II SA/Łd 515/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2005-05-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
rejestracja pojazdunieważność decyzjiprawo o ruchu drogowymwarunki techniczne pojazdówpostępowanie administracyjneSKOWSAnastępstwo prawneudział strony w postępowaniu

WSA w Łodzi uchylił decyzję SKO stwierdzającą nieważność rejestracji pojazdu z powodu naruszenia procedury i braku udziału strony w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji SKO stwierdzającej nieważność rejestracji pojazdu jako ciężarowego specjalistycznego, mimo że był to samochód osobowy. WSA w Łodzi uchylił decyzję SKO, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak zapewnienia czynnego udziału aktualnemu właścicielowi pojazdu w postępowaniu. Sąd podkreślił, że zbycie pojazdu i zmiana właściciela wymagały uwzględnienia interesu prawnego nowego nabywcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę A. Spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta Miasta Łodzi o rejestracji pojazdu. SKO uznało, że rejestracja jako samochodu ciężarowego specjalistycznego była rażącym naruszeniem prawa, ponieważ pojazd był osobowy, a zmiana jego typu wymagała postępowania homologacyjnego. Skarżąca spółka argumentowała, że postępowanie było bezprzedmiotowe z uwagi na zbycie pojazdu i wykreślenie poprzedniego właściciela z rejestru, a także że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję SKO, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które dało podstawę do wznowienia postępowania. Głównym zarzutem było pozbawienie strony (aktualnego właściciela pojazdu) czynnego udziału w postępowaniu, co stanowiło bezwzględną podstawę do wznowienia. Sąd wskazał również na brak wszechstronnego zbadania kwestii następstwa prawnego spółki i przejścia uprawnień wynikających z rejestracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zbycie pojazdu nie powoduje automatycznej utraty bytu prawnego decyzji o rejestracji, a jej eliminacja z obrotu prawnego może nastąpić jedynie w drodze uchylenia lub stwierdzenia nieważności zgodnie z k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji ma wpływ na sytuację prawną nabywcy, a postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe. Eliminacja decyzji wymaga formalnej procedury.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (31)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 158 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.k.o. art. 1 § 1

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

p.r.d. art. 64 § 1 i 3

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

r.w.t.p. art. 5 § 1 pkt 1 i 2 b)

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów

k.p.a. art. 184 § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

p.r.d. art. 59 § 3

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

r.r.e.o.p. art. 3 § 1 i 5

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Wodnej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 97 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 131

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

p.r.d. art. 61

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.h. art. 283

Kodeks handlowy

k.h. art. 284 § 1

Kodeks handlowy

p.p.s.a. art. 199

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zapewnienia czynnego udziału aktualnego właściciela pojazdu w postępowaniu. Niewykazanie przez organ następstwa prawnego skarżącej spółki w zakresie uprawnień z rejestracji pojazdu. Niewystarczające uzasadnienie, dlaczego wpisanie zmiany typu pojazdu stanowi rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Postępowanie było bezprzedmiotowe z uwagi na zbycie pojazdu. Nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy rejestracji pojazdu.

Godne uwagi sformułowania

brak udziału strony bez swej winy zasada czynnego udziału strony w postępowaniu rażące naruszenie prawa następstwo prawne prawo do poruszania się po drogach publicznych jest niezbywalne

Skład orzekający

Teresa Rutkowska

przewodniczący sprawozdawca

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

sędzia

Monika Krzyżaniak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie znaczenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących praw związanych z rejestracją pojazdów i zmianą ich właścicieli."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rejestracją pojazdów i postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwzględnieniem przepisów k.p.a. i p.p.s.a. obowiązujących w tamtym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur administracyjnych i zapewnienie udziału wszystkim zainteresowanym stronom, nawet gdy przedmiot sprawy (pojazd) wielokrotnie zmienia właściciela.

