II SA/Łd 456/24

II SA/Łd 456/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 212/25 - Wyrok NSA z 2025-12-02
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 710
art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Sentencja
Dnia 6 września 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2024 roku sprawy ze skargi A.P. i R.Z. na czynność Wójta Gminy B. w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku mieszkalnego do Gminnej Ewidencji Zabytków oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Łd 456/24
Uzasadnienie
A.P. i R. Z. wniosły za pośrednictwem Wójta Gminy B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę (pismo opatrzone datą 8 maja 2024 roku) złożoną w trybie art. 53 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] na czynność Wójta Gminy B. polegającą na włączeniu karty adresowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości K. przy ul. [...], gm, B. (dz. nr ew. [...]) do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B.
Skarżące, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciły:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 710 ze zm.) [dalej: ustawa o ochronie zabytków) przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przedmiotowy budynek mieszkalny zlokalizowany w miejscowości K. przy ul. [...], gm. B. (działka nr ewid. [...]), spełnia opisane we wskazanych powyżej przepisach wymogi, aby zostać zakwalifikowanym jako zabytek i wpisanym do Gminnej Ewidencji Zabytków, podczas gdy powyższy obiekt nie stanowi obecnie zabytku nieruchomego w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i nie wystąpiły okoliczności uzasadniające pozostawienie jego karty adresowej w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B.;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe prowadzenie postępowania wyjaśniającego i ustalenie przez organ, że przedmiotowy obiekt stanowi zabytek w rozumieniu art 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków; podczas gdy prawidłowo prowadzone postępowanie dowodowe winno prowadzić do konkluzji, że obiekt nie stanowi zabytku i nie podlega ochronie konserwatorskiej.
W związku z powyższym wniosły o rozpoznanie sprawy na rozprawie, stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności organu, zaś w przypadku uznania przez Sąd, że skarżące "uchybiły terminowi wskazanemu w treści art 53 § 2 k.p.a.", o uznanie, że uchybienie przedmiotowemu terminowi nastąpiło bez winy skarżących i rozpoznanie skargi.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy B. wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi, z uwagi na upływ 30 dniowego terminu od dowiedzenia się o wydaniu aktu, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej.
Na podstawie akt sprawy Sąd stwierdził, że skarżące A.P. i R.Z. są współwłaścicielkami nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...] oraz usytuowanego na powyższej nieruchomości budynku mieszkalnego, wpisanego do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B.. Z akt wynika, że 29 grudnia 2006 roku w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. została umieszczona karta adresowa nieruchomości w postaci budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości K. przy ul. [...], gm. B. (działka nr ewid. [...]). Następnie Wójt Gminy B. zarządzeniem Nr [...] z 4 września 2020 roku pozostawił w w/w ewidencji przedmiotowy budynek mieszkalny.
Pismem z 24 stycznia 2022 roku A.P. zwróciła się do Wójta Gminy B. o wykreślenie w/w budynku mieszkalnego z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B.. W odpowiedzi skarżąca otrzymała informację o podstawie wpisu w/w budynku mieszkalnego do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. oraz o fakcie, że istotna podczas wpisywania lub wykreślania budynków z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. jest opinia Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Ponadto w aktach sprawy znajduje się umowa o dział spadku po Z.M. w formie aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] sporządzoną przez notariusza E.W., prowadzącą Kancelarię Notarialną w A. Z treści umowy o dział spadku wynika, że zostały poinformowane o faktycznym zagospodarowaniu działki gruntu [...], w tym że działka ta zabudowana jest jednokondygnacyjnym drewnianym budynkiem mieszkalnym znajdującym się w wykazie obiektów objętych Gminną Ewidencją Zab34ków Gminy B. ( § 2 umowy).
Następnie pismem z 12 października 2023 roku A.P. ponownie zwróciła się do Wójta Gminy B. o wykreślenie w/w budynku mieszkalnego z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B., jednakże ponownie wniosek spotkał się z odpowiedzią odmowną. Wójt Gminy B. ponownie powołał się na konieczność pozytywnego zaopiniowania wykreślenia w/w budynku z ewidencji przez Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i wskazał, że po uzyskaniu pozytywnego zaopiniowania, dany budynek mieszkalny zostanie wykreślony z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. Na powyższe wezwanie organ odpowiedział pismem z 27 października 2023 roku, doręczonym A. P. 4 listopada 2023 roku.
W dalszej kolejności 23 lutego 2024 roku do Wójta Gminy B. do organu wpłynęło ponaglenie A. P. oraz R. Z., którym organ został ponownie wezwany do wykreślenia przedmiotowej nieruchomości z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B..
Pismem z 19 marca 2024 roku, które zostało doręczone na adres pełnomocnika skarżących 8 kwietnia 2024 roku. Wójt Gminy B. po raz kolejny odmówił wykreślenia spornego budynku mieszkalnego z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Na podstawie natomiast art. 3 § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a., kontrola sądowa obejmuje akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd jest obowiązany zbadać zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 ustawy p.p.s.a. odrzuceniu podlega skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2) oraz niedopuszczalna (pkt 6)
Aby jednak dokonać takiej oceny niezbędne jest w pierwszej kolejności ustalenie co stanowi przedmiot skargi i dokonanie odpowiedniej kwalifikacji przedmiotu skargi z punktu widzenia cyt. art. 3 ustawy p.p.s.a., gdyż to w dalszej kolejności decyduje o tym, które przepisy dotyczące wymogów prawidłowego złożenia skargi (wyczerpanie trybu zaskarżenia i termin na wniesienie skargi) mają zastosowanie.
Powyższą uwagę poczyniono w kontekście tego, iż istnieją pewne rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych co do kwestii zaskarżalności gminnych ewidencji zabytków (GEZ). W tym zakresie Sądy za dopuszczalne uznają zaskarżanie zarówno aktu przyjęcia GEZ, jak i czynności włączenia określonych obiektów do GEZ, a nawet odmowy wyłączenia obiektu z GEZ. Oznacza to, że zaskarżone mogą być zarówno czynności organu administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. (postanowienie NSA z 20 maja 2020 r., II OSK 753/20, wyrok NSA z 6 listopada 2020 r., II OSK 3996/19; wyrok NSA z 8 maja 2018 r., II OSK 1926/17; wyrok NSA z 9 listopada 2016 r., II OSK 254/15; wyrok NSA z 26 października 2016 r., II OSK 96/15; wyrok NSA z 26 października 2016 r., II OSK 20/15; wyrok NSA z 26 października 2016 r., II OSK 21/15; wyrok NSA z 26 października 2016 r., II OSK 173/15), ale także akty organów jednostek samorządu terytorialnego polegające na przyjęciu GEZ, najczęściej przyjmujące postać zarządzeń, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a. (postanowienie NSA z 25 marca 2020 r., II OZ 244/20; postanowienie NSA z 14 września 2012 r., II OSK 1950/12; postanowienie NSA z 15 grudnia 2016 r., II OSK 2700/16).
Z treści skargi sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika skarżących wynika, iż zasadniczym celem strony skarżącej jest zakwestionowanie zgodności z prawem i w rezultacie stwierdzenie bezskuteczności czynności w postaci ujęcia w gminnej ewidencji zabytków drewnianego budynku stanowiącego współwłasność skarżących. Odczytując wprost treść skargi Sąd przyjął zatem, że jej przedmiotem jest czynność Wójta Gminy B. polegająca na włączeniu karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków. Zdaniem Sądu należy uznać, iż tak określona czynność miała miejsce 29 grudnia 2006 roku i to właśnie w jej wyniku, na jej podstawie budynek należący do skarżących ujęty został w GEZ.
Konsekwencją ustalenia, że przedmiotem skargi jest czynność Wójta Gminy B. z 29 grudnia 2006 roku, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., jest określenie dopuszczalności skargi z uwzględnieniem art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. i terminowości jej wniesienia na podstawie art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a., przy czym według brzmienia tych przepisów sprzed 1 czerwca 2017 r., co determinuje data czynności objętej skargą. W dacie podjęcia zaskarżonej czynności art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a. miał brzmienie: "W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa".
