II SA/Łd 547/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-11-06
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneświadczenie wspierająceniepełnosprawnośćopiekaustawa o świadczeniach rodzinnychustawa o świadczeniu wspierającymprawo do świadczeńinterpretacja przepisówochrona praw nabytych

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając błędną interpretację przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym.

Skarżąca A. T. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad matką, jednak organy odmówiły, powołując się na nieprawidłowe złożenie wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności. WSA w Łodzi uchylił decyzje obu instancji, uznając, że błędna interpretacja art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym doprowadziła do naruszenia prawa. Sąd podkreślił, że intencją ustawodawcy nie było pozbawianie praw osób, które spełniały warunki do świadczenia przed 1 stycznia 2024 r. i złożyły wnioski zgodnie z przepisami.

Sprawa dotyczyła skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Bedlno odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad matką. Organy odmówiły świadczenia, wskazując na fakt, że matka skarżącej uzyskała niepełnosprawność od 47. roku życia, co organ I instancji uznał za negatywną przesłankę. Organ II instancji, choć uznał wyrok TK za zasadny w kwestii momentu powstania niepełnosprawności, utrzymał decyzję w mocy, opierając się na interpretacji art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, według której skarżąca nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności w wymaganym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie decyzje. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, stosując literalne brzmienie przepisu w sposób sprzeczny z celami ustawy i ochroną praw nabytych. Sąd podkreślił, że intencją ustawodawcy było objęcie ochroną osób, które pobierały świadczenie do 31 grudnia 2023 r. i złożyły wnioski zgodnie z przepisami, nawet jeśli wniosek o nowe orzeczenie został złożony przed upływem terminu ważności poprzedniego. Sąd wskazał, że matka skarżącej złożyła wniosek o nowe orzeczenie przed upływem terminu ważności poprzedniego, co powinno być traktowane jako spełnienie wymogu. W związku z naruszeniem prawa materialnego, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, wskazując organom, jak powinny postąpić w dalszym postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba taka zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, nawet jeśli wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności został złożony przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że literalna interpretacja art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, która wykluczałaby prawo do świadczenia w takiej sytuacji, jest sprzeczna z celami ustawy i intencją ustawodawcy ochrony praw nabytych. Złożenie wniosku o nowe orzeczenie przed upływem terminu ważności poprzedniego powinno być traktowane jako spełnienie wymogu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

Stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.

ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

Zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych do końca okresu, na który zostało przyznane.

ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

Warunki zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, w tym terminy składania wniosków o nowe orzeczenie i o świadczenie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wiązanie organów wskazaniami sądu co do dalszego postępowania.

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Określa krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

u.ś.r. art. 17 § ust. 1b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna interpretacja art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym przez organy obu instancji. Złożenie wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia powinno być traktowane jako spełnienie wymogu. Ochrona praw nabytych i intencja ustawodawcy w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych po zmianie przepisów.

Odrzucone argumenty

Organ I instancji uznał moment powstania niepełnosprawności za negatywną przesłankę (obalony przez wyrok TK). Organ II instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym z powodu zbyt wczesnego złożenia wniosku o nowe orzeczenie.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób zatem przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji, gdzie matka skarżącej wystąpiła o orzeczenie o niepełnosprawności przed datą utraty jego ważności (to jest w dniu 29 listopada 2023 r.), w konsekwencji skarżąca pozbawiona została prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpiono zbyt wcześnie. W ocenie Sądu, matka skarżącej zrobiła więcej niż się od niej wymagało. Intencją ustawodawcy nie było więc pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały.

Skład orzekający

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący

Jarosław Czerw

sprawozdawca

Beata Czyżewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym, ochrona praw nabytych w kontekście świadczeń opiekuńczych, zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego po zmianach prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejścia z przepisów o świadczeniach rodzinnych na przepisy o świadczeniu wspierającym oraz interpretacji art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii świadczeń pielęgnacyjnych i zmian prawnych, które mogą wpłynąć na wiele rodzin. Pokazuje, jak interpretacja przepisów może decydować o dostępie do wsparcia.

Czy złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne zbyt wcześnie może pozbawić Cię należnego wsparcia? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 547/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1, 1a, 1b, 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 43, art. 63 ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Dnia 6 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2024 roku sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 22 maja 2024 roku znak: KO.4111.107.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Bedlno z dnia 25 marca 2024 roku, znak: SP.S.5211.9.2024 – ODM. MR
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. T. (dalej także: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach (dalej także: Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) z 22 maja 2024 r., znak: KO.4111.107.2024. Decyzją tą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Bedlno (dalej także: organ I instancji) z 25 marca 2024 r., znak: SP.S.5211.9.2024-ODM., odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323) (dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych) w zw. z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) (dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym).
Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu 5 marca 2024 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – T. T., która 14 lutego 2024 r. otrzymała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji do dnia 31 stycznia 2026 r. Data powstania niepełnosprawności istnieje od 47-go roku życia. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności wydano do 30 listopada 2023 r. Skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne do 30 listopada 2023 r. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności organ przedłużył jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i tym samym świadczenie to zostało wypłacone do ostatniego dnia miesiąca w którym nowe orzeczenie stało się prawomocne, tj. 29 lutego 2024 r.
Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i oświadczeń wynika, że skarżąca zamieszkuje wspólnie ze swoją matką i sprawuje nad nią stałą, całodobową opiekę i wykonuje wszystkie czynności związane z codziennym życiem przy chorej osobie ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W tych warunkach, organ I instancji, nie kwestionując faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką i wiążącą się z tym rezygnacją z zatrudnienia, odmówił skarżącej prawa do świadczenia, jako negatywną przesłankę podając fakt nabycia przez jej matkę niepełnosprawności od 47 roku życia. Decyzja została doręczona skarżącej w dniu 27 marca 2024 r.
Od powyższej decyzji skarżąca w ustawowym terminie wniosła odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, wskazaną na wstępie decyzją z 22 maja 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy nie podzielił zdania organu I instancji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U . z 2014 r. poz. 1443), w którym uznano przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
Organ II instancji wskazał, że utrzymuje jednak decyzję organu I instancji z uwagi na to, że w jego opinii w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Organ wskazał, że skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 22 listopada 2019 r. na okres do 29 lutego
2024 r., ale to nie wystarczy do kontynuacji prawa do tego świadczenia na tzw. starych zasadach, ponieważ osoba, nad którą sprawowana jest opieka uzyskała kolejne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (z dnia 5 lutego 2024 r.), po rozpoznaniu wniosku z 29 listopada 2023 r. – a więc osoba wymagająca opieki nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, tj. po 30 listopada 2023 r. W ocenie organu odwoławczego wyklucza to możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W załączeniu do skargi skarżąca przedłożyła wypis z orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy KRUS z dnia 15 maja 2014 r., w którym orzeczono T. T. trwałą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji od 11 kwietnia 2014 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do wskazanego wyżej orzeczenia lekarza orzecznika KRUS z dnia 15 maja 2014 r. o niezdolności T. T. do samodzielnej egzystencji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie był w posiadaniu tego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z tym, że organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a skarżąca nie sprzeciwiła się temu wnioskowi i nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 22 maja 2024 r., znak: KO.4111.107.2024, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Bedlno z 25 marca 2024 r., znak: SP.S.5211.9.2024-ODM., odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają prawu.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż na pełną aprobatę Sądu zasługuje stanowisko organu odwoławczego uwzględniające treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., w którym Trybunał orzekł, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy, powołując się na treść powyższego wyroku Trybunału, przeciwnie niż organ I instancji, prawidłowo uznał, że moment powstania u matki skarżącej niepełnosprawności nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Na wstępie dalszej części rozważań należy podkreślić, iż od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) (dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym) – uchylono m.in. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zmianie uległa treść art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Obecnie nie jest również możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe czyli przepisy obowiązujące przed 1 stycznia 2024 r. Innymi słowy o tym, który stan prawny znajdzie zastosowanie w konkretnej sprawie decyduje moment powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli prawo to powstało do 31 grudnia 2023 r., to w sprawie znajdzie zastosowanie dotychczasowy stan prawny, a więc przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do tego dnia. Jeżeli zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało po 31 grudnia 2023 r., to znajdzie zastosowanie nowy stan prawny wprowadzony przepisami ustawy o świadczeniu wspierającym.
Podkreślić należy, iż organy obu instancji wydały w niniejszej sprawie decyzje po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r.
