II SA/Łd 483/02

II SA/Łd 483/02 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-03-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Teresa Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant referent stażysta Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. na rozprawie przy udziale --- sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
3 II SA/Łd 483/02
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] Starosta Powiatu [...], ponownie rozpoznając sprawę, odmówił E. K. przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 lipca 1999 r .
Po rozpoznaniu odwołania E. K. od tej decyzji, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji .
Jako podstawę prawną swojej decyzji organ wskazał art. 6 c ust. 2 pkt 2 , art.23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r Nr 6, poz. 56 ze zm. ) oraz art.138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ odwoławczy ustalił, że na mocy decyzji Kierownika PUP w P. z dnia [...] E. K. uzyskała status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji tj. od 12 lipca 1999r oraz kolejną decyzją nr [...] odmówiono jej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 lipca 1999 r. z uwagi na niespełnienie przez nią warunków z art. 23 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, uzasadniających przyznanie prawa do zasiłku. Jak ustalono bowiem E. K. od dnia 1 lipca 1996 r do 12 czerwca 1999r przebywała na urlopie wychowawczym, nie będąc już pracownikiem i dlatego nie zaliczono jej tego urlopu do okresu 365 dniu wymaganych w art..23 ustawy.
Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji.
Na tę ostatnią decyzję E. K. skierowała skargę do NSA, który w dniu 31 sierpnia 2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z dnia [...], “wskazując w uzasadnieniu wyroku na brak jednoznacznego stanowiska ZUS dotyczącego uprawnień E. K. do urlopu wychowawczego oraz brak dokumentów stwierdzających wzruszenie lub podważenie tego urlopu."
Wojewoda [...] uchylił następnie w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, że należy jednoznacznie ustalić, czy okres niewykonywania przez stronę pracy z tytułu opieki nad dzieckiem, przypadający po ustaniu zatrudnienia od 1.07.1996 r do 12.06.1999 r jest okresem urlopu wychowawczego udzielonego na podstawie obowiązujących przepisów prawa pracy.
W tym celu organ I instancji miał wystąpić do ZUS o zajęcie jednoznacznego stanowiska w sprawie i wydanie prawidłowego zaświadczenia oraz ustalić, gdzie znajdują się akta osobowe b. Pracowników PH A sp. z o.o. w S., a następnie na ich podstawie wyjaśnić kiedy E. K. złożyła podanie o udzielenie urlopu wychowawczego i uzyskała zgodę pracodawcy. Miało to wyjaśnić czy w sprawie ma zastosowanie § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.05.1996r. w sprawie urlopów wychowawczych ( Dz. U. z 1996 Nr 60 poz. 277), regulujący zasady korzystania z urlopu wychowawczego przez osoby, którym ten urlop został udzielony na postawie obowiązującego do dnia 1.06.1996r rozporządzenia RM z dnia 17.07.1981 w sprawie urlopów wychowawczych.
Organ odwoławczy ustalił, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Starosta [...] wydał [...] decyzję odmawiającą przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wskazując m.in., że z zaświadczenia ZUS wynika, iż wypłata zasiłku wychowawczego była bezprawna, gdyż E. K. nie przysługiwał urlop wychowawczy od dnia 1 lipca 1996r.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art.23 ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu w razie jednoczesnego spełnienia następujących przesłanek:
- jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniego zatrudnienia, skierowania do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy oraz jeżeli okresy jego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności i inne okresy enumeratywnie wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 tego artykułu , w okresie18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy wynosiły łącznie co najmniej 365 dni.
- Zgodnie z w/w przepisami do okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku /do 365 dni/ zalicza się również okres urlopu wychowawczego, udzielonego na podstawie odrębnych przepisów.
Wojewoda [...] stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, E. K. była zatrudniona w P.H. A sp. z o.o. w S. Stosunek pracy został rozwiązany przez syndyka w trybie ustawowym w związku z ogłoszoną upadłością spółki. W okresie od 8 lutego 1996 r do 12 czerwca 1996 r E. K. przebywała na urlopie macierzyńskim. Następnie na jej wniosek ( brak daty złożenia), syndyk wyraził zgodę na udzielenie urlopu wychowawczego na okres od 13.06.1996 r do 12. 06. 1999 r.
Rejestrując się w dniu 12 lipca 1999 r w PUP w P. jako osoba bezrobotna, E. K. nie nabyła prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ w myśl obowiązujących przepisów, będąc zwolniona z przyczyn zakładu pracy z dniem 30.06.1996 r nie mogła kontynuować urlopu wychowawczego po ustaniu zatrudnienia.
Zgodnie bowiem z treścią § 3 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych – obowiązującego od dnia 2 czerwca 1996 r. – pracownicy, która złożyła wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego po wypowiedzeniu umowy o pracę, pracodawca udziela tego urlopu na czas nie dłuższy niż do dnia rozwiązania tej umowy wskutek upływu okresu wypowiedzenia.
A więc w przypadku E. K. syndyk mógł udzielić jej urlopu wychowawczego tylko i wyłącznie na okres od 13.06.1996 do 30 .06.1996 r.
Natomiast przepis przejściowy - § 22 ust. 2 wskazanego rozporządzenia stanowi, że zasady udzielania urlopu wychowawczego oraz prawa i obowiązki z tym związane, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych, stosuje się do pracowników :
- korzystających z urlopu wychowawczego w dniu wejścia w życie rozporządzenia – do upływu okresu , na jaki został im udzielony ten urlop,
- z którymi umowa o pracę została rozwiązana ... z przyczyn dotyczących pracodawcy w czasie urlopu wychowawczego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia – do upływu okresu, na jaki został im udzielony ten urlop,
- którym okres przerwy w zatrudnieniu, odpowiadającej urlopowi wychowawczemu, do którego byliby uprawnieni, gdyby umowa o pracę nie została rozwiązana z przyczyn dotyczących pracodawcy, rozpoczął się przed dniem wejścia w życie rozporządzenia – w tym przypadku nie niż do dnia 31 grudnia 1999 r.
W ocenie organu odwoławczego, E. K. nie spełnia żadnego z wymienionych wyżej warunków , aby nabyć prawo do urlopu wychowawczego na cały przysługujący ustawowo okres tj. na 3 lata.
Prawo do urlopu wychowawczego przysługiwało jej od 13.06.1996 r do 30.06.1996 r ( dzień rozwiązania umowy o pracę), w oparciu o nowe przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych, które weszło w życie 2.06.1996 r.
Urlop wychowawczy udzielony na okres od 1 lipca 1996 r. do 12 czerwca 1999 r. został udzielony przez syndyka bezprawnie i jest nieważny z mocy prawa.
Organ wskazał też na decyzję ZUS Oddział w S. z dnia [...], którą stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] oraz odstąpiono od żądania zwrotu bezprawnie pobranego zasiłku wychowawczego oraz na informację, że zaświadczenie ZUS-u z dnia [...] zostało anulowane, a więc jest nieważne.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...], jako niezgodnej z prawem i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W jej ocenie decyzja narusza art. 23 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i przepisy rozporządzenia z 17.07.1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych. Wskazywała, że od 1999 r dowodzi, że rozwiązano z nią stosunek pracy z dniem 30.06.1996 r z powodu upadłości spółki , a syndyk udzielił jej urlopu wychowawczego także po likwidacji zakładu pracy tj. od dnia 13.06.1996 r do 12.06.1999 r.
Wskazuje , że nie powinna ponosić skutków niekompetencji ZUS w S. i Syndyka, który bezprawnie udzielił urlopu.
Podnosi, że skoro organ I i II instancji nie podważyły jej wyjaśnień, a ponadto dostarczyła ona oryginał wniosku do Syndyka o udzielenie jej urlopu od 13.06.1996r , na którym widnieje jego zgoda, organ II instancji powinien decydować o prawie do zasiłku na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z 1981 r.
Anulowanie przez ZUS zaświadczenia z 1999 r o przebywaniu skarżącej na urlopie nie ma znaczenia w sprawie skoro nie została ona o tym poinformowana , nie wie w jakiej formie tego dokonano i czy mogła temu przeciwdziałać.
Skarżąca powołała się także na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 31 sierpnia 2001r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie.
W ocenie organu skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 23 ust. 1pkt 1 i 2a oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie 01.07.1996 do 12.06.1999 r skarżąca korzystała z urlopu wychowawczego. Wydane przez ZUS w dniu [...] zaświadczenie nr [...] zostało anulowane ( pismo z dnia 10.12.2001 r.), zaś decyzja z dnia [...] dotycząca przyznania prawa do zasiłku wychowawczego uznana została za nieważną. Doręczony przez skarżącą wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego nie zawiera daty jego złożenia, ani też daty wyrażenia zgody przez pracodawcę.
Zdaniem Wojewody [...], argument, że wniosek taki zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.07.1981 r w sprawie urlopów wychowawczych winien być zgłoszony w terminie 14 dni przed rozpoczęciem urlopu nie jest dowodem, że termin ten został zachowany, zwłaszcza, że nie było żadnych przeszkód, aby pracodawca uwzględnił wniosek złożony w terminie późniejszym. Ponadto skarżąca nie zgłosiła dowodów na okoliczność daty złożenia podania o urlop wychowawczy i wyrażenia zgody przez pracodawcę np. zeznań świadków.