Oceniając zatem zachowanie terminu do wniesienia skargi należy zauważyć, iż faktyczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo zatytułowane ponaglenie) skarżące wystosowały do organu pismem z 20 lutego 2024 roku, które to doręczono organowi 23 lutego 2024 roku. Organ zareagował na powyższe pismem z 19 marca 2024 roku, które zostało doręczone na adres pełnomocnika skarżących 8 kwietnia 2024 roku. W tym miejscu należy dostrzec, że skarga jest opatrzona datą 8 maja 2024 roku, ale z datownika organu wynika 13 maja 2024 roku, natomiast brak jest koperty, w której skargę nadano. W tej sytuacji należało przyjąć, że skargę złożono z datą 8 maja 2024 roku.
Sąd dostrzega przy tym, iż już w dacie 12 października 2023 r. jedna ze skarżących – A.P. wniosła do organu (Wójta Gminy B.) pismo, które dotyczyło kwestii umieszczenia spornego budynku zlokalizowanego w miejscowości K. przy ul. [...], gm, B. (dz. nr ew. [...]) w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. W ocenie Sądu jednak powyższego pisma nie można było uznać za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu w szczególności treść tego pisma, użyte w nim sformułowania ("proszę o zajęcie stanowiska Gminy, że nie jest już zainteresowana dalszym uwzględnianiem w Gminnej Ewidencji Zabytków domu znajdującego się na tej działce") i konkluzja pisma "Dlatego proszę o jednoznaczne stanowisko, że Gmina chce wykreślenia domu znajdującego się na działce [...] z Gminnej Ewidencji Zabytków" nie dają podstaw do stwierdzenia, iż mamy do czynienia z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Sąd w tym przypadku przyjął korzystniejsze dla strony rozumienie tego nieprecyzyjnego w swojej treści pisma. Tym bardziej, iż w piśmie z 20 lutego 2024 r., które nie budzi wątpliwości co do jego charakteru, jako podmioty występujące z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa występują obie skarżące.
Z tych też względów, przyjmując powyższą skargę A. P. i R. Z. za złożoną w terminie ustawowym Sąd miał na względzie, że ponaglenie z 20 lutego 2024 roku wzywające do wykreślenia spornego budynku z GEZ było w istocie wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, bowiem zmierzało ewidentnie do nadrzędnego celu skarżącej, zbieżnego z żądaniem skargi, tj. pozbawieniem spornego budynku statusu zabytku wpisanego do GEZ.
Odnosząc się zatem formalnie do wniosku pełnomocnika Wójta Gminy B. co do odrzucenia skargi, Sąd nie uznał powyższego za uzasadniony z uwagi na poczynione już wyżej ustalenia, iż przedmiotem skargi jest czynność Wójta Gminy B. z 29 grudnia 2006 roku, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. W tej sytuacji – co należy raz jeszcze podkreślić - określenie dopuszczalności skargi następuje z uwzględnieniem art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. i terminowości jej wniesienia na podstawie art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a. według brzmienia tych przepisów sprzed 1 czerwca 2017 r., co determinuje data czynności objętej skargą. Przypomnieć raz jeszcze należy, iż w dacie podjęcia zaskarżonej czynności art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a. miał brzmienie: "W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa". Z tych też względów nie mógł znaleźć uznania Sądu zarzut uchybienia terminu do wniesienia skargi i w związku z tym jako całkowicie niezasadne Sąd uznał zarzuty uzasadniania skargi w tym względzie prowadzone przez pełnomocnika organu podnoszone w pierwszej części skargi.
W tych okolicznościach Sąd przeszedł do merytorycznego rozpoznania skargi A.P. i R.Z. na czynność Wójta Gminy B. z 29 grudnia 2006 roku polegającą na włączeniu karty adresowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości K. przy ul. [...], gm, B. (Dz. nr ew. [...]) Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B..
Przechodząc do oceny zarzutów skargi rozważania w tym względzie rozpocząć należy od wskazania przepisów, które miałyby zastosowanie w sprawie. Przypomnieć jednocześnie trzeba, że skarga dotyczy włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków.
Pełnomocnik skarżących zarzuca organowi naruszenie art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków. W tym zakresie odwołuje się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., P 12/18, w którym uznano niekonstytucyjność wskazanego powyżej art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków.
Zauważyć zatem należy po pierwsze, iż przepis art. 3 pkt 1 i 2 zawiera definicje pojęć – "zabytek" i "zabytek nieruchomy". Co do natomiast przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 to pojawił się on w ustawie o ochronnie zabytków 5 czerwca 2010 r. uzyskując następujące brzmienie:
"w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru,
2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków,
3) inne zabytki nieruchome wyznaczone prze wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków".
Cytowany natomiast przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wpisu do gminnej ewidencji zabytków dokonywanego na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków.
Należy wobec tego ustalić, jaka była faktyczna podstawa wpisu do gminnej ewidencji zabytków spornej nieruchomości pod adresem K., ul. [...], gm. B. (dz. nr ew. [...]).
Trzeba zatem wskazać, że lektura akt administracyjnych potwierdza, iż dokonanie wpisu spornego budynku do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło 29 grudnia 2006 r. W aktach znajduje się "Karta Gminnej Ewidencji Zabytków" zawierająca fotografię spornego budynku pod adresem [...], K., gmina B. wraz z dokładnym opisem i datą wykonania ewidencji (k. 1 akt administracyjnych). Powyższe nie było kwestionowane ani przez organ ani przez skarżące.
Zatem w dacie dokonywania zakwestionowanej czynności nie obowiązywał jeszcze przepis art. 22 ust. 5 pkt 3.
W dacie dokonywania wpisu do gminnej ewidencji zabytków treść art. 22 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami brzmiała bowiem: ust. 1 "Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajową ewidencję zabytków w formie zbioru kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków"; ust. 2 "Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa"; ust. 3 "Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku"; ust. 4 "Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, objętych wojewódzką ewidencją zabytków".
Istotna jest tu zatem treść przepisu art. 22 ust. 4, albowiem w obowiązującym ówcześnie stanie prawnym w praktyce to on stanowić mógł faktyczną podstawę wprowadzenia spornego budynku do gminnej ewidencji zabytków. W konsekwencji, zgodnie z treścią ust. 4 art. 22 ustawy o ochronie zabytków, Wójt Gminy B. stosownego wpisu do gminnej ewidencji zabytków dokonać mógł jedynie na bazie tego wskazanego przepisu. Co za tym idzie należałoby przyjąć, że sporny obiekt musiał uprzednio figurować w wojewódzkiej ewidencji zabytków, skoro zobowiązywał on Wójta do prowadzenia gminnej ewidencji zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, objętych wojewódzką ewidencją zabytków.
Powyższe ustalenie ma kluczowe, kolosalne znaczenie dla oceny argumentacji skarżącego. Po pierwsze, trzeba wskazać, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., P 12/18 dotyczył art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków. Zatem nie dotyczył niewątpliwie podstawy prawnej na jakiej oparte było zaskarżone działanie Wójta Gminy B..
Po drugie, jeśli przyjąć, że wpis nastąpił na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków, albowiem wcześniej zabytek był ujęty w ewidencji wojewódzkiej, to wywołuje to konkretne skutki, na które wskazuje judykatura. Czynność włączenia do gminnej ewidencji karty adresowej zabytku, uprzednio wpisanego do ewidencji wojewódzkiej, jest czynnością związaną, pochodną w stosunku do czynności włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków i niezależną od ocen wójta (burmistrza, prezydenta miasta), co do zabytkowego charakteru przedmiotu wpisu do ewidencji. Zatem w sytuacji, gdy wojewódzki konserwator zabytków włączy kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, to bezwzględnym obowiązkiem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest sporządzenie karty adresowej tego zabytku i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków (tak m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu z 20 maja 2022 r., IV SA/Wr 371/21 i w wyroku WSA w Białymstoku z 25 maja 2021 r., II SA/Bk 297/21).
Wójt nie ma kompetencji do badania prawidłowości przebiegu procedury włączenia karty ewidencyjnej zabytków do ewidencji wojewódzkiej i nie ma prawa uzależniać dokonania własnego wpisu od tego typu ocen. Dopóki zatem karta ewidencyjna zabytku figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, to musi mieć ona odpowiednie odwzorowanie w postaci karty adresowej tego zabytku w ewidencji gminnej (zob. np. wyrok WSA w Krakowie z 13 listopada 2020 r., II SA/Kr 762/20). Organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku, który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej.
Ze względu na wskazany automatyzm w działaniu organu gminy, nie ma też podstaw do badania cech przedmiotu podlegającego wpisowi pod kątem spełniania ustawowych przesłanek uznania nieruchomości za zabytek. W myśl 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jedyną przesłanką wpisania obiektu do gminnej ewidencji zabytków jest jego wcześniejsze włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zatem w takich przypadkach strony postępowania (właściciele obiektów wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków) zarzuty co do braku walorów zabytkowych nieruchomości winni podnosić na etapie czynności materialnoprawnej w przedmiocie włączenia (wpisania) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych".
W tym stanie rzeczy Wójt Gminy B. nie mógł samodzielnie usunąć spornego obiektu z gminnej ewidencji zabytków. Zaskarżona czynność stanowi bowiem konsekwencje ujęcia nieruchomości w wojewódzkiej ewidencji zabytków i wszelkie konsekwencje dotyczące ingerencji w prawa majątkowe skarżącego dotyczą tej czynności. Czynnością stanowiącą ingerencję w prawo własności jest – co należy wyraźnie podkreślić - ujęcie nieruchomości w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W ramach skargi na tę czynność dokonywana może być sądowa ocena legalności ograniczenia własności. Przedmiotem skargi może być również odmowa wykreślenia przez organ konserwatorski z tej ewidencji. Właściciel może skorzystać zatem z pełnej ochrony swoich konstytucyjnych praw kierując skargę przeciwko tym czynnościom (por. np. postanowienie NSA z 30 września 2020 r., II OSK 1590/20).
Odnosząc się do podnoszonych w toku postępowania i w skardze argumentów strony skarżącej, a wskazujących na zły stan techniczny budynku, trzeba zauważyć, że organ nie kwestionował tych argumentów co do zasady. Prawidłowo uznał natomiast, że okoliczność ta nie może mieć znaczenia w sprawie, z czym w ocenie Sądu należy się zgodzić biorąc pod uwagę definicję legalną zabytku oraz ustawowy zakres ochrony niezależny od stanu zachowania zabytku.
Dodać w tym miejscu jeszcze należy, odnosząc się do zarzutów skargi, że włączenie nowej karty adresowej zabytku, o czym została zawiadomiona strona skarżąca, nie jest poprzedzone przeprowadzeniem klasycznego postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, z tych też względów przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. nie miały zastosowania w tym postępowaniu.
Reasumując, wpis zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków powoduje następnie obligatoryjne jego umieszczenie w gminnej ewidencji zabytków. Organ gminy nie bada zasadności tego wpisu, poprzez wspomniany automatyzm jego umieszczenia, a zatem tej zasadności nie może też oceniać sąd administracyjny. Zarzuty co do braku walorów zabytkowych nieruchomości powinny być podnoszone na etapie czynności materialnoprawnej w przedmiocie włączenia (wpisania) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych, a ciężar oceny w zakresie wpisu do ewidencji gminnej spoczywa na organie prowadzącym ewidencję wojewódzką.
Z powyższych przyczyn skarga okazała się bezzasadna; wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w oparciu o przepis art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.