekazał, że taka telefoniczna forma jest jak najbardziej możliwa, wymaga jedynie akceptacji kierowniczki. Tym bardziej zastanawiające jest czemu kierowniczka o tym nie wiedziała. Wszak to pracownik MOPS wprost zapewnił o takiej możliwości skarżącą. Następnie jednak MOPS ten fakt zignorował. Co więcej w rozmowie z dnia 23 sierpnia 2023 r. Pani K. N., próbowała poróżnić pełnomocnika z M.M., jednocześnie wskazywała, że nie rozumie postępowania wnioskodawczyni, polegającego rzekomo na odmowie aktualizacji wywiadu, co było oczywistą manipulacją, gdyż M.M. nigdy go nie odmówiła, a wszelkie argumenty wystarczające MOPS do zrozumienia jej sytuacji były wielokrotnie przedstawione w składanych pismach i wnioskach. Wszelkie okoliczności sprawy wskazują, że aktualne, negatywne, bezprawne, krzywdzące traktowanie M.M. jest odwetem za złożoną przez nią skargę na pracownika MOPS. Widać to od początku tej sytuacji, kiedy to mimo skargi, sprawy i dokumenty skarżącej zostały przekazane do procedowania pracownikowi, na którego złożyła skargę. Do dziś również M.M. nie otrzymała odpowiedzi i wyjaśnień w tym zakresie, o przyczyny dlaczego tak się stało.
Wreszcie skarżąca podkreśliła, że nadal obowiązuje przepis art. 15o ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem covid-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z nim wywiad środowiskowy przeprowadza się telefonicznie z przyczyn uzasadnionych zagrożeniem COVID. Zagrożenie to nie minęło. Jest tym większe w stanie zdrowia wnioskodawczyni i drastycznym obniżeniu odporności. Także Sanepid wskazał skarżącej, że nie ma obowiązku przyjmowania pracowników MOPS w domu, gdy nie czuje się bezpiecznie, a tym bardziej w czasie COVID i wyraził oburzenie, że MOPS odbywa takie wizyty w sytuacji ryzyka epidemiologicznego. Tym samym konieczne i jedynie możliwe było przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej. Do tej pory MOPS stosował taką praktykę, zresztą sam ją narzucił.
Z uwagi na powyższe okoliczności skarżąca wniosła jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – powoływanej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym wnioskował organ administracji. Poinformowany o powyższym wniosku pełnomocnik skarżącej w zakreślonym prawem terminie nie żądał przeprowadzenia rozprawy.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn.zm.) – powoływanej dalej jako: "u.p.s.".
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny zasadności twierdzenia organu administracji, co do braku współpracy skarżącej z organem pomocowym, polegającym na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s., w miejscu zamieszkania strony, co w konsekwencji skutkowało negatywnym rozpatrzeniem żądania skarżącej, zawartym we wniosku datowanym na dzień 15 lutego 2024 r.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1-4 u.p.s., pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
Jedną z ustawowych form pomocy społecznej jest wnioskowany przez skarżącą, uregulowany w art. 37 ust. 1 u.p.s., zasiłek stały, który przysługuje:
1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Zgodnie z art. 37 ust. 2 u.p.s. zasiłek stały ustala się w wysokości:
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1000 zł miesięcznie;
2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.
Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 100 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 u.p.s.).
W przypadku omawianego świadczenia organ pomocy społecznej nie działa w ramach uznania administracyjnego. Kryteria przyznawania przedmiotowego świadczenia są ściśle określone obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Orzekając w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, organ pozostając związanym treścią przytoczonych wyżej przepisów, jest zobligowany do przyznania tego świadczenia, jeśli spełnione są przesłanki określone w art. 37 ust. 1 u.p.s. w wysokości wskazanej w art. 37 ust. 2 i 3 u.p.s. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 października 2013 r., II SA/Bd 898/13, LEX nr 1440560, CBOSA).
Pomimo związanego charakteru decyzji w przedmiocie zasiłku stałego zaznaczenia wymaga to, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Konsekwencje braku współdziałania osoby zainteresowanej z organami pomocowymi określa art. 11 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Z kolei, jak wynika z art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 107 ust. 4a u.p.s.). Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazać również należy, iż jak wynika z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r. poz. 893), co do zasady, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wywiad środowiskowy jest szczególnie doniosłym i obligatoryjnym rodzajem dowodu. Stanowi on postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Wywiad ten jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie. Na stronie ubiegającej się oświadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w takiej formie. Co do zasady, ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi, w szczególności świadczenie nie może zostać przyznane wyłącznie na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 107 ust. 5b u.p.s. (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2019 r., I OSK 3598/18; wyrok NSA z 27 lipca 2023 r., sygn. I OSK 777/21, CBOSA).
Obligatoryjna czynność, jaką jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy też jego aktualizacji z uwagi na swą istotę, stanowi formę współpracy beneficjenta z organem pomocowym, której brak może przynieść dla niego negatywne skutki. Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2016 r., I OSK 2186/16; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., I OSK 60/11; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę cel art. 107 ust. 4 u.p.s., jakim jest zapoznanie się przez organ z aktualną sytuacją życiową wnioskodawcy, należy przyjąć, iż wolą ustawodawcy jest, aby aktualizacja wywiadu środowiskowego następowała nie rzadziej, niż co 6 miesięcy. W orzecznictwie wskazuje się wręcz, że aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie, a korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2021 r., I OSK 501/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy należy odnotować, że w sprawie nie budzi wątpliwości, iż w okresie sześciu miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku z 15 lutego 2024 r. (tj. od 15 sierpnia 2023 r.) nie została przeprowadzona z udziałem skarżącej aktualizacja wywiadu środowiskowego, o której mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s. W tym miejscu Sąd wskazuje, że również rozmowa telefoniczna, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej podając, iż w jego ocenie stanowiła aktualizację wywiadu środowiskowego, miała miejsce w dniu 11 sierpnia 2023 r., czyli na więcej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku inicjującego postępowanie w kontrolowanej sprawie.
W ocenie Sądu nie ma podstaw, aby kwestionować wiarygodność znajdujących się w aktach postępowania dokumentów w postaci sporządzonych przez pracowników organu I instancji: notatki, protokołów z dnia 21 lutego 2024 r. i 22 lutego 2024 r., potwierdzenia nadania wezwania drogą pocztową oraz wydruków korespondencji mailowej. Wskazują one na podejmowane przez organ próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Natomiast podnoszone w skardze przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej zarzuty niezgodności tych dokumentów z rzeczywistością nie zostały poparte żadnymi dowodami. Ponadto argumentacja skargi w tym zakresie dotyczy prób nawiązania kontaktu z dnia 10 lipca 2023 r. oraz okresu od 17 lipca 2023 r. do 20 lipca 2023 r., a więc zdarzeń mających miejsce ponad pół roku przed wszczęciem kontrolowanego postępowania. W konsekwencji należało ustalić, że organ podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej w dniach 21 lutego oraz 22 lutego 2024 r., skierował do skarżącej wezwanie za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. a także kontaktował się z pełnomocnikiem skarżącej z wykorzystaniem poczty elektronicznej, prosząc o ustalenie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania. Skarga będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest kolejną z wielu skarg, tożsamych pod względem podniesionych zarzutów i przedstawionej argumentacji, wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi rozstrzygnięcia odmawiające przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią różnych form pomocy społecznej. Sądowi znana jest zatem z urzędu okoliczność, że pełnomocnik strony skarżącej był niejednokrotnie informowany o stanowisku organu odnośnie konieczności przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, jako niezbędnym warunku rozpatrzenia zgłoszonego przez skarżącą żądania. Pełnomocnik skarżącej miał zatem świadomość konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w mieszkaniu skarżącej, konsekwentnie jednak podkreślając, iż nie ma takiej potrzeby wobec przeprowadzenia ze skarżącą rozmowy telefonicznej w sierpniu 2023 r. Należy przy tym podkreślić, iż obowiązujące przepisy nie zobowiązują organu do wcześniejszego ustalania ze stroną terminu przeprowadzenia wywiadu. Pomimo tego organ podjął takie próby, co należy uznać za przychylną postawę organu. Próby te okazały się jednak bezskuteczne. Strona skarżąca odmówiła jednak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, argumentując to złym stanem zdrowia Pani M.M., przy czym nie przedstawiła na tę okoliczność dowodów wskazujących, że stan zdrowia Pani M.M. wyklucza kontakty z innymi osobami. W kontrolowanej sprawie, w korespondencji mailowej z organem I instancji, pełnomocnik skarżącej podał, że skarżąca "ma zakażenie organizmu, a ponadto cierpi na inne schorzenia, których objawy nie pozwalają na przyjmowanie wizyt w domu, ani na jej wyjazdy na ul. Wielkopolską". W aktach sprawy znajduje się karta informacyjna z dnia 13 lutego 2024 r. podpisana przez dr n. med. A.W., w której znajduje się rozpoznanie [...], wraz z opisem wskazującym na pieczenie, wzmożone ucieplenie i zaczerwienienie goleni i stopy lewej; od 7-10 dni tkliwa bolesność i zaczerwienienie goleni lewej i bocznej krawędzi stopy; w wywiadzie przebyte 9 sierpnia 2023 r. zwichnięcie stawu skokowego lewego; obecnie rumień sugerujący różę. Prośba o diagnostykę wraz z zaleceniem: oddział chorób zakaźnych i skierowaniem do szpitala. Skarżąca nie złożyła dokumentacji leczenia szpitalnego ani też dokumentacji szpitalnej potwierdzającej sugerowaną przez rumień różę, o czym pisze pełnomocnik skarżącej w uzasadnieniu skargi. Do wniosku załączyła ponadto wystawioną następnego dnia tj. 14 lutego 2024 r. "Informację dla lekarza kierującego/POZ", obejmującą "ostateczne rozpoznanie [...] – inne niezakaźne zaburzenia naczyń i węzłów chłonnych" oraz zaświadczenie lekarskie z 5 stycznia 2024 r. o niezdolności do podjęcia pracy w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 marca 2024 z powodu chorób układu kostno-stawowego i zaplanowanej rehabilitacji. Treść żadnego z tych dokumentów nie zawiera informacji o braku możliwości lub o ograniczeniach kontaktu z innymi osobami. Pełnomocnik powołuje się ponadto na składaną co miesiąc do MOPS dokumentację, nie precyzując jednak przy tym, jaki dokument miałby świadczyć o niemożności przeprowadzenia bezpośredniej rozmowy ze skarżącą. Twierdzenia pełnomocnika o stanie zdrowia skarżącej wykluczającym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie rozmowy z pracownikiem socjalnym w miejscu zamieszkania pozostają zatem nie poparte dowodami.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, należało uznać, że procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które, jak wcześniej wskazano, jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Wprawdzie w posiadaniu organu są wnioski i inne dokumenty złożone przez skarżącą, lecz, jak wskazano powyżej, dokumenty, o których mowa w art. 107 ust. 5b u.p.s., nie mogą zastępować rodzinnego wywiadu środowiskowego. Podkreślić przy tym należy, że odmawiając skarżącej pomocy, organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jedynie uznały, że konieczne jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie na podnoszone przez stronę pogorszenie sytuacji, w jakiej się znajduje, jak również na konieczność przeprowadzenia oceny rzeczywistych potrzeb skarżącej oraz ich zakresu w miejscu zamieszkania strony, co dotychczas nie było możliwe z uwagi na ogłoszony Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego wirusem Coivid-19 (odwołany z dniem 1 lipca 2023 r.) i wynikające z powyższego ograniczenia.
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania, mimo przychylnej postawy organu. Pełnomocnik skarżącej był poinformowany o obowiązku przeprowadzenia wywiadu. Toteż zasadnie doszło do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.
Wobec powyższego zarzuty skargi w kwestii naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Natomiast w kwestii zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. należy wskazać, iż zgodne z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego, będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., I GSK 287/23; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2023 r., II OSK 563/21; wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2023, II OSK 2157/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłaszając zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazała jednocześnie, iż naruszenie to uniemożliwiło dokonanie jej jakiejkolwiek czynności procesowej.
Wobec dokonanych w sposób bezsporny, wskazanych wyżej ustaleń, co do braku współpracy skarżącej z organem pomocowym Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty skargi, co od naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 38, art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s.
Co do zarzucanego naruszenia art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych należy podzielić stanowisko organu II instancji, iż w realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia art. 15o ustawy covidowej, bowiem w chwili orzekania przez organ I instancji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie obowiązywał zarówno stan epidemii, jak i stan zagrożenia epidemicznego (tak również WSA w Łodzi w wyrokach dotyczących M.M. w sprawach o sygn. II SA/Łd 100/24 oraz II SA/Łd 535/24). Stąd też zarzut naruszenia art. 15o ustawy covidowej nie znajduje uzasadnienia.
Odnośnie złożonego w skardze wniosku o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji z wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. [...] a następnie przeprowadzenia z nich dowodu, Sąd nie uwzględnił tak sformułowanego wniosku. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przedmiotowy wniosek tych wymogów nie spełnia. Pełnomocnik skarżącej nie precyzuje wprost daty wizyty, której ma dotyczyć wnioskowana dokumentacja, jednakże z treści uzasadnienia skargi wynika, że miała ona miejsce w dniu 12 czerwca 2024 r. a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości odnośnie legalności kontrolowanej decyzji, dla wyjaśnienia których niezbędne byłoby przeprowadzenie dowodu na okoliczność celu i przebiegu wizyty skarżącej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł., która nastąpiła po wydaniu w sprawie ostatecznej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi.
Reasumując, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że skarżąca domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
Z powyższych względów, Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku i skargę oddalił.
dc