Jak wskazuje się w judykaturze, art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym należy interpretować w ten sposób, że skoro opiekun spełniał przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie złożenia wniosku, a ten złożony został przed 31 grudnia 2023 r., to przyjąć należy że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia owego wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2024 r., I SA/Wa 1803/23; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 marca 2024 r., II SA/Go 629/23, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższy wniosek należy rozciągnąć również na sytuacje, w których wprawdzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie przed 1 stycznia 2024 r. znacznego stopnia niepełnosprawności, względnie niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna danej osoby w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie.
W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca jako córka jest uprawniona do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną i wymaga pomocy w codziennej egzystencji. W kontrolowanej sprawie bezsporny jest również fakt sprawowania opieki przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, która ma charakter stały i długotrwały, z uwagi na ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia matki skarżącej.
W konsekwencji powyższego organ II instancji uznał, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Organ II instancji stwierdził natomiast, że osoba wymagająca opieki (matka skarżącej) złożyła wniosek o nowe orzeczenie w dniu 29 listopada 2023 r., a więc de facto nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, tj. po 30 listopada 2023 r. Z powyższego organ II instancji wyprowadził wniosek, że w niniejszej sprawie literalne brzmienie art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak stanowi art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Z kolei zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 31 grudnia 2023 r.), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od 1 stycznia 2024 r.), na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (ustawy o świadczeniu rodzinnym) w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Zdaniem Sądu, nie miało racji Kolegium ściśle literalnie interpretując przepis art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. W ocenie Sądu taka interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosków sprzecznych z założeniami ustawy o świadczeniu wspierającym. Należy zatem zastosować inne reguły wykładni. Wniosek taki, zmierzający do systemowego i celowościowego odczytania spornego przepisu, wywieść można z treści uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Intencją ustawodawcy nie było więc pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały. Jak stwierdzono w uzasadnieniu do projektu ustawy "[...] opiekunowie osób niepełnosprawnych, którzy będą mieli przyznane świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy w oparciu o przepisy dotychczasowe, nie będą musieli spełniać wymogu posiadania przez osobę niepełnosprawną, nad którą sprawują opiekę, decyzji ustalającej potrzebę wsparcia. Ochrona praw nabytych dotyczyć będzie również sytuacji, gdy o ww. świadczenia opiekuńcze ubiegać się będzie osoba, która była uprawniona do tych świadczeń do dnia wejścia w życie projektowanej ustawy i utraciła to prawo po wejściu w życie projektowanej ustawy w związku z utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz zasiłku dla opiekuna będzie również przysługiwać na starych zasadach." (Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=3130). W konsekwencji powyższego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Sąd dostrzega treść powoływanego przez organy art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, gdzie wskazuje się, iż warunkiem zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
Zwrócić należy jednak uwagę na brzmienie powyższego przepisu i odnieść do realiów kontrolowanej sprawy. A mianowicie skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę na dotychczasowych zasadach i prawo to przysługiwało jej w dacie 31 grudnia 2023 r. W ocenie Sądu, przepis art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym miał ograniczyć sytuacje występowania z wnioskami o świadczenie pielęgnacyjne bez ograniczenia terminu do składania wniosków. Dlatego ustawodawca wprowadził zastrzeżenie, że wnioski muszą być złożone w określonym terminie od daty utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności: w pierwszej kolejności wniosek o nowe orzeczenie, a następnie - wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Nie sposób zatem przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji, gdzie
matka skarżącej wystąpiła o orzeczenie o niepełnosprawności przed datą utraty jego ważności (to jest w dniu 29 listopada 2023 r.), w konsekwencji skarżąca pozbawiona została prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpiono zbyt wcześnie. W ocenie Sądu, matka skarżącej zrobiła więcej niż się od niej wymagało. Powinna bowiem wystąpić z wnioskiem o nowe orzeczenie w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty utraty ważności dotychczasowego orzeczenia (które traciło ważność 30 listopada 2023 r.), tymczasem wystąpiła z takim wnioskiem przed upływem terminu ważności orzeczenia. Jak stwierdzono już wyżej nie było celem ustawodawcy, aby przepisem art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wykluczać z kręgu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach osób które jeszcze przed terminem upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiły o nowe orzeczenie. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna wykładnia treści art. 63 ust. 3 powoływanej ustawy ukierunkowała charakter rozstrzygnięcia, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z przyjęciem, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna.
Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Dokonując ponownego rozpoznania sprawy organy uwzględnią także wypis z orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy KRUS z dnia 15 maja 2014 r., w którym orzeczono T. T. trwałą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji od 11 kwietnia 2014 r. przedłożony przez skarżącą wraz ze skargą.
ds

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI