II SA/Łd 508/22

II SA/Łd 508/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2407
art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, art. 18 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 maja 2022 r. nr SKO.4118.30.2022 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr SOCII.531.038350.2022.222756.000001.2022. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 maja 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021r., poz. 735), zwanej k.p.a., oraz art. 4 ust. 2, art. 10, art. 7, art. 13a ust. 1, art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019r., poz. 2407), zwanej u.p.p.w.d., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 8 kwietnia 2022r. w przedmiocie odmowy przyznania H.S. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: V.S., V.S1., V.S2. w okresie od 1 czerwca 2021r. do dnia 31 stycznia 2022r.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że H.S., reprezentowana przez pełnomocnika, w dniu 7 maja 2021r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: V.S., V.S1., V.S2.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie wniosku i zgromadzonych dokumentów w sprawie Prezydent Miasta Łodzi postanowieniem z dnia 13 września 2021r. zawiesił postępowanie w sprawie ww. wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od wydania decyzji przez Urząd Wojewódzki w Łodzi. W dniu 1 kwietnia 2022r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wpłynęła decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 10 lutego 2022r. nr: SO-III.6151.12946.2020 zgodnie z którą, udzielono skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 10 lutego 2024r. W związku z powyższym Prezydent Miasta Łodzi postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022r. postanowił o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wniosku skarżącej z dnia 7 maja 2021r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci.
W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że karta pobytu czasowego skarżącej oraz dostępu do rynku pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ważna jest od dnia 10 lutego 2022r. W ocenie zatem organu odwoławczego, świadczenie wychowawcze na dzieci: V.S., V.S1., V.S2. w okresie od dnia 1 czerwca 2021r. do dnia 31 stycznia 2022r. nie przysługuje skarżącej.
Jednocześnie organ II instancji zauważył, że informacją z dnia 8 kwietnia 2022r. nr: SOCII.531.038350.2022.222756.000002.2022 Prezydent Miasta Łodzi przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dzieci: V.S., V.S1., V.S2. w wysokości po 500,00 zł. miesięcznie na okres od 1 lutego 2022r. do 31 maja 2022r.
Zdaniem Kolegium, zasadnym jest odmówienie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: V.S., V.S1., V.S2. w okresie od 1 czerwca 2021r. do dnia 31 stycznia 2022r.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła H.S., zarzucając błędną wykładnie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także naruszenie art. 3 Konwencji o prawach dziecka.
W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, uchylenie decyzji i wskazanie organowi sposobu załatwienia sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła okoliczności długiego okresu oczekiwania na załatwienia sprawy dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz jej zdaniem nie może być to pominięte przy rozpoznawaniu wniosku o świadczenie wychowawcze.
W ocenie skarżącej, z ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie wynika, iż świadczenie może być przyznane wyłącznie od dnia wydania tzw. kart pobytu, ale jedynie w momencie wydawania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze cudzoziemiec musi legitymować się ww. dokumentem.
Skarżąca podniosła, że sentencja decyzji przyznającej zezwolenie na pracę (w ramach zezwolenia na pobyt czasowy i pracę) nie może określić uprawnienia do pracy od dnia złożenia wniosku bo byłaby nielogiczna, ponieważ nie można przyznać uprawnienia niewykonalnego. Zdaniem skarżącej, ustawodawca przyjął konstrukcję legalizującą pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia złożenia wniosku oraz przyznanie uprawnienia od dnia wydania decyzji.
Ponadto skarżąca wskazała, iż w innym postępowaniu w podobnej sprawie organ przyznał świadczenie z datą wsteczną.
W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Pismem z dnia 5 lipca 2022r. organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) dalej - p.p.s.a., stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie zarówno skarżąca jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiły o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 1 lutego 1996 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407) dalej - u.p.p.w.d.
Istotą sporu jest określenie początkowej daty przysługującego skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, a mianowicie, czy przysługuje ono począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia, czy też od miesiąca, w którym wydana została decyzja Wojewody Łódzkiego, zezwalająca skarżącej na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z akt postępowania przed organem I instancji skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci: V.S., V.S1. oraz V.S2. w dniu 7 maja 2021 r. Postanowieniem z 13 września 2021 r. organ zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania w Urzędzie Wojewódzkim w Łodzi. Postępowanie to toczyło się przed Wojewodą Łódzkim (znak SO-III.6151.12946.2020) a jego przedmiotem było zezwolenie na pobyt czasowy i pracę Decyzja Wojewody Łódzkiego udzielająca skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 10 lutego 2024 r. została wydana w dniu 10 lutego 2022 r.
