II SA/Łd 5/22

II SA/Łd 5/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 2068/22 - Wyrok NSA z 2022-10-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par. 1, art. 136, art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 64a, art. 64e, art. 106 par. 3, art. 151a par. 2, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 12 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2022 roku sprawy ze sprzeciwu B.B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie oddala sprzeciw. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z póź. zm), zwanej dalej k.p.a., uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza B. przez Zastępcę Burmistrza z dnia [...] r. – umarzającą postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie – działce o nr ewid. 191/8, obręb [...], gm. B. – oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium, powołując art. 234 ust.1. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 310) zauważyło, że sprawa jest po raz kolejny rozpatrywana przez SKO w S. Poprzednia decyzja Burmistrza Miasta i Gminy B. została przez Kolegium uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po rozpatrzeniu sprzeciwu na ww. decyzję , prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 724/20 WSA w Łodzi oddalił sprzeciw. Kolegium przywołało, że w swoim wyroku WSA w Łodzi wskazał, ze konieczne jest przeprowadzenie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego na okoliczność podwyższenia terenu działki nr 191/8, wpływu zarzucanego podwyższenia gruntu oraz wykonania stawu na zmianę stosunków wodnych na spornych działkach oraz sprawności funkcjonowania melioracji, w tym samowolnie wykonanego drenowania na działce nr 191/9 i nr 220 oraz ich aktualnego zagospodarowania, tj. wpływu sadu na stosunki wodne i drenowanie terenu, a ostatecznie na okoliczność przyczyn zalewania spornych działek wodami opadowymi. Kolegium dokonując oceny decyzji organu pierwszej instancji ustaliło, że w sprawie w dalszym ciągu nasuwają się wątpliwości mogące mieć wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia. Wskazało przy tym na rozbieżności występujące w zgromadzonych w sprawie dokumentach i opiniach orz brak ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie legalizacji zbiornika retencyjnego na działce 191/8 w postępowaniu prowadzonym przez PGW Wody Polskie. W świetle zebranego materiału nadal nie rozstrzygnięto jednoznacznie kwestii podwyższenia terenu, prawidłowego funkcjonowania melioracji, wpływu stawu, uszkodzenia sieci drenarskiej oraz aktualnego zagospodarowania spornych działek na stosunki wodne. Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien uwzględnić wnioski zawarte w decyzji, przeprowadzić dodatkowe postępowanie uzupełniające, rozważyć przeprowadzenie rozprawy z udziałem biegłych i stron postępowania, ewentualnie powołać kolejnego biegłego. Kolegium wyjaśniło, że brak było możliwości zastosowania art. 136 k.p.a., ponieważ przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione i wykraczałoby poza zakres postępowania uzupełniającego.
Sprzeciw od tej decyzji wniósł B.B. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi pomimo że brak było przesłanek do zastosowania ww. przepisu albowiem decyzja wydana przez organ pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami skutkującymi jej uchyleniem.
Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." skarżący w sprzeciwie wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów sporządzonych na potrzeby postępowania przed Sądem Okręgowym w Ł. pod sygn. [...] w sprawie z powództwa J. i U.P. przeciwko B. B. o zapłatę odszkodowania za zalewanie działek nr 191/9 i 220 z obrębu [...]:
- opinii biegłego ds. hydrologii dr hab. R. T. z 28 sierpnia 2020 r.,
- odpowiedzi biegłego ds. hydrologii dr hab. R. T. z dnia 12 lutego 2021 r.
- odpowiedzi biegłego ds. hydrologii dr hab. R.T. 22 maja 2021 r.,
- opinii biegłego ds. rolnictwa i ogrodnictwa mgr inż. S. S. z dnia 7 czerwca 2021 r.
- opinii biegłego ds. rolnictwa i ogrodnictwa mgr inż. S.S. uzupełniającej z dnia 26 sierpnia 2021 r.
Wnoszący sprzeciw wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu, który wydał orzeczenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podał, że ocenie organu prowadzącego sprawę winny podlegać tylko 3 okoliczności:
- czy właściciel działki 191/8 zmienił kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód,
- czy zmiana powyższa dotyczy wód opadowych lub roztopowych,
- czy wskutek ww. zmiany wystąpiła szkoda dla gruntów sąsiednich: 191/9 i 220.
Bez znaczenia zdaniem skarżącego pozostają okoliczności aktualnego zagospodarowania działek 191/9 i 220, wykonania stawu na działce 19/8, sprawności funkcjonowania melioracji w obszarze spornych działek, w tym samowolnie wykonanego drenowania na działce nr 191/9 i 220. Powołując się na treść zgromadzonych w sprawie opinii skarżący wywodził, że postępowanie jakie toczyło się po wydaniu poprzedniej decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2020 r. nie doprowadziło do ustalenia by właściciel działki 191/8 zmienił kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych.
W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w138 § 2 k.p.a. ( art. 64e p.p.s.a.).
Z cytowanego przepisu wynika, że podstawowym obowiązkiem sądu rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest ustalenie, czy w postępowaniu administracyjnym zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 753, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.". Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., II OSK 2219/15 http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Rola sądu kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się więc do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak wynika z ww. przepisu, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15), albo w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego, gdy jest możliwa zgoda stron na usunięcie nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. Z mocy art. 136 § 4 k.p.a. - przepisów § 2 i 3 nie stosuje się tylko wtedy, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione.
W rozpatrywanej sprawie kluczową kwestią (art. 64e p.p.s.a.) było zatem zbadanie przez Sąd poprawności zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rozstrzygnięcie przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. jest określane, jako decyzja kasacyjna, która jest rozstrzygnięciem procesowym. Nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego.
Należy więc wyjaśnić, że w niniejszej sprawie organ II instancji orzekał w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego sposobu postępowania (art. 153 p.p.s.a.), dokonanymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 października 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 724/20. Stosownie do treści przywołanego powyżej przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie m.in. organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl art. 171 ustawy wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie istotne jest, że prawomocnym wyrokiem z 28 października 2020 r., II SA/Łd 724/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił sprzeciw U. P. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], którą Kolegium uchyliło w całości decyzję Burmistrza B. z dnia [...] czerwca 2020 r. – nakazującą B.B., właścicielowi działki o nr 191/8, obręb [...], gmina B. wykonanie na swój koszt urządzeń zapobiegających szkodom, na sztucznie podwyższonej części działki nr 191/8. Sąd ocenił przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe i uznał je za niewystarczające dla sformułowania ostatecznych ocen. W konsekwencji, zalecił organowi przeprowadzenie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego na okoliczność podwyższenia terenu działki nr 191/8, wpływu zarzucanego podwyższenia gruntu oraz wykonania stawu na zmianę stosunków wodnych na spornych działkach oraz sprawności funkcjonowania melioracji w obszarze spornych działek, w tym samowolnie wykonanego drenowania na działce nr 191/9 i nr 220 oraz ich aktualnego zagospodarowania, tj. wpływu sadu na stosunki wodne i drenowanie terenu, a ostatecznie na okoliczność przyczyn zalewania spornych działek wodami opadowymi. Sąd zwrócił uwagę, że okoliczność podwyższenia terenu działki nr 191/8 nie została w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniona, a zakres przeprowadzonego na tę okoliczność postępowania dowodowego i wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji wykazuje znaczny deficyt. Sąd wskazał także na niewyjaśnienie wątpliwości co do funkcjonowania melioracji oraz jej wpływu na zatapianie spornych nieruchomości, rzeczywistych przyczyn zalewania, wpływu zbiornika wodnego na działce 191/8 na sytuację na działkach nr 191/9 i 220.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. zarówno organy, jak i sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, są związane oceną prawną dokonaną wcześniej przez sąd w tej sprawie. Znaczy to, że nie mogą one formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania mu się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09). Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji. Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
Zaznaczyć należy, że ocena prawna może odnosić się tak do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły, immanentny związek. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. może w związku z tym polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające, bądź niewykonaniu wytycznych co do dalszego postępowania (zob. wyrok NSA z 21 października 2021 r., II GSK 1261/21).
Omawiany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., II FSK 353/16).
Biorąc pod uwagę wiążący charakter ww. wyroku z dnia 28 października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zasadnie przywołało wskazania odnośnie konieczności przeprowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Wobec treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 października 2020 r., II SA/Łd 724/20 nie może ostać się podnoszony w sprzeciwie zarzut, że bez znaczenia pozostają okoliczności aktualnego zagospodarowania działek 191/9 i 220, wykonania stawu na działce 19/8, sprawności funkcjonowania melioracji w obszarze spornych działek, w tym samowolnie wykonanego drenowania na działce nr 191/9 i 220.
Podkreślenia również wymaga, że w wyroku z 28 października 2020 r. Sąd wprost stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w ogóle nie dawał podstaw do rozpoznania sprawy i wypowiadania się co do naruszenia stosunków wodnych oraz rzeczywistych przyczyn zalewania działek.
Jak słusznie zauważyło Kolegium w zaskarżonej sprzeciwem decyzji, w niniejszej sprawie nadal nie została w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniona okoliczność podniesienia terenu na działce 191/8 oraz związku przyczynowego ewentualnego podwyższenia z zalewaniem działek 191/9 i 220, zgromadzone w sprawie opinie zawierają rozbieżności i nie prowadzą do jednoznacznych wniosków. Biegły S. J. w piśmie z 26 listopada 2020 r. wskazuje, że występowanie gruntów nasypowych (antropogenicznych) stwierdzono zarówno w opinii geotechnicznej opracowanej przez W. M. jak również T. S. a wnioski wskazanych opinii potwierdzają fakt sztucznego podniesienia terenu działki nr 192/8 o grubości nasypu od 30 cm do 80 cm. Prokurator Rejonowy w R. podnosi w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, że oględziny wykonane w toku postępowania karnego [...] wykazały podniesienie gruntu na działce 191/8. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. dokonując oceny postępowania wyjaśniającego i dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji ustaliło, że organ nadal nie ustalił w sposób bezsporny czy do podwyższenia gruntu doszło czy też nie. Nadal istnieją rozbieżne opinie w tym zakresie. Burmistrz B. w decyzji z [...] września 2021 r. stwierdza kategorycznie, że nie doszło do podwyższenia nieruchomości 191/8, w tym na obszarze bezpośrednio przylegającym do nieruchomości wnioskodawców, jednakże w świetle zgromadzonych dowodów tak jednoznaczna konkluzja jest przedwczesna.
Kolegium dokonało także oceny zastosowania się przez organ pierwszej instancji do wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 28 października 2020 r. odnośnie sprawności funkcjonowania melioracji oraz skutków samowolnie wykonanego drenowania. Zasadnie ustaliło, że kwestia prawidłowości funkcjonowania melioracji nie została nadal jednoznacznie wyjaśniona. Słusznie wskazuje Kolegium na treść odwołania Prokuratora Rejonowego w R. od decyzji Burmistrza B., według którego, co do drożności melioracji oględziny dokonane w toku postępowania karnego potwierdziły jedynie fakt jej istnienia, nie zaś to, że jest drożna. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. w piśmie z dnia 15 kwietnia 2021 r. nie stwierdza natomiast, że melioracja funkcjonuje prawidłowo lecz, że podlega bieżącej konserwacji polegającej na udrożnieniu rur ceramicznych według oświadczenia właściciela działki nr 191/8. PINB w R. podkreślił przy tym, że nie prowadzi postępowania w zakresie funkcjonowania urządzeń melioracyjnych na działce 191/8 oraz nie jest właściwym kompetentnym organem do rozpatrywania spraw związanych z naruszeniem stosunków wodnych. W opinii dot. warunków gruntowo-wodnych w obrębie terenu upraw jabłoni na działce o nr ewid. 191/8 w miejscowości [...], gmina B. w związku z wykonaniem zbiornika wodnego (stawu), autorstwa Z.K., sporządzonej na zlecenie B. B., właściciela działki 191/8, stwierdza się likwidację fragmentów sieci drenarskiej oraz przerwanie drenażu na działce 191/8 przy jednoczesnych wnioskach, że nie zakłóca to odpływu z terenów meliorowanych powyżej jego przerwania. W dokumencie zatytułowanym "Uszczegółowienie zapisów do opinii z sierpnia 2019 r. wykonanej przez [...], biegły Z.K. stwierdza, że brak jest możliwości jakiegokolwiek oddziaływania wody retencjonowanej w zbiorniku na uprawy prowadzone na działce nr 191/9. Jednocześnie ten sam biegły decyzję co do odbudowy uszkodzonego systemu drenarskiego pozostawia właściwemu organowi ds. gospodarki wodnej tj. Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie, Zarząd Zlewni w Ł. Biegły S.J. wskazał natomiast, że sieć drenarska na działce 191/8 uległa zniszczeniu w wyniku budowy zbiornika retencyjnego a sam zbiornik nie został zalegalizowany przez PGW Wody Polskie. Biegły wyraża opinię, że po wypełnieniu zbiornika i podtopieniu wylotów drenarskich wytwarza się podciśnienie, które powoduje wypełnienie sieci drenarskiej wodami gruntowymi oraz wodami ze zbiornika (cofka), co z kolei powoduje podniesienie poziomu wód gruntowych i tworzenie zastoisk wodnych. Kolegium zważyło uwagi i konkluzje wyrażane w opiniach zebranych przez organ pierwszej instancji, dostrzegając, że tak zgromadzony materiał dowodowy nie daje jednoznacznych odpowiedzi w zakresie oznaczonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 724/20.
W sprzeciwie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skarżący poprzez swojego pełnomocnika złożył wniosek o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów sporządzonych na potrzeby postępowania przed Sądem Okręgowym w Ł. pod sygn. [...] w sprawie z powództwa J. i U.P. przeciwko B. B. o zapłatę odszkodowania za zalewanie działek nr 191/9 i 220 z obrębu [...]: opinii biegłego ds. hydrologii dr hab. R.T. z 28 sierpnia 2020 r., odpowiedzi ww. biegłego z dnia 12 lutego 2021 r. oraz 22 maja 2021 r., opinii biegłego ds. rolnictwa i ogrodnictwa mgr inż. S. S. z dnia 7 czerwca 2021 r. oraz opinii uzupełniającej z dnia 26 sierpnia 2021 r.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości istotnych dla rozstrzygnięcia Sądu.
Zawarty w art. 106 § 3 p.p.s.a. zwrot "dowody uzupełniające" wskazuje, że chodzi w nim o dowody z dokumentów, które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega więc na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego.
Odnośnie wniosku dowodowego w niniejszej sprawie Sąd wskazuje, że analiza treści dokumentów złożonych przez wnoszącego sprzeciw wskazuje, iż nie wyjaśniają one jednoznacznie kwestii podwyższenia działki 191/8 oraz jego wpływu na działki sąsiednie. Biegły ds. hydrologii dr hab. R.T., w opinii z dnia 28 sierpnia 2020 r. na stronie 13 wskazuje, że doszło do zmiany ukształtowania części działki 191/8 i miało to bezpośredni wpływ na zmianę stosunków wodnych na części działki 220 o maksymalnej powierzchni około 2360 m2, natomiast podwyższenie działki 191/8 nie wpłynęło na zmianę w stanie wód na obszarze działki 191/9. Także w pozostałym zakresie opinie i odpowiedzi obu biegłych, złożone przez skarżącego jako dowody uzupełniające, w ocenie Sądu nie wskazują, aby Samorządowe Kolegium odwoławcze w S. dopuściło się naruszeń przepisów postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów nadal konieczne jest przeprowadzenie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego celem jednoznacznego ustalenia czy doszło do podwyższenia terenu działki 191/8, jeżeli tak – to jaki wpływ miało podwyższenie gruntu na zmianę stosunków wodnych na działkach nr 191/9 i nr 220, sprawności funkcjonowania melioracji w obszarze spornych działek, w tym samowolnie wykonanego drenowania na działce nr 191/9 i nr 220, wpływu aktualnego zagospodarowania tych działek oraz wykonania stawu na działce 191/8 na zalewanie spornych gruntów, rzeczywistych przyczyn zalewania gruntów. Ze względu na szeroki zakres niezbędnego postępowania wyjaśniającego, jego przeprowadzenie przez organ odwoławczy byłoby nadmiernie utrudnione, wobec czego brak było możliwości zastosowania art. 136 § 2 i 3 k.p.a.
Zasadnie także wskazało Kolegium na brak podstaw do umorzenia postępowania przez organ pierwszej instancji. Burmistrza B. jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Taka forma rozstrzygnięcia powinna być traktowana jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na wystąpienie trwałej przeszkody uniemożliwiającej wydanie decyzji co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt IV SA 1634/96, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 689/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony winna być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw.
dc