Nawet po sprzedaży samochodu, błędy w rejestracji mogą wrócić i unieważnić decyzję – kluczowa jest procedura!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 515/02 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
Monika Krzyżaniak
Teresa Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 11 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 roku na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi J. K. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. – na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856), art. 64 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 1992 r. nr 11, poz. 41 ze zm.) oraz § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 b) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. z 196 r. nr 155, poz. 722) – stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] o rejestracji pojazdu marki Ford Escort, na który wydano dowód rejestracyjny seria J nr [..] oraz tablice rejestracyjne nr [...] na B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł.
Kolegium ustaliło, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. zarejestrował na rzecz B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. samochód marki Ford Escort, jako samochód ciężarowy specjalistyczny przeznaczony do przewozu wartości. Do wniosku o rejestrację wnioskodawca dołączył fakturę VAT z 11 czerwca 1996 r. wydaną przez C. sp. z o.o. w Ł., zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz opis zmian dokonanych w pojeździe, kwalifikujących pojazd jako specjalistyczny.
W dniu 14 listopada 2001 r. Prokurator Okręgowy w Ł. na zasadzie art. 184 § 1 i 2 k.p.a. złożył sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 czerwca 1996 r., zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa tzn. § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. nr 155, poz. 772), polegające na zarejestrowaniu nowego samochodu ciężarowo-specjalistycznego i wpisaniu do dowodu rejestracyjnego danych, na podstawie dowodu własności z pominięciem trybu postępowania homologacyjnego przewidzianego przepisami §§ 55 i 56 rozporządzenia.
Prokurator wnosił o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ustaliło, że w dniu 29 grudnia 2000 r. nastąpiło wykreślenie B. sp. z o.o. w Ł. z rejestru handlowego w związku z przyłączeniem jej do A. sp. z o.o. z siedzibą w W. i uznało, że A. sp. z o.o. w W. jest następcą prawnym przyłączonej spółki. Ustaliło ponadto, że w dniu 17 lutego 1999 r. B. sp. z o.o. sprzedała ww. pojazd D. S.A. .
W ocenie organu administracji decyzja o rejestracji została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy specjalistyczny przeznaczony do przewozu wartości, mimo iż jest to samochód osobowy. SKO powołało się na znajdujący się w aktach sprawy wyciąg ze świadectwa homologacji Nr [...] z dnia 20 listopada 1996 r, w którym podano, że przedmiotowy samochód jest samochodem osobowym (rodzaj pojazdu). W przypadku dokonania przeróbki pojazdu organ rejestrujący może wpisać do dowodu rejestracyjnego tylko takie dane stwierdzone przez stację kontroli pojazdów, które odnoszą się do dopuszczalnej ładowności, liczby miejsc i masy całkowitej. Przepis § 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. z 1996 r. nr 155, poz. 722) nie daje natomiast możliwości zmiany rodzaju (typu) pojazdu w trybie oceny stacji kontroli pojazdów. Zmiana taka – zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego – mogła nastąpić wyłącznie w trybie postępowania homologacyjnego zgodnie z §§ 55 i 56 ww. rozporządzenia MTiGM.
Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, decyzja SKO w Ł. z dnia [...] została doręczona A. sp. z o.o. , Prokuraturze Okręgowej w Ł., D. S.A. oraz Wydziałowi Komunikacji [...] .
W dniu 28 stycznia 2002 r. A. sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 105 k.p.a. wnosiła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i umorzenie postępowania.
Zdaniem skarżącej postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie było bezprzedmiotowe, gdyż nie istniał już adresat decyzji, jak również nie istniała decyzja będąca przedmiotem postępowania.
Organ administracji nie uwzględnił bowiem wskazanego w piśmie z dnia 27 grudnia 2001 r. faktu zbycia pojazdu i wydania nowego dowodu rejestracyjnego na nabywcę. Konsekwencją zbycia pojazdu było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z 28 czerwca 1996 r. o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu.
Ponadto, zdaniem skarżącej, w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Takie naruszenie prawa następuje wówczas, gdy decyzja zostanie wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa, gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu, nadano prawa lub odmówiono ich nadania. Cechą rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Rażące naruszenie prawa jest wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Jeżeli przepis dopuszcza rozbieżną interpretację to wybór jednej z tych interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa, nawet jeśli później zostanie ona uznana za nieprawidłową. W niniejszej sprawie natomiast praktyka wpisywania do dowodów rejestracyjnych zmiany typu (rodzaju) pojazdu, w przypadku zmiany przeznaczenia samochodu, była licznie i powszechnie stosowana w całym kraju i uległa zmianie dopiero po wydaniu przez NSA uchwały z 23.10.2000 r. (OPK 17/2000), zakwestionowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Skarżąca spółka podała, że podstawą zarejestrowania pojazdu był art. 59 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym. W myśl tych przepisów właściciel pojazdu podlegającego rejestracji obowiązany był przedstawić go do badania technicznego przed pierwszą rejestracją. Obowiązek ten nie dotyczył nowych pojazdów, na które wydane zostały świadectwa homologacji lub decyzje zwalniające pojazd z obowiązku homologacji. Warunki i tryb rejestracji pojazdów określał § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1993 r. Ministra Transportu i Gospodarki Wodnej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 37, poz. 164), zgodnie z którym przy wniosku o rejestrację należało złożyć oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany – także ostatni dowód rejestracyjny. Jeśli było wymagane badanie techniczne to również dowód tego badania – § 3 ust. 5 tego rozporządzenia. Nie istniał zatem obowiązek właściciela przedstawienia świadectwa homologacji, jeżeli zgodnie z art. 64 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 1.02.1983 r – Prawo o ruchu drogowym, pojazd podlegał badaniom technicznym, a zatem nie posiadał homologacji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 1 uat. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 64 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym, § 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 b. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów – utrzymało w mocy własną decyzję z 10 stycznia 2002 r.
Organ administracji nie podzielił poglądu skarżącej spółki, iż bezprzedmiotowe było postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...]. Fakt zbycia przedmiotowego samochodu nie spowodował, w ocenie Kolegium, automatycznej utraty bytu ww. decyzji, której eliminacja z obrotu prawnego mogła nastąpić jedynie w sposób określony w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego (przez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności). Organ podtrzymał również stanowisko, iż przy wydaniu decyzji z [...] doszło do rażącego naruszenia prawa, które uzasadniało stwierdzenie jej nieważności.
Z akt administracyjnych wynika, że adresatem tej decyzji, poza Prokuratorem Okręgowym w Ł. i Wydziałem Komunikacji [...] , była tylko A. sp. z o.o. w W.
W skardze skierowanej w dniu 18 kwietnia 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi A. sp. z o.o. zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] naruszenie:
- art. 7 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym, jak i prawnym, a w konsekwencji brak ustalenia stanu rzeczywistego sprawy – nieistnienia w obrocie prawnym decyzji będącej przedmiotem postępowania, jak i podmiotu, na rzecz którego decyzja została wydana;
- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, nieuwzględnienie powszechnej w całym kraju praktyki stosowania przepisów art. 59 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym;
- art. 77 i 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego w przedmiocie ustalenia faktu wydania nowej decyzji – dowodu rejestracyjnego nabywcy pojazdu, a tym samym brak ustalenia, że będąca przedmiotem postępowania decyzja nie istnieje i strona postępowania nie posiada w czasie prowadzonego postępowania żadnych praw i obowiązków z niej wynikających;
- art. 30 § 4 k.p.a. prze przyjęcie, że decyzja o zarejestrowaniu pojazdu dotyczy praw zbywalnych i tym samym A. sp. z o.o. posiada przymiot strony w postępowaniu;
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 64 ust. 1 i 3 ustawy z 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez brak stwierdzenia z jakich powodów naruszenie przepisów § 5 ust. 1 pkt 1 i § 5 ust. 1 pkt 2 lit. b. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, polegające na wpisaniu do dowodu rejestracyjnego zmiany typu pojazdu, stanowi rażące naruszenie prawa, mimo utraty bytu prawnego przez decyzję o zarejestrowaniu pojazdu;
- art. 64 ust. 1 i 3 ustawy z 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 3 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów, przez przyjęcie, że nabywca dokonując kolejnej rejestracji jest obowiązany przedstawić świadectwo homologacji.
Skarżąca ponownie podniosła, iż nie posiada przymiotu strony w postępowaniu. Rejestracja pojazdu, dokonana decyzją Prezydenta Miasta Ł. , nastąpiła na rzecz ówczesnego jego właściciela –B. sp. z o.o. Spółka ta utraciła byt prawny w wyniku przyłączenia do A. sp. z o.o. W konsekwencji nastąpiło przejście na A. sp. z o.o. uprawnień posiadanych przez B. sp. z o.o. Do uprawnień tych nie można, zdaniem skarżącej, zaliczyć wynikających z decyzji o rejestracji uprawnień do poruszania się po drogach publicznych, których materialnym wyrazem jest dokument – dowód rejestracyjny. Uprawnienie to jest uprawnieniem osobistym ze sfery prawa publicznego, które nie może być przedmiotem obrotu prawnego – jest niezbywalne. Nie mogło być zatem przeniesione na A. sp. z o.o. – zgodnie bowiem z art. 30 § 4 k.p.a. na inny podmiot przenieść można wyłącznie prawa zbywalne. Ponadto skarżąca podtrzymała swoją argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 28 stycznia 2002 r. i wskazywała, że nie może obecnie ponosić konsekwencji błędnego działania organów administracji, dokonujących rejestracji pojazdu na podstawie przedstawionych przez stronę dokumentów.
W konkluzji wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO w Ł. z [...].
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł., który zgłosił udział w sprawie pismem z dnia 29 kwietnia 2005 r., wniósł o uchylenie obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga w niniejszej sprawie została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego –Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi przed 1 stycznia 2004 r. Na wstępie wyjaśnić więc należy, iż na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270). W myśl art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. właściwym sądem do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1. uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami i podstawą prawną skargi, nie może jedynie (poza wypadkiem wady powodującej konieczność stwierdzenia nieważności decyzji) orzekać na niekorzyść strony (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Badając w niniejszej sprawie zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Szczegółowa analiza akt niniejszej sprawy wykazała, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie stanowi – zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a.- podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W postępowaniu nie brała bowiem udziału – bez swej winy – jedna ze stron. Podkreślić należy, iż przez "brak udziału" należy rozumieć zarówno sytuację, w której strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu jak również taką, gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach podejmowanych na etapie postępowania przygotowawczego. Skonkretyzowana w treści art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym nakłada na organ prowadzący to postępowanie, obowiązek zapewnienia stronie prawnych możliwości podejmowania przez podmiot wszelkich czynności, które mogą przyczynić się do obrony jej interesów (Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1998 r. sygnatura akt I SA/Lu 652/97, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX Wydawnictwa Prawniczego LEX pod nr 34721). W myśl bowiem art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyrazem tej zasady jest m.in. konieczność zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.), doręczenia wydanej w sprawie decyzji (art. 109 § 1 k.p.a.) oraz doręczenia zawiadomienia o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 131 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.). Nie doręczenie któregokolwiek z powyższych pism prowadzi nieuchronnie do pozbawienia strony postępowania prawa do czynnego w nim udziału. Ustalenie natomiast, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu prowadzi do stwierdzenia, że miało miejsce naruszenie prawa dające podstawę do jego wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu. Przed wszczęciem postępowania pojazd ten został zbyty przez B. sp. z o.o. w Ł.- D S.A., któremu to zgodnie z art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym zbywca wydał dowód rejestracyjny. Stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji pojazdu ma więc wpływ na ewentualną sytuację prawną nabywcy rzeczy i byt prawny wydanej na rzecz decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji o pierwotnej rejestracji bowiem, wiązać się będzie z uchyleniem – w wyniku wznowienia postępowania – decyzji o rejestracji wydanej na rzecz kolejnego nabywcy. W tym zaś postępowaniu aktualny właściciel pojazdu nie będzie już mógł skutecznie kwestionować decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o pierwotnej rejestracji.
W ocenie Sądu, nie ma zatem wątpliwości, iż aktualny właściciel przedmiotowego pojazdu posiada interes prawny – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – w występowaniu w toczącym się postępowaniu administracyjnym, jako strona postępowania. Organy administracji winny dołożyć wszelkich starań, by zarówno poprzedni jak i aktualny właściciel pojazdu brał udział w toku wszystkich etapów postępowania. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika tymczasem, iż aktualnemu właścicielowi spornego pojazdu (D. S.A.) przesłano jedynie zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 12 grudnia 2001 r. (przy czym brak jest dowodu doręczenia tego zawiadomienia) oraz decyzję z [...] Nie przesłano natomiast ani zawiadomienia o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 28 stycznia 2002 r., ani też zaskarżonej decyzji z [...]
Wskazane wyżej uchybienie procesowe nie może zostać w żaden sposób konwalidowane, prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy strona bez własnej winy nie brała w nim udziału, stanowi bezwarunkową podstawę wznowienia tego postępowania i to niezależnie od tego, czy to naruszenie procedury ma wpływ na treść decyzji czy też nie (Sąd podziela w tym zakresie wyrażony w wyroku NSA z dnia 1 lipca 1999 r. sygnatura akt IV SA 595/99, opub. w LEX pod nr 47888.). Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2004 r. – OSK 831/04 (niepublikowany) wydanym w sprawie o bardzo podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżone decyzje zostały także wydane z naruszeniem art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wbrew wymogom, wynikającym z powołanych przepisów organ administracji nie odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Nie wyjaśnił bowiem, na jakiej podstawie uznał stronę skarżącą za następcę prawnego B. spółki z o.o. w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. W aktach sprawy brak jest dokumentów, dotyczących połączenia B. ze skarżącą spółką, nie oceniono też – mimo zarzutu strony skarżącej – ewentualnego przejścia na skarżącą uprawnień wynikających z decyzji Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie rejestracji pojazdu i dopuszczalności takiego przejęcia w świetle art. 283 i 284 § 1 k.h. To uchybienie mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien zapewnić udział kolejnych nabywców pojazdu i wykazać dostateczną aktywność, aby umożliwić im czynny udział we wszystkich czynnościach całego postępowania. Winien także przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy skarżąca stała się, w wyniku połączenia z B. spółką z o.o., następcą prawnym tej ostatniej w przedmiocie uprawnień wynikających z rejestracji pojazdu. Wynik oceny dowodów winien zostać przedstawiony w uzasadnieniu decyzji.
Z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania i mogących mieć wpływ na wynik postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. i c. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Uchybienia dotyczyły bowiem całego postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Czyniło to celowym, dla końcowego załatwienia sprawy, uchylenie obu decyzji na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Każda ze stron ponosi we własnym zakresie koszty postępowania (art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); strona skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, nie złożyła bowiem do chwili zamknięcia rozprawy wniosku o zwrot kosztów postępowania.