II SA/Łd 531/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-07-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiświadczenia rodzinnezasada prawdy obiektywnejpostępowanie dowodoweakta sprawyuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zagubienia kluczowego dowodu przez organ odwoławczy.

Skarżący J.W. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad siostrą. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką. Sąd uchylił decyzję organu, wskazując na istotne naruszenie procedury – zagubienie przez organ protokołu z wyjaśnień strony, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla J.W., który opiekował się swoją niepełnosprawną siostrą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą świadczenia, argumentując brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez J.W. zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Kolegium wskazało, że zakres opieki nad siostrą, mimo jej znacznego stopnia niepełnosprawności, nie wykluczał możliwości zarobkowania przez J.W. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając ją za wydaną z naruszeniem prawa. Kluczowym argumentem sądu było zagubienie przez organ odwoławczy oryginalnego protokołu z wyjaśnień strony, który stanowił podstawę wydania decyzji. Sąd podkreślił, że brak tego dokumentu uniemożliwił weryfikację prawidłowości ustaleń organu i naruszył zasady praworządności i prawdy obiektywnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organ nieprawidłowo ustali stan faktyczny i nie udokumentuje prawidłowo czynności procesowych.

Uzasadnienie

Sąd uchylił decyzję, ponieważ organ odwoławczy nie udokumentował prawidłowo kluczowego dowodu (protokołu z wyjaśnień strony), co uniemożliwiło weryfikację ustaleń i naruszyło zasady postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 67

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 68

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 69

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy polegające na zagubieniu kluczowego dowodu (protokołu z wyjaśnień strony), co uniemożliwiło weryfikację ustaleń faktycznych i naruszyło zasady praworządności i prawdy obiektywnej.

Godne uwagi sformułowania

brak oryginału protokołu podpisanego przez skarżącego, gdyż według wyjaśnień organu, nadesłanych na wezwanie sądu podpisany przez skarżącego protokół został zagubiony. brak dokumentów będących podstawą wydania decyzji, spowodował niemożność weryfikacji przez sąd prawidłowości ustaleń organu. brak w aktach oryginału protokołu odebrania wyjaśnień od strony nie pozwala przyjąć, że wyjaśnienia te zostały odebrane w sposób przewidziany przepisami art. 67-69 k.p.a.

Skład orzekający

Michał Zbrojewski

przewodniczący

Agata Sobieszek-Krzywicka

sędzia

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie procedury dowodowej przez organy administracji, w szczególności zagubienie dokumentów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie kluczowy dowód został zagubiony przez organ.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji, nawet tak prozaiczne jak zagubienie dokumentu, mogą prowadzić do uchylenia decyzji i podkreślają znaczenie prawidłowego dokumentowania czynności procesowych.

Zagubiony protokół zadecydował o losach świadczenia pielęgnacyjnego – sąd uchyla decyzję!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 531/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2549/23 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 11, art. 67, art. 68, art. 69, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 27 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek - Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2023 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 3 marca 2023 r. nr SKO.4141.27.23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz skarżącego J. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, decyzją z 3 marca 2023 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z 28 grudnia 2022 r., którą odmówiono J.W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu podjętej decyzji Kolegium przypomniało, że wnioskiem z 19 sierpnia 2022 r. J.W. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą J.W.
Wspomnianą decyzją z 28 grudnia 2022 r. Burmistrz W. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na brak związku przyczynowo-skutkowego, pomiędzy niepodejmowaniem przez J. W. zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną siostrą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy powyższa decyzję wyjaśniło, że siostra wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – u.ś.r.), co oznacza, że spełniony został warunek, dotyczący osoby wymagającej opieki, wymieniony w art. 17 ust. 1 u.ś.r., zatem rozważenia wymaga, czy w sprawie istnieje związek przyczyno-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę a koniecznością sprawowania opieki nad siostrą. Organ odwoławczy zaznaczył, że sam fakt posiadania przez siostrę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie gwarantuje automatycznie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż to zakres sprawowanej opieki musi obiektywnie wykluczać możliwość jakiegokolwiek zarobkowania. W sprawie zakres opieki został ustalony m.in. na podstawie wywiadu środowiskowego, oświadczeń J. W. i K.W. i J.W. złożonych 23 listopada 2022 r., a także wyjaśnień wnioskodawcy złożonych przed Kolegium 27 lutego 2022 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że siostra wnioskodawcy jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, a niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia. Porusza się samodzielnie przy pomocy kul lub przy pomocy innych osób, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne i spożywa przygotowane posiłki, nie jest osobą leżącą. Potrafi zakomunikować swoje potrzeby. Niepełnosprawna nie pozostaje pod kontrolą lekarzy specjalistów, nie przyjmuje leków na stałe. Wymaga pomocy przy ubieraniu się oraz czynnościach higienicznych. Wnioskodawca nie jest osobą samotną, jego rodzina zamieszkuje we wsi P., gm. G. Kolegium dodało, że wnioskodawca składa rozbieżne oświadczenia, co do swojego miejsca zamieszkania. W oświadczeniu z 23 listopada 2022 r. stwierdził, że jest aktualnie bezrobotny i zamieszkuje z matką i siostrą w nieruchomości brata, gdzie wykonuje wszystkie czynności związane z opieką. Z kolei w oświadczeniu złożonym przed Kolegium 27 lutego 2023 r. wyjaśnił, że zamieszkuje w miejscowości P., jednak do późnych godzin przebywa w miejscowości Z., gdzie zamieszkuje jego niepełnosprawna siostra. Ponadto wnioskodawca, odkąd pogorszył się stan zdrowia jego matki (legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności), tj. od około roku, każdego dnia sprawuje opiekę nad siostrą. Jako jedyny aktualnie bezrobotny zamieszkał wraz z matką i siostrą w nieruchomości brata, gdzie wykonuje wszystkie czynności związane z opieką. Drugi brat niepełnosprawnej - K.W. - nie może sprawować opieki, gdyż posiada gospodarstwo rolne. K.W. wskazał w swoim oświadczeniu, że opiekę nad J.W. sprawuje wnioskodawca, który dwa lata wcześniej zrezygnował z pracy i dojeżdżał do nich do domu, a obecnie stan zdrowia siostry się na tyle pogorszył, że J.W. zamieszkał w nieruchomości stanowiącej własność brata. Decyzja o tym, kto będzie sprawował opiekę nad J.W. zapadła, jak wynika z wywiadu środowiskowego, na naradzie rodzinnej, w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia niepełnosprawnej. Sam wnioskodawca nie potwierdził jednak okoliczności pogorszenia się stanu zdrowia siostry jako przyczyny podjęcia się przez niego opieki nad niepełnosprawną (wyjaśnienia strony z dnia 27 lutego 2023 r.). Organ dodał, że wnioskodawca twierdzi, że pomaga niepełnosprawnej siostrze w utrzymaniu higieny osobistej (mycie ciała pod prysznicem), przygotowuje śniadanie, obiad, kolację, sprząta po niej, załatwia wizyty u lekarza i towarzyszy jej w ich trakcie (raz w miesiącu lub rzadziej, ostatnio na początku stycznia 2023 r.). Powyższe ustalenia, w ocenie Kolegium, pomimo posiadania przez siostrę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzasadniają stanowisko, iż zakres sprawowanej opieki nie wyklucza przez stronę zarobkowania, choćby częściowego oraz nie wymaga całodobowej obecności wnioskodawcy przy niepełnosprawnej siostrze. Większość z czynności wymienionych w wywiadzie środowiskowym, oświadczeniu strony i wyjaśnieniach nie wymaga ani codziennej, ani wielogodzinnej w ciągu dnia obecności wnioskodawcy. Siostra skarżącego przez znaczną część dnia jedynie siedzi, rysuje, co biorąc pod uwagę, że w domu zamieszkują również inne osoby (Pod adresem Z. [...] zamieszkują również: żona brata K., córki brata K. (12 lat i ponad 20 lat) i matka wnioskodawcy - wyjaśnienia z 27 lutego 2023 r.) nie wymaga ciągłej obecności w nim skarżącego. Zdaniem organu niewątpliwie J. W. wymaga stałej pomocy i opieki, jednak czynności opiekuńczo-pielęgnacyjne sprawowane są w dużej mierze jedynie przez część dnia. Zakres samodzielności siostry wnioskodawcy, choć znacznie ograniczony, nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomoc wnioskodawcy zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego (gotowanie), jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie rodziny pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie, a jej zakres nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej. Okoliczność, że skarżący przygotowuje posiłki, sprząta, załatwia sprawy związane z wizytami u lekarza nie uzasadnia przyjęcia, że zakres tej opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.
W konkluzji Kolegium stwierdziło, że niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawcę nie jest związane z opieką nad siostrą, który nie wykonuje, w związku ze stanem zdrowia siostry, żadnych szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
W skardze J.W. zarzucił naruszenie:
- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad siostrą, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;
- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7, w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad siostrą, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i braku podjęcia działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego doszedł do przekonania, że została ona wydana z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. - u.ś.r.).
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaną przez niego opieką nad siostrą.
Organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, poprzez odebranie od skarżącego wyjaśnień, których odzwierciedleniem jest protokół z 27 lutego 2023 r. Co istotne wyjaśnienia te stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Zaznaczyć jednak należy, iż w nadesłanych do sądu aktach administracyjnych brak jest wskazanego protokołu z 27 lutego 2023 r., będącego istotnym dowodem w sprawie, na którym organ oparł zaskarżone rozstrzygniecie. Na wezwanie sądu organ nadesłał jedynie wydruk zawierający treść protokołu wraz z notatką służbową i informacją, że oryginał protokołu został zagubiony.
Mając na uwadze powyższe przypomnieć wypada, że działania organów administracji publicznej podporządkowane są przede wszystkim zasadzie praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym - podejmowanej przez organ administracji publicznej w ramach przyznanych kompetencji – czynności orzeczniczej. Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego jakim jest rozstrzygnięcie sprawy, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Zaś niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest odpowiednie ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ścisłym związku z przywołaną wyżej zasadą praworządności pozostaje określona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej. W doktrynie podkreśla się wynikający z tej zasady nakaz dla organów administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zasada prawdy obiektywnej nakłada więc na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek określenia jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek przeprowadzenia tych dowodów z urzędu. Organ jest jednocześnie obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny zgodny był z rzeczywistością. To czy dana okoliczność została udowodniona, można ocenić jedynie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Stanowisko organu prowadzącego postępowanie – po przeprowadzaniu koniecznych czynności procesowych - winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zadaniem uzasadnienia stanowiącego integralny składnik decyzji jest bowiem wyjaśnienie jej dyspozytywnej części jakim jest rozstrzygnięcie. Winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.
W wyniku kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd stwierdza, iż nie można z całą pewnością stwierdzić, że w sprawie doszło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem tylko prawidłowo ustalony faktyczny, poprzedzony zebraniem zupełnego (kompletnego) materiału dowodowego, może być podstawą zastosowania właściwej normy prawa materialnego i tym samym trafności merytorycznej rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy nie zachował wszystkich zasad postępowania, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego. Przede wszystkim, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy oprał je na protokole odebrania wyjaśnień o strony, który to protokół stał się podstawą uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Protokół ten miał na celu wyjaśnienie powstałych w trakcie postępowania wątpliwości, co do kluczowej w niniejszej sprawie kwestii istnienia związku przyczynowo-skutkowego, między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a opieką sprawowaną nad niepełnosprawną siostrą. Tymczasem, w aktach administracyjnych sprawy brak jest oryginału owego protokołu podpisanego przez skarżącego, gdyż według wyjaśnień organu, nadesłanych na wezwanie sądu podpisany przez skarżącego protokół został zagubiony.
Podkreślić należy, że dla umożliwienia dokonania kontroli sądowej, dokumenty na których oparł się organ, podejmując rozstrzygnięcie, muszą znaleźć się w aktach sprawy. Brak dokumentów będących podstawą wydania decyzji, spowodował niemożność weryfikacji przez sąd prawidłowości ustaleń organu. Zwrócić należy uwagę, że sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt, które organ przekazuje ze skargą i odpowiedzią na skargę. Podstawą zatem orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Brak podpisanego przez stronę protokołu powoduje, że nie jest możliwa weryfikacja zeznań skarżącego złożonych 27 lutego 2023 r., a w konsekwencji weryfikacja prawidłowości ustaleń, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Przypomnieć należy, że obowiązek dokumentowania czynności postępowania administracyjnego ma charakter bezwzględny. W razie zaniechania wykonania tego obowiązku należy uznać, że czynność nie została przez organ administracji podjęta. Tym samym brak w aktach oryginału protokołu odebrania wyjaśnień od strony nie pozwala przyjąć, że wyjaśnienia te zostały odebrane w sposób przewidziany przepisami art. 67-69 k.p.a. Z przepisów tych wynika bezwzględny obowiązek organu prowadzącego postępowanie dokumentowania każdej czynności postępowania, w drodze protokołu (w przypadku czynności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy), a jeśli organ zaniechał udokumentowania czynności postępowania, to ponosi on negatywne skutki takiego stanu rzeczy. Brak w aktach sprawy podpisanego przez stronę protokołu odnosi taki skutek jakby czynność ta nie została przez organ administracji podjęta, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do domniemania podjęcia konkretnych czynności przez organ administracji. W konsekwencji przyjąć należy, że w realiach niniejszej sprawy organ w żaden sposób nie udokumentował czynności podjętej w postępowaniu odwoławczym, która została opisana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i stanowiła podstawę podjętego rozstrzygnięcia, podczas gdy wszelkie ustalenia organu powinny znaleźć odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym.
Z uwagi na stwierdzone przez sąd uchybienia uznać należało, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. w szczególności art. 6, art. 7, art. 11, art. 67-69, art. 77 § 1, art. 80, i w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, gdyż w realiach niniejszej sprawy byłoby to przedwczesne.
W tej sytuacji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a należało orzec jak sentencji.
O kosztach orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI