II SA/Łd 518/25

II SA/Łd 518/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Jarosław Czerw
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 3 ust. 3; art. 4; art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 5 w zw. z art. 17 ust 1 pkt 16; art. 54 ust. 1 i 2; art. 56; art. 59 ust 1; art. 102 ust. 1; art. 106 ust. 1 i 6; art. 110 ust. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Dnia 16 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Jarosław Czerw, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 maja 2025 roku nr SKO.4115.101.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, umieszczenia w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym i opłacie z tego tytułu 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat J.L., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] lok. [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc
Uzasadnienie
II SA/Łd 518/25
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. G. na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 15 maja 2025 r. (znak: SKO.4115.101.2025) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 11 kwietnia 2025 r. (znak: WPS.4137.707.7.2022.4.) w sprawie uchylenia decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 11, art. 106 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy Społecznej (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej].
Z akt sprawy wynika, że decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z 4 czerwca 2018 r. A. G. została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Z kolei decyzją z 7 marca 2019 r. ze zmianami została ustalona skarżącej opłata za pobyt w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. [...]. Na prośbę strony Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi wydał decyzję z 7 marca 2019 r. o umieszczeniu A. G. w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. [...] w trybie przyspieszonym. W niniejszej placówce strona przebywa od 26 marca 2019 r.
Następnie decyzją z 11 kwietnia 2025 r. organ I instancji - działając na podstawie art. 3 ust. 3; art. 4; art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 5 w zw. z art. 17 ust 1 pkt 16; art. 54 ust. 1 i 2; art. 56; art. 59 ust 1; art. 102 ust. 1; art. 106 ust. 1 i 6; art. 110 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej orzekł o uchyleniu od 7 maja 2025 r. własnych decyzji: z 4 czerwca 2018 r. o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych; z 7 marca 2019 r. ze zmianami o ustaleniu skarżącej opłaty za pobyt w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. [...]; z 7 marca 2019 r. o umieszczeniu skarżącej w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. [...]. Jednocześnie organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 k.p.a. ze względu na interes społeczny.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że z raportów pielęgniarskich oraz notatek służbowych pracowników Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczego wynika, że od października 2024 r. skarżąca stała się wulgarna i lekceważąco odnosi się do personelu pielęgniarsko-opiekuńczego. Skarżąca zakłóca spokój i porządek dezorganizując pracę oddziału, jest opryskliwa i agresywna w stosunku do współmieszkańców placówki, zastraszając ich, stosuje przemoc psychiczną i fizyczną. Wobec swojej współlokatorki skarżąca sięga po groźby zagrażające jej życiu. Groźby śmierci, które kieruje do pensjonariuszy powtarzają się zwłaszcza w sytuacjach, gdy ktoś nie spełnia żądań strony. Skarżąca wchodzi bez zaproszenia do pokojów mieszkańców o każdej porze dnia i nocy, nie chcąc ich dobrowolnie opuścić, czuje się całkowicie bezkarna. Od wycofanych oraz mających zaburzenia pamięci pensjonariuszy skarżąca wyłudza pieniądze, wyroby tytoniowe i artykuły spożywcze. Terroryzuje również personel placówki licznymi skargami do przełożonych, podważając tym samym ich autorytet. Pomimo wielokrotnych rozmów i upomnień ze strony personelu, w dalszym ciągu skarżąca stanowi zagrożenie dla pensjonariuszy i personelu placówki, nie wyraża chęci współpracy w zmianie swojej roszczeniowej postawy.
W ocenie personelu Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczego w Ł. przy ul. [...], skarżąca obecnie jest osobą samodzielną, sprawną fizycznie, nie wymaga pomocy w czynnościach dnia codziennego, spożywa samodzielnie przygotowane posiłki, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, często wychodzi poza placówkę. Jest całkowicie bezkrytyczna wobec swojego stanu zdrowia i zachowania. Skarżąca nie wyraża zgody na farmakoterapię. Nie przestrzega regulaminu domu pomocy społecznej, a tym samym marnotrawi przyznane świadczenie w postaci pobytu w placówce całodobowej i korzysta z niej niezgodnie z przeznaczeniem oraz w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Zakłóca funkcjonowanie domu pomocy społecznej, do którego obowiązków należy zagwarantowanie mieszkańcom prawa do godnego życia, zapewnienie im spokoju, poczucia bezpieczeństwa i ochrony dóbr osobistych oraz do zachowania samodzielności i wyboru stylu życia w granicach poszanowania uprawnień innych pensjonariuszy.
Z uwagi na przeznaczenie przedmiotowego świadczenia organ stwierdził, że dalszy pobyt skarżącej i świadczenie na jej rzecz usług opiekuńczych w domu pomocy społecznej narusza interes społeczny.
Organ podkreślił, iż z zaświadczenia lekarskiego z [...] stycznia 2025 r. wynika, że stan zdrowia strony jest stabilny. Porusza się samodzielnie, dość sprawnie, bez podparcia, także poza placówką, którą często opuszcza na wiele godzin. Skarżąca jest praworęczna i z tego względu wszelkie czynności higieniczne i przyjmowanie posiłków może wykonywać samodzielnie. W obecnym stanie zdrowia, przy niewielkim wsparciu osoby trzeciej strona może funkcjonować poza placówką świadczącą opiekę całodobową. Akta sprawy potwierdzają obecną samodzielność z sprawach życiowych. Ponadto skarżąca nie współpracuje w procesie leczenia: nie wykupuje bądź odmawia przyjmowania zaleconych leków, inne przyjmuje samowolnie; mimo zakazu pali bardzo dużo wyrobów nikotynowych. Z powyższych ustaleń organ wywiódł, że skarżąca nie wymaga konieczności całodobowej opieki.
W odwołaniu od powyższej decyzji (oraz piśmie uzupełniającym odwołanie z 2 maja 2025 r.) skarżąca wskazała, że jej dalszy pobyt w domu pomocy społecznej jest uzasadniony jej stanem zdrowia, zaś opinie pracowników DPS i współlokatorów nie są prawdziwe. Skarżąca zarzuciła brak szacunku wobec jej osoby, uznając, że usunięcie jej z DPS-u jest formą zemsty za jej skargi na nieprawidłowości w funkcjonowaniu DPS-u. Ponadto skarżąca wniosła o zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności, ze względu na fakt, iż w przypadku usunięcia jej z domu pomocy społecznej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i rehabilitować się, co będzie stanowić zagrożenie dla jej zdrowia i życia. Skarżąca podniosła, że nie zawarto żadnego uzasadnienia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności poza ogólnikowym wskazaniem, że przemawia za tym interes społeczny.
Zaskarżonej decyzji strona ponadto zarzuciła:
1. brak umocowania Kierownika Wydziału Pomocy Stacjonarnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi do uchylenia decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz decyzji o umieszczeniu w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł.;
2. brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz jego toku, co uniemożliwiło wypowiedzenie się w sprawie oraz zapoznanie z materiałem dowodowym;
3. brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, na co wskazuje ogólnikowość uzasadnienia, brak skonkretyzowania choćby jednego zdarzenia opisanego w uzasadnieniu oraz oczywista sprzeczność ustaleń faktycznych z rzeczywistym stanem;
4. wydanie zaskarżonej decyzji bez uzyskania orzeczenia lekarza co do zakresu jej stanu zdrowia, a zamiast tego oparcie się na "ocenie personelu Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczego w Ł., w sytuacji gdy posiada orzeczony stały stopień znaczny niepełnosprawności i orzeczenie lekarza jest konieczne przed wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej;
5. oparcie decyzji na okolicznościach, które - nawet przyjmując prawdziwość zarzutów organu - stanowiłyby objawy choroby strony, tj. organiczne zaburzenia osobowości wynikające z choroby,
6. błąd w ustaleniach faktycznych, a to:
a) jest wulgarna, opryskliwa, zakłóca spokój i porządek - w sytuacji gdy jest to po prostu nieprawda,
b) stosuje przemoc fizyczną i psychiczną, groźby - w sytuacji gdy ze względu na niedowład połowiczny lewostronny ciała ledwo się porusza, co obiektywnie wyklucza stosowanie przeze stronę przemocy fizycznej, a nawet użycia siły, a rzekome groźby czy przemoc psychiczną czyniłoby śmiesznym,
c) wchodzi do pokojów innych pacjentów i wyłudzam pieniądze - w sytuacji gdy jest to nieprawda, a ośrodek jest monitorowany i pod nadzorem personelu, co czyniłoby takie zachowania obiektywnie niemożliwymi,
d) palenie wyrobów tytoniowych mimo zakazu - w sytuacji gdy w ośrodku jest wydzielone pomieszczenie do palenia, z którego korzysta strona oraz inni pacjenci,
e) stan zdrowia strony pozwala na samodzielne funkcjonowanie i poruszanie się – w sytuacji gdy lek. M. S. przepisała wyroby medyczne: Grupa balkoników i podpórek ułatwiających chodzenie, a w styczniu 2025 r. w ogóle nie przeprowadzono żadnej oceny medycznej skarżącej,
f) nie przyjmuje lekarstw i odmawiam leczenia - w sytuacji gdy strona korzysta z rehabilitacji, dawkowanie leków przepisuje lekarz M. S., a na część lekarstw strony nie stać (musiała złożyć oświadczenia, że rezygnuję z ich zakupu),
g) terroryzuje personel placówki licznymi skargami do przełożonych, podważając tym samym ich autorytet - w sytuacji gdy w rzeczywistości składała przewidziane prawem i ramach prawa skargi na nieprawidłowości w zakresie funkcjonowania ośrodka lub personelu ośrodka.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i dopuszczenie dowodu z załączonych dokumentów na okoliczność stanu zdrowia, braku samodzielności, korzystania z rehabilitacji, złożenia oświadczenia o rezygnacji z zakupu lekarstw ze względu na brak środków finansowych.
Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.
Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymano w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy przyjął ustalenia organu pierwszej instancji jako prawidłowe i podniósł, że skarżąca została przyjęta do placówki z uwagi na niedowład połowiczny lewostronny w wyniku udaru niedokrwiennego mózgu w 2016 r., niedokrwistość, organiczne zaburzenia osobowości spowodowane chorobą. Konieczne było zapewnienie stronie specjalistycznej, kompleksowej opieki, pielęgnacji oraz rehabilitacji w celu odzyskania przez nią sprawności fizycznej. W chwili przyjęcia do placówki skarżąca miała znacznie ograniczoną zdolność do samodzielnego zaspokajania elementarnych potrzeb życiowych oraz funkcjonowania w miejscu pobytu. Wymagała pomocy osoby trzeciej w wykonywaniu czynności dotyczących higieny osobistej czy przygotowywaniu posiłków.
Organ zauważył, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 8 maja 2018 r. wynika, że strona miała orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 28 lutego 2021 r. Orzeczeniem z [...] stycznia 2019 r. o stopniu niepełnosprawności Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. zaliczył skarżącą do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe.
W dalszej kolejności Kolegium odniosło się do aktualnej sytuacji skarżącej i wskazało, że z raportów pielęgniarskich oraz notatek służbowych pracowników Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczego wynika, że od października 2024 r. skarżąca stała się wulgarna i lekceważąco odnosi się do personelu pielęgniarsko-opiekuńczego. Zakłóca spokój i porządek dezorganizując pracę oddziału. Na podstawie informacji w-ce przewodniczącej Samorządu Mieszkańców, ustalono, że strona jest opryskliwa i agresywna w stosunku do współmieszkańców placówki (głównie Pawilonu [...], w którym zamieszkuje) zastraszając ich, stosuje przemoc psychiczną i fizyczną. Wobec swojej współlokatorki sięga po groźby zagrażające jej życiu. Groźby śmierci, które kieruje do pensjonariuszy powtarzają się zwłaszcza w sytuacjach, gdy ktoś nie spełnia życzeń i żądań strony. Wchodzi bez zaproszenia do pokojów mieszkańców o każdej porze dnia i nocy, nie chcąc ich dobrowolnie opuścić, czuje się całkowicie bezkarna. Od wycofanych oraz mających zaburzenia pamięci pensjonariuszy wyłudza pieniądze, wyroby tytoniowe i artykuły spożywcze. Terroryzuje również personel placówki licznymi skargami do przełożonych, podważając tym samym ich autorytet.
Pomimo wielokrotnych rozmów i upomnień ze strony personelu, w dalszym ciągu strona stanowi zagrożenie dla pensjonariuszy i personelu placówki oraz nie wyraża chęci współpracy w zmianie swojej roszczeniowej postawy. Ponadto, w ocenie personelu Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczego w Ł. przy ul. [...], obecnie skarżąca jest osobą samodzielną, sprawną fizycznie, nie wymaga pomocy w czynnościach dnia codziennego, spożywa samodzielnie przygotowane posiłki, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, często wychodzi poza placówkę. Jest całkowicie bezkrytyczna wobec swojego stanu zdrowia i zachowania. Nie wyraża zgody na farmakoterapię.
Strona nie przestrzega regulaminu domu pomocy społecznej, a tym samym marnotrawi przyznane świadczenie w postaci pobytu w placówce całodobowej i korzysta z niej niezgodnie z przeznaczeniem oraz w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
Kolegium zwróciło uwagę, że strona zakłóca funkcjonowanie domu pomocy społecznej, do którego obowiązków należy zagwarantowanie mieszkańcom prawa do godnego życia, zapewnienie im spokoju, poczucia bezpieczeństwa i ochrony dóbr osobistych oraz do zachowania samodzielności i wyboru stylu życia w granicach poszanowania uprawnień innych pensjonariuszy.
Z uwagi na przeznaczenie przedmiotowego świadczenia Kolegium uznało, że dalszy pobyt skarżącej i świadczenie na jej rzecz usług opiekuńczych w domu pomocy społecznej narusza interes społeczny. Z zaświadczenia lekarskiego z [...] stycznia 2025 r. wynika, że stan zdrowia skarżącej jest stabilny. Porusza się samodzielnie, dość sprawnie, bez podparcia, także poza placówką, którą często opuszcza na wiele godzin. Strona jest praworęczna i z tego względu wszelkie czynności higieniczne i przyjmowanie posiłków może wykonywać samodzielnie. W obecnym stanie zdrowia, przy niewielkim wsparciu osoby trzeciej może funkcjonować poza placówką świadczącą opiekę całodobową. W ocenie Kolegium akta sprawy potwierdzają obecną samodzielność skarżącej w sprawach życiowych. Ponadto strona nie współpracuje w procesie leczenia. Nie wykupuje bądź odmawia przyjmowania zaleconych leków, inne przyjmuje samowolnie. Mimo zakazu pali bardzo dużo wyrobów nikotynowych.
Z powyższych ustaleń - zdaniem organu odwoławczego - wynika, że skarżąca nie wymaga konieczności całodobowej opieki. Z uwagi na przeznaczenie przedmiotowego świadczenia przyznanie skarżącej pomocy w formie pobytu i usług w domu pomocy społecznej narusza interes społeczny oraz jest nieadekwatne do sytuacji strony. Prawidłowo więc organ pierwszej instancji stwierdził, że postawa skarżącej stanowi naruszenie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a decyzja organu pierwszej instancji w sposób wszechstronny i wyczerpujący przedstawia zebrany w sprawie materiał dowodowy i uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Z tego powodu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi przyjęło, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. G. podtrzymała dotychczasowe stanowisko sprawie, dodatkowo załączyła w szczególności kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym orzeczonym na stale oraz zaświadczenie lekarskie z [...] stycznia 2025 r. o obecnym stanie zdrowia, informację o wystawionym zleceniu na zaopatrzenie w wyrób medyczny (balkonik lub podpórka).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 1 października 2025r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu - adw. J.L. podtrzymała stanowisko skarżącej oraz wniosła o przesłuchanie skarżącej, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rehabilitacji i ortopedii. Ponadto wniosła o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej.
W uzasadnieniu pełnomocnik strony podkreśliła, że skarżąca od pewnego czasu była w konflikcie z pracownikami DPS, ale to wynikało z tego, iż stanęła w obronie swego partnera, a po kilku tygodniach od zaistniałej sytuacji wobec niej uchylono decyzję o możliwości korzystania z DPS. Jednakże nieprawdą jest jakoby skarżąca marnotrawiła przyznane jej świadczenie. Nieprawdę jest również, że nie słuchała personelu czy nie wykonywała poleceń.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącej podtrzymała zarzuty skargi, przedstawiła obecną sytuację skarżącej informując, iż przebywa na leczeniu psychiatrycznym. Wniosła ponadto przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego przedkładając do akt dokumentację medyczną, mającą posłużyć do przygotowania takowej opinii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie ze wspomnianym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, według opisanych zasad Sąd uznał, że nie naruszają one obowiązującego prawa.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 15 maja 2025 r., które utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Łodzi z 11 kwietnia 2025 r. w sprawie uchylenia od 7 maja 2025 r. decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych, decyzji o ustaleniu skarżącej opłaty za pobyt w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. [...] i decyzji o umieszczeniu skarżącej w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. [...].
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, organ drugiej instancji zastosował prawidłową podstawę prawną, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 3, art. 4, art. 11, art. 106 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283) [dalej: ustawa o pomocy społecznej].
Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z kolei art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, iż marnotrawienie świadczeń w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może dotyczyć także świadczeń usługowych, np. w postaci świadomego łamania regulaminu domu pomocy społecznej, czy niewykorzystywania przyznanych usług opiekuńczych (por. Wojciech Maciejko, Komentarz do art. 11 ustawy o pomocy społecznej, LexisNexis 2013).
Zdaniem Sądu, oba organy w sposób prawidłowy ustaliły stan prawny na podstawie zebranych dowodów, a organ drugiej instancji także prawidłowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji i przytoczył stosowne przepisy prawa. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem niezbicie, że skarżąca korzysta z przyznanego jej świadczenia w sposób nieprawidłowy i nie dający się pogodzić z jego charakterem. Jej wroga postawa w stosunku do personelu DPS oraz przebywających tam pensjonariuszy, powoduje, że nie da się pogodzić funkcjonowania tej jednostki z dalszym przebywaniem tam skarżącej.
Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie słusznie zatem uznały, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki określone w ww. przepisie, co skutkowało możliwością uchylenia decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej. Organy ustaliły bowiem, na podstawie wywiadu środowiskowego i opinii lekarskich dołączonych do akt sprawy, że skarżąca bardzo często opuszcza samodzielnie DPS, samodzielnie wykonuje czynności życia codziennego, w tym przygotowywanie posiłków, przyjmowanie leków, czynności higieniczne, korzystanie z toalety. Ustalono również, że skarżąca nie korzysta w pełni proponowanego jej leczenia, pomocy pielęgniarskiej, zaś z lekarskiej korzysta w sposób niepełny, w szczególności nie wyraża zgody na farmakoterapię. Jak stwierdzono, jest całkowicie bezkrytyczna wobec swojego stanu zdrowia i zachowania.
W aktach znajduje się opinia lekarska. Lekarz medycyny w zaświadczeniu z [...] stycznia 2025 r. stwierdził w odniesieniu do skarżącej, że "W obecnym stanie zdrowia, przy niewielkim wsparciu rodziny lub opiekuna może funkcjonować poza ośrodkiem opieki". W zaświadczeniu tym lekarz szerzej wskazuje, że skarżąca nie współpracuje w procesie leczenia, nie wykupuje bądź odmawia przyjmowania zaleconych leków, inne przyjmuje samowolnie. Mimo zakazu bardzo dużo pali wyrobów nikotynowych. Podkreśla, iż skarżąca porusza się samodzielnie, dość sprawnie, bez podparcia, także poza placówką, którą często opuszcza na wiele godzin. Strona jest praworęczna i z tego względu wszelkie czynności higieniczne i przyjmowanie posiłków może wykonywać samodzielnie.
Powyższe w ocenie Sądu wskazuje, że stan zdrowia skarżącej uległ znacznej poprawie, jest ona samodzielna, porusza się samodzielnie, nie wymaga pomocy właściwie w żadnych czynnościach dnia codziennego, w tym w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, korzystaniu z toalety, myciu, podawaniu i dawkowaniu leków. W praktyce skarżąca nie korzysta z usług oferowanych przez DPS poza noclegiem i posiłkami.
Już tylko ta okoliczność, jak słusznie uznały organy orzekające w sprawie, była wystarczająca do uchylenia decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej dla przewlekle somatycznie chorych. Jak bowiem słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 1 lipca 2021 r., II SA/Sz 911/20, zmiana sytuacji osobistej pensjonariusza domu pomocy społecznej, poprzez np. poprawę stanu zdrowia eliminującą konieczność całodobowej opieki, uzasadnia zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, tj. uchylenie decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej i zastosowaniu innych form wsparcia, przewidzianych w ustawie. Stanowisko to Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela.
Dalej wskazać należy, iż z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca jest skonfliktowana właściwie z całym personelem DPS-u. Z bardzo licznych notatek sporządzonych przez personel przebija wręcz wrogość skarżącej do tych osób. Skarżąca używa w stosunku do nich nie tylko słów powszechnie uznawanych za obraźliwe, ale formułuje groźby. Obraża te osoby, krzyczy, straszy zwolnieniem z pracy.
Zachowanie skarżącej jest nieprawidłowe także w stosunku do pozostałych pensjonariuszy DPS. Wchodzi ona bowiem do pokoi zajmowanych innych pensjonariuszy wbrew ich woli i nie chce ich opuścić, a ponadto awanturuje się nad wyraz często bez powodu zarówno z pracownikami DPS-u w obecności innych pensjonariuszy, jak i samymi współmieszkańcami, co przekłada się na samopoczucie tych osób i komfort przebywania w ośrodku. Wpływa powyższym zachowaniem negatywnie na innych mieszkańców DPS, działa na nich demoralizująco. Z raportów pracowników DPS wyczytać można formułowanie gróźb pozbawienia zdrowia, czy życia innych mieszkańców, czy wręcz przejawy przemocy fizycznej (np. poprzez popychanie).
Powyższe znajduje także potwierdzenie w zaświadczeniu specjalisty z zakresu psychiatrii, z którego wynika, że skarżąca była wielokrotnie konsultowana psychiatrycznie z powodu zaburzeń zachowania (agresja słowna, wulgarne zachowanie w stosunku do personelu i współmieszkańców). Z zaświadczenia wynika, że ze skarżącą były wielokrotnie przeprowadzane rozmowy terapeutyczne. Pacjentka pozostaje bezkrytyczna wobec swojego zachowania. Nie wyraża zgody na farmakoterapię. Nie stosuje się do regulaminu placówki.
Trafnie rozstrzygając sprawę organ odwoławczy wskazał też na treść art. 100 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Dokonując jednak wykładni wskazanego przepisu, należy mieć na względzie, jak słusznie wskazał organ, że rozpatrując sprawy z zakresu przyznania bądź uchylenia świadczenia w postaci skierowania do domu pomocy społecznej należy mieć na uwadze nie tylko dobro osoby kierowanej - strony postępowania, ale też innych osób, które wraz z nią zamieszkują.
Podsumowując wskazać należy, że choć niewątpliwie skarżąca jest niepełnosprawna i posiada różne schorzenia, to jednocześnie jest osobą samodzielną (porusza się samodzielnie) i zdolną do samodzielnego funkcjonowania przy ewentualnej niewielkiej pomocy (por. zaświadczenie lekarskie z [...] stycznia 2025). Nie można w związku z tym zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, jakoby organy w sposób pobieżny oceniły jej stan zdrowia, gdyż został on ustalony między innymi na podstawie zaświadczeń lekarskich. Odnośnie do podnoszonej przez pełnomocnika skarżącej argumentacji o schorzeniach natury psychiatrycznej skarżącej i podjętym w związku z tym leczeniem zauważyć należy, iż są to okoliczności po pierwsze zaistniałe po wydaniu spornej decyzji (diagnoza i leczenie choroby psychicznej), zatem nie znane bezpośrednio organowi w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Po drugie zaś wskazane okoliczności (choroba psychiczna) mogą co do zasady stanowić przesłankę do umieszczenia skarżącej w specjalistycznym DPS dla osób z takim właśnie jednostkami chorobowymi. Podkreślenia jednak wymaga, iż są to nowe w sprawie okoliczności. Z dotychczasowych ustaleń, opinii lekarskich takowe informacje nie wynikały.
W ocenie Sądu, organy orzekające zasadnie zatem w dacie wydawania zaskarżonej decyzji uznały, że w niniejszej sprawie skarżąca nie spełnia już przesłanki braku możliwości samodzielnego funkcjonowania w życiu oraz braku możliwości zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Takie wnioski w tej sprawie bvyły w ocenie Sądu trafne i zostały potwierdzone znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniami lekarzy, w których stwierdzono, że pacjentka jest samodzielna. Wątpliwości budzi potrzeba przebywania pacjentki w DPS dla przewlekle somatycznie chorych. Niewłaściwe zachowanie, agresja wobec innych pensjonariuszy i personelu DPS wpływa negatywnie na innych pensjonariuszy. Pacjentka – jak stwierdzono w opinii lekarza medycyny - jest w stanie samodzielnie funkcjonować poza DPS, potrafi samodzielnie zadbać o własne potrzeby. Mieszkanka jest mobilna i samodzielna w przemieszczaniu się. Potwierdzeniem powyższego są informacje zawarte w aktach sprawy oraz okoliczności faktyczne sprawy, takie jak fakt przebywanie skarżącej poza DPS niejednokrotnie przez większą porę dnia (na co wskazuje także sama skarżąca).
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że świadczenie tego rodzaju pomocy wymaga od osoby ją pobierającej pewnego poziomu współpracy, niezbędnej dla zapewnienia efektywnej opieki oraz prawidłowego funkcjonowania domu pomocy społecznej jako całości. Stąd też konieczne jest przestrzeganie regulaminu placówki, zaś jego nagminne i uporczywe łamanie oraz zakłócanie pracy ośrodka czyni przyznaną pomoc jedynie iluzoryczną, jak również niejednokrotnie uniemożliwia świadczenie pomocy również innym mieszkańcom.
Reasumując, w ocenie Sądu, materiał dowodowy został przez organy zebrany prawidłowo i wyczerpująco. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji. Tym samym za niezasadne należy uznać zarzuty skarżącej sformułowane w treści skargi, jak i zarzuty pełnomocnika skarżącej. W sprawie zaistniała zmiana sytuacji osobistej skarżącej, obligująca organy do zastosowania art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co skutkowało uchyleniem ostatecznej decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej dla przewlekle somatycznie chorych.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w przypadku zmiany sytuacji zdrowotnej skarżącej i spełnieniu przez nią przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (takie argumenty podnosi pełnomocnik skarżącej w trakcie rozprawy przed sądem) istnieje możliwość wydania przez organy ponowie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Jednakże w świetle ww. przepisu powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej warunkowane jest ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności) i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Z treści tego przepisu nie wynika natomiast możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która - jak w przypadku skarżącej - posiada schorzenia, ale jest osobą samodzielną, a jedynie grozi jej bezdomność. Wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być zaś tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający.
Końcowo wskazać należy, iż Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia wniosków pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów, jak i wcześniejszych wniosków sformułowanych w piśmie pełnomocnika w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl bowiem art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie wnioskowanych przez pełnomocnika dowodów w praktyce obligowało Sąd do poczynienia ustaleń faktycznych, na okoliczności przedstawione w treści wniosku, co byłoby sprzeczne z przepisem art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Celem postępowania, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z 6 października 2005 r., II GSK 164/05).
W szczególności wskazać należy Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zauważyć bowiem trzeba, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd według którego przepis art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. nie daje wystarczających podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego (por. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 25 września 2000 r., FSA 1/00, ONSA 2001/1/1; wyroki NSA z 25 kwietnia 2006 r., I OSK 360/05; z 7 lutego 2001 r., V SA 671/00; z 5 czerwca 2009 r., I OSK 870/080). Opinia biegłego jest bowiem innym środkiem dowodowym, niż dowód z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślano, że pomimo, iż z formalnego punktu widzenia opinia biegłego stanowi dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 ustawy p.p.s.a., to dowód taki nie może być przeprowadzony przez sąd administracyjny. Skoro bowiem ustawodawca w art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. nie wymienił innych niż dokumenty środków dowodowych, to brak jest podstaw do stosowania rozszerzającej wykładni art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. i dopuszczenia możliwości prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż dowody wymienione expressis verbis w tym przepisie (zob. np. wyroki: NSA z 13 czerwca 2007 r., II OSK 1051/06, z 12 stycznia 2005 r., II OSK 1595/04). Wobec tego uznać należy, iż przed sądem administracyjnym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niedopuszczalne.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763). Zwrot kosztów postępowania objął wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie stawki obowiązującej w pozostałych sprawach (480 zł powiększonej o należny podatek VAT).
Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości sześciokrotności stawki.
Kierując się bowiem brzmieniem § 4 ust. 2 rozporządzenia Sąd stwierdził, że brak jest podstaw dla przyznania pełnomocnikowi skarżącej opłat w wysokości wyższych niż minimalne. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że jedynie w nadzwyczajnych, szczególnych okolicznościach, które zwiększają znacząco nakład pracy pełnomocnika niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków, istnieje możliwość podwyższenia stawki wynagrodzenia. W orzecznictwie wskazuje się również, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (por. postanowienie NSA z 17 października 2012 r., II FZ 878/12).
Co zaś się tyczy wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów korespondencji oraz kserokopii pism załączonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, że zgodnie z art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a., wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Użyte w tym przepisie pojęcie niezbędnych wydatków nie zostało bliżej przez ustawodawcę sprecyzowane.
W zaistniałej sytuacji należy odwołać się do zawartego w art. 205 ustawy p.p.s.a. katalogu niezbędnych kosztów postępowania. Co prawda przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji (art. 200 ustawy p.p.s.a.), a także w razie umorzenia postępowania (art. 201 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a.), jednak wydaje się, że z uwagi na rozróżnienie w treści tego przepisu wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika, jako dwóch odrębnych elementów składających się na koszty jego udziału w postępowaniu, celowym jest posłużenie się na potrzeby niniejszej sprawy orzecznictwem, które zapadło na gruncie tego przepisu.
W myśl art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący, a przedstawiony katalog kosztów niezbędnych nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego. Tego typu wydatki są rekompensowane pełnomocnikowi w ramach przyznanego mu wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z 13 marca 2012 r., II FZ 31/12, postanowienie NSA z 19 maja 2017 r., II GZ 357/17, postanowienie WSA w Poznaniu z 8 października 2018 r., I SAB/Po 2/18, postanowienie WSA w Poznaniu z 8 kwietnia 2020 r., II SA/Po 777/19).
Wnioskowane zatem przez pełnomocnika opłaty pocztowe za przesyłkę, czy opłaty za wykonane kserokopie (mające służyć w szczególności jako podstawa żądania powołania biegłego w sprawie) nie stanowią więc w ocenie Sądu niezbędnego wydatku, o jakim mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia. W tym zatem zakresie wniosek pełnomocnika należało oddalić.
Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 powoływanej ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
dc