II SA/Łd 525/03

II SA/Łd 525/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień
Grzegorz Szkudlarek /przewodniczący/
Wojciech Chróścielewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 19 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie: Sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski (spr.), Sędzia NSA: Anna Stępień, , , Protokolant asystent sędziego: Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Ministra Skarbu Państwa Delegatura w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego i prawa własności - oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Łd 525/03
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Ministra Skarbu Państwa od decyzji z dnia [...] nr [...] Zarządu Miasta Ł. w sprawie stwierdzenia nabycia przez A w Ł. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Ł. oraz prawa własności budynków znajdujących się na gruncie położonym w Ł. przy ul. B nr [...], oznaczonego jako działka nr 26 o powierzchni 15.818 m kw. w obrębie [...], posiadającego urządzoną księgę wieczystą [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 67 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3 pkt 5 i art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 200, poz. 543 z późn. zm.). Kolegium wskazało, iż decyzją organu I instancji stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem [...] przez A w Ł. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu stanowiącego własność Gminy Ł. i ustalono opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości 35.580 zł, a także nabycie odpłatne budynku świetlicy i budynku magazynowego za kwotę 58.204 zł. Pozostałe budynki i budowle wymienione w pkt 1 decyzji A nabyły nieodpłatnie. Odwołanie od decyzji wniósł Minister Skarbu Państwa, wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej ustalenia należności w kwocie 58.204 zł z tytułu odpłatnego nabycia budynków i ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego na użytkowaniu wieczystym gruntów. A zostały zlikwidowane i wykreślone z rejestru przedsiębiorstw państwowych w dniu [...]. Wierzytelność we wskazanej wysokości podlegająca zabezpieczeniu hipotecznemu wygasa na podstawie art. 200 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 79, poz. 464 ze zm.) i ustawy z dnia 30 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.)
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez A w Ł. z dniem [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. B nr 35/37 oznaczonego jako działki nr 26/1 o powierzchni 514 m kw, uregulowanej w [...] w obrębie [...] i nr 26/2 o powierzchni 15273 m kw. w obrębie [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...] oraz odpłatne nabycie przez te Zakłady prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na gruncie w wysokości 204.083.000 zł. Kwotę tę A w Ł. miały wpłacić na konto UW w Ł. do dnia 30 września 1993 r. Opłata roczna miała pozostać w tej samej wysokości, co ustalona opłata za zarząd (oświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. nr [...] z dnia [...] ustalające opłatę w wysokości 75.926.400 zł). Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] sprostował powierzchnię działki nr 26/1 – powinno być 545 m kw, a nie jak podano w decyzji 514 m kw. Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] postanowił zlikwidować przedsiębiorstwo państwowe A w Ł. w celu prywatyzacji. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] uznał A w Ł. za zlikwidowane. Decyzja ta została zgłoszona do rejestru przedsiębiorstw państwowych celem wykreślenia przedsiębiorstwa z rejestru. Sąd Rejonowy w Łodzi XXI Wydział Gospodarczy Rejestrowy postanowił w dniu 3 czerwca 1996 r. o wykreśleniu A w Ł. z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem [...] przez Gminę Ł. na mocy prawa własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B nr 35/37, oznaczonej jako działka nr 26 o powierzchni 15818 m kw. W obrębie [...] - budowlanej zabudowanej, uregulowanej w księdze wieczystej [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] działając z urzędu stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sprostowanej postanowieniem z dnia [...] i potwierdził, że działka nr 26 stała się z mocy prawa tj. z dniem [...] własnością Gminy Ł.
W dniu 12 sierpnia 2002 r. C SA złożyły wniosek o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] przez A w Ł. prawa użytkowania wieczystego stanowiącego własność Gminy Ł., położonego w Ł. przy ul. B nr 35/37, oznaczonego jako działka nr 26 o powierzchni 15818 m kw. W obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] oraz nieodpłatnie nabycie własności budynków, budowli i urządzeń usytuowanych na tym gruncie na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Właściciel nieruchomości zlecił rzeczoznawcy majątkowemu T. C. sporządzenie operatu szacunkowego nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy w operacie sporządzonym w dniu 24 września 2002 r. wycenił: prawo własności gruntu na kwotę 1.186.000 zł, prawo własności budynków i budowli wykonanych ze środków własnych A w Ł. na kwotę 1.955.796 zł i prawo własności budynków i budowli wykonanych ze środków obcych na kwotę 58.204 zł. Zdaniem Kolegium w sprawie jest bezsporne, że w dniu [...] nieruchomość stanowiąca własność Gminy Ł. była w zarządzie państwowego przedsiębiorstwa A w Ł., tak więc zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 79, poz. 464 ze zm.) zarządcy przysługuje prawo ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego. Natomiast nabycie na własność budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym wymienia wszystkie budynki i budowle znajdujące się na gruncie oraz podaje ich wartość, określając, z jakich środków zostały wybudowane. Dwa budynki świetlicy i magazynu technicznego nie zostały wybudowane ze środków własnych i stanowią własność Gminy Ł. i za te budynki użytkownik wieczysty obowiązany jest zapłacić łączną kwotę 58.204 zł (20.543 + 37.661). Błędne jest twierdzenie skarżącej, że wierzytelność w kwocie 58.204 zł z tytułu odpłatnego nabycia własności podlegająca zabezpieczeniu hipotecznemu wygasa na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w odwołaniu powołano błędnie ustawę z dnia 29 września 1990 r., bo [...] uległy likwidacji na podstawie ustawy z dnia 30 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Likwidacja przedsiębiorstwa państwowego i utworzenie spółki z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa nie powoduje wygaśnięcia wierzytelności z powodu nabycia budynków i innych urządzeń, bo nieruchomość (grunt, budynki i urządzenia) nie stanowią własności Skarbu Państwa. Gmina Ł. jest właścicielką nieruchomości i Gmina decyduje o formach zarządzania nieruchomością (zbycie, dzierżawa, najem).
Powyższą decyzję zaskarżyła do Sądu pełnomocnik Ministra Skarbu Państwa, wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Wskazał, iż w decyzji z dnia [...] wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., błędnie przyjęto, że nastąpiła likwidacja przedsiębiorstwa państwowego i utworzenie spółki z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, co nie powoduje wygaśnięcia wierzytelności z powodu nabycia budynków w sytuacji, gdy nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa. Według decyzji prawo własności należące do Gminy daje jej swobodę w wyborze zarządzania nieruchomością. Skarżący jednak podkreśla, że odwoływał się od decyzji w części dotyczącej ustalenia należności z tytułu odpłatnego nabycia własności budynków i zabezpieczenia hipotecznego, nie zaś w części dotyczącej zadysponowania nieruchomością poprzez ustanowienie prawa wieczystego użytkowania i przeniesienia własności. Powołana podstawa prawna odwołania również nie wyodrębnia podmiotu własności nieruchomości na Skarbu Państwa i komunalne, odnosi się zaś do samego procesu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Skoro Wojewoda [...] w dniu [...] zadysponował mieniem zlikwidowanego przedsiębiorstwa zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. nr 51, poz. 298 z późn. zm.) to zaistniały przesłanki do wygaśnięcia wierzytelności z tytułu nabycia budynków określone w art. 200 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w skardze błędnie powołano ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) z chwilą wydania zarządzenia Wojewody [...] z [...] w sprawie likwidacji przedsiębiorstwa państwowego w celu jego prywatyzacji.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy w sprawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271, zważył, co następuje:
Skarga nie może zostać uwzględniona, zaskarżona bowiem decyzja nie narusza prawa.
Rozważania prawne zawarte zarówno w decyzji organu odwoławczego jak i w skardze do Sądu są niesłychanie lakoniczne, co w znacznym stopniu utrudnia odniesienie się do nich. Także mylenie, zwłaszcza w skardze ustaw, z których pochodzą powoływane przepisy, a także opieranie się na artykułach ustawy o gospodarce nieruchomości bez uwzględniania ich wewnętrznej systematyki, utrudnia Sądowi ustosunkowanie się do nich.
Nie może budzić wątpliwości okoliczność, iż zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z późn. zm.) nabycie własności budynków następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych podmiotu, na którego rzecz nastąpiło nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania, gruntów, posiadanych przez te podmioty w tym dniu w zarządzie.
Wątpliwości wywoływać natomiast może interpretacja przepisu art. 200 ust. 3 tej samej ustawy, na który, jak można sądzić, powołuje się skarżący mimo, iż bezpośrednio w skardze wymienia się ust. 2 tego artykułu. Zgodnie bowiem z art. 200 ust. 3 ustawy wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków wygasają w dwóch przypadkach. Po pierwsze wtedy, gdy nastąpiło przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub nastąpiło przekształcenie przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy. Ratio legis tego rozwiązania sprowadza się do tego, że "dokonujący przekształceń przedsiębiorstw w nowe twory organizacyjne jest jednocześnie wierzycielem zabezpieczonej wierzytelności na mieniu przedsiębiorstwa państwowego lub komunalnego" – J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska, Gospodarka nieruchomościami, Komentarz, Warszawa 2003, s. 487. Należy więc uznać, że przepis ten nie może mieć zastosowania do sytuacji, gdy dokonujący owych przekształceń nie jest wierzycielem zabezpieczonej należności – w rozpatrywanej sprawie przekształceń dokonał Wojewoda [...], a wierzycielem była Gmina Ł. Dodać trzeba, że nie w tym przepisie (art. 200 ust. 3 pkt 1) skarżący dopatrzył się naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję. Owego naruszenia prawa upatruje on, jak się wydaje, w naruszeniu art. 200 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym zaś przepisem wierzytelność z tytułu nabycia budynków wygasa z chwilą wydania zarządzenia o prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. nr 118, poz. 561 z późn. zm.). Zauważyć jednak trzeba, że A w Ł. na podstawie zarządzenia Wojewody [...] nr [...] z [...] podlegały likwidacji. Jej podstawą była jednak nie wskazana wyżej ustawa, ale ustawa z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. nr 51, poz. 90 z późn. zm.). Przepis art. 200 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może mieć w tej sytuacji zastosowania. Nie może mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania także przepis art 203 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w myśl, którego wygasają zobowiązania spółek z wyłącznym udziałem Skarbu państwa, powstałych z przekształcenia przedsiębiorstw państwowych z tytułu odpłatności za budynki wymienione w art. 200 ust. 1 i ust. 2 tej samej ustawy niewykonane w całości lub w części przed wejściem w życie tej ustawy. Skoro ustawa o gospodarce nieruchomościami weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., to także ten przepis nie może mieć w sprawie zastosowania.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji.