II SA/Łd 501/25

II SA/Łd 501/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2025 poz 1214
art. 100 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 151, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 2 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 roku sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 16 maja 2025 roku nr SKO.4150.1.25 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie punktu 2; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz skarżącego A. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR
Uzasadnienie
Decyzją z 16 maja 2025 r., nr SKO.4150.1.25, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpatrzeniu odwołania A.L. od decyzji Prezydenta Miasta Sieradza z 14 marca 2025 r., nr MOPSS.OK.0143.1.2025, odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – w skrócie: "k.p.a." – w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902) – powoływanej jako: "u.d.i.p." – 1) uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 2, tj. odmowy udostępnienia całej dokumentacji (akt sprawy) w związku z wydaniem decyzji o skierowaniu do DPS W.L. i w tym zakresie umarzyło postępowanie organu pierwszej instancji;
2) w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wnioskiem z 26 lutego 2025 r. A.L. zwrócił się do Dyrektora MOPS w Sieradzu o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej informacji w następującym zakresie:
1) decyzji o skierowaniu do DPS wydanej w 2024 r. na rzecz jego ojca W.L.;
2) wydanie całej dokumentacji (akt sprawy) związanej z wydaniem decyzji, o której mowa w pkt 1.
Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że żądane informacje należy przekazać w formie kserokopii dokumentów i przesłać pocztą na jego adres.
Powołaną na wstępie decyzją z 14 marca 2025 r. Dyrektor MOPS w Sieradzu, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Sieradza, odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie: przesłania decyzji o skierowaniu do DPS W.L. (ojca wnioskodawcy) (pkt 1 decyzji) oraz wydania całej dokumentacji (akt sprawy) w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w pkt 1 (pkt 2 decyzji). W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że akta administracyjne jako całość nie stanowią informacji publicznej w związku z tym odmawia ich udostępnienia. Zważono ponadto, że w orzecznictwie administracyjnym dominuje stanowisko, iż informacja o decyzjach administracyjnych i same decyzje stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy. Jednakże, powołując się na art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wskazano, że decyzja administracyjna, której udostępnienia żąda skarżący jest informacją prawnie chronioną, ponieważ dotyczy kwestii korzystania bądź niekorzystania z pomocy społecznej. Ponadto w sprawie występuje ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., tj. ze względu na prywatność osoby fizycznej.
A.L. odwołał się od ww. decyzji podnosząc, że się z nią nie zgadza, a ponadto nie został dochowany 14 dniowy termin udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem skarżącego, dokumenty o które prosił posiadają cechy dokumentów, które należy uznać za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p., co wynika z orzecznictwa choćby wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Twierdzi, że Dyrektor MOPS na wszystkie możliwe sposoby próbuje utrudnić mu dostęp do żądanych przez niego dokumentów. Podniósł szereg zarzutów dotyczących prowadzonego przez organ postępowania w sprawie skierowania jego ojca do DPS w Sieradzu, jak również względem działania dyrektora MOPS w Sieradzu. Dodał, że nie widzi podstaw prawnych do odmowy udzielenia mu żądanych informacji, a ponadto posiada pełnomocnictwo ojca do reprezentowania go m.in. przed organami administracji, które załącza. Jego zdaniem Dyrektor MOPS w Sieradzu świadomie wprowadza w błąd i myli dwie sprawy pisząc w uzasadnieniu, że skarżący coś ustalił. Wskazał, że jedyne pisma jakie złożył w trybie o dostępie do informacji publicznej to wniosek oraz ponaglenie. Wniósł o skontrolowanie całej korespondencji.
