II SA/Łd 587/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-10-22
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneświadczenie wspierająceniepełnosprawnośćopieka nad osobą dorosłązmiana przepisówprawa nabyteZUSorzeczenie o niepełnosprawności

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby dorosłej, uznając, że nowe przepisy nie mogą pozbawić prawa nabytego na starych zasadach, jeśli wydano nowe orzeczenie o niepełnosprawności.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem, który legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odmówiły, powołując się na nowe przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym, które zawęziły krąg uprawnionych do opiekunów osób poniżej 18 roku życia. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że osoba, która nabyła prawo do świadczenia na starych zasadach, zachowuje je, nawet jeśli osoba niepełnosprawna uzyska nowe orzeczenie o niepełnosprawności, pod warunkiem złożenia wniosku w określonych terminach. Sąd podkreślił, że orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane przez ZUS jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego B. K. z tytułu opieki nad mężem A. K. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na zmiany w przepisach wprowadzonych ustawą o świadczeniu wspierającym, które od 1 stycznia 2024 r. ograniczyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do opiekunów osób, które nie ukończyły 18 roku życia. Skarżąca argumentowała, że jej mąż posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, a także orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone decyzje. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami przejściowymi (art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym), osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., zachowują do niego prawo, nawet jeśli osoba niepełnosprawna uzyska nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, pod warunkiem złożenia wniosku o nowe orzeczenie i o świadczenie w określonych terminach. Sąd zwrócił uwagę, że orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane przez ZUS jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także że nowe orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez inną instytucję niż poprzednie nie powinno pozbawiać prawa do świadczenia, co byłoby sprzeczne z zasadą ochrony praw nabytych i równości wobec prawa. Sąd wskazał, że organy pominęły kluczową okoliczność posiadania przez męża skarżącej orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba sprawująca opiekę nad dorosłym niepełnosprawnym mężem, który uzyskał nowe orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r., jeśli złożyła wniosek o nowe orzeczenie i o świadczenie w terminach przewidzianych przepisami przejściowymi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane przez ZUS jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, nowe orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez inną instytucję niż poprzednie nie powinno pozbawiać prawa do świadczenia, co byłoby sprzeczne z zasadą ochrony praw nabytych i równości wobec prawa. Przepisy przejściowe mają na celu zapewnienie ciągłości świadczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.w. art. 61 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

u.ś.w. art. 63 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.w. art. 63 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane przez ZUS jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nowe orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez inną instytucję niż poprzednie nie powinno pozbawiać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach. Przepisy przejściowe mają na celu ochronę praw nabytych i zapewnienie ciągłości świadczeń.

Odrzucone argumenty

Organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy przejściowe, ograniczając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do opiekunów osób poniżej 18 roku życia.

Godne uwagi sformułowania

orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ochrona praw nabytych zasada równości wobec prawa ciągłość prawa do tego świadczenia

Skład orzekający

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Michał Zbrojewski

przewodniczący

Piotr Mikołajczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych po zmianie przepisów, równoznaczność orzeczeń ZUS i zespołów orzekających o niepełnosprawności, ochrona praw nabytych."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed 1 stycznia 2024 r. i złożono wniosek o nowe orzeczenie oraz świadczenie w terminach określonych w przepisach przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praw nabytych i interpretacji przepisów przejściowych po istotnej zmianie prawa socjalnego, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.