Po podjęciu postępowania Prezydent Miasta Łodzi przyznał wnioskowane świadczenia od 1 lutego 2022 r. do 31 maja 2022 r., oraz decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r. odmówił prawa do przedmiotowych świadczeń w okresie od 1 czerwca 2021r. do 31 stycznia 2022r. argumentując, że prawo do wnioskowanego świadczenia przysługuje skarżącej dopiero od miesiąca, w którym wydana została decyzja Wojewody Łódzkiego, zezwalająca skarżącej na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP, tj. od lutego 2022 r.
Wobec powyższego należy wskazać, że stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d u.p.p.w.d., prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Literalne brzmienie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d sugeruje, że przyznanie cudzoziemcowi świadczenia wychowawczego może nastąpić jedynie, gdy ten faktycznie posiada kartę pobytu wraz ze stosowną adnotacją zezwalającą na podjęcie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Sądu dokonanie prawidłowej wykładni art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d u.p.p.w.d. wymaga analizy przepisów art. 18 ust. 2 oraz art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d. Pierwszy z nich w wersji, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu świadczeniowego.
Z treści art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d. wynika natomiast, że w przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest brak wydania dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym w odrębnych przepisach terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony.
Ze wskazanych wyżej regulacji jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Zatem złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze i uzupełnienie go w późniejszym terminie o wymagane prawem dokumenty, w tym decyzję zezwalającą na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP, która została wydana po upływie ustawowo określonego terminu, nie może automatycznie skutkować przyznaniem świadczenia dopiero od momentu wydania decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę w Polsce. Sąd podziela wyrażany już w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia wychowawczego nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w sytuacji, gdy spełniła wszystkie wymagania niezbędne do nadania jej wnioskowi dalszego biegu, a nieuzyskanie tego świadczenia jest wywołane niedoręczeniem wymaganej decyzji o przyznaniu zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na opieszałość organu. Odmienny pogląd bezpośrednio narusza wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę sprawiedliwości społecznej stanowiącą immanentny składnik demokratycznego państwa prawnego. Ustalenie przez organ prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego, dowodu że wnioskodawca wystąpił do właściwej instytucji o wydanie określonego dokumenty, a ta ostatnia zwleka z jego wydaniem, stanowi podstawę do przyznania wnioskodawcy świadczenia począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek bez wymaganego załącznika (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 czerwca 2022 r., II SA/Łd 429/22, Lex nr 3365868, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2022, II SA/Po 698/21, Lex nr 3338133).
W niniejszej sprawie skarżąca przedłożyła decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 10 lutego 2022 r. znak SO-III.6151.12946.2020, na mocy której zostało jej udzielone zezwolenie na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 10 lutego 2024 r. W uzasadnieniu przywołanej decyzji Wojewoda Łódzki stwierdził, że prowadzone przez niego postępowanie zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2021 r. Wobec faktu, że nie stwierdzono, aby zachodziła którakolwiek z podstaw odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę należało udzielić skarżącej zezwolenia na okres 2 lat licząc od dnia wydania decyzji.
Wobec przywołanych powyżej ustaleń Wojewody Łódzkiego, należy zważyć okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o przedmiotowe świadczenie, co według stanu na dzień składania wniosku, miało miejsce po upływie ustawowego terminu na załatwienie sprawy przez Wojewodę Łódzkiego. Okoliczność oczekiwania na decyzję Wojewody znana była organom, stanowiła ona bowiem podstawę postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 13 września 2021r. o zawieszeniu postępowania. Skarżąca zatem dopełniła wszystkich formalności składając wniosek i bez własnej winy nie mogła uzyskać decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed złożeniem wniosku o świadczenie wychowawcze, pomimo że spełniała kryteria do otrzymania takiego zezwolenia, co wynika z uzasadnienia decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 10 lutego 2022r.
Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym charakter i cel świadczenia wychowawczego winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Jego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują i obowiązane są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka. Skoro Państwo systemowo wspiera rodziny w wychowywaniu i utrzymaniu dzieci, w ocenie sądu osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka ma prawo skutecznego domagania się od Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania i obowiązkowego kształcenia dziecka. Oznacza to, że powołaną regulację prawną należy wykładać w sposób zgodny z wolą prawodawcy, którą jest wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z ich wychowaniem. Dlatego też za co najmniej nieuprawnione należy uznać stanowisko organów, które w istocie prowadzi do ograniczenia dostępności świadczenia wychowawczego.
W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy naruszyły art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d, w zw. z 18. ust. 1 i 2 i art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d., a naruszenie to miało istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien, biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, dokonać ponownej analizy sprawy, a następnie podjąć odpowiednie działania wynikające z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji.
is