II SA/Łd 510/25

II SA/Łd 510/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Czerw
Marcin Olejniczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 15 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędzia WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant Specjalista Anna Łyżwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 roku sprawy ze skargi A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 maja 2025 r. nr SKO.4114.61.2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 6 maja 2025 r., nr SKO.4114.61.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) – powoływanej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 4 kwietnia 2025 r., znak: SOCII.5111.006992.2025.179443.000003.2025, orzekającą o odmowie przyznania A.L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad synem - M.L.
Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji A.L., nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wskazała, że opiekę nad synem sprawuje wraz z mężem.
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że [...] marca 2025 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wpłynął wniosek A.L. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem - M.L. Do wniosku dołączone zostało orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] marca 2025 r., nr [...], zaliczające M. L. do osób niepełnosprawnych ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługuje, gdyż wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, sama wymaga całodobowej opieki, którą sprawuje mąż wnioskodawczyni, a zatem nie została spełniona przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. tj. sprawowania opieki nad dzieckiem.
Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że A.L. jako osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagająca całodobowej opieki, z uwagi swój na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym synem. Z akt sprawy bezspornie wynika, że mąż strony – M.L. ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad A. L. na czas nieokreślony, począwszy od 1 sierpnia 2023 r. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego z 29 września 2023 r. (dołączonego do akt sprawy) wynika, iż A.L. jest w stanie samodzielnie przemieszczać się w obrębie mieszkania oraz korzystać z toalety, natomiast w pozostałych czynnościach zarówno higienicznych jak i czynnościach życia codziennego wymaga całodobowej pomocy męża. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym 24 marca 2025 r. pracownik socjalny ustalił, iż A.L. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem - M.L. (orzeczenie o niepełnosprawności wydane do 31 marca 2028 roku) z pomocą męża. Syn strony bezspornie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia i rehabilitacji.
Organ II instancji podkreślił, że A.L., jako osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wykazuje w sensie prawnym zdolności do sprawowania faktycznej opieki na innymi osobami, ponieważ sama jej wymaga z powodu posiadania ww. stopnia niepełnosprawności. Stosownie bowiem do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024r., poz. 44 z późn. zm.), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z tytułu swojej niepełnosprawności strona pobiera zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie uzupełniające. Niepełnosprawność strony jest niewątpliwie okolicznością wyłączającą możliwość sprawowania faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zatem w ocenie Kolegium strona nie spełnia przesłanki "sprawowania opieki", określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. umożliwiającej przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A.L., zarzucając naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.: art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem M.L. w okresie od 1 stycznia 2025 r., a w konsekwencji uznanie, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu, mimo że faktycznie decyzja wydana przez organ I instancji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa;
2. postępowania, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
a) art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu sprawy (w aspekcie tak faktycznym, jak i prawnym), brak rozpatrzenia w całości zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego oraz dokonywanie ustaleń na podstawie wybiórczo wybranego i zgromadzonego materiału dowodowego, a ponadto dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało naruszenie słusznego interesu strony;
2) art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy organ II instancji winien wycofać decyzję z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że przepis art. 17 u.ś.r. nie wskazuje, aby świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawne dziecko było uzależnione od stopnia niepełnosprawności posiadanego przez rodzica dziecka. Trybunał Konstytucyjny analogicznie uznał, że "art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art 1 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548, z późn. zm.) i obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm.), w części obejmującej słowa: "z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." (wyrok TK z dnia 18 marca 2025 r. sygn. akt SK 22/22).
Poza tym przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. również nie neguje prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w przypadku rodzica posiadającego znaczny stopień niepełnosprawności. Owszem, warunkiem jest osobista opieka sprawowana przez rodzica nad dzieckiem, co ma miejsce w tym przypadku. Sam fakt, że skarżąca wymaga pomocy ze strony osoby trzeciej przy swoim funkcjonowaniu (i to wsparcie otrzymuje od męża), nie powoduje, że nie może ona bezpośrednio opiekować się synem. Zaś opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca pozostaje w stałej gotowości opieki nad swoim synem. Co ważne, w art. 17 u.ś.r. brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Ż żadnych zatem przepisów nie wynika, że fakt posiadania przez skarżącą znacznego stopnia niepełnosprawności wyklucza możliwość pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem.
Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nieprawidłowo zastosowano art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu sprawy (w aspekcie tak faktycznym, jak i prawnym), brak rozpatrzenia w całości zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego oraz dokonywanie ustaleń na podstawie wybiórczo wybranego i zgromadzonego materiału dowodowego, a ponadto dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało naruszenie słusznego interesu strony.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej nie sposób również pominąć naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy organ II instancji winien wycofać decyzję z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie. Skoro nawet Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że brak jest możliwości uznania, iż znaczny stopień niepełnosprawności może warunkować brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to rozstrzygnięcie niezgodne z takim stanowiskiem należy uznać za sprzeczne z prawem, w sposób rażący naruszający przepisy prawa. Wobec tego uznać należy, że pozostawienie w obrocie decyzji jest nieuzasadnione, gdyż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie pełnomocnika skarżącej jest możliwe, aby mąż skarżącej pobierał świadczenie pielęgnacyjne na żonę, a żona na dziecko, jeśli dziecko spełnia przesłanki do przyznania takiego świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto możliwe jest w ramach gospodarstwa domowego otrzymanie więcej niż jednego świadczenia z tytułu opieki, ale każde z nich musi być pobierane przez inną osobą. W tym przypadku dopuszczalnym jest, aby skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne ze względu na sprawowanie opieki nad synem, podczas gdy mąż pobiera świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na sprawowanie opieki nad skarżącą. Wskazać należy również, iż sam fakt, że skarżąca wymaga pomocy ze strony męża, nie powoduje, że ona jako matka nie sprawuje samodzielnie opieki nad dzieckiem. Poza tym przepisy nie wskazują, że wszystkie czynności przy dziecku musi sprawować matka. Normalnym bowiem jest, że ojciec dziecka jako drugi rodzic również uczestniczy w opiece nad dzieckiem, a tym samym ma prawo wspierać skarżącą podczas opieki nad synem. Zasady współżycia społecznego jasno wskazują, że oboje rodzice opiekują się dzieckiem, zaś nie da się rozgraniczyć, które czynności powinna wykonywać matka, a które ojciec dziecka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Organ II instancji zgodził się z pełnomocnikiem skarżącej, iż w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r., określającym tzw. "nowe zasady" nabywania prawa do świadczenie pielęgnacyjnego (w brzmieniu po 31 grudnia 2023 roku) z kręgu podmiotów uprawnionych do tego świadczenia nie zostały wyłączone osoby sprawujące opiekę o znacznym stopniu niepełnosprawności, więc nie jest wykluczone, że świadczenie to może im przysługiwać. Warunkiem nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad dzieckiem legitymującym się ściśle określonym orzeczeniem o niepełnosprawności do ukończenia 18 roku życia.
Kolegium podkreśliło jednak, że choć ustawodawca nie zdefiniował czym jest "sprawowanie opieki", to na tle ugruntowanego już w tej mierze orzecznictwa, aby uzyskać świadczenie wnioskujący musi sprawować i pozostawać w gotowości do sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz mieć realna możliwość jej sprawowania. W kontekście art. 4 ust. 1 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych matka dziecka posiadająca orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest osobą, która sama wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, więc co do zasady niemogącą samodzielnie (bez pomocy innych osób) sprawować opieki nad osobą (dzieckiem) w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo ze wskazaniami ściśle określonymi w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W ocenie Kolegium rozważyć jednak można możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez niepełnosprawnego rodzica w przypadku stwierdzenia w wywiadzie środowiskowym przez pracownika socjalnego, że pomimo niepełnosprawności opiekun, przezwyciężając bariery zdrowotne, jest w stanie funkcjonować na tyle sprawnie, że może faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. W rozpatrywanej sprawie na podkreślenie zasługuje natomiast fakt, że mąż skarżącej zmuszony był do rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania całodobowej opieki nad swoją żoną z uwagi na stan zdrowia skarżącej, który nie pozwalał skarżącej na samodzielne wykonywanie czynności dnia codziennego jak ubieranie się, przygotowywaniu posiłków, a nawet kąpiel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie neguje zatem faktu wspólnego spędzania czasu skarżącej z niepełnosprawnym dzieckiem, jak i w żaden sposób nie dyskryminuje rodzicielstwa skarżącej. Zauważyć jednakże należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, jak również organ pierwszej instancji - stosownie do art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. Kolegium nie może zatem zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącej, iż jest możliwe aby mąż pobierał świadczenie pielęgnacyjne na żonę, a żona na dziecko, jeśli dziecko spełnia przesłanki do przyznania takiego świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpatrywanej sprawie bowiem dziecko skarżącej bezspornie spełnia ustawowe przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 u.ś.r., natomiast przeszkodą do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jest brak możliwości spełnienia przez skarżącą ustawowej przesłanki "sprawowania opieki" nad niepełnosprawnym synem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom; 3) opiekunowi faktycznemu dziecka; 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W powołanym wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca wyraźnie określił podmiotowe i przedmiotowe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym miejscu podkreślić należy, że z aktualnego brzmienia tego przepisu nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była a priori okoliczność, że wnioskodawca sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym zakresie wypowiedział się bowiem Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 18 marca 2025 r., SK 22/22 (OTK-A 2025/34), orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548, ze zm.) i obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, ze zm.), w części obejmującej słowa: "z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności" z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym, jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącej, fakt legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne nie może automatycznie wykluczyć jej z kręgu osób potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia i oznacza konieczność badania, czy zachodzą inne przesłanki przyznania tego świadczenia. Zatem w takiej sytuacji w szczególności zbadania wymaga, czy osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest w stanie osobiście, faktycznie i w pełnym wymiarze sprawować opiekę nad innym niepełnosprawnym.
W niniejszej sprawie kwestią sporną jest zatem to, czy ze względu na własną niepełnosprawność skarżąca spełnia warunek przedmiotowy w postaci "sprawowania opieki" nad ww. dzieckiem.
W orzecznictwie ugruntowane jest już stanowisko, że opieka na osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi być stała w sensie trwałości, względnie długotrwała w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalna a jej zakres wyznacza niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a więc konieczność wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Z tego względu oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia.
Jak natomiast wynika z akt niniejszej sprawy mąż skarżącej ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej właśnie w celu opieki nad nią samą na czas nieokreślony, począwszy od dnia 1 sierpnia 2023 roku. To oznacza, że skarżąca sama wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia i rehabilitacji. Taka sytuacja jest niewątpliwie okolicznością wyłączającą możliwość sprawowania faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z tym zasadnie Kolegium zakwestionowało możliwość sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym synem.
Co prawda zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącej, że z regulacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby opieka, o której mowa miała być sprawowana w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też, aby wymagane było przebywanie stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jednak nie ulega żadnej wątpliwości, że niepełnosprawność skarżącej wyklucza "sprawowanie opieki" nad niepełnosprawnym synem w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skoro bowiem skarżąca sama wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy męża w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to znaczy, że nie jest w stanie pozostawać w stałej gotowości do niesienia pomocy niepełnosprawnemu dziecku i opieki nad nim.
Nie zmienia tego fakt, że pewne czynności związane z opieką nad niepełnosprawnym synem skarżąca jest w stanie wykonywać samodzielnie. Nie jest to jednak równoznaczne ze sprawowaniem opieki w pełnym zakresie, bowiem część obowiązków opiekuńczych jest wykonywana przez męża skarżącej bądź przy jego pomocy lub w jego asyście. Nie ulega zatem wątpliwości, że to właśnie mąż skarżącej sprawuje de facto opiekę zarówno nad nią samą, jak i nad ich niepełnosprawnym dzieckiem. Powyższe wynika z informacji udzielonych w toku postępowania administracyjnego przez samą skarżącą. Jak oświadczyła skarżąca na rozprawie, jej choroba nie ma charakteru stabilnego i zdarzają się stany nagłego pogorszenia zdrowia. Oczywiście nagłe choroby wyłączające możliwość opieki nad dzieckiem dotykają i osoby w pełni sprawne, jednakże na co dzień mają one gotowość i zdolność do sprawowania opieki, czego skarżącej przypisać nie można, a to z uwagi na fakt, że jej niezdolność do samodzielnej egzystencji wynika nie tylko z orzeczenia o niepełnosprawności, ale przede wszystkim z przyznanego jej mężowi świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania nad skarżącą opieki.
Reasumując, Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd wskazuje, że w systemie prawnym funkcjonują inne niż świadczenia pielęgnacyjne pieniężne formy wspierania osób niepełnosprawnych, których przyznanie skarżącej jest możliwe.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł o oddaleniu skargi.
dc