Dalej organ II instancji wskazał, że w orzecznictwie administracyjnym za dominujący należy uznać ten pogląd, zgodnie z którym akta sprawy administracyjnej nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Odwołując się do orzecznictwa Kolegium wskazało, że akta spraw jako całość są zbiorem różnorodnych materiałów usystematyzowanym przez organ, który nadał temu zbiorowi określony kształt i który się nim posługuje w prowadzonym postępowaniu. Akta są więc pewnym przedmiotem, którego dotyczą przepisy szczególne dotyczące zarówno jego tworzenia, rejestrowania, przechowywania, jak i udostępniania. Żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości nie jest więc wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów. Tak sformułowany wniosek nie wskazuje na informacje publiczne, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Należy przy tym mieć na uwadze, że prawo do informacji dotyczy informacji o sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, a nie udostępnienia zbioru materiałów jako takich. Wniosek taki nie zawiera zatem jednego z elementów niezbędnych do jego rozpoznania i nie może być załatwiony w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem organu odwoławczego, za słuszne należało zatem uznać stanowisko organu pierwszej instancji, że akta administracyjne sprawy zakończonej wydaniem decyzji o skierowaniu W.L. do DPS w Sieradzu nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. i jako takie nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Jednakże z przepisów u.d.i.p. wynika, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej jest uproszczone i odformalizowane w stosunku do rozwiązań przyjętych w k.p.a. Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej, a przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie wyłącznie w przypadkach przewidzianych w art. 16 ust. 1 u.d.p., tj. w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy Kolegium stwierdziło, że w przypadku uznania przez organ, że żądane przez A.L. dokumenty nie stanowią informacji publicznej winien on udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej. Należało zatem uchylić zaskarżoną decyzję w pkt 2 i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie.
Dalej organ II instancji wyjaśnił, że inaczej wygląda kwestia udostępniania w trybie u.d.i.p. decyzji administracyjnych. Informacja o decyzjach administracyjnych i same decyzje administracyjne stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwszy u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Treść rozstrzygnięć administracyjnych, po ich anonimizacji winna więc zostać udostępniona w trybie u.d.i.p. jako informacja prosta. Zdaniem organu pierwszej instancji żądana informacja publiczna w postaci decyzji administracyjnej dotyczącej skierowania W.L. do DPS w Sieradzu nie może zostać jednak udostępniona w trybie u.d.i.p. ze względu na ochronę prywatności osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) oraz ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.), dalej ustawa lub ustawa o pomocy społecznej.
W związku z powyższym w pierwszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że prawo dostępu do informacji publicznej jest niewątpliwie istotnym publicznym prawem podmiotowym w katalogu praw obywatelskich i politycznych, nie jest jednak prawem absolutnym. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, a ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Oznacza to, że w przypadku kolizji praw konstytucyjnie i ustawowo chronionych (prawa do prywatności i prawa dostępu do informacji publicznej) niezbędne jest ich wyważenie, które nie może prowadzić do generalnego wyłączenia prawa do informacji publicznej w określonej kategorii spraw. Stwierdzenie podstaw do ochrony "prywatności osoby fizycznej" w określonym stanie faktycznym nie kończy jednak analizy w konkretnej sprawie, skoro konieczne jest w następnej kolejności określenie zakresu ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na tę wartość. Jak wyżej wskazano istnienie "prywatności osoby fizycznej" nie jest jednoznaczne z wyłączeniem prawa do informacji publicznej, lecz stanowi podstawę do jego ograniczenia. Należy przyjąć, że skoro regulacja art. 61 ust. 3 Konstytucji RP jest adresowana do wszystkich podmiotów realizujących porządek prawny i określa kryteria ograniczenia prawa do informacji publicznej, to kryteriami tymi powinien kierować się również podmiot dokonujący w realiach konkretnej sprawy oceny zakresu ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na "prywatność osoby fizycznej". Konieczne jest zatem wyważanie wartości leżących u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej, a opierających się zasadniczo na jawności porządku publicznego (jawności działania instytucji publicznych, działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa) i wartości leżących u podstaw "prywatności osoby fizycznej" w celu ustalenia zakresu ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2359/21, LEX nr 3588944). W przypadku potrzeby zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej winny, co do zasady, poprzestać na takim zanonimizowaniu danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zapoznaniu się z informacją publiczną. Skoro tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby, to odmowa ujawnienia owych czynników choćby poprzez ich anonimizację winna być najczęściej uznana za wystarczający sposób ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej. Rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji jest bowiem dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żą¬daniem udostępnienia informacji publicznej. Dopiero w razie uznania i wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych osób uczestniczących w takim postępowaniu, organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Ocena czy prawo do informacji publicznej danego rodzaju podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej winna być przy tym dokonana w sposób zindywidualizowany, odrębnie dla każdej z żądanych informacji, z wyraźnym wskazaniem, jakie konkretnie przesłanki przemawiają za odmową udzielenia konkretnej informacji.
W ocenie Kolegium, wnioskowany sposób udostępnienia informacji publicznej umożliwiłby identyfikację z imienia i nazwiska osoby, której dotyczy, a anonimizacja danych nie zapewniłaby ochrony, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Osoba, której dotyczy przedmiotowa decyzja administracyjna, nie pełniła funkcji publicznych, nie zrezygnowała także z przysługującego jej prawa do ochrony prywatności. Organ II instancji podzielił prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). Adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej powinien w związku z tym rozważyć, czy nawet po usunięciu danych osobowych nie jest możliwa identyfikacja osoby fizycznej. W przypadku, gdy pomimo dokonania takiego zabiegu, możliwa będzie identyfikacja osoby, której dane dotyczą, należy odmówić udostępnienia informacji publicznej. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Kolegium dodało, że wynikający z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nakaz ograniczenia udostępnienia informacji publicznej wyklucza możliwość udostępnienia także zanonimizowanej informacji w tym przedmiocie. Organy pomocy społecznej nie posiadają żadnych uprawnień do przekazywania informacji o osobach korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. Ograniczenie udostępnienia, stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i.p., obejmuje takie informacje dotyczące osoby korzystającej z pomocy społecznej, jak, np.: jej dane osobowe, treść i podstawa prawna rozstrzygnięcia, wszelkie informacje zawarte w uzasadnieniu decyzji dotyczące m.in.: dochodów, wydatków, kryterium dochodowego, składu rodziny, sytuacji życiowej czy przebiegu postępowania wyjaśniającego, przyczyn, dla których zostało wszczęte dane postępowanie i wydano dane rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy dodał, że powyższe rozważania aktualnie (to jest w dacie wydania niniejszej decyzji) straciły już na znaczeniu z uwagi na fakt, że W.L. zmarł 28 marca 2025 r. (pismo z dnia 7 maja 2025 r., znak: MOPSS.PŚ.503.67.2025.SW). Nie ma już zatem osoby fizycznej, której dane podlegałyby ochronie.
Kolegium wyjaśniło dodatkowo w tym miejscu można, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm.), dalej RODO, ochrona danych osobowych dotyczy wyłącznie osób fizycznych, które posiadają zdolność prawną. W chwili śmierci osoba traci tę zdolność, co oznacza, że RODO nie obejmuje bezpośrednio danych osób zmarłych (motyw Tl RODO). Oznacza to, że po śmierci osoby fizycznej jej dane przestają podlegać ochronie wynikającej z RODO. Nie oznacza to jednak, że informacje o osobach zmarłych mogą być przetwarzane w dowolny sposób. W Polsce kwestie dotyczące przetwarzania danych osób zmarłych regulowane są przez przepisy krajowe oraz zasady etyczne, które obowiązują w różnych branżach, takich jak medycyna, prawo czy genealogia.
Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji słusznie podkreślił, że w sprawie znajduje także zastosowanie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który ogranicza dostęp skarżącego do żądanej informacji publicznej. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. Jednym z celów cytowanego przepisu jest poszanowanie prywatności osób ubiegających się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (bez względu na skuteczność złożonego przez nich wniosku w tym przedmiocie, a także na etapie realizacji świadczenia czy też weryfikacji zasadności przyznania takich świadczeń). Wymienione w art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zakazy dotyczące upublicznienia danych podane są przykładowo, a wyliczenie, w niewyczerpującym katalogu, informacji korzystających z klauzuli poufności, nazwisk osób korzystających z pomocy, rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia, jednoznacznie wskazują, że właśnie te dane zasługują - zdaniem ustawodawcy - na objęcie szczególną ochroną. Osoby korzystające z pomocy społecznej mają bowiem prawo oczekiwać, że fakt korzystania przez nie z pomocy społecznej nie będzie ujawniony innym osobom, z uwagi na konieczność poszanowania ich prawa do prywatności, przewidzianą w art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dobrem osobistym podlegającym szczególnej ochronie w pomocy społecznej jest m.in. godność osoby ludzkiej, gdyż jednym z nadrzędnych celów pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Już sam fakt, że wobec danej osoby została wydana przez organ pomocy społecznej decyzja (bez względu na jej treść), sugeruje, że dana osoba znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, której - z różnych względów, np.: materialnych, rodzinnych czy zdrowotnych - nie była w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, że musiała zwrócić się o udzielnie pomocy ze strony Państwa. Upublicznienie zatem nawet wyłącznie faktu ubiegania się o taką pomoc, w określonych warunkach, może uzasadniać zarzut naruszenia dobra osobistego danej osoby. Przepisy ustawy o pomocy społecznej zabraniają upowszechniania informacji dotyczących osób korzystających z pomocy i wysokości przyznanych im świadczeń. To do osoby uprawnionej winna należeć decyzja, czy chce ujawnić ten fakt i komu. W realiach tej konkretnej sprawy udostępnienie skarżącemu informacji w postaci treści orzeczenia zapadłego w przedmiocie pomocy społecznej naruszałoby ochronę tajemnicy przewidzianą w art. 100 ust. 1 i byłoby jednoznaczne z poinformowaniem wnioskodawcy o prywatnej, osobistej sytuacji konkretnej, możliwej do identyfikacji osoby. Zdaniem Kolegium, śmierć osoby korzystającej z tego typu świadczeń, nie daje organowi pomocowemu uprawnienia do udzielania informacji o ich zakresie. Chociaż RODO nie obejmuje danych osób zmarłych, ich przetwarzanie powinno odbywać się z poszanowaniem zasad etyki i prywatności. Z tych względów dostęp do informacji publicznej we wskazanym przez skarżącego zakresie musiał zostać ograniczony ze względu na ustawową ochronę informacji dotyczących osób korzystających z pomocy społecznej, stosownie do art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Dodać należy, że załączona przez skarżącego do odwołania kserokopia pełnomocnictwa z 19 stycznia 2025 r. nie może wywołać żądanego przez skarżącego skutku w postaci udostępnienia decyzji administracyjnej, albowiem wygasło ono wraz ze śmiercią W.L. Zgodnie z art. 101 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.) umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. W.L. zmarł [...] marca 2025 r. i z tym dniem wygasło udzielone przez niego A.L. pełnomocnictwo.
Kolegium stwierdziło na koniec, że w niniejszym postępowaniu badało legalność zaskarżonej decyzji i dlatego nie odniosło się do zarzutów odwołania dotyczących postępowania w sprawie skierowania W.L. do DPS w Sieradzu. W sprawie wykonywania obowiązków służbowych przez Dyrektora MOPS skarżącemu przysługuje natomiast skarga do Rady Miasta w Sieradzu.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył A.L., wnosząc m.in. o kontrolę sądową zaskarżonej decyzji, stwierdzenie jej nieważności, stwierdzenie naruszenia prawa decyzji wydanych przez SKO w Sieradzu, MOPS w Sieradzu, wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. decyzji, jednocześnie wskazując sposób załatwienia spraw lub ich rozstrzygnięcia, a także zobowiązanie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu do przesłania skarżącemu kserokopii dokumentów, o które wnioskował pismem z 26 lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie od organu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na jego rzecz wszelkich kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że decyzja MOPS Nr 33/DPS/P/24 z 28 października 2024 r. o skierowaniu W.L. do Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu przy [...] jest niezgodna z prawem i to jest prawdziwym powodem niewydawania dokumentów przez Dyrektora MOPS. Dlatego właśnie w tym celu skarżacy wystąpił o dokumenty na podstawie przepisów o dostępie do informacji publicznej. Istotą sporu jest to czy Dyrektor MOPS w Sieradzu działał w granicach prawa i zgodnie z prawem czy też nie, wydając decyzję Nr 33/DPS/P/24 z 28 października 2024 r. Zatem jeżeli nielegalność wydania decyzji przez Dyrektora MOPS zostanie stwierdzona i dojdzie do wyeliminowania jej z obrotu prawnego to w konsekwencji doprowadzi to do nieważności pozostałych decyzji, postanowień, postępowań administracyjnych, które były jej następstwem.
Zdaniem skarżącego Dyrektor MOPS w Sieradzu łamiąc prawo wykorzystuje to, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym skierowania jego ojca do DPS twierdzi, że skarżący nie jest stroną w związku z tym nie chce wydać dokumentów z postępowania administracyjnego oraz decyzji ani w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy też w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego. Nie mając dokumentów w sprawie o skierowaniu do DPS skarżący nie ma dowodów popełnienia przestępstwa przez Dyrektora MOPS.
Odnosząc się natomiast do opisanej anonimizacji danych ojca skarżący podkreślił, że w tej konkretnej sprawie wszystkie dane są mu znane, natomiast po śmierci ojca tj. 28 marca 2025 r. nie podlegają one ochronie. Próba powoływania się na zapis o osobach korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia (str. 5 uzasadnienia SKO), o której również skarżący nie może być poinformowany jest nie trafny z prostego powodu, bo to ten sam Dyrektor MOPS te dane chce ukryć jednocześnie przysyła umowę [...] o ponoszenie odpłatności za pobyt ojca w DPS w Sieradzu, w której twierdzi, że ponosi je zastępczo, gdzie przysługuje mu prawo dochodzenia od zobowiązanego zwrotu poniesionych na ten cel wydatków w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym.
W dalszej części skargi skarżący przedstawił motywy żądania udostępnienia mu informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy niewątpliwie postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.) – w skrócie: "u.d.i.p." – stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie w zakresie odmowy udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, tj. decyzji o skierowaniu do DPS W.L. (ojca wnioskodawcy).
Jak już zaznaczono powyżej podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym wyjaśnić należy, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie (art. 1 ustawy).
Nie ulega wątpliwości, że sprawa niniejsza mieści się w zakresie podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi bowiem, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W świetle powyższego nie ma wątpliwości, że Prezydent Miasta Sieradza jest podmiotem obowiązanym na gruncie powołanej ustawy.
Zgodzić się również należy, że żądana w jego wniosku z 26 lutego 2025 r. informacja w zakresie udostępnienia mu decyzji o skierowaniu do DPS W.L. nosi cechy informacji publicznej, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze u.d.i.p. Informacja, której udostępnienia skarżący zażądał odwołuje się bowiem wprost do treści decyzji administracyjnej w przedmiocie skierowania do DPS jego ojca.
W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że informacja, której udostępnienia domaga się skarżący stanowi informację publiczną, której udostępnienie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej.
Stosownie bowiem do art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu m.in. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (ust. 2).
W ocenie organów administracji wnioskowany sposób udostępnienia informacji publicznej umożliwiłby identyfikację z imienia i nazwiska osoby, której dotyczy, a anonimizacja danych nie zapewniłaby ochrony, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Osoba, której dotyczy przedmiotowa decyzja administracyjna, nie pełniła funkcji publicznych, nie zrezygnowała także z przysługującego jej prawa do ochrony prywatności. Nadto możliwość udostępnienia informacji publicznej wyklucza art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Podniesiono, że organy pomocy społecznej nie posiadają żadnych uprawnień do przekazywania formacji o osobach korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. Ograniczenie udostępnienia, stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i.p., obejmuje takie informacje dotyczące osoby korzystającej z pomocy społecznej, jak np.: jej dane osobowe, treść i podstawa prawna rozstrzygnięcia, wszelkie informacje zawarte w uzasadnieniu decyzji dotyczące m.in.: dochodów, wydatków, kryterium dochodowego, składu rodziny, sytuacji życiowej czy przebiegu postępowania wyjaśniającego, przyczyn, dla których zostało wszczęte dane postępowanie i wydano dane rozstrzygnięcie. W realiach tej konkretnej sprawy udostępnienie skarżącemu informacji w postaci treści orzeczenia zapadłego w przed miocie pomocy społecznej naruszałoby ochronę tajemnicy przewidzianą w art. 100 ust. 1 i byłoby jednoznaczne z poinformowaniem wnioskodawcy o prywatnej, osobistej sytuacji konkretnej, możliwej do identyfikacji osoby. Zdaniem Kolegium, śmierć osoby korzystającej z tego typu świadczeń, nie daje organowi pomocowemu uprawnienia do udzielania informacji o ich zakresie. Chociaż RODO nie obejmuje danych osób zmarłych, ich przetwarzanie powinno od bywać się z poszanowaniem zasad etyki i prywatności. Z tych względów dostęp do informacji publicznej we wskazanym przez skarżącego zakresie musiał zostać ograniczony ze względu na ustawową ochronę informacji dotyczących osób korzystających z pomocy społecznej, stosownie do art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Z powyższym stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. W ocenie Sądu zarówno ograniczenie prawa do informacji publicznej, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ust. 2 u.d.i.p., jak i wynikający z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zakaz udostępniania informacji dotyczących osób korzystających z pomocy i wysokości przyznanych im świadczeń nie dotyczy osób zmarłych. Samo udostępnienie informacji publicznej zawierającej dane o osobie zmarłej nie naruszy bowiem jego dóbr osobistych ani żadnych innych dóbr zmarłego, jako byłego beneficjenta pomocy społecznej. Nie zostanie również naruszone prawo do prywatności, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej, o której mowa nie wiąże się również z przetwarzaniem danych osobowych zmarłego. Ewentualne roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych przysługiwałyby osobom najbliższym zmarłego, jednak tylko pod warunkiem, że na skutek udostępnienia informacji o zmarłym również ich dobra osobiste zostałyby naruszone.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie może mieć jednak miejsca, bowiem o udostępnienie informacji publicznej obejmującej treść decyzji o skierowaniu W.L. wystąpił jego własny syn, któremu znane były wszelkie prywatne informacje o zmarłym ojcu.
Ponadto, jak słusznie podkreśliło Kolegium, osoba zmarła nie podlega już ochronie danych osobowych zgodnie z przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochro[?]nie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm.). Zatem również i ze względu na RODO, odmowa udostępnienia informacji publicznej w postaci decyzji o skierowaniu ojca skarżącego do DPS byłaby bezpodstawna.
Zgodzić się natomiast należy z organem II instancji, że w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych akta postępowania administracyjnego jako całość (zbiór materiałów) nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w ramach ustawy dostępie do informacji publicznej. Udostępnieniu podlegają wyłącznie poszczególne dokumenty znajdujące się w aktach zakończonego postępowania w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Zatem to na wnioskodawcy leży obowiązek doprecyzowania żądania odnoszącego się do konkretnych dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego.
Skoro skarżący zażądał udostępnienia mu całej dokumentacji (akt sprawy) związanej z wydaniem decyzji, o skierowaniu jego ojca do DPS, to organ I instancji nie miał podstaw prawnych do odmowy udostępnienia skarżącemu tych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz zamiast tego winien poinformować skarżącego w drodze czynności materialno-technicznej, że tego typu zbiór informacji nie podlega udostępnieniu w rozumieniu ww. ustawy. Słusznie zatem Kolegium uchyliło ten punkt decyzji organu I instancji i umorzyło w tym zakresie postępowanie.
Reasumując, zdaniem Sądu, organy administracji bezzasadnie odmówiły skarżącemu udostępnienia żądanej przez niego informacji publicznej w zakresie obejmującym udostępnienie decyzji o skierowaniu jego ojca do DPS i w związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 wyroku.
Natomiast w pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzekł w pkt 2 wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na ww. koszty składa się kwota 200 zł, uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu sądowego od skargi.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku i udostępni skarżącemu informację publiczną w postaci decyzji o skierowaniu jego ojca do DPS.