Na rozprawie skarżąca popierała skargę i oświadczyła, że nie wnosi o zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań wskazać jednak należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).
W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r. dla obszaru województwa [...], jest więc właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../.
Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 § 1 wymienionej ustawy ( p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie zarówno przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 23 ust. 1 i ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 ze zm. ).
Przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku uchylającym decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu w Ł. Filia w P. utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania E. K. prawa do zasiłku dla bezrobotnego stwierdził jednoznacznie, że zarzut braku spełnienia przez skarżącą przesłanek wynikających z art. 23 ustawy był nieuzasadniony.
Sąd nie podzielił poglądu organów administracji, że przebywanie przez skarżącą na urlopie wychowawczym po likwidacji jej zakładu pracy nie było już dalej możliwie.
Wskazał, że pracodawca udzielił skarżącej urlopu wychowawczego na podstawie obowiązującego wówczas art. 196 kodeksu pracy, zgodnie z którym – na wniosek pracownicy pracodawca był obowiązany udzielić jej urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.
Sąd wyjaśnił, że wejście w życie w dniu 2 czerwca 1996 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych ( Dz. U. Nr 60, poz.277), które nie przewidywało możliwości wykorzystania przez pracownicę dalszej części urlopu wychowawczego po ustaniu stosunku pracy w sytuacji gdy stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy , nie zmieniło sytuacji skarżącej.
Skarżącej bowiem został już udzielony urlop wychowawczy na trzy lata i to zarówno w czasie trwania stosunku pracy jak i po jego ustaniu.
Skarżąca otrzymała świadectwo pracy z odpowiednim wpisem dotyczącym korzystania z tego urlopu, a ZUS także nie kwestionował jej uprawnień do przebywania na urlopie wychowawczym.
NSA uznał, że w tej sytuacji nie można stawiać zarzutu skarżącej, iż wprowadziła w błąd organy korzystając z urlopu wychowawczego, gdyż nie przedstawiła żadnego nieprawdziwego dokumentu ani oświadczenia i przez cały czas trwania urlopu nikt nie kwestionował prawa skarżącej do jego uzyskania i kontynuowania po ustaniu stosunku pracy.
Skoro fakt przebywania przez skarżącą na urlopie wychowawczym do dnia 12.06.1999 r nie został wzruszony lub anulowany ,ani przez pracodawcę, który tego urlopu udzielił ani przez żaden z organów lub sąd , to organ administracji nie może sam dokonywać oceny bezprawności korzystania z tego urlopu przez skarżącą, po jego wykorzystaniu. Nie można obciążać skarżącej konsekwencjami nieznajomości obowiązujących przepisów przez byłego pracodawcę i ZUS.
Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku było jednoznaczne , a zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 poz.368 ze zm.),obowiązującej do dnia 1 stycznia 2004 r., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu była wiążąca dla tego Sądu oraz dla organu, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] niewątpliwie naruszała ten przepis.
Wskazać także należy, że zgodnie z obowiązującym obecnie art. 99 wskazanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../( Dz. U. Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228 poz. 2261 z 2003 r ) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r , z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Okoliczność, że po wydaniu wyroku przez NSA , ZUS poinformował Powiatowy Urząd Pracy o anulowaniu zaświadczenia wydanego skarżącej [...] nie zmienia faktu, że pracodawca udzielił skarżącej urlopu wychowawczego do 12 września 1999 r. , oraz że skarżąca urlop ten w dobrej wierze wykorzystała. Świadectwo pracy wystawione przez pracodawcę nie uległo żadnej zmianie. Złożony przez samą skarżącą wniosek o udzielenie przedmiotowego urlopu, nie dawał podstaw do innych ustaleń. Nadal organ nie dysponował dokumentami, z których wynikałoby, iż urlop wychowawczy, na którym skarżąca przebywała przez 3 lata został w jakikolwiek sposób wzruszony lub podważony.
Również decyzja ZUS z dnia [...] rozstrzygała jedynie kwestie związane z pobieranym przez skarżącą zasiłkiem wychowawczym w okresie od lipca 1996 do 28 lutego 1997 r.
Dla organu administracji nadal wiążąca jest więc ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 31 sierpnia 2001r (sygn. II SA/Łd 1613/99 ), że do 365 dni o których mowa w art. 23 ust. 1pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu należało zaliczyć skarżącej okres urlopu wychowawczego , na którym przebywała do 12 września 1999 r.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.
Ponieważ zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, gdyż utrzymuje w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku dla bezrobotnego, orzekanie na podstawie art. 152 p.s.a. o tym, czy i w jakim zakresie może być ona wykonana, było w ocenie Sądu bezprzedmiotowe. Dlatego Sąd odstąpił od orzekania w tym zakresie.