II SA/Łd 51/23

II SA/Łd 51/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c, lit. a, art. 135, art. 153, art. 200, art. 205 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 50 ust.1, art. 51 ust. 1 pkt 2, ust. 7, art. 36a ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6, art. 7, art. 10 par. 1, art. 15, art. 28, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81,  art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 30 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 roku sprawy ze skarg P. N. oraz Przedsiębiorstwa Komunalnego G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 10 listopada 2022 r. nr 260/2022, znak: WOP.7721.763.2022.DB w przedmiocie wykonania robót polegających na ociepleniu kanału wód popłucznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z dnia 1 sierpnia 2022 roku, nr 105/2022, znak: PINB/7355/49/JŁ/2019; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącego P. N. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa Komunalnego G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. MR
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 listopada 2022 r. nr 260/2022, znak: WOP.7721.763.2022.DB Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania P. N., pkt 1 - uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z 1 sierpnia 2022 r., nr 105/2022, znak: PINB/7355/49/JŁ/2019, pkt 2 – zobowiązał inwestora budowy - Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki do wykonania robót polegających na ociepleniu kanału wód popłucznych w punkcie przecięcia z rowem odwadniającym za pomocą wełny mineralnej gr. 10 cm oraz ułożeniu nad kanałem taśmy ostrzegawczej, na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...]- obręb [...], obręb [...], obręb [...]. Roboty należy prowadzić w sposób bezpieczny, zgodny z zasadami sztuki budowlanej i poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich, pod nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane. Należy również powiadomić Inspektorat o planowanym terminie rozpoczęcia robót oraz ich zakończenia (niezwłocznie po zakończeniu robót). Ustalono termin wykonania w/w obowiązku do dnia 31 grudnia 2022 r.
Jak wynika z akt sprawy 4 czerwca 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek P. N. o kontrolę wybudowanego na działkach nr [...], obręb [...] w K. kanału wód popłucznych pod względem zgodności wybudowanego obiektu budowlanego z udzielonym decyzją z 30 marca 2004 r. nr 69/04 pozwoleniem na budowę oraz pod względem zgodności z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać sieci kanalizacyjne.
W trakcie kontroli przeprowadzonej przez PINB 17 lipca 2019 r. na terenie wspomnianych nieruchomości okazano decyzję Starosty Pabianickiego z 30 marca 2004 r., nr 69/04, znak: AB.MK 7351-58/2004, którą udzielono Przedsiębiorstwu Komunalnemu Gminy Konstantynów Łódzki sp. z o.o. pozwolenia na budowę kanału doprowadzającego wody popłuczne ze stacji uzdatniania na terenie ujęcia wody dla miasta i gminy Konstantynów Łódzki do rzeki Ner w Konstantynowie Łódzkim . Zgodnie z projektem do wykonania były 2 studzienki kanalizacyjne Ø 1200 po obu stronach ul. [...]. Do pierwszej studzienki doprowadzona miała być istniejąca rura Ø 0,40m i wyprowadzona projektowana rura PVC Ø 0,20m do studzienki nr 2 o spadku 4%. Od studzienki nr 2 wyprowadzona miała być rura PVC Ø 0,20 o spadku 3%. Na profilu (rys. nr 2) rzędna terenu przy studzience nr 2 wynosi 155,70 mnpm. Okazano również kserokopię dziennika budowy z 30 kwietnia 2004 r., nr [...] oraz zawiadomienie o zakończeniu budowy przyjęte w organie I instancji 25 czerwca 2004 r., znak: PINB/7353/II/63/04. Do akt sprawy załączono kserokopię inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, w której geodeta stwierdził, że obiekt został zlokalizowany niezgodnie z projektem. W dniu kontroli stwierdzono, że zgodnie z projektem studzienka nr 2 miała być usytuowana stykając się z granicą działki nr ew. [...], natomiast jak wynika z inwentaryzacji geodezyjnej studzienka nr 2 została usytuowana osiowo w granicy w/w nieruchomości.
Pismem z 3 października 2019 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie: budowy kanału odprowadzającego wody popłuczne, usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...].
Pismem z 18 października 2019 r. inwestor poinformował, że kanał wód popłucznych z SUW zlokalizowany na terenie nieruchomości przy ul. [...] (działka nr ew. [...]) w K. zgodnie z art. 62 ustawy Prawo budowlane podlega jedynie obowiązkowym przeglądom 5 - letnim. Przedmiotowy kanał wód popłucznych ze Stacji Uzdatniania Wody został wybudowany na podstawie decyzji z 30 marca 2004 r., projekt budowlany został uzgodniony bez uwag przez: gestora sieci, tj. PKGKŁ Sp. z o.o., ówczesnego właściciela dz. [...] - Agencję Nieruchomości Rolnych, Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi, Tramwaje Podmiejskie Sp. z o.o., Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi.
W dniu 24 czerwca 2004 r. złożono do PINB w Pabianicach zawiadomienie o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia z dniem 9 lipca 2004 r. do użytkowania przedmiotowego kanału wód popłucznych ze Stacji Uzdatniania Wody. Zawiadomienie zostało przyjęte bez uwag. Spadek wybudowanego kanału jest akceptowalny przez gestora sieci. Ze względu na zbliżenie projektowanej studni do istniejącego drzewa nastąpiła zmiana jej lokalizacji w obrębie tej samej działki, zgłoszono do ZUDP oraz uwzględniono w dokumentacji powykonawczej. Odległość 65m między studniami rewizyjnymi (w tym wypadku między studnią a wylotem kanału do odbiornika - rzeki Ner) została przewidziana w projekcie i nie stanowi nieprawidłowości konstrukcyjnej, ani technologicznej. Wymagana max. odległość między studniami nie jest obowiązkiem obligatoryjnym, a jedynie wytyczną, którą można stosować, ale nie trzeba.
Wobec poczynionych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach decyzją z 3 stycznia 2020 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy kanału odprowadzającego wody popłuczne.
Po rozpatrzeniu odwołania P. N., Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z 17 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi P. N., wyrokiem z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 609/20 uchylił decyzje organów obu instancji.
W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. z urzędu:
1. dopuścił dowód z opinii rzeczoznawcy budowlanego, na okoliczność prawidłowości zaprojektowania i wykonania robót budowlanych przy budowie kanału odprowadzającego wody popłuczne, usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...] (dz. nr ew. [...]), wykonanych na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z 30 marca 2004 r., określającą jednocześnie zakres ewentualnych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie kanału do stanu zapewniającego jego prawidłowe funkcjonowanie;
2. zobowiązał Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. do zlecenia opracowania opinii, o której mowa w pkt 1 i jej przedłożenie w terminie do 31 marca 2022 r.
Przy piśmie z 24 marca 2022 r. inwestor przedłożył jeden egzemplarz opinii dotyczącej prawidłowości zaprojektowania i wykonania robót budowlanych przy budowie kanału odprowadzającego wody popłuczne ze Stacji Uzdatniania Wody Ignacew w Konstantynowie Łódzkim, opracowanej przez dr inż. B. H. .
W dniu 21 kwietnia 2022 r. drogą mailową wpłynął aneks do Opinii z lutego 2022 r., sporządzony przez dr inż. B. H. .
Pismem z 22 kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji poinformował Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki sp. z o.o., że opinia nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący zagadnienia zmiany lokalizacji studzienki nr 2; złożona opinia jest sprzeczna z aneksem do opinii w zakresie zaleceń; nie wyjaśniono w sposób bezsporny istnienia dokumentów związanych z przedmiotową inwestycją. Zobowiązano inwestora w wyznaczonym terminie do uzupełnienia dokumentacji o wskazane wyjaśnienia i ewentualne dokumenty.
W odpowiedzi inwestor przy piśmie z 11 maja 2022 r. przesłał organowi pierwszej instancji dodatkowe wyjaśnienia dr inż. B. H. .
W ustalonym stanie faktyczno-prawnym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach decyzją z 1 sierpnia 2022 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 z późn.zm. – dalej w skrócie "Pr. bud."), zobowiązał Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki, jako inwestora przedmiotowej budowy do wykonania robót polegających na ociepleniu kanału wód popłucznych w punkcie przecięcia z rowem odwadniającym za pomocą wełny mineralnej gr. 10 cm oraz ułożeniu nad kanałem taśmy ostrzegawczej, na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...] (dz. nr ew. [...], obręb [...]). Roboty należy prowadzić w sposób bezpieczny, zgodny z zasadami sztuki budowlanej i poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich, pod nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane. Należy również powiadomić Inspektorat o planowanym terminie rozpoczęcia robót oraz ich zakończenia (niezwłocznie po zakończeniu robót). Ustalono termin wykonania w/w obowiązku do dnia 30 września 2022 r.
Od powyższej decyzji odwołał się P. N. . Jego zdaniem organ ograniczył się jedynie do zobowiązania inwestora do ułożenia taśmy ostrzegawczej i ocieplenia rury na niewielkim odcinku pod rowem odprowadzającym wody z działki nr [...] i działki będącej pasem drogowym drogi wojewódzkiej nr [...].
W toku postępowania odwoławczego pismem z 21 września 2022 r. wezwano Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. do przedłożenia w wyznaczonym terminie, w siedzibie ŁWINB, mapy na której zaznaczone zostaną działki (o aktualnych nr ew.), przez które poprowadzony jest kanał odprowadzający wody popłuczne ze stacji uzdatniania na terenie ujęcia wody dla miasta i gminy Konstantynów Łódzki do rzeki Ner w Konstantynowie Łódzkim.
Odpowiedź inwestora na powyższe wezwanie wpłynęła do organu 29 września 2022 r.
W dniu 3 października 2022 r. P. N. zapoznał się z całością materiału dowodowego i przedłożył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 16 lutego 2012 r., znak: S.K.O. 5906/2011.
Powołaną na wstępie decyzją z 10 listopada 2022 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej w skrócie "k.p.a."), uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy jak wspomniano na wstępie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1. tj. ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz.1186 z późn.zm.), wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
W analizowanej sprawie - zdaniem organu odwoławczego - będą miały zastosowanie przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji, w tym art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 Pr. bud. ŁWINB wyjaśnił następnie, że podstawowym obowiązkiem organów nadzoru budowlanego w toku postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 50-51 Pr. bud., pozostaje precyzyjne określenie jakie roboty budowlane zostały wykonane przez inwestora oraz czy wymagały one uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Konieczne jest wobec tego prawidłowe ustalenie nie tylko czasu i zakresu wykonanych robót budowanych, lecz również dokonanie ich kwalifikacji według definicji legalnych zawartych w ustawie Prawo budowlane. Konieczne jest więc dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., co powinno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie inwestycja polegająca na budowie kanału doprowadzającego wody popłuczne ze stacji uzdatniania na terenie ujęcia wody dla miasta i gminy Konstantynów Łódzki do rzeki Ner w Konstantynowie Łódzkim została wykonana legalnie, na podstawie decyzji Starosty Pabianickiego z 30 marca 2004 r. Inwestor dokonał zawiadomienia o zakończeniu budowy, które zostało przyjęte w organie I instancji 25 czerwca 2004 r. bez sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi P. N. wyrokiem z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 609/20 uchylił decyzję ŁWINB z 17 czerwca 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w Pabianicach z 3 stycznia 2020 r., którą na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowanie administracyjne w sprawie budowy kanału odprowadzającego wody popłuczne, usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...] (dz. nr ewid. [...]), jako bezprzedmiotowe w całości. Sąd wskazał, że w przypadku żądania weryfikacji legalności przeprowadzonych prac budowlanych oraz wątpliwości co do zgodności zrealizowanej inwestycji z pozwoleniem na budowę, organ nadzoru budowlanego nie może czynić zasadniczych ustaleń jedynie na podstawie wyjaśnień inwestora zwłaszcza, gdy ustalenia kontroli nieruchomości są tak lakoniczne i w dodatku już na wstępie wskazują (co przyznaje sam inwestor) na pewne nieprawidłowości - odstąpienie od projektu budowlanego. Ponadto, mimo iż mamy do czynienia z postępowaniem prowadzonym z wniosku indywidulanej osoby fizycznej, to mając na uwadze, że kwestionowana inwestycja (kanał wód popłucznych) przebiega przez więcej niż tylko nieruchomość skarżącego, organy administracji winny dokładnie ustalić wszystkich właścicieli nieruchomości, przez teren których przebiega sporny kanał i wszyscy oni winni mieć możliwość udziału w tak prowadzonym postępowaniu.
Zdaniem Sądu podstawowym obowiązkiem organów nadzoru budowlanego w prowadzonej sprawie było przeprowadzenie dokładnego postępowania dowodowego celem ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie wszechstronnej oceny dowodów, w zakresie wszystkich zgłoszonych przez wnioskodawcę w postępowaniu administracyjnym robót budowlanych wykonanych przez inwestora w ramach realizacji budowy kanału wód popłucznych. Organ ograniczył się natomiast tylko do sprawdzenia legalności budowy kanału. Choć i w tym względzie pozostają uzasadnione wątpliwości, albowiem choćby kwestia przesunięcia lokalizacji studzienki rewizyjnej nie została do końca wyjaśniona. Organ przyznał, że "roboty sanitarne przy budowie kanalizacji wód połucznych zostały wykonane niezgodnie z projektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budowę (...)". Jak wyjaśnił organ, ze względu na warunki terenowe stała się konieczna zmiana lokalizacji studzienki, co skutkowało odstępstwem od projektu budowlanego. Tymczasem skarżący w toku postępowania stawiał w związku z tym konkretne zarzuty, że studzienkę rewizyjną wybudowano w granicy działki [...] z działką należącą do drogi wojewódzkiej. Organy winny zweryfikować w pierwszej kolejności, czy posadowienie studzienki w tym miejscu było legalne i czy nie naruszało praw właściciela działki. Organ nadzoru budowlanego, powołany jest bowiem do kontroli inwestycji budowlanych i w sytuacji stwierdzonych naruszeń prawa budowlanego, obowiązany jest do podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Naturalnie, jak twierdzi organ przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065) nie mają w tym względzie zastosowania, nie zmienia to jednak faktu, iż nastąpiło odejście od projektu budowlanego i to winno już być badane z punktu widzenia interesu podmiotów, których to interes mógłby zostać naruszony. Konieczne było też zbadanie, czy studzienka posadowiona w innym miejscu spełnia warunki Polskiej Normy i aktualnej wiedzy technicznej.
Organ drugiej instancji podkreślił następnie, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że Starosta Pabianicki decyzją z 30 marca 2004 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia dla Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. na budowę kanału doprowadzającego wody popłuczne ze stacji uzdatniania na terenie ujęcia wody dla miasta i gminy Konstantynów Łódzki do rzeki Ner w Konstantynowie Łódzkim. Z opisu technicznego do projektu przedmiotowego kanału wynika, iż projektuje się kanał odprowadzający wody popłuczne ze stacji uzdatniania na terenie ujęcia wody dla miasta i gminy Konstantynów Łódzki na odcinku od studni nr 1 do rzeki Ner. Do budowy kanału projektuje się użyć rur z nieplastyfikowanego polichlorku winylu - PVC o klasie sztywności SN=8kN/m2 o przekroju 200 x 5,9mm. Studzienki rewizyjne projektuje się z kręgów żelbetowych Dn 1200mm na podbudowie z cegły kanalizacyjnej klasy 350 na zaprawie cementowej, płytę przykrywającą typową - nastudzienną Dn 1450mm, "kominek" z cegły kanalizacyjnej służący do regulacji wysokościowej o wysokości min. 13cm i max do 33cm plus armatura (właz). Pismem z 24 czerwca 2004 r. inwestor zawiadomił organ szczebla powiatowego o zakończeniu inwestycji, a organ nie wniósł sprzeciwu.
P. N. wraz z żoną W. N. kupił przedmiotową nieruchomość 12 stycznia 2005 r., zatem już po wybudowaniu przedmiotowej inwestycji.
Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu wniosku P. N., decyzją z 11 lutego 2013 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Pabianickiego z 30 marca 2004 r. w części dotyczącej działki nr ew. [...], po podziale geodezyjnym [...], w pozostałej części umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Wojewody Łódzkiego powołane w piśmie P. N. z 6 lipca 2012 r. okoliczności nie stanowią wykazania interesu prawnego w stosunku do całej inwestycji objętej kwestionowaną decyzją Starosty Pabianickiego, a dotyczą jedynie działki stanowiącej jego własność. Z tego też względu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Pabianickiego został rozpatrzony tylko w części dotyczącej działki nr ew. [...] (po podziale geodezyjnym [...]), stanowiącej własność wnioskodawcy, w pozostałej zaś części postępowanie to należało umorzyć. Decyzją z 4 kwietnia 2013 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z 11 lutego 2013 r.
Dalej ŁWINB stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się opinia nr 723/2003 uzgodnienia dokumentacji projektowej z 31 października 2003 r., której przedmiotem jest projekt kanału odprowadzającego wody popłuczne ze stacji uzdatniania na teren ujęcia wody. Zgodnie z jej treścią po zrealizowaniu obiektu należy zlecić uprawnionej jednostce wykonawstwa geodezyjnego wykonanie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej przy Starostwie Powiatowym w Pabianicach sporządził 16 kwietnia 2004 r. opinię stwierdzającą niezgodność z w/w opinią nr 723/2003, tj. lokalizacji studzienki kanalizacyjnej (zmiana lokalizacji studzienki wynika ze zbliżenia do istniejącego drzewa).
W aktach sprawy znajduje się inwentaryzacja kanalizacji, która swym opracowaniem obejmuje wykonaną lokalizację przedmiotowego kanału.
Z oświadczenia kierownika budowy wynika, że roboty sanitarne przy budowie kanalizacji wód popłucznych zostały wykonane niezgodnie z projektem budowlanym. Niezgodność lokalizacji studzienki kanalizacyjnej (zmiana lokalizacji studzienki wynika ze zbliżenia do istniejącego drzewa).
Ponadto w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy Konstantynów Łódzki sp. z o.o. z 24 czerwca 2004 r. o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia z 9 lipca 2004 r. do użytkowania kanalizacji wód popłucznych usytuowanej w K. przy ul. [...], zrealizowanej na podstawie decyzji Starosty Pabianickiego z 30 marca 2004 r., które zostało przyjęte bez uwag. Do zawiadomienia inwestor dołączył m. in.:
dziennik budowy Nr [...], oświadczenie kierownika robót sanitarnych z 28 lutego 2004 r., protokół z 28 maja 2004 r. z komisyjnego odbioru robót zlokalizowanych w K., ul. [...] (działka nr ew. [...]), opinię nr 723/2003 z 31 października 2003 r., opinię nr 355/2004 z 14 czerwca 2004 r., inwentaryzację kanalizacji deszczowej z 31 maja 2004 r., decyzję Starosty Pabianickiego z 30 marca 2004 r., decyzję Burmistrza Miasta Konstantynowa Łódzkiego z 6 października 2003 r. nr 6/03 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na planowanej budowie kanału zrzutowego wód popłucznych, prowadzonego ze stacji uzdatniania wody na terenie "ujęcia wody" dla miasta Konstantynów Łódzki do rzeki Ner. Ponadto z pisma inwestora z 18 października 2019 r. wynika, że inwestycja została zrealizowana na podstawie decyzji z 30 marca 2004 r., a projekt budowlany został uzgodniony bez uwag przez: gestora sieci, tj. PKGKŁ Sp. z o.o., ówczesnego właściciela dz. nr [...] Agencję Nieruchomości Rolnych, Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi, Tramwaje Podmiejskie Sp. z o.o., Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi. Spadek wybudowanego kanału jest akceptowalny przez gestora sieci. Ze względu na zbliżenie projektowanej studni do istniejącego drzewa nastąpiła zmiana jej lokalizacji w obrębie tej samej działki, zgłoszono do ZUDP oraz uwzględniono w dokumentacji powykonawczej. Odległość 65m między studniami rewizyjnymi (w tym wypadku między studnią a wylotem kanału do odbiornika - rzeki Ner) została przewidziana w projekcie i nie stanowi nieprawidłowości konstrukcyjnej, ani technologicznej. Wymagana max. odległość między studniami nie jest obowiązkiem obligatoryjnym, a jedynie wytyczną, która można stosować, ale nie trzeba.
Organ pierwszej instancji prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 609/20, postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. zobowiązał inwestora do zlecenia opracowania opinii rzeczoznawcy budowlanego, na okoliczność prawidłowości zaprojektowania i wykonania robót budowlanych przy budowie kanału odprowadzającego wody popłuczne, usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...] (dz. nr ew. [...], obręb [...]), wykonanych na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z 30 marca 2004 r., określającą jednocześnie zakres ewentualnych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie kanału do stanu zapewniającego jego prawidłowe funkcjonowanie. W odpowiedzi na powyższe postanowienie w marcu 2022 r. dr inż. B. H. (rzeczoznawca budowlany w specjalności instalacji i urządzeń sanitarnych obejmującej projektowanie oraz w specjalności instalacyjno-inżynieryjnej obejmującej wykonawstwo) sporządził "Opinię dotyczącą oceny prawidłowości zaprojektowania i wykonania robót budowlanych przy budowie kanału odprowadzającego wody popłuczne ze Stacji Uzdatniania Ignacew".
Z treści w/w opracowania wynika, że w projekcie studzienka rewizyjna nosi oznaczenie na "Planie Zagospodarowania dla kanału zrzutowego wód popłucznych" rys. Nr 1 - jako studzienka 2. W fazie realizacji nastąpiło jej przesunięcie o 22 cm w stosunku do lokalizacji projektowanej ze względu na konieczność usunięcia kolizji z rosnącym drzewem. W opinii rzeczoznawcy powyższa zmiana lokalizacji studzienki 2 stanowi odstępstwo od dokumentacji i powinna być wg Prawa budowlanego zakwalifikowana jako nieistotna, a zatem niewymagająca uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Zmiana ta nie dotyczy bowiem żadnego z przypadków wymienionych w art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. Istotnym w powyższej sprawie jest fakt uzyskania uzgodnienia z Agencją Nieruchomości Rolnej lokalizacji projektowanego kanału zrzutowego wód popłucznych w przedstawionej dokumentacji na działce nr [...]. Działka ta mogła być następnie podzielona na mniejsze bez istotnego wpływu na lokalizację zrealizowanego kanału. Pozwolenie wodnoprawne udzielone zostało Przedsiębiorstwu Komunalnemu Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. na okres 10 lat przez Starostwo Powiatowe w Pabianicach 9 października 2003 r. na wprowadzenie ścieków przemysłowo - bytowych ze Stacji Wodociągowej w Ignacewie wylotem do rzeki Ner za pośrednictwem kanału krytego z rur PVC o przekroju 200 x 5,9 mm w ilości: Q maxh = 46,0m3/h, Q maxd = 90m3/dobę; Q m-c=300,0m3/m-c, Q maxa=354m3/a. Pozwolenie wydano na czas oznaczony, tj. do 31 października 2013 r. Obecnie obowiązuje kolejna decyzja z 25 sierpnia 2014 r., nr 444/2014 udzielająca pozwolenia wodnoprawnego do 31 sierpnia 2024 r. Odległość między studzienkami nie jest określona w Polskich Normach. Natomiast znaleźć można zalecenie w "Warunki techniczne wykonania i odbioru sieci kanalizacyjnej"- Wyd. Cobrti Instal, Warszawa 2003 r., zgodnie z którymi rekomendowane max odległości między studzienkami rewizyjnymi dla kanałów nieprzełazowych, tj. o wysokości kanału H<1,0 m wynoszą 60÷80 m i dla kanałów przełazowych o H>1,4 m wynoszą 70÷120 m. W omawianym przypadku na odcinku kanału studzienka 2÷ wylot do rzeki Ner nie jest wymagana zabudowa dodatkowej studzienki. Odległość pomiędzy studzienkami St. 1 i St. 2 należy uznać jako prawidłową.
"Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Rurociągów z Tworzyw Sztucznych" określają m. in. minimalne dopuszczalne odstępy między zewnętrzną ścianką przewodu kanalizacyjnego ułożonego w gruncie, a zewnętrzną powierzchnią innych elementów uzbrojenia podziemnego w pionie. W omawianym przypadku odległość tę między ścianką zewnętrzną przewodu kanalizacyjnego i światłowodem (odstęp) w pionie określić można wg danych Tabeli 3, 4 jak dla kabla elektrycznego min. 0,5 m. W projekcie odległość ta wynosi 1,33 m. Warunek w/w jest spełniony.
W opinii rzeczoznawcy zmniejszenie średnicy w omawianej studzience rewizyjnej Nr 1 nie stanowi błędu projektowego. Decydującą kwestią w tym przypadku jest przyjęcie wielkości przepływu w kanale D=0,20 m i założonym spadku oraz zasady ciągłości strugi. W projekcie przyjęto następujące spadki: na odcinku St.1÷St.2 i=4%o, na odcinku St.2÷wylot rzeki Ner i=3%o. Zastrzeżenie może budzić spadek St.2 do wylotu. Jest on niższy od spadku określonego w literaturze jako minimalny dla rurociągu z PVC Dn 200i min=5%o. Wartość ta wymieniana jest także w PN-92/B-01707 w odniesieniu do przewodów odpływowych kanalizacji deszczowej. W opinii rzeczoznawcy w omawianym przypadku przyjęcie w projekcie dla omawianego odcinka rurociągu spadku i=3%o, tj. mniejszego od wymaganego i min=5% co należy uznać za dopuszczalne ze względów następujących:
1. kanał przeznaczony jest do prowadzenia wód popłucznych czystych, tj. pozbawionych osadów. Osady eliminowane są w procesie osadzania na osadnikach, na wyjściu ze Stacji Uzdatniania. Proces osadzania osadów w osadnikach charakteryzuje się określoną sprawnością. Oznacza to, że część osadów popłynie wraz ze strugą wody w kanale. Zabezpieczenie przed osadzeniem ich w kanale realizowane jest poprzez samooczyszczanie. Wymaga ono, ażeby prędkość przepływu strugi w >0,8 m/s. Na podstawie wzoru Prandtla-Colebrook'a obliczona prędkość strugi w kanale w=0,75 m/s. Prędkość ta nie gwarantuje tzw. samooczyszczania kanału. Zapewne z powyższego powodu jak i uwzględniając zmienności przepływu projektant przewidział dodatkowe eliminacje osadów ze strugi wód popłucznych w studzience Nr 1 za pomocą filtra workowego, okresowo oczyszczanego. Rozwiązanie to zdaniem rzeczoznawcy stanowi dostateczne zabezpieczenie rurociągu przed ewentualną obturacją osadami,
2. kanał zabezpieczony jest przed przemarzaniem. Zagłębienie kanału na podstawie danych projektowych określa się Z=1,15÷1,60. Głębokość przemarzania gruntu określa PN-81/B-03020. Dla strefy położenia omawianego obiektu w województwie łódzkim głębokość zamarzania gruntu wynosi Hz=1,0 m. Po uwzględnieniu średnicy omawianego rurociągu Dn 200 zagłębienie rurociągu ze względu na przemarzanie gruntu powinno wynosić Z min=1,0+2,0=1,2 m. W opinii rzeczoznawcy projektowane zagłębienie kanału zabezpiecza go przed przemarzaniem. Brak zaznaczonych w projekcie ociepleń w miejscach pokazanych na profilu, w których przecina oś projektowanego rurociągu z kanałami odwadniającymi odkrytymi biegnącymi na powierzchni terenu. W tych miejscach można przewidzieć ocieplenie jednak ze względu na charakter przepływu wód popłucznych ze Stacji Uzdatniania Wody tym kanałem, periodyczny o dużym natężeniu dwa razy w tygodniu, co uniemożliwia ewentualne zamarznięcie ścieków i uszkodzenie kanału nie musi być to obligatoryjne. Potwierdza to 17-letnia bezawaryjna eksploatacja kanału.
W dniu 16 maja 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z 5 maja 2022 r. stanowiące dodatkowe wyjaśnienia dr inż. B. H., w którym wskazano, że posadowienie studzienki nr 2 na granicy działki nr ew. [...] (obecnie oznaczonej nr ew. [...]) wykonano na podstawie dokumentacji projektowej uzgodnionej z właścicielami w/w działek, tj. Agencją Nieruchomości Rolnej - Oddział Terenowy w Warszawie Filia w Łodzi z 14 listopada 2003 r., Z. S. z 2 lutego 2004 r. posiadającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane działki nr ew. [...], obręb [...]. Zatem nie występuje naruszenie praw właścicieli działek, a także w sytuacji przesunięcia przedmiotowej studzienki o 22 cm - zgodnie z pomiarem geodezyjnym. Tak zmienione posadowienie pozostaje bowiem bez wpływu na jej rozwiązanie konstrukcyjne, jak również nie zmienia dostępności do niej ani też możliwości budowy ogrodzenia. Istnienie studzienki nr 2 na granicy działki nr ew. [...] stawia wobec inwestora ogrodzenia wzdłuż granicy wymóg ominięcia omawianej studzienki łącznie z fundamentem tego ogrodzenia w taki sposób, ażeby stworzyć strefę dostępności wokół studzienki w promieniu ok. 2÷2,5 m, służącą do jej obsługi jak: wybieranie osadów, płukanie kanału z użyciem niejednokrotnie odpowiednich urządzeń.
Ponadto wyjaśniono, iż stosowanie Polskich Norm ma charakter dobrowolny i zgodnie z ustawą o Normalizacji z 2002 r. norma nie jest aktem prawnym. Dane pochodzące z Normy PN-EN 1917:2004 dotyczą średnicy studzienki dla kanału Ø200:D=1,0 m min. W przedmiotowej sprawie zastosowano studzienki rewizyjne włazowe o średnicy wewnętrznej 1,2 m. Studzienki spełniają zalecenia zawarte w w/w normie w zakresie wymiarów, tj. średnicy wewnętrznej i wyposażenia w odpowiedni właz żeliwny.
Zdaniem dr inż. B. H. w chwili obecnej nie wymaga się wykonania żadnych dodatkowych robót dotyczących zmiany posadowienia lub też lokalizacji kanału, wymagane jest natomiast wykonanie robót uzupełniających polegających na ociepleniu kanału w punkcie przecięcia z rowem odwadniającym za pomocą np. wełny mineralnej grubości 10 cm, ułożeniu nad kanałem taśmy ostrzegawczej.
Z decyzji Burmistrza Miasta Konstantynów Łódzki z 6 października 2003 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wynika, że planowana inwestycja dotyczy odcinka kanału od studni nr 1 usytuowanej po północnej stronie ul. [...] do rzeki Ner poprzez przecisk pod ulicą [...] i studnię nr 2 na działce nr [...] położonej w obrębie [...] w K. .
Jak podkreślił ŁWINB z akt sprawy wynika, że decyzją z 21 lipca 1994 r., nr GG.II.60130/a/74/94 Wojewoda przekazał m.in. działkę nr [...] na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Działka ta została podzielona na działki nr [...].
Działka nr ew. [...] została sprzedana 12 stycznia 2005 r. P. N. i W. N. . Dla działki nr ew. [...] prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]. W dziale III omawianej księgi wieczystej wpisana jest służebność przesyłu polegająca na obowiązku powstrzymania się przez właścicieli nieruchomości obciążonej od działań, które uniemożliwiłyby korzystanie i dostęp do urządzenia przesyłowego stanowiącego własność Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. bądź jego następców prawnych w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji, naprawy, kontroli, modernizacji przewodu kanalizacyjnego PCV, o średnicy 200 MM, L-65,7 mb przeznaczonego do odprowadzania wód popłucznych z ujęcia wody w Ignacewie do rzeki Ner, w szczególności powstrzymania się od wybudowania bez uzgodnień z właścicielem urządzenia przesyłowego, budowli w odległości 0,5 mb od krawędzi kanału, po każdej jego stronie oraz podejmowania działań mogących doprowadzić do uszkodzenia wyżej opisanej infrastruktury technicznej.
W aktach sprawy znajduje się pismo Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w Łodzi z 2 czerwca 2022 r. z treści którego wynika, iż Wojewoda Łódzki decyzją z 1 września 2020 r., znak: GN-IV.7532.379.2019.JR przekazał z dniem 1 stycznia 1999 r. na rzecz Województwa Łódzkiego prawo własności mienia Skarbu Państwa części nieruchomości zajętych pod drogę wojewódzką nr [...] oznaczonych jako działki nr [...]. Jednocześnie decyzją Wojewody Łódzkiego wydzielono z działki nr [...] działki nr [...] zgodnie z mapą, z projektem podziału wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z 21 czerwca 2019 r., Nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 22 stycznia 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z 1 września 2020 r.
Rozpatrując skargę W. N. i P. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 436/21 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 22 stycznia 2021 r. oraz decyzję Wojewody Łódzkiego z 1 września 2020 r.
Jak ustalił organ pierwszej instancji działki nr [...] stanowią własność W. N. oraz P. N..
Biorąc powyższe pod uwagę organ drugiej instancji stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Łodzi z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 609/20, a tym samym wyjaśniono wszystkie budzące wątpliwości kwestie.
Zatem prawidłowo organ pierwszej instancji skorzystał z dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. i zobowiązał Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki, jako Inwestora przedmiotowej budowy do wykonania robót polegających na ociepleniu kanału wód popłucznych w punkcie przecięcia z rowem odwadniającym za pomocą wełny mineralnej gr. 10 cm oraz ułożeniu nad kanałem taśmy ostrzegawczej, na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...].
Jednakże ze względu na zmianę numeracji działek, przez które przechodzi przedmiotowy kanał odprowadzający wody popłuczne, tutejszy organ skorzystał z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz zobowiązał Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki, jako inwestora budowy do wykonania robót polegających na ociepleniu kanału wód popłucznych w punkcie przecięcia z rowem odwadniającym za pomocą wełny mineralnej gr. 10 cm oraz ułożeniu nad kanałem taśmy ostrzegawczej, na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...] - obręb [...] (dz. nr ew. [...]; obręb [...] (dz. nr ew. [...]); obręb [...] (dz. nr ew. [...]). Roboty należy prowadzić w sposób bezpieczny, zgodny z zasadami sztuki budowlanej i poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich, pod nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane. Należy również powiadomić Inspektorat o planowanym terminie rozpoczęcia robót oraz ich zakończenia (niezwłocznie po zakończeniu robót). Ustalono termin wykonania w/w obowiązku do dnia 31.12.2022r.
Organ drugiej instancji odnosząc się do treści odwołania wyjaśnił, że kwestie dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi uregulowane są przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - dla zanieczyszczeń gleby i ziemi powstałych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynikających z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r. oraz przepisami ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie w odniesieniu do szkód powstałych po 30.04.2007 r.
ŁWINB wskazał również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z 16 lutego 2012 r., znak: S.K.O. 5906/2011 stwierdziło, iż ostateczna decyzja Burmistrza Miasta Konstantynowa Łódzkiego z 6 października 2003 r. Nr 6/03 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kanału zrzutowego wód popłucznych, prowadzonego ze stacji uzdatniania wody na terenie ujęcia wody dla miasta K. do rzeki Ner została wydana bez podstawy prawnej, jednakże z uwagi na to, że od dnia jej doręczenia upłynęło 12 miesięcy nie stwierdził nieważności tej decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę ŁWINB stwierdził, że decyzja Burmistrza Miasta Konstantynowa Łódzkiego z 6 października 2003 r. nadal pozostaje w obiegu prawnym.
Powyższe rozstrzygnięcie P. N. oraz Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki Spółka z o.o. z siedzibą w Konstantynowie Łódzkim zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
P. N. w treści skargi, zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Łd 51/23, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ŁWINB z 10 listopada 2020 r., dokładne wskazanie w wydanym orzeczeniu, jakie czynności organ nadzoru budowlanego winien wykonać w celu prawidłowego rozpatrzenia sprawy, ukaranie grzywną organu nadzoru budowlanego w wysokości 1000 zł, za bezczynność i niewykonanie wyroku WSA w Łodzi z 24 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 609/20 w kwestii wskazanych czynności w orzeczeniu, jakie winien wykonać organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący zarzucił organowi drugiej instancji nierespektowanie wyroku WSA w Łodzi z 24 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 609/20 oraz wydanie orzeczenia poza zakresem przedmiotu sprawy, którą rozpatrywał organ pierwszej instancji. Jednocześnie podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa:
- art. 4 Pr. bud. w związku z brakiem rozpatrzenia sprawy w zakresie braku załączenia niezbędnego dla sprawy materiału dowodowego, w tym uzyskania od inwestora - Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. zgody od właściciela nieruchomości, oznaczonych ewidencyjnie w 2004 r., jako działki nr [...] obręb [...] w K. na dokonanie samowolnej zmiany lokalizacji studzienki rewizyjnej Nr [...], zmiany lokalizacji w osi wybudowanego kanału oraz niezgodności zamierzenia budowlanego z przepisami prawa poprzez wybudowanie studzienki na granicy dwóch działek uniemożliwiając wybudowanie ogrodzenia frontowego. Udzielona zgoda zarządzającego nieruchomością Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnej i organu administracyjnego zatwierdzającego projekt budowlany dotyczyła zgody na budowę studzienki Nr [...] wyłącznie na terenie działki nr [...], co stanowi zgodnie z przepisami prawa istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu.
- art. 5 ust. 1 pkt 1 ppkt a i d; pkt 3; pkt 5; pkt 8; pkt 9 Pr. bud., poprzez posadowienie kanału pod rowem odwadniającym, bez odpowiednich zabezpieczeń oraz wybudowanie kanału na niedozwolonej głębokości ok. 39 centymetrów pod powierzchnią ziemi, na terenie o przeznaczeniu rolno-budowlanym narażając tym samym na niebezpieczeństwo uszkodzenia kanału, jak i ograniczając prawo do korzystania z tej nieruchomości przez jej użytkowników wykonujących prace ziemne (rolne);
- art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr. bud. poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie w przypadku, gdy:
- wybudowano studzienkę rewizyjną kanału w granicy dwóch działek, tj. działki nr [...] oraz działki należącej do drogi wojewódzkiej,
- zmniejszono średnicę kanału na ostatnim odcinku do 200 mm (ok. 80mb), w przypadku gdy pierwsza część kanału na odcinku ok. 1 kilometra od stacji uzdatniania wody wybudowana jest z rur o dwukrotnie większej średnicy wynoszącej 400 mm, co stanowi o zdławieniu kanału i tym samym rażącym naruszeniu warunków technicznych, jak i sztuki budowlanej dotyczących budowy sieci kanalizacyjnych, czego prawdopodobnie powodem jest pęknięcie rur 2022 roku,
- nie zachowano odpowiednich odległości pomiędzy studzienkami rewizyjnymi, które powinny wynosić nie więcej niż 60 m,
- zastosowano zbyt mały spadek kanału,
- nie dokonano zagęszczenia gruntu przy posadowieniu kanału na głębokości mniejszej niż 40 cm,
- wybudowano kanał na nieodpowiedniej głębokości ok. 39 cm, w przypadku gdy przepisy stanowią o głębokości nie mniejszej niż głębokość przemarzania gruntu,
- wybudowano kanał bez oznaczeń i odpowiednich zabezpieczeń. Ponadto w zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia się do kwestii:
- nie przywrócenia gruntu po budowie do stanu pierwotnego, co stanowiło istotny warunek przy wyrażeniu zgody na posadowienie kanału,
- nie uzyskania odpowiednich zgód środowiskowych na przeprowadzenie kanału oraz od gestora sieci telekomunikacyjnej, z którą krzyżuje się kanał,
- wybudowania kanału niezgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czego dowodzi wydana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 16 lutego 2012 r.
Powyższe oznacza, że organy nadzoru budowlanego uchyliły się od rzetelnego rozpatrzenie sprawy, co tym samym narusza:
- art. 28 ust. 2 Pr. bud. poprzez nie uznanie za stronę postępowania właścicieli i zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, stanowiących działki nr ew. [...] w obrębie [...] . Rozszerzenie przedmiotu postępowania powinno zostać poprzedzone wyznaczeniem obszaru oddziaływania tego obiektu, zgodnie z art. 3 pkt 20 Pr. bud.;
- art. 36a Pr. bud. poprzez uznanie przez organy nadzoru budowlanego, że zmiana lokalizacji wybudowanego kanału nie wymagała uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej oraz pominięcie w rozpoznaniu sprawy, że dla budowy kanału wydano decyzję o warunkach zabudowy, w przypadku gdy obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie zezwalający w tym miejscu budowy kanału ze względu na lokalizację zbiornika retencyjnego;
- art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 - 5 Pr. bud. poprzez brak nakazu wydanego przez organ nadzoru budowlanego doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz w projekcie zagospodarowania terenu;
- art. 57 ust. 1 pkt 1 a; pkt 2 ppkt a; pkt 4 a; pkt 5; pkt 6 Pr. bud. poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, w przypadku ewidentnej niezgodności wybudowanego obiektu budowlanego z udzielonym pozwoleniem na budowę, projektem architektoniczno-budowlanym i technicznym, jak i braku potwierdzenia dokonanej zmiany przez osoby posiadające uprawnienia budowlane o odpowiedniej specjalności;
- art. 61 ust. 2 Pr. bud. poprzez zlekceważenie przez nadzór budowlany kwestii bezpieczeństwa użytkowanego obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na ten obiekt a związanych z pracami ziemnymi wykonywanymi na tej nieruchomości;
- art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nie zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego, na który wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 24 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 609/20, jak również nie wyjaśnienie stanu faktycznego w nawiązaniu do całości wybudowanego kanału z rur o średnicy 400 mm i 200 mm, a jedynie oparcie się przez organy nadzoru budowlanego na dwóch wybiórczo wybranych zarzutach. Brak zgromadzenia materiału dowodowego, w tym dokumentacji dotyczącej budowy od rozszerzonego odcinka kanału o średnicy 400mm na działkach nr ew. [...] w obrębie [...];
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy w uzasadnieniu decyzji.
Zdaniem autora skargi organ nadzoru budowlanego wykonujący kontrolę na miejscu zobowiązany był dodatkowo sprawdzić, zwracając się do właściwych instytucji, czy inwestor uzyskał lub winien uzyskać zgodę lub decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, ustawą z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2001/42/WE z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie wpływu niektórych planów i programów na środowisko, dyrektywą Rady nr 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia prywatne i publiczne na środowisko naturalne, dyrektywą Rady nr 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992r. nr 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, dyrektywą Rady nr 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa.
Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. reprezentowane przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego w skardze zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Łd 52/23, zakwestionowało decyzję ŁWINB w części dotyczącej jej punktu 2, wnosząc o jej uchylenie w zaskarżonej części oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wobec zaskarżonej decyzji autor skargi sformułował zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących istotnych okoliczności prawnych, czyli
- obowiązku ocieplenia kanału wód popłucznych w punkcie przecięcia z rowem odwadniającym za pomocą wełny mineralnej, grubości 10 cm,
oraz
- obowiązku ułożenia nad kanałem taśmy ostrzegawczej, na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. [...]- obręb [...] (dz. nr ew. [...]); obręb [...] (dz. nr ew. [...] ); obręb [...] (dz. nr ew. [...]),
wyłącznie na podstawie Opinii Rzeczoznawcy dra inż. B. H., bez analizy uzasadnienia tej Opinii, w sytuacji gdy autor Opinii nie wskazał przepisów prawa materialnego budowlanego, bądź przepisów techniczno-budowlanych w znaczeniu nadanym przez art. 7 ust. 1 Pr. bud. nakazujących wykonanie tych obowiązków, w tym zwłaszcza ułożenie taśmy ostrzegawczej na całej długości kanału wód popłucznych,
b) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaleń dotyczących wystąpienia przesłanek zawartych w art. 50 ust. 1 Pr. bud.,
c) art. 10 ust. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr. bud. oraz w zw. z art. 50 ust. 1 Pr. bud., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie została wykazana którakolwiek z przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 Pr. bud., co miało wpływ na rozstrzygnięcie.
Odpowiadając na skargi Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 28 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 51/23 Sąd, po rozpoznaniu wniosku P. N., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W dniu 9 maja 2023 r. P. N. do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 51/23 złożył dwa pisma procesowe. W pierwszym z pism wniósł o zmianę przedmiotu sprawy i określenie go zgodnie z treścią skargi z 21 grudnia 2022 r. Jego zdaniem przedmiotem skargi nie jest wykonanie robót polegających na ociepleniu kanału wód popłucznych, tak jak zostało to określone w zawiadomieniu o rozprawie. Przedmiotem skargi jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wybudowania kanału z istotnymi odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę, jak również niezgodnie z warunkami technicznymi. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie jest uprawniony do modyfikowania skargi, ponieważ kompetencje w tym zakresie posiada wyłącznie skarżący. W dalszej części pisma P. N. powtórzył zarzuty wskazane w treści skargi.
Natomiast w drugim z pism P. N. wniósł o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych do rozpoznania sprawy II SA/Łd 51/23.
Postanowieniem z 16 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił powyższy wniosek P. N. .
W dniu 9 maja 2023 r. P. N. do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 52/23 złożył pismo procesowe, w którym podniósł zarzut błędnego przedstawienia przez skarżące Przedsiębiorstwo stanu faktycznego sprawy i wadliwe określenie przedmiotu sprawy prowadzonej przed organem nadzoru budowlanego. Następnie uczestnik postępowania podniósł zarzuty dotyczące głębokości posadowienia kanału, błędnego przyjęcia, że przesunięcie kanału w trakcie realizacji budowy nastąpiło o 22 cm, podczas gdy jest to co najmniej 60 cm. Podniósł również zarzuty braku możliwości wybudowania ogrodzenia frontowego od strony ul. [...] oraz nieprawidłowej odległości między studzienkami. Stwierdził także, że Przedsiębiorstwo pominęło okoliczność awarii kanału, o czym świadczy decyzja Starosty Pabianickiego z 13 lipca 2022 r., którą to sprawą zajmował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pod sygn. akt II SA/Łd 248/23.
Na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 51/23 nikt się nie stawił, natomiast w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 52/23 stawił się pełnomocnik Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy Konstantynów Łódzki – radca prawny M. S., ustanowiony w sprawie.
Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pkt 1 - połączyć sprawę niniejszą ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 52/23 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia; pkt 2 – prowadzić dalej sprawę pod sygn. akt II SA/Łd 51/23, pkt 3 – zakreślić w repertorium SA numer sprawy o sygn. akt II SA/Łd 52/23; pkt 4 – załączyć odpis niniejszego protokołu do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 52/23.
Pełnomocnik Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy Konstantynów Łódzki Spółki z o.o. w Konstantynowie Łódzkim poparł skargę wniesioną w sprawie II SA/Łd 52/23. Dodatkowo podniósł, że brak jest podstaw prawnych do nakazania ocieplenia kanału wód popłucznych jak i zainstalowania taśmy podkreślając, że kanał został zbudowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skargi zasługiwały na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. W rozpatrywanej sprawie Sąd mając na względzie fakt, że przedmiotem skarg P. N. (sygn. akt II SA/Łd 51/23) oraz Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. (sygn. akt II SA/Łd 52/23) jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 10 listopada 2022 r., w trybie art. 111 § 1 p.p.s.a., połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd kontrolując w świetle przedstawionych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy.
Niniejsza sprawa była już przedmiotem zainteresowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 609/20, uwzględnił skargę P. N. i uchylił zaskarżoną decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 17 czerwca 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z 3 stycznia 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy kanału odprowadzającego wody popłuczne.
W uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia Sąd stwierdził, że organy orzekające uchybiły obowiązkom wynikającym z przepisów art. 8 § 1, art. 11, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, a w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. Według Sądu, w przypadku żądania weryfikacji legalności przeprowadzonych prac budowlanych oraz wątpliwości co do zgodności zrealizowanej inwestycji z pozwoleniem na budowę organ nadzoru budowlanego nie może czynić zasadniczych ustaleń jedynie na podstawie wyjaśnień inwestora zwłaszcza, gdy ustalenia kontroli nieruchomości są tak lakoniczne i w dodatku już na wstępie wskazują (co przyznaje sam inwestor) na pewne nieprawidłowości - odstąpienie od projektu budowlanego. Ponadto, mimo iż mamy do czynienia z postępowaniem prowadzonym z wniosku indywidulanej osoby fizycznej, to mając na uwadze, że kwestionowana inwestycja (kanał wód popłucznych) przebiega przez więcej niż tylko nieruchomość skarżącego, organy administracji winny dokładnie ustalić wszystkich właścicieli nieruchomości, przez teren których przebiega sporny kanał i wszyscy oni winni mieć możliwość udziału w tak prowadzonym postępowaniu. (...) WSA zauważył nadto, że organy winny zweryfikować w pierwszej kolejności, czy posadowienie studzienki w granicy działki [...] z działką należącą do drogi wojewódzkiej było legalne i czy nie naruszało praw właściciela działki. Organ nadzoru budowlanego, powołany jest bowiem do kontroli inwestycji budowlanych i w sytuacji stwierdzonych naruszeń prawa budowlanego, obowiązany jest do podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Naturalnie, jak twierdzi organ przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065) nie mają w tym względzie zastosowania, nie zmienia to jednak faktu, iż nastąpiło odejście do projektu budowlanego i to winno już być badane z puntu widzenia interesu podmiotów, których to interes mógłby zostać naruszony. Konieczne było też zbadanie, czy studzienka posadowiona w innym miejscu spełnia warunki Polskiej Normy i aktualnej wiedzy technicznej. (...) W realiach niniejszej sprawy organy swoje rozstrzygnięcia wydały bez rozważenia szeregu istotnych dokumentów, mogących mieć istotne znaczenie dla wyjaśniania całokształtu okoliczności sprawy. Sąd przypomniał, że zakończenie postępowania i przesądzenie o kwestiach, co do których żądanie wnosił skarżący musi zostać dokonane przy zagwarantowaniu zebrania pełnego i niebudzącego jakichkolwiek wątpliwości materiału dowodowego w sprawie. W tym zakresie WSA wskazał – obok wskazanych już niedociągnięć - na brak pełnej dokumentacji dotyczącej zgłoszenia do użytkowania obiektu w 2004 r., pozostałej części projektu kanału z 2003 r. (uzgodnień branżowych, operatu wodnoprawnego). Istotnym dla rozstrzygnięcia wątpliwości zgłaszanych przez skarżącego byłoby także zapoznanie się z protokołem spisanym przed zasypką wybudowanego kanału. To w szczególności wobec zgłaszanych wątpliwości co do jego głębokości, nieprawidłowego spadku wynoszącego mniej niż 0,5% (tutaj zasadne byłoby także wskazanie na odpowiednie regulacje prawne w tym przedmiocie, a nie jedynie oparcie się na twierdzeniu przedstawiciela inwestora, że gestor sieci takowe odstępstwo zaakceptował).
Jak stwierdził WSA w Łodzi dopiero tak zgromadzony materiał dowodowy, z odniesieniem się do obowiązujących w analizowanej materii przepisów prawa da asumpt do oceny prawidłowości wybudowania kanału w aspekcie jego zgodności z przepisami szeroko pojętego prawa budowlanego i postanowieniami pozwolenia na budowę oraz warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać sieci kanalizacyjne.
Według Sądu w tych okolicznościach, wynikających z akt sprawy, nie sposób uzasadnić tezę organów o bezprzedmiotowości postępowania wszczętego w celu zweryfikowania legalności wykonanych robót budowlanych, skoro postępowanie nie obejmowało całości tych prac, o których wspomina wniosek skarżącego. W szczególności organ nie wyjaśnił szeregu takich wątpliwości, jak wskazywane już nowe usytuowanie studzienki redukcyjnej, kwestii głębokości wybudowanego kanału, odległości pomiędzy studzienkami oraz nieodpowiedniej odległości przy skrzyżowaniu ze światłowodem telekomunikacyjnym, czy zmniejszenie średnicy kanału i jego poziomu spadku. Kwestie te winny zostać precyzyjnie wyjaśnione z odpowiednim powołaniem się na przepisy obowiązującego prawa bądź wskazanie odpowiednich postanowień decyzji o pozwoleniu na budowę. Niewątpliwie natomiast nie jest w tym względzie wystarczające oparcie się tylko na ogólnych twierdzeniach przedstawiciela inwestora, czy też odwołanie się do stwierdzenia przedstawiciela inwestora o akceptacji innych niż założone założeń technicznych wykonanych prac.
Przywołany wyżej wyrok tutejszego Sądu uzyskał przymiot prawomocności i zgodnie z art. 153 p.p.s.a., w toku prowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego organy obu instancji jak i skład orzekający Sądu, związane są wyrażoną w nim oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Innymi słowy, oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem, co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca.
Lektura akt sprawy dowodzi, że organy obu instancji kontynuując postępowanie wyjaśniające zaledwie częściowo zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wiążącym je wyroku WSA w Łodzi z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 609/20, co już samo w sobie stanowiło dostateczną podstawę do uchylenia wydanych na gruncie rozpatrywanej sprawy decyzji organów obu instancji.
Przede wszystkim organy orzekające, wbrew zaleceniom Sądu, nie ustaliły dokładnie właścicieli wszystkich nieruchomości przez teren których przebiega sporny kanał i nie zapewniły im możliwości udziału w tak prowadzonym postępowaniu, co jest konieczne z punktu widzenia wymagań art. 28 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. Co prawda, jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy pismem z 21 września 2022 r. wezwał Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. do przedłożenia mapy, na której zostaną zaznaczone działki o aktualnych numerach ewidencyjnych, przez które poprowadzony jest kanał odprowadzający wody popłuczne ze stacji uzdatniania na terenie ujęcia wody dla miasta i gminy Konstantynów Łódzki do rzeki Ner, to jednak poza ustaleniem numerów ewidencyjnych tychże działek, na podstawie przesłanych przez inwestora wydruków mapy poglądowej, nie podjął żadnych czynności celem ustalenia właścicieli tychże nieruchomości i zapewnienia im możliwości wzięcia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Właścicielom wszystkich nieruchomości, przez które przebiega sporny kanał nie została również doręczona, zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a., kontrolowana obecnie decyzja, chociaż w jej punkcie 2 organ odwoławczy rozszerzył nałożony uprzednio przez PINB na inwestora (skarżące Przedsiębiorstwo) obowiązek wykonania robót związanych z ociepleniem kanału i ułożeniem nad kanałem taśmy ostrzegawczej na teren tychże nieruchomości. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego możliwe jest wyłącznie zidentyfikowanie właścicieli i współwłaścicieli działek nr ew. [...] i dz. nr ew. [...], na terenie których zgodnie z uchylonym przez ŁWINB rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji inwestor miał obowiązek wykonania analogicznych robót budowlanych, jak określono w decyzji organu odwoławczego. Prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego z pominięciem stron tego postępowania stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednocześnie wskazać trzeba, że z motywów zaskarżonej decyzji wynika, iż powodem usunięcia z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji była zmiana numeracji działek, przez które przechodzi przedmiotowy kanał odprowadzający wody popłuczne. Okoliczność ta nie została jednak dostatecznie udokumentowana w aktach sprawy.
W toku kontrolowanego postępowania materiał aktowy sprawy w dalszym ciągu nie został uzupełniony zgodnie z zaleceniami Sądu o pełną dokumentację projektową dotyczącą pozostałej części projektu kanału z 2003 r. (uzgodnienia branżowe, operat wodnoprawny), protokół spisany przed zasypką kanału, co jak podkreślono w motywach wspomnianego wyżej wyroku, mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zgłaszanych przez skarżącego P. N. wątpliwości co do głębokości posadowienia kanału oraz nieprawidłowego spadku wynoszącego mniej niż 0,5 %.
W aktach sprawy próżno poszukiwać również protokołów z okresowych kontroli wybudowanego kanału wód popłucznych, do których przedłożenia wezwane zostało skarżące Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. pismem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z 3 października 2019 r. Co prawda, w odpowiedzi na powyższe wezwanie z 18 października 2019 r. inwestor poinformował, że kanał wód popłucznych zgodnie z art. 62 Pr. bud. podlega obowiązkowym przeglądom 5-letnim. Załącznikiem do wspomnianego pisma miał być protokół z przeglądu, który jednak nie został do niego załączony, ani dosłany do organu zgodnie z deklaracjami inwestora. W materiale dowodowym brak jest również uzgodnienia projektu kanału przez ówczesnego właściciela dz. nr [...] - Agencję Nieruchomości Rolnych, na które powołał się inwestor w piśmie z 18 października 2019 r.; zgłoszenia do Zarządu Dróg, powiadomienia właścicieli nieruchomości o dokonanej zmianie lokalizacji studzienki i przesunięcia osi kanału względem projektu na granicę działek, na podstawie którego udzielono zgody na lokalizację kanału. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej organ pierwszej instancji pismem z 22 kwietnia 2022 r. (doręczonym inwestorowi 27 kwietnia 2022 r.) wezwał Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki między innymi do wyjaśnienia w sposób bezsporny istnienia dokumentów związanych z przedmiotową inwestycją i uzupełnienia dokumentacji w tym zakresie. Jak stwierdził PINB dotychczas nie zajęto stanowiska, czy dla przedmiotowej inwestycji spisano protokół przed zasypką wybudowanego kanału. Nie złożono oświadczenia, czy taki dokument istnieje, nie przedstawiono organowi nadzoru budowlanego jego kopii. Nie wyjaśniono również, czy zmiana lokalizacji studzienki nr 2 była ustalana z instytucjami uzgadniającymi projekt zatwierdzony decyzją pozwolenia na budowę (poza opiniami Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej) tj. Agencją Nieruchomości Rolnych, Tramwajami Podmiejskimi Sp. z o.o., Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, Zarządem Dróg Wojewódzkich w Łodzi, Urzędem Miasta Konstantynów Łódzki i Przedsiębiorstwem Komunalnym Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o.; nie wyjaśniono czy ponownie sporządzono operat wodnoprawny. Nie przedstawiono kopii tych uzgodnień, a jak podkreślił organ B. H. w aneksie do opinii wskazał, że wymienione dokumenty są w posiadaniu realizatora lub użytkownika omawianego kanału. Pomimo braku reakcji inwestora na wezwanie w powyższym zakresie, organ pierwszej instancji podobnie jak i organ odwoławczy nie wezwały ponownie inwestora do złożenia wyjaśnień w tym przedmiocie i przedłożenia stosownych dokumentów. Nie podjęły również żadnych dodatkowych czynności celem uzupełnienia materiału dowodowego w rozważanym zakresie.
Wskazać następnie trzeba, że w toku postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji mocą postanowienia z 13 stycznia 2022 r. dopuścił dowód z opinii rzeczoznawcy budowlanego na okoliczność prawidłowości zaprojektowania i wykonania robót budowlanych przy budowie spornego kanału odprowadzającego wody popłuczne, określającej jednocześnie zakres ewentualnych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie kanału do stanu zapewniającego jego prawidłowe funkcjonowanie i zobowiązał Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy Konstantynów Łódzki Sp. z o.o. do zlecenia opracowania powyższej opinii i jej przedłożenia w PINB w terminie do dnia 31 marca 2022 r., co inwestor uczynił składając do akt sprawy opinię z marca 2022 r. autorstwa dr inż. B. H.. Lektura rzeczonego dokumentu, zaaprobowanego przez organy orzekające jako wiarygodny dowód w sprawie, pozwala stwierdzić, że jego autor w treści opinii odwołuje się do dokumentów, których próżno poszukiwać w materiale aktowym rozpatrywanej sprawy, co czyni zasadniczo niemożliwym zweryfikowanie prawidłowości prezentowanego przezeń stanowiska. Mianowicie, na str. 3 pkt 3.1.1. lit. c i lit. d opinii jej autor stwierdził, że projekt uzyskał pozytywne uzgodnienia z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział – Oddział Terenowy w Warszawie Filia w Łodzi – z dnia 14.11.2003 r., z Panem Z. S. z dnia 2.02.2004 r. posiadającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane: dotyczy działki Nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...]. Następnie mowa jest o zamieszczonej w projekcie decyzji z dnia 9.10.2003 r. wydanej przez Starostwo Powiatowe w Pabianicach dot. pozwolenia wodnoprawnego. O wspomnianym pozwoleniu wodnoprawnym, jak i kolejnej decyzji dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego do 31.08.2024 r. znak 444/2014 z dnia 25.08.2014 r. jest następnie mowa na str. 9 opinii w pkt 4.3.
Nadto w treści wspomnianej opinii rzeczoznawca nie przytoczył żadnych przepisów prawa, w tym norm techniczno-budowlanych, obowiązujących w dacie realizacji spornej inwestycji jak i obecnie, które regulują istotne z punktu widzenia kontrolowanej sprawy zagadnienia związane np. z głębokością posadowienia kanału, czy jego spadku, które to normy mogłyby stanowić źródło nałożenia na inwestora obowiązku wykonania jakichkolwiek robót budowlanych przy wspomnianym kanale. Zresztą, sam autor opinii nie był do końca przekonany o konieczności przeprowadzenia jakichkolwiek prac budowlanych przy rzeczonym kanale.
Zdaniem Sądu sporna opinia nie daje również jednoznacznej odpowiedzi co do zagłębienia projektowanego kanału. O ile rzeczoznawca odniósł się do spornego zagadnienia w świetle założeń projektowych, to jednak brak jest jednoznacznej oceny stanu powykonawczego w odniesieniu do ustaleń poczynionych w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych 17 lipca 2019 r., kiedy to P. N. dokonał odkrywki kanału w rowie znajdującym się na dz. nr ew. [...] i ustalono wówczas, że odległość od wierzchu kanału do wierzchu terenu wynosi 0,38 m.
Omówione wyżej uchybienia świadczą o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. oraz przepisów prawa procesowego art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. Pokreślić trzeba, że zgodnie z zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). W toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron powinny podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego, powinien ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (art. 81 k.p.a.).
W rozpatrywanej sprawie rozważana opinia dr inż. B. H., pomimo dwukrotnego jej uzupełnienia na wezwanie organu, oraz niekompletny materiał dowodowy, stanowiły podstawę wydania przez organy obu instancji rozstrzygnięć w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną mocą ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r. Zgodnie z art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 51 ust. 7 Pr. bud. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Stosownie zaś do treści art. 50 ust. 1 Pr. bud. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.
W rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr bud. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Pod pojęciem "stanu zgodnego z prawem", o którym stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. należy rozumieć nie tylko zgodność inwestycji z przepisami prawa administracyjnego materialnego z zakresu prawa budowlanego, przepisami techniczno-budowanymi, przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, ale także zgodność inwestycji z przepisami odrębnymi, w tym przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. Istotą postępowania naprawczego uregulowanego w art. 50-51 Prawa budowlanego jest wyeliminowanie wad i uchybień popełnionych przez inwestora w toku realizacji inwestycji, ponieważ inwestor odstąpił od warunków objętych udzielonym pozwoleniem na budowę. Nie zawsze nakładany przez organ nadzoru budowlanego obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem będzie oznaczał wykonanie takich samych robót, jakie zawiera projekt budowlany zatwierdzony pozwoleniem na budowę. Doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oznacza, że muszą to być roboty zgodne z obowiązującymi przepisami. W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym istotą postępowania, o którym mowa w art. 51 Pr. bud. jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym wykonane roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego (vide: wyroki NSA z: 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2689/15 - Lex nr 2351042; z 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1121/14 - Lex nr 2033953; z 14 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 603/07 - Lex nr 510794). Z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie wynika, że poprzez wykonanie nakazanych czynności inwestor ma doprowadzić obiekt do stanu zgodnego jedynie z pozwoleniem na budowę, ale właśnie z prawem. Nie oznacza to pominięcia istniejącego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Jeżeli takie pozwolenie nadal istnieje, to organ powinien je również uwzględnić (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 17 października 2013 r. sygn. akt II SA/Op 291/13 LEX nr 1390212).
Sąd przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdził, że z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynika, którego z wymienionych w art. 50 ust. 1 Pr. bud. naruszeń dopuścił się inwestor realizując inwestycję na podstawie decyzji Starosty Pabianickiego z 30 marca 2004 r. W motywach rozstrzygnięć, opierających się w znacznej mierze na zreferowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania administracyjnego i bezrefleksyjnym przytoczeniu treści opinii rzeczoznawcy budowlanego dr inż. B. H., próżno poszukiwać jakiejkolwiek samodzielnej oceny organów nadzoru budowlanego zgodności zrealizowanej inwestycji z udzielonym pozwoleniem na budowę oraz obowiązującymi dla tego rodzaju inwestycji przepisami prawa. W wydanych na gruncie rozpatrywanej sprawy rozstrzygnięciach brak jest wreszcie jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego nałożonego na inwestora przez organ pierwszej instancji, a następnie przez organ drugiej instancji obowiązku wykonania robót budowlanych związanych z ociepleniem kanału wód popłucznych wełną mineralną i ułożenia nad kanałem taśmy ostrzegawczej, co czyni wydane w tym trybie decyzje przedwczesnymi. Organy nie zajęły również samodzielnie jednoznacznego stanowiska, czy kwestionowane przez skarżącego P. N. przesunięcie studzienki w oś granicy działki stanowiącej jego własność ma charakter istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 36a ust. 5 Pr. bud. W tym zakresie brak jest jakichkolwiek rozważań, choć są one konieczne biorąc pod uwagę zarzuty formułowane przez P. N. w toku całego postępowania administracyjnego. Jak już była o tym wyżej mowa warunkiem wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. jest doprowadzenie wykonanych robót budowanych do stanu zgodnego z prawem. Wobec tego organ powinien rzetelnie ustalić i wyjaśnić w wydanym rozstrzygnięciu na czym konkretnie polega ów stan zgodności z prawem, przywołując przepisy szeroko pojętego prawa budowlanego oraz warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać sieci kanalizacyjne bądź odpowiednie postanowienia decyzji o pozwoleniu na budowę. W kontrolowanej sprawie wymaganiom tym nie sprostały organy orzekające w sprawie.
Nie wytrzymuje wreszcie krytyki fakt, że organ odwoławczy nie dysponując kompletną dokumentacją techniczną i budowlaną dotyczącą budowy całego kanału wód popłucznych, z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. oraz przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i nałożył na inwestora obowiązek wykonania robót budowlanych, analogicznych jak orzekł organ pierwszej instancji, z tą jednak różnicą, że określił nowy termin ich wykonania oraz rozszerzył zakres terytorialny tychże robót, na wszystkie nieruchomości wzdłuż których biegnie kanał (nieruchomości położone w miejscowości K., przy ul. [...]- obręb [...] (dz. nr ew. [...]); obręb [...] (dz. nr ew. [...]). Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym.
W świetle stwierdzonych wyżej naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Odnosząc się na zakończenie rozważań do zarzutu błędnego - w przekonaniu P. N. - określenia w zawiadomieniu o terminie rozprawy przedmiotu kontrolowanej sprawy, stwierdzić trzeba, że w rozważanym zawiadomieniu, zgodnie z treścią punktu I zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 19 stycznia 2023 r., określony został przedmiot sprawy, prawidłowo wskazano również decyzję będącą przedmiotem zaskarżenia, która nakładała na inwestora obowiązek wykonania konkretnych robót budowlanych. Tak sformułowany przedmiot sprawy nie zmienia faktu, że kontrolowana decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi została wydana w toku postępowania administracyjnego w sprawie budowy kanału odprowadzającego wody popłuczne.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i lit. a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania należnych skarżącemu P. N. od organu Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., w punkcie 2 sentencji wyroku. Na zasądzoną kwotę 500 zł składa się wpis od skargi.
O kosztach postępowania należnych skarżącemu Przedsiębiorstwu Komunalnemu Gminy Konstantynów Łódzki Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Konstantynowie Łódzki od organu Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 265), w punkcie 3 sentencji wyroku. Zasądzona kwota 997 zł stanowi równowartość wpisu od skargi – 500 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 zł, wynagrodzenia radcy prawnego – 480 zł.
Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wyrażone w niniejszym orzeczeniu. Przede wszystkim zaś skupi swoją uwagę na zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowy, który następnie podda wnikliwej i rzetelnej ocenie. Dopiero kompletny materiał aktowym będzie mógł stanowić asumpt do wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego przepisom obowiązującego prawa. W motywach rozstrzygnięcia, które powinno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a., organ rzeczowo ustosunkuje się do licznych zarzutów formułowanych przez P. N. .
dj