II SA/Łd 488/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad ubezwłasnowolnionym krewnym, uznając, że nie spełnia ona ustawowych kryteriów pokrewieństwa lub obowiązku alimentacyjnego.
Skarżący R. K. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad P. M., ubezwłasnowolnionym całkowicie krewnym. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący nie jest osobą spokrewnioną w linii prostej ani nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec P. M., co jest warunkiem ustawowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając konieczność literalnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Sprawa dotyczyła skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący, będący opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego P. M., zrezygnował z pracy, aby sprawować nad nim opiekę. P. M. posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, ponieważ R. K. nie był osobą spokrewnioną z P. M. w linii prostej ani nie ciążył na nim obowiązek alimentacyjny, co stanowiło podstawę do odmowy zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów proceduralnych oraz błędną, niezgodną z prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa materialnego, argumentując, że świadczenie powinno przysługiwać również rodzinie zastępczej niespokrewnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podkreślił, że przepisy te wymagają literalnej wykładni i nie pozwalają na rozszerzające stosowanie, nawet w oparciu o wartości konstytucyjne. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA i TK, wskazując, że przywołane przez skarżącego wyroki nie miały zastosowania w tej konkretnej sytuacji. Sąd uznał również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego za chybione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym rodzinie zastępczej spokrewnionej lub osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego wymagają literalnej wykładni i nie przewidują przyznania tego świadczenia opiekunowi prawnemu, który nie spełnia ustawowych kryteriów pokrewieństwa lub obowiązku alimentacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje określonym w ustawie osobom (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu, rodzinie zastępczej spokrewnionej, innym osobom z obowiązkiem alimentacyjnym), które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub niepełnosprawności ze wskazaniami.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej (z wyjątkiem spokrewnionej) lub placówce zapewniającej całodobową opiekę przez więcej niż 5 dni w tygodniu.
u.w.s.p.z. art. 41 § 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Definicja rodziny zastępczej spokrewnionej jako małżonków lub osób będących wstępnymi lub rodzeństwem dziecka.
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy materialnej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Elementy decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi.
ustawa covidowa art. 15 zzs4 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w sprawach sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które wymagają literalnej wykładni. Skarżący nie spełnia ustawowych kryteriów do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (brak pokrewieństwa w linii prostej, brak obowiązku alimentacyjnego).
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżący składał wniosek jako opiekun prawny. Błędne niezastosowanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., która powinna przyznać świadczenie rodzinie zastępczej niespokrewnionej. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 8, 77, 80, 107 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
organy, pozostając w zgodzie z zasadą legalizmu, nie dokonują oceny przepisu pod kątem jego zgodności z aksjologią konstytucyjną możliwość prokonstytucyjnej wykładni prawa (...) wymaga jednak szczególnych warunków i szczególnego uzasadnienia nakazującej dokonywania literalnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazując, wbrew twierdzeniom skarżącego, że tego przepisu nie można interpretować rozszerzająco, z powołaniem na wartości konstytucyjne.
Skład orzekający
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący
Ewa Cisowska-Sakrajda
sędzia
Tomasz Porczyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności w kontekście opiekunów prawnych i rodzin zastępczych niespokrewnionych, a także dopuszczalności prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na ścisłej wykładni przepisów, co może ograniczać jego zastosowanie w przypadkach wymagających bardziej elastycznego podejścia. Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej skarżącego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia pielęgnacyjnego i jego dostępności dla opiekunów prawnych, co może być interesujące dla osób w podobnej sytuacji oraz prawników zajmujących się prawem socjalnym.
“Czy opiekun prawny zawsze może liczyć na świadczenie pielęgnacyjne? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 488/21 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2021-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Ewa Cisowska-Sakrajda Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/ Tomasz Porczyński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2020 poz 256 art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2020 poz 821 art. 41 ust. 2 Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc Uzasadnienie Decyzją dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 596 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 17 w związku z art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U.z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej: u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad P. M. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że wnioskiem złożonym dnia 3 lutego 2021 r. R. K. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad P. M., jednocześnie potwierdzając zapoznanie się ze stosownymi pouczeniami. Do wniosku skarżący załączył szereg dokumentów z których wynika, że pracował do 31 stycznia 2021 r., obecnie nie pracuje i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, nie pobiera żadnych świadczeń. Jest opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego P. M. urodzonego [...] lipca 1997 r., który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i orzeczenie o trwałej niezdolności do pracy datowane od dzieciństwa. Matka P. M. została ostatecznie pozbawiona władzy rodzicielskiej nad podopiecznym skarżącego postanowieniem sądu opiekuńczego z [...] grudnia 2014 r. a jego ojciec – A. M., zmarł w 2006 r. Skarżący wyjaśnił, że jest bratem ciotecznym ojca P. M. – A. M. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił R. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad P. M. w okresie od 1 lutego 2021 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, iż wnioskodawca bezspornie pełni funkcję rodziny zastępczej dla P. M. oraz jest jego opiekunem prawnym a także nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i jest osobą zdolną do sprawowania opieki. Jednakże nie jest jednocześnie osobą spokrewnioną z podopiecznym w linii prostej a zatem nie są spełnione kryteria, warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. Tym samym organ uznał, że R. K. jest opiekunem prawnym osoby niepełnosprawnej, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny oraz pełni dla niej funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej, co w myśl przepisów u.ś.r., skutkuje uznaniem, że wnioskodawcy nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad P. M. W odwołaniu od powyższej decyzji, R. K. wskazał, że rozstrzygnięcie jest dla niego niezrozumiałe i krzywdzące, gdyż przy konieczności sprawowania stałej opieki nad podopiecznym nie ma znaczenia fakt spokrewnienia a P. M. jest już osobą dorosłą, którą nie sposób już przysposobić. Zaskarżoną niniejszą skargą, decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu unormowane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki uprawniające do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego są szczegółowe i nie pozostawiają tej kwestii uznaniu organów administracji publicznej. Kolegium podkreśliło, że aby mogła być wydana decyzja pozytywna, tj. aby można było przyznać wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne, muszą być spełnione wszystkie przesłanki pozytywne oraz nie mogą wystąpić przesłanki negatywne. W świetle przedłożonych akt sprawy przyjęto, że w niniejszej sprawie zostały wyjaśnione określone przez ustawodawcę przesłanki - zarówno pozytywne jak i negatywne: przede wszystkim, z wnioskiem wystąpiła strona będąca opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego całkowicie P. M. urodzonego [...] lipca 1997 r., a więc osoba na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 wskazywanej ustawy. Podniesiono m.in., że w treści przepisu ustawodawca wskazał, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje "innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", wobec czego strona postępowania nie należy do kręgu osób określonych w tym przepisie, gdyż zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, "obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo", którymi w myśl art. 61 § 1 tej ustawy, są osoby, "z których jedna pochodzi od drugiej". Dlatego uznano, że skoro pierwsza z przesłanek nie została spełniona, to mimo spełnienia pozostałych z nich i braku przesłanek negatywnych, Kolegium zobligowane było utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż R. K. składał wniosek o przyznanie świadczenia jako opiekun prawny ubezwłasnowolnionego całkowicie P. M., - art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. przez błędne niezastosowanie prokonstytucyjnej wykładni tych przepisów, która wskazuje, iż prawo do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego powinno przysługiwać również rodzinie zastępczej niespokrewnionej. - art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności, - art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo, co stoi w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, - art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do ustalenia, iż R. K. nie przysługuje prawo do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy Kolegium nie powinno było utrzymać w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł., - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając, pełnomocnik skarżącego podnosił, że w realiach przedmiotowej sprawy należało zastosować prokonstytucyjną wykładnię przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., która prowadzi do stwierdzenia, iż prawo do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego powinno przysługiwać również rodzinie zastępczej niespokrewnionej. Skarżący wykazał zrozumienie, że organy, pozostając w zgodzie z zasadą legalizmu, nie dokonują oceny przepisu pod kątem jego zgodności z aksjologią konstytucyjną, ale zgodnie ze współczesnymi regułami wykładni, interpretator może oprzeć się na wykładni pozajęzykowej w sytuacji, gdy rezultaty wykładni językowej są jasne, ale nie dają się pogodzić z wartościami lub celami, jakiemu służy dany akt prawny lub wartościami (zasadami) uniwersalnymi (możliwość przełamania brzemienia językowego przepisu). Zdaniem skarżącego taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy wyników wykładni językowej nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym i sprzeczność z wartościami konstytucyjnymi a w praktyce operatywnej wykładni prawa. Możliwość prokonstytucyjnej wykładni prawa, zdaniem skarżącego, przypisywana jest w szczególności sądom w oparciu o art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, wymaga to jednak szczególnych warunków i szczególnego uzasadnienia. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przytoczył orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego m.in. w sprawach P 23/05 oraz P 41/07. Taka argumentacja przemawia, według skarżącego, za uznaniem, że świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać także rodzinie zastępczej niespokrewnionej, której członkowie nie uzyskują wynagrodzenia za sprawowanie funkcji rodziny zastępczej, gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano już stanowisko, że pozycja rodziny zastępczej spokrewnionej jak i niespokrewnionej w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 u.ś.r. powinna być taka sama. Zdaniem skarżącego w licznych wyrokach sądów administracyjnych wskazano, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. wyłączający z grona osób mogących otrzymać na jego podstawie świadczenie pielęgnacyjne rodzinę zastępczą niespokrewnioną a dający takowe uprawnienie wyłącznie rodzinie zastępczej spokrewnionej, narusza konstytucyjną zasadę równości zawartą w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nadto wywiedziono, że Konstytucja wprowadza zasadę, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że stanowi ona inaczej (art. 8 ust. 2 Konstytucji) co, w ocenie skarżącego, oznacza, że sądy są uprawnione do niestosowania ustaw i przepisów ustaw z nią sprzecznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19(...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 26 lipca 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że żadna ze stron postępowania, pomimo wezwania nie potwierdziła możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2021 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 26 lipca 2021 r.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji nie naruszyły prawa i zawierają prawidłowe rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi R. K. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad P. M. Materialnoprawną podstawę wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – dalej: u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt. 1 - 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu (pkt. 1); opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt. 2); osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt. 3); innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt. 4) jeżeli (te ww. osoby) nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b. u.ś.r.) Natomiast za rodzinę zastępczą spokrewnioną w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz. U. 2020 r. poz. 821) uważa się małżonków lub osoby, o których mowa w ust. 1, będące wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. W dziale III ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz.1359) – dalej: k.r.o., uregulowany został natomiast obowiązek alimentacyjny, rozumiany jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o.), przy czym zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że skarżący R. K. jest bratem ciotecznym zmarłego ojca P. M., a więc nie jest jego krewnym w linii prostej. Wobec powyższego, Sąd uznał, że organy trafnie stwierdziły, iż skarżący nie należy do podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżący nie jest bowiem rodziną zastępczą spokrewnioną ani osobą obowiązaną do alimentacji względem podopiecznego, ale opiekunem prawnym nie wymienionym w przepisach warunkujących przyznanie spornego prawa. Nie sposób więc w konsekwencji stwierdzić, że skarżący należy do grona osób, którym przysługuje zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 7 marca 2019 r.; I OSK 4353/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu odwołać się również należy do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r.,I OPS 5/13, nakazującej dokonywania literalnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazując, wbrew twierdzeniom skarżącego, że tego przepisu nie można interpretować rozszerzająco, z powołaniem na wartości konstytucyjne. W tym stanie rzeczy nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wywieść, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyznać świadczenie pielęgnacyjne również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Dodatkowo wskazać należy, że powoływany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. wydany w sprawie P 41/07, stwierdzał niekonstytucyjność art. 17 u.ś.r. wyłącznie w zakresie, w jakim wyłączał on możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez rodziny zastępcze spokrewnione, co wyraźnie podkreślono w uzasadnieniu wyroku. A więc nie mógł on mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Podobnie rzecz się ma do wyroku Trybunału wydanego w sprawie P 23/05 który, pomijając utratę na aktualności, dotyczył sytuacji równego traktowania podmiotów zobowiązanych do alimentacji względem podopiecznego, jaka to przecież sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Odnosząc się natomiast do zarzutów wniesionej skargi, Sąd stwierdza, iż pozostają one bez wpływu na wynik wydanego orzeczenia. W ocenie Sądu zarzuty, co do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej, to jest art. 6, 7 i 8 k.p.a. a także art. 77, 80 i 107 k.p.a., abstrahując od okoliczności, iż skarżący w ogóle ich nie uzasadnił skupiając sie na zarzutach dotyczących błędnej interpretacji przepisów u.ś.r., należało uznać za chybione. Przepis art. 6 k.p.a. statuuje bowiem zasadę praworządności w wąskim i właściwym znaczeniu tego słowa jako przestrzeganie prawa przez organy administracji publicznej, jakie to rozumienie tej zasady najbardziej odpowiada konstytucyjnemu ujęciu zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy administracji działają na podstawie i w granicach prawa, której złamania Sąd rozpoznający skargę nie stwierdził. Natomiast wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej należy rozumieć jako wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących, a nie wyprowadzanych w drodze domniemań. Z zasady praworządności wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, w której w celu realizacji konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. W sytuacji, gdy sam skarżący właściwie bezpośrednio przyznaje, że organ sztywno trzymał się obowiązujących przepisów a jemu zależy na innej interpretacji przepisu, mając na względzie jedynie sytuację skarżącego, nie sposób stwierdzić także naruszenia przez organy wskazywanej zasady zaufania do władzy publicznej i zasady równości wobec prawa. Zdaniem Sądu naruszeń organów nie sposób dopatrzyć się także w zakresie zarzutów dotyczących prowadzenia przez nie postępowania dowodowego, tym bardziej że sam skarżący nie powołuje się na uchybienia w tym zakresie a przeciwnie - wskazuje co prawidło ustaliły organy, w tym w szczególności organ I instancji w zakresie sytuacji faktycznej i prawnej wnioskodawcy spornego świadczenia. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został zgromadzony i oceniony zgodnie z wymogami określonymi w art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Podobna sytuacja zachodzi także w przypadku zarzutu uchybień formalnych dotyczących treści decyzji administracyjnej. Decyzje te zawierają bowiem wszelkie elementy określone w art. 107 § 1 k.p.a. Natomiast odnośnie zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r., którego to skarżący upatruje w niewłaściwym jego zastosowaniu i przyjęciu, iż R. K. składał wniosek o przyznanie świadczenia jako opiekun prawny ubezwłasnowolnionego całkowicie P. M., należało wskazać iż zarówno organ I jak i II instancji dostrzegały, że R. K. pozostaje także odwoławczy w swych rozważaniach skupił się głównie na kwestii roli skarżącego jako opiekuna prawnego, to jednak, przytaczane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przepisy świadczą o dostrzeżeniu także innej funkcji R. K. - co jednak pozostawało bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Reasumując Sąd stwierdza, że procedujące w sprawie organy obu instancji wykazały, iż dokonana zgodnie z wymogami przepisów ocena sytuacji skarżącego pozwalała na stwierdzenie, że nie przysługuje mu prawo do żądanego świadczenia. Zasadność swojego stanowiska przedstawiły one w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć, które odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. m.m.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI