IV SA/WA 645/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-03-01
NSAAdministracyjneŚredniawsa
renta strukturalnarolnictwoprzekazanie gospodarstwanieważność decyzjipostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikontrola sądowauchylenie decyzji

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzającą nieważność decyzji przyznającej rentę strukturalną, wskazując na błędy proceduralne i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ.

Skarżąca R.J. domagała się uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która stwierdziła nieważność decyzji przyznającej jej rentę strukturalną. Minister uznał, że pierwotna decyzja była wadliwa, ponieważ warunki ustawy o rentach strukturalnych nie zostały spełnione w momencie przekazania gospodarstwa rolnego synowi. Sąd uchylił decyzję Ministra, wskazując na błędy w postępowaniu nieważnościowym, w tym na brak należytego wyjaśnienia kluczowych okoliczności faktycznych i prawnych, a także na nieodniesienie się do skutków społecznych decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi R.J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która stwierdziła nieważność decyzji przyznającej jej rentę strukturalną. Pierwotnie, decyzją z marca 2003 r., R.J. przyznano rentę strukturalną. Jednak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając z urzędu, stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że nie zostały spełnione warunki określone w ustawie o rentach strukturalnych. Głównym zarzutem było to, że syn R.J., A.J., któremu przekazano gospodarstwo rolne, nie był rolnikiem w rozumieniu ustawy w momencie zawarcia pierwszej umowy (darowizny) oraz nie nastąpiło wówczas powiększenie jego gospodarstwa do wymaganej powierzchni 15 ha. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra oraz poprzedzającą ją decyzję, wskazując na istotne uchybienia w postępowaniu nieważnościowym. Sąd podkreślił, że Minister nie przeprowadził należycie postępowania, nie odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności, takich jak potencjalna odmienność daty wniosku, kwestia interpretacji przepisów dotyczących przekazania gospodarstwa rolnego oraz skutków społecznych decyzji. Sąd zwrócił uwagę, że stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem nadzwyczajnym i wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa, a nie tylko błędów w wykładni. W ocenie Sądu, Minister nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że pierwotna decyzja była obarczona rażącym naruszeniem prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja stwierdzająca nieważność została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, ponieważ organ nie przeprowadził należytego postępowania nieważnościowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Minister nie zbadał wszystkich istotnych okoliczności, takich jak data złożenia wniosku, interpretacja przepisów o przekazaniu gospodarstwa rolnego oraz skutki społeczne decyzji, co uniemożliwiło prawidłowe stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.r.s.w. art. 3 § ust. 1

Ustawa o rentach strukturalnych w rolnictwie

Prawo do renty strukturalnej przysługuje rolnikowi, który spełnia określone warunki, w tym przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha.

u.r.s.w. art. 6

Ustawa o rentach strukturalnych w rolnictwie

Warunki dotyczące osoby przejmującej gospodarstwo rolne.

u.r.s.w. art. 8

Ustawa o rentach strukturalnych w rolnictwie

Warunki dotyczące umowy przekazania gospodarstwa rolnego.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania na rzecz praworządności i interesu obywateli.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu pogłębiania zaufania obywateli.

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

p.o.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach.

R.M.R.i R.W.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2001r.

Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawie przyznania i wypłaty rent strukturalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie przeprowadził należytego postępowania nieważnościowego. Organ nie odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Nie wykazano rażącego naruszenia prawa. Kwestia interpretacji przepisów o przekazaniu gospodarstwa rolnego wymagała wyjaśnienia. Należy rozważyć skutki społeczne decyzji.

Godne uwagi sformułowania

stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej ma bardzo istotne znacznie instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych rażące naruszenie prawa oczywistość naruszenia konkretnego przepisu charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, iż czynności dokonane przez stronę skarżącą zmierzały do przekazania gospodarstwa na rzecz syna.

Skład orzekający

Otylia Wierzbicka

przewodniczący

Marian Wolanin

członek

Agnieszka Wójcik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rent strukturalnych, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, wymogi dotyczące rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o rentach strukturalnych i jej interpretacji w kontekście przekazania gospodarstwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego w rolnictwie i pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne oraz prawidłowa interpretacja przepisów. Pokazuje też, jak sądowa kontrola może korygować błędy organów.

Czy błąd w procedurze może odebrać prawo do renty? Sąd wyjaśnia zasady przyznawania świadczeń w rolnictwie.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 645/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik /sprawozdawca/
Marian Wolanin
Otylia Wierzbicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 1 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin,, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2006 roku sprawy ze skargi R.J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej rentę strukturalną 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2004 roku, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
R. J. w dniu [...] marca 2002 r. na podstawie ustawy z dnia
kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz.U. Nr 52, poz.539,
póżn. zm.), wystąpiła z wnioskiem o rentę strukturalną do Kasy Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Z.
W dniu [...] kwietnia 2002 r. na podstawie art. 18 ust. 3 ww. ustawy,
organ wydał ponowienie o spełnieniu przez R. J. wstępnych warunków kwalifikujących ją do ubiegania się o rentę strukturalną oraz pouczył ją o ustawowych
warunkach, zawartych w art. 6 i 8 ww. ustawy, które określają sposób przekazania
gospodarstwa rolnego oraz wymogi dotyczące osoby przejmującej gospodarstwo
rolne.
Następnie decyzją z dnia [...] marca 2003 r. znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezesa KRUS w OR KRUS w Z., przyznano R. J. prawo do renty strukturalnej.
W dniu [...] października 2004r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, wydał decyzję znak: [...], w której stwierdził z urzędu nieważność powyższej decyzji z dnia [...] marca 2003 r. przyznającej R. J. rentę strukturalną.
W uzasadnieniu Minister wskazał, iż w celu uzyskania prawa do renty strukturalnej wnioskodawca musi przekazać posiadane gospodarstwo rolne na powiększenie istniejącego gospodarstwa rolnego, które powiększone zostanie w ten sposób do powierzchni co najmniej 15 ha. Zgodnie z art. 8 ww. ustawy, umowa dotycząca przekazania gospodarstwa rolnego może być zawarta z osobą, która jest rolnikiem, posiada kwalifikacje rolnicze i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Stosownie do treści art. 2 pkt 2 ww. ustawy, rolnikiem jest osoba prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym jako właściciel (współwłaściciel) gospodarstwa rolnego, położonego w granicach RP, bez względu na to, czy gospodarstwo rolne stanowi współwłasność małżonków, czy też zostało zorganizowane na gruntach stanowiących własność odrębną każdego z małżonków.
Z akt sprawy wynika, że gospodarstwo rolne R. J. i jej mąż
przekazali synowi A. J. w dwóch częściach. Pierwszą część gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, A. J. otrzymał od rodziców na podstawie umowy darowizny sporządzonej w postaci aktu notarialnego z dniu [...] czerwca 2002 r., pozostałą część gospodarstwa rolnego rodzice przekazali wyżej wymienionemu w dniu [...] marca 2003 r., na podstawie umowy o dożywocie sporządzonej w postaci aktu notarialnego. A. J. w dniu przejęcia pierwszej części gospodarstwa rolnego rodziców ([...] czerwca 2002 r.), nie był rolnikiem w rozumieniu ww. ustawy, oraz nie nastąpiło wówczas powiększenie posiadanego gospodarstwa do wymaganej w ustawie powierzchni powyżej 15 ha. W związku z powyższym nie zostały spełnione warunki określone w art. 6 i 8 ww. ustawy, dotyczące obowiązku przekazania gospodarstwa rolnego na powiększenie innego gospodarstwa rolnego oraz warunki dotyczące osoby przejmującej gospodarstwo rolne. Zatem w ocenie organu renta strukturalna R. J. nie przysługiwała.
W dniu [...] listopada 2004 r. pełnomocnik R. J. skierował do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie powyższej sprawy. W uzasadnieniu powyższego wniosku stwierdził, iż nie doszło w tym przypadku do wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, albowiem podstawą pierwotnej decyzji były obowiązujące przepisy ustawy o ponieważ zgodnie z wydanym w dniu 26 września 2000 r. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sygn. akt V SA 2998/9) rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa, zgodnie z powyższym wyrokiem jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W związku z powyższym, rażące naruszenie prawa następuje, gdy istnieje przepis prawa dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami określonymi w tym przepisie.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] stycznia 2005 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] października 2004 r., w której to decyzji Minister stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] marca 2003r., przyznającej R. J. uprawnienia do renty strukturalnej.
W dniu [...] lutego 2005 r. pełnomocnik R. J. wniósł za
pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2005 r. żądając jej chylenia. W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, iż branie przez organ pod uwagę stanu faktycznego z dnia [...] czerwca 2002r, kiedy to na mocy darowizny A. J. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego, jest nieuzasadnione bowiem w dacie złożenia przez skarżącą wniosku tj. [...] marca 2003r. stanowiącego podstawę do wydania decyzji przyznającej jej rentę strukturalną spełniony był warunek powiększenia gospodarstwa rolnego należącego do A. J. do powierzchni powyżej 15 ha. Ponadto strona skarżąca wywodzi, iż to organ wydając decyzję dokonał stosownej interpretacji przepisów prawa, a zatem skoro zgodnie z art., 6, 7, 8 Kpa, organ administracji publicznej winien działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, stać na straży praworządności, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz postępować tak aby pogłębiać zaufanie obywateli, to czy nie należałoby uznać, iż przyznana renta stanowi "prawo nabyte", któro jako takie nie powinno być odbierane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżone decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2004r.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kontrolują więc akty i czynności organów administracji z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
W niniejszej sprawie kontroli poddano decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2005r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] października 2004r., stwierdzającą nieważność decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2003r. przyznającej prawo do renty strukturalnej R. J. Dokonanie oceny tej decyzji, co do jej zgodności z prawem poddane jest więc specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym
i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94) wskazuje, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne -skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przeprowadził w sposób należyty postępowania nieważnościowