II SA/Łd 509/23

II SA/Łd 509/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art, 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1378
Art. 2 pkt 19, art. 4
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii t.j.
Dz.U. 2022 poz 2127
Art. 27 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców  energii elektrycznej w 2023 r. w związku z  sytuacją rynku energii elektrycznej (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 października 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant Pomocnik sekretarza Aleksandra Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 17 marca 2023 r. znak: KO.446.263.2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Sulejowa z dnia 7 lutego 2023 roku nr 4119.4-000028/2023, znak: ŚR.EE 4119.4-000094/02/2023. ał
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z dnia 17 marca 2023 r., znak: KO.446.263.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej także: Kolegium, organ II instancji), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) (dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Sulejowa (dalej także: organ I instancji)
nr 4119.4-000028/2023 z dnia 7 lutego 2023 r., znak: ŚR.EE.4119.4-000094/02/2023, o odmowie przyznania J. S. dodatku elektrycznego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wnioskiem z dnia 23 stycznia
2023 r. J. S. (dalej także: skarżący) zwrócił się do Burmistrza Sulejowa o przyznanie prawa do dodatku elektrycznego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 2127 ze zm.) (dalej: ustawa). We wniosku wskazał, iż zamieszkuje przy ul. [...] w miejscowości U., [...] S., prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe wraz z E. A. S., K. A. S. oraz A. D., a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego jest pompa ciepła. Jednocześnie skarżący oświadczył pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, iż posiada zainstalowaną w latach 2020 – 2021 instalację fotowoltaiczną o mocy do 7 kW. Ponadto oświadczył, iż na potrzeby jego gospodarstwa domowego nie zakupiono paliwa stałego, po cenie i od przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw (Dz. U. poz. 1477 i 1692), jego gospodarstwo domowe nie jest objęte pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 i 1967) oraz pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967). Do swojego wniosku skarżący załączył deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, z której wynika, iż została ona złożona w dniu 4 stycznia 2022 r., a jako zainstalowane źródło ciepła wskazano pompę ciepła o funkcji c.o. oraz c.w.u.
Decyzją z dnia 7 lutego 2023 r. organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku elektrycznego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż "Gospodarstwo domowe wnioskodawcy zamieszkuje pod adresem zamieszkania, w którym jest wykorzystywana energia elektryczna pochodząca z mikroinstalacji, w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii", dlatego też w przypadku skarżącego zachodzi sytuacja o której mowa w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. S., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż skarżący nie kwestionuje ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych. Odwołując się natomiast do przepisów Konstytucji RP, tj.: art. 2 i art. 32, art. 67 ust. 1 i art. 71 ust. 1, art. 74. ust. 1, twierdzi, że stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji przepis art. 27 ust. 2 ustawy jest niezgodny z Konstytucją, a przez to nie powinien być stosowany.
Kolegium oceniło jednak, iż podejmując zaskarżoną decyzję organ I instancji działał na podstawie i w granicach prawa. Zasady przyznawania dodatku elektrycznego zostały ściśle uregulowane w ustawie o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej, której przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, iż właściwy organ administracji publicznej nie może podejmować rozstrzygnięcia w tym zakresie w ramach przyznanego mu luzu decyzyjnego. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a., która jest powtórzeniem konstytucyjnej zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego argumentacji, organ II instancji zauważył, iż przedstawiona regulacja prawna - art. 27 ust. 2 ustawy - nie budzi wątpliwości interpretacyjnych pod względem językowym, a niewątpliwie wykładnia językowa jest punktem wyjścia w procesie interpretacji przepisów prawa. Wynik wykładni językowej powinien być wprawdzie zweryfikowany dyrektywami wykładni systemowej i funkcjonalnej, jednakże nieprzekraczalną granicą wykładni przy użyciu obu tych dyrektyw stanowi dopuszczalne znaczenie językowe normy. Z punktu widzenia języka, kryterium wykorzystywania energii elektrycznej pochodzącej z mikroinstalacji, jakim posłużył się ustawodawca w art. 27 ust. 2 ustawy nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Pod względem językowym analizowany przepis nie może być uznany za rodzący wątpliwości, dlatego nie znajduje uzasadnionych podstaw odstąpienie od tego rozumienia, z odwołaniem się do argumentów funkcjonalnych czy celowościowych. W przypadku analizowanego przepisu art. 27 ust. 2 ustawy nie zachodzą też okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny. Przyjęcie wykładni językowej nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki nad rodziną, szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy nie z własnej woli, a zatem nie narusza przepisów art. 2, art. 32, art. 67 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.
W ocenie Kolegium nie jest właściwe przyjmowanie założenia, że skoro Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Podkreślić należy, że Państwo może określać warunki udzielania pomocy rodzinom, w tym przesłanki odmowy udzielenia pomocy, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Wyłączne uprawnienie do kształtowania regulacji prawnych, w tym ustalania zasad przyznawania dodatku elektrycznego, posiada ustawodawca. Powołane wyżej zasady konstytucyjne nie stoją zatem na przeszkodzie wyłożeniu przepisu art. 27 ust. 2 ustawy zgodnie z dyrektywami językowymi.
Jak podkreśliło Kolegium, organ administracji publicznej nie może przy tym orzekać wbrew jednoznacznie sformułowanym przez ustawodawcę warunkom uprawniającym do przyznania dodatku elektrycznego, kierując się wprowadzonymi w art. 74 ust. 1 i 4 Konstytucji RP zasadami polityki mającej na celu zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego współczesnemu i przyszłym pokoleniom oraz wspieranie działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Nie ma też uprawnień do oceny niekonstytucyjności określonych przepisów. Wyłączenie uznania administracyjnego w sprawach dodatku elektrycznego oznacza, że organ prowadzący sprawę ma obowiązek wydać decyzję odmowną w każdym przypadku niespełnienia wymogów, od których zależy przyznanie prawa do wnioskowanego dodatku. Natomiast wykorzystywanie w gospodarstwie domowym skarżącego energii elektrycznej pochodzącej z mikroinstalacji, o jakiej mowa w art. 27 ust. 2 ustawy, stoi na przeszkodzie w przyznaniu wnioskowanego dodatku elektrycznego.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. S. Zaskarżonej decyzji oraz będącego jej źródłem przepisowi art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej zarzucił naruszenie podstawowych zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zawartych w: art. 2 i art. 32, art. 67 ust. 1 i art. 71 ust. 1, art. 74 ust. 1.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł m.in. o uchylenie w całości ww. decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją organu I instancji oraz rozpoznanie skargi przy zastosowaniu zasady rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw.
W uzasadnieniu skargi J. S. wskazał w pierwszej kolejności na trudną sytuację materialną swoją oraz pozostałych członków rodziny – podał, iż bieżące dochody jego oraz jego żony to świadczenia otrzymywane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: skarżący otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości netto 1456,6 zł (przed rewaloryzacją 1229 zł), zaś żona emeryturę w wysokości netto 1965,6 zł (przed rewaloryzacją 1712 zł). Córka zatrudniona jest na 1/4 etatu z wynagrodzeniem netto 687 zł. Dlatego też skarżący oraz jego rodzina wypełniają definicję wieloosobowego gospodarstwa domowego zawartą w art. 27 ust. 3 pkt 2 ustawy.
W ocenie skarżącego art. 27 ust. 2 ustawy, pozbawiający użytkowników mikroinstalacji prawa do dodatku elektrycznego, jest niezgodny z powołanymi na wstępie przepisami Konstytucji (art. 2 i art. 31 ust. 1). Zarówno bowiem omawiana, jak i poprzedzające ją inne ustawy zapewniające gospodarstwom domowym rozwiązania dotyczące pomocy państwa w pokryciu części kosztów ogrzewania, mają powszechny charakter i obejmują swoją regulacją wszystkie gospodarstwa domowe bez względu na rodzaj źródeł ogrzewania, na co wskazywać ma uzasadnienie do projektu ustawy. Zatem, jeżeli regulacje ustawowe, których celem jest pokrycie części kosztów ogrzewania gospodarstw domowych, a więc wszystkich obywateli bez względu na osiągane dochody, to dlaczego w tej jednej ustawie wyklucza się z pomocy państwa (dodatku elektrycznego) użytkowników mikroinstalacji. Skarżący nie dostrzega w ustawie konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej oraz równości wobec prawa, wskazując na porównanie rodzin, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej jak rodzina skarżącego, a posiadających mikroinstalacje fotowoltaiczne, z rodzinami majętnymi, które jednak ogrzewają swoje nieruchomości za pomocą pompy ciepła lub ogrzewania elektrycznego i nie mają zainstalowanych mikroinstalacji fotowoltaicznych. Ta druga grupa odbiorców, mimo iż ich dochody przekraczają wielokrotnie dochody rodziny skarżącego, otrzyma wsparcie w postaci dodatku elektrycznego, natomiast skarżącemu i jego rodzinie takie wsparcie nie przysługuje. Skarżący podkreślił przy tym, iż w okresie jesiennozimowym, gdy natężenie światła słonecznego jest niskie, a jego czas dziennej emisji jest krótki, instalacja fotowoltaiczna wytwarza dużo mniej prądu aniżeli w okresie wiosennoletnim. Oznacza to, iż pompa ciepła w sezonie grzewczym wytwarza ciepło głównie w oparciu o pobieraną z sieci energię elektryczną, co przekłada się na zwiększone dla gospodarstwa domowego koszty ogrzewania. W tej sytuacji przepis art. 27 ust. 2 ustawy, pozbawiając skarżącego i jego rodziny prawa do dodatku elektrycznego, w żadnym razie nie urzeczywistnia ani zasady sprawiedliwości społecznej ani zasady równego traktowania przez władze publiczne, lecz ma działanie dyskryminujące.
W dalszej kolejności skarżący przywołał treść art. 67 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, statuujące prawo obywatela do zabezpieczenia społecznego ze strony Państwa, w szczególności na wypadek trudnej sytuacji materialnej. J. S. wskazał przy tym, że ze względu na zbyt wysokie dochody członków rodziny skarżącego, nie są oni uprawnieni do zwykłych świadczeń z opieki społecznej. Jednakże, w jego ocenie, nie powinni być wykluczeni z innych szczególnych i powszechnych rozwiązań pomocy państwowej w sytuacjach nadzwyczajnych. Skoro nadzwyczajną pomoc w formie dodatków do ogrzewania mogą w tych sytuacjach otrzymać osoby bez względu na ich dochody, to dlaczego z tego rodzaju dodatków ma być wykluczona ta grupa obywateli, którzy do ogrzewania wykorzystują energię elektryczną i posiadają instalację fotowoltaiczną. Według skarżącego "zaskarżany" przepis nie realizuje prawa rodzin będących w trudnej sytuacji materialnej do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.
J. S., powołując treść art. 74 ust. 1 Konstytucji RP, poddał w wątpliwość sens inwestowania w instalację i urządzenia, dzięki którym budynek, w którym mieszka rodzina skarżącego, osiągnął efekt zeroemisyjności spalin wprowadzanych do atmosfery. Największe wsparcie otrzymują bowiem obywatele wykorzystujący do ogrzewania najbardziej emisyjne źródła ciepła, bez względu na ich dochody. Wobec przyjętych w ustawie rozwiązań działania skarżącego i jego rodziny na rzecz poprawy stanu środowiska nie zasługują jednak na dalsze wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych, z jakimi mamy obecnie do czynienia. Takie dyskryminujące traktowanie przez władze publiczne, a konkretnie przez ustawodawcę i rząd, jest w sposób szczególny niezgodne ze wskazanymi w tym akapicie przepisami Konstytucji.
Dalej skarżący przywołał argumentację Kolegium, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którą zasady przyznawania dodatku elektrycznego zostały ściśle uregulowane w ustawie, której przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, iż właściwy organ administracji publicznej nie może podejmować rozstrzygnięcia w tym zakresie w ramach przyznanego mu luzu decyzyjnego. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Według Kolegium stanowisko takie wynika z tego, że zaskarżona regulacja prawna nie budzi wątpliwości interpretacyjnych pod względem językowym. Jednak, w ocenie skarżącego, niezależne sądy znajdują się w innej sytuacji niż organy administracji, gdyż zgodnie z utrwaloną już w orzecznictwie sądowym i w doktrynie koncepcją rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw uprawnione są do pomijania przy rozstrzyganiu sprawy obowiązującej ustawy/przepisu, jeśli jest on niezgodny z Konstytucją. Sąd może zdecydować się na odejście od zastosowania wykładni językowej mimo jednoznaczności brzmienia przepisu, jeśli dosłowne jego brzmienie prowadzi do niesprawiedliwych konsekwencji, a przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne lub moralne. W konsekwencji zastosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw, sądy chronią prawa podmiotów uczestniczących w prowadzonym przed sądem postępowaniu i nie dopuszczają do niesprawiedliwego rozstrzygnięcia. Możliwość odmowy zastosowania przez sąd normy oczywiście niezgodnej z Konstytucją stanowi wyraz nie tylko realizacji idei konstytucjonalizacji prawa oraz adekwatnej ochrony praw i wolności jednostki, ale także poszanowania zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymało argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów niż te wskazane w skardze.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem
art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 17 marca 2023 r., znak: KO.446.263.2023, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Sulejowa nr 4119.4-000028/2023 z dnia 7 lutego 2023 r., znak: ŚR.EE.4119.4-000094/02/2023, o odmowie przyznania J. S. dodatku elektrycznego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 269 ze zm.) (dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej).
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej, dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Jednak, jak stanowi art. 27 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej, w przypadku gdy gospodarstwo domowe zamieszkuje pod adresem zamieszkania, w którym jest wykorzystywana energia elektryczna pochodząca z mikroinstalacji, w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (tekst jedn. Dz.U.2022 r. poz. 1378 ze zm.) (dalej: ustawa o OZE), która jest rozliczana zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 tej ustawy, dodatek elektryczny nie przysługuje.
Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy o OZE przez mikroinstalację należy rozumieć instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW.
Odnosząc powyższe do kontrolowanej sprawy, Sąd, co do zasady podziela argumentację wskazaną przez organy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, natomiast do jej przekroczenia niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych. Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego. Limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości (art. 31 Konstytucji RP) czy też sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Nie jest rolą sądu administracyjnego znalezienie optymalnego rozwiązania normatywnego dla zasad przyznawania w konkretnym przypadku świadczenia, ale zbadanie czy w danej sprawie organ prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa. Należy przy tym podkreślić, że decyzja w decyzja wydawana w kwestii przyznania dodatku elektrycznego nie jest bowiem decyzją uznaniową. Brzmienie nadane ustawie przez ustawodawcę względem standardów konstytucyjnych nie jest przeciwskuteczne, rażąco i w sposób oczywisty je naruszające (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2023 r., I OSK 1076/22; por. także: wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r., I OSK 954/21; wszystkie wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie nie zachodzi sytuacja, w której wykładnia literalna przepisów prowadziłaby do wniosków, nie dających pogodzić się z zasadami konstytucyjnymi. Kolegium słusznie stwierdziło, iż niewłaściwe jest przyjmowanie założenia, że skoro rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej objęte są wsparciem państwa, to każdy wniosek o udzielenie pomocy powinien zostać uwzględniony. Podkreślić należy przy tym, iż zamiarem ustawodawcy było pozbawienie dodatku elektrycznego gospodarstw domowych, których nieruchomość posiada zainstalowaną mikroinstalację fotowoltaiczną, która jest rozliczana zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 ustawy o OZE (co uczynił w art. 27 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej), bowiem już w projekcie ustawy zawarty został regulujący tę kwestię przepis, którego treść nie uległa zmianie w toku całego procesu legislacyjnego, zmiana taka nie nastąpiła również po wejściu w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej do chwili obecnej. Ustawodawca wprawdzie nie odniósł się do powyższej kwestii w uzasadnieniu projektu ustawy, jednak zamieszczanie powyższego przepisu w treści ustawy wskazuje, iż celem ustawodawcy było wykluczenie z prawa do dodatku elektrycznego określonej grupy odbiorców energii elektrycznej. Zdaniem Sądu, organy trafnie przy tym wskazały, iż pozbawione zostały w niniejszej sprawie luzu decyzyjnego i w przypadku wypełnienia przesłanki z art. 27 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej, zobligowane są do odmowy przyznania wnioskodawcy dodatku elektrycznego.
Analizując akta administracyjne sprawy Sąd doszedł jednak do przekonania, że decyzje organów obu instancji okazały się przedwczesne, bowiem organy nie przeprowadziły dostatecznie wnikliwego postępowania wyjaśniającego w zakresie dotyczącym wypełnienia przez gospodarstwo domowe skarżącego dyspozycji art. 27 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej. Jak wspomniano już wyżej, zgodnie z powyższym przepisem, dodatek elektryczny nie przysługuje gospodarstwu domowemu, w którym jest wykorzystywana energia elektryczna pochodząca z mikroinstalacji, w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o OZE, która jest rozliczana zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 tej ustawy. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie ustaliły dostatecznie, czy mikroinstalacja zainstalowana i wykorzystywana w gospodarstwie domowym skarżącego jest rozliczana zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 ustawy o OZE. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, odnoszącego się do przedmiotowej instalacji, potwierdzającego sposób jej rozliczania (np. faktury za energię elektryczną). Znana jest jedynie moc powyższej instalacji (do 7 kW), ustalona na podstawie oświadczenia skarżącego).
Organy rozpatrujące wniosek o ustalenie prawa do dodatku elektrycznego, zobligowane są do podjęcia stosownych czynności w celu ustalenia w sposób niepozostawiający wątpliwości przesłanek istotnych z punktu widzenia sprawy oraz aktualnych na dzień wydania decyzji. Organy przed rozstrzygnięciem sprawy powinien przeprowadzić wszelkie możliwe dowody, aby wyjaśnić jej okoliczności, tak aby być pewnym, iż ustalenia dokonane na podstawie zebranych dowodów są zgodne z rzeczywistym i aktualnym na dzień wydania decyzji stanem faktycznym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 lipca 2023 r., II SA/Bd 457/23, LEX nr 3607955, CBOSA, wyrok nieprawomocny). Czego jednak w niniejszej sprawie organy nie uczyniły, czym naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe naruszenie doprowadziło
z kolei do przedwczesnego wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku elektrycznego na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 27 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej, poprzez jej przedwczesne wydanie, a naruszenia przepisów prawa procesowego to jest art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a wymienione naruszenia przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie dodatku elektrycznego.
Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd orzekł,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają wszechstronnego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie dodatku elektrycznego.
ds