Nowe przepisy nie odbiorą świadczenia pielęgnacyjnego! Sąd chroni prawa nabyte opiekunów dorosłych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 587/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Piotr Mikołajczyk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 119 pkt 2, art. 120, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
Art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2023 poz 1429
Art. 61 ust. 1, art. 63
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Dnia 22 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2024 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 29 maja 2024 r. znak: KO.4111.127.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Kutno z dnia 28 marca 2024 r., znak: MOPS.RA.5102.001925.2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach na rzecz skarżącej B. K. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, decyzją z 29 maja 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z 28 marca 2024 r., którą odmówiono B. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji, po rozpatrzeniu wniosku B. K. z 2 lutego 2024 r. o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem A. K., odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej wskazał m.in., że orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 12 lutego 2024 r. ustalono, że A. K. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30 września 2025 r. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczyni mieszka z mężem, nie jest aktywna zawodowo. Małżeństwo posiada troje dzieci: syn A. K. zamieszkuje i pracuje w [...], nie świadczy pomocy usługowej. Drugi syn A. K. mieszka w K., pracuje zawodowo, nie świadczy pomocy usługowej. Córka D. P. mieszka w K., nie świadczy pomocy usługowej. Dzieci nie posiadają orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mąż wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Opiekę nad nim wnioskodawczyni sprawuje od 22 czerwca 2022 r., w zakresie przedstawionym w uzasadnieniu decyzji. W ocenie organu nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 – u.ś.r.), co skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, utrzymując w mocy ww. decyzję, wyjaśniło że 2 lutego 2024 r. B. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 12 lutego 2024 r., z treści którego wynika, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30 września 2025 r. A. K. legitymuje się również orzeczeniem P. w K. z 14 grudnia 2022 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności wydanym na stałe. Kolegium, powołując się na treść art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm. – u.ś.w.) wskazało, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym od 1 stycznia 2024 r. przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Tym samym wyraźnie zawężono krąg uprawnionych. Wcześniej wiek osoby wymagającej opieki nie warunkował uprawnienia do świadczenia. Zatem w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony został po dniu 31 grudnia 2023 r. prawo do tego świadczenia należy ustalić na podstawie nowych przepisów, które obowiązują od 1 stycznia 2024 r. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni domaga się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, zatem jak wskazał organ z uwagi na wiek osoby wymagającej wsparcia, świadczenie nie może być przyznane.
Kolegium zaznaczyło przy tym, że decyzją SKO w Skierniewicach z 1 grudnia 2022 r. przyznano B. K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, na okres od 1 sierpnia 2022 r. do 31 stycznia 2024r., a świadczenie to zostało przyznane na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 21 lipca 2022 r., z którego wynika, że A. K. został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji do 31 stycznia 2024 r. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie, nie ma zastosowania art. 63 ust. 3 u.ś.w., skoro dotychczasowe świadczenie zostało przyznane na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS i w kontynuacji poprzedniego orzeczenia Lekarz Orzecznik ZUS w dniu 12 lutego 2024 r. wydał A. K. nowe orzeczenie, z treści którego wynika, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30 września 2025 r. Zdaniem organu przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w. dotyczy jedynie orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydawanego w trybie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i nie ma zastosowania w odniesieniu do orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydawanego przez Zakłady Ubezpieczeń Społecznych, a więc do orzeczenia jakim legitymuje się mąż wnioskodawczyni. Nadto organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie do wniosku załączono orzeczenie P. w K. z 14 grudnia 2022 r., zaliczające męża wnioskodawczyni do znacznego stopnia niepełnosprawności, jednakże nie zostało ono wydane w kontynuacji uprzednio posiadanego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanego przez inną instytucję, a ponadto zostało złożone do organu wraz z wnioskiem o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego po 1 stycznia 2024 r. W konsekwencji, zdaniem Kolegium brak jest podstaw do przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze B. K. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., w zw. z art. 63 u.ś.w., poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, w sytuacji gdy spełnia przesłanki do nabycia prawa do świadczenia, w sytuacji gdy wobec osoby nad którą sprawowana jest opieka zostało wydane nowe orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a skarżąca w przewidzianym terminie złożyła wniosek o ponowne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Wyjaśnić ponadto należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji odmownej stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu, obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., w zw. z art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei zgodnie z art. 61 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym prawodawca doprecyzował brzmienie art. 63 ust. 1 tej ustawy stanowiąc, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Nadto, w myśl art. 63 ust. 3 u.ś.r. osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie w istocie nie jest kwestionowany przez Kolegium fakt spełnienia przez skarżącą przesłanek z przepisu art. 63. ust. 1 u.ś.w. i takie stanowisko sąd podziela.
Jednakże zdaniem Kolegium przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w. nie ma zastosowania do orzeczeń o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydawanego przez Zakłady Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia, skoro mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS wydanym w kontynuacji orzeczenia stanowiącego podstawę dotychczas pobieranego świadczenia.
Z tym stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. I OPS 2/22 stwierdził, że stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy, (...) legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu.
Przypomnieć należy, że ustawodawca, w art. 3 pkt 21 u.ś.r. zrównał orzeczenia zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności z orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS wskazując, że osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności to m.in. osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (pkt a), a także osoba legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (pkt e).
Powyżej wskazane orzeczenia stanowiły i, wobec brak zmian legislacyjnych w tym zakresie, stanowią podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ponadto ustawodawca zarówno w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. jak i art. 63 ust. 3 u.ś.w. posługuje się tożsamym pojęciem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, przez które należy rozumieć wszystkie orzeczenia potwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności wymienione w art. 3 pkt 21 u.ś.r., w tym orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jakim legitymuje się mąż skarżącej.
W konsekwencji, zdaniem sądu skoro skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., i w związku z upływem terminu ważności orzeczenia o niezdolności męża do samodzielnej egzystencji, stanowiącego podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do 31 stycznia 2024 r., wniosła o wydanie nowego orzeczenia i złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminach przewidzianych art. 63 ust. 3 u.ś.w., to należy uznać, że w sprawie spełnione przesłanki wynikające z art. 63 ust. 3 u.s.w., w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca zachowała tym samym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nabytego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad mężem. Wobec tego już tylko z tego względu sąd stwierdza, że organy naruszyły art. 17 ust. 1 u.ś.r., w zw. z art. 63 u.ś.w., odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, nie sposób także pominąć kluczowej okoliczności, że mąż skarżącej, w momencie składania wniosku z 1 lutego 2024 r., legitymował się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 14 grudnia 2022 r., zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, a jednocześnie skarżąca dochowała terminu 3 miesięcy na złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającego z art. 63 ust. 3 u.ś.w.
Przypomnieć należy, że z uzasadnienia do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji wynika, iż osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego. Skoro intencją ustawodawcy było zapewnienie świadczeniobiorcom ciągłości i dostępu do świadczeń pieniężnych, to w ocenie sądu brak jest przeszkód żeby kolejne orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność zostało wydane przez inną instytucję niż wcześniejsze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby sprzeczne z zasadą ochrony praw nabytych, ale również doprowadziłoby do naruszenia wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa. Prowadziłoby to do sytuacji, w której część osób zostałaby pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach wyłącznie z tego powodu, że legitymuje się orzeczeniem wydanym w innym trybie niż poprzednio wydane, podczas gdy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostałoby zachowane tylko w stosunku do osób, które legitymują się orzeczeniami wydanymi dwukrotnie przez tę samą instytucję. Powyższe należy odnieść także do osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. i jednocześnie w momencie składania ponownego wniosku, przy zachowaniu terminu o którym mowa w art. 63 ust. 3 u.ś.w., legitymowały się kolejnym orzeczeniem o niepełnosprawności, wydanym przez inną instytucje niż pierwotne orzeczenie, na podstawie którego przyznane zostało świadczenie na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w. wskazuje na konieczność złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności, przewidując jednocześnie 3 miesięczny termin na złożenie wniosku o nowe orzeczenie.
Zdaniem sądu w sytuacji gdy mąż skarżącej, przed datą utraty mocy obowiązującej poprzedniego orzeczenia, 14 grudnia 2022 r. uzyskał od innej instytucji orzeczenie o niepełnosprawności na stałe, czyli w szerszym zakresie niż dotychczasowe, przyjąć należało, że skarżąca w dacie złożenia wniosku z 1 lutego 2024 r., spełniała wszystkie przesłanki wynikające z art. 63 ust. 3 u.ś.w., w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na stałe na "starych zasadach". Podkreślić jednocześnie trzeba, że ustawodawca, wprowadzając przepisy intertemporalne, dążył do zapewnienia osobom pobierającym świadczenie pielęgnacyjne ciągłości prawa do tego świadczenia. Tym samym, w ocenie sądu brak jest przeszkód, żeby wniosek o wydanie nowego orzeczenia mógł zostać złożony również przed upływem terminu wskazanego w art. 63 ust. 3 u.ś.w. W konsekwencji uznać należy, iż orzeczenie wydane w okresie, w którym obowiązywała decyzja ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być traktowane jako nowe orzeczenie, o którym mowa w art. 63 ust. 3 u.ś.w., i powinno stanowić podstawę do zachowania prawa do świadczenia przyznanego na "starych zasadach". Podobne stanowisko wyraził tutejszy sąd w wyroku z 12 września 2024 r., II SA/Łd 511/24, wskazując, że celem przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w. nie było wykluczenie z kręgu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne "na starych zasadach" osób które jeszcze przed terminem upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiły o nowe orzeczenie, a skład rozpoznający niniejszą sprawę je podziela.
Reasumując, zdaniem sądu, organy weryfikując przesłankę warunkującą ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powinny ograniczyć się do ustalenia, czy w trybie właściwych przepisów, i na jaki okres wydane zostało orzeczenie, potwierdzające niepełnosprawność osoby wymagającej wsparcia oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie takie orzeczenia zostało wydane 14 grudnia 2022 r. na stałe i jak wynika z akt sprawy nie utraciło ważności w momencie składania wniosku z 1 lutego 2024 r., Tymczasem organy rozpoznając wniosek skarżącej zupełnie pominęły tę okoliczność.
W tych warunkach – w ocenie sądu – doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 63 ust. 3 u.ś.w., w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 3 u.ś.w. i sprawę rozpatrzą przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., z uwzględnieniem treści orzeczeniem P. w K. z 14 grudnia 2022 r. o zaliczeniu męża skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustalone w stawce minimalnej oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa.
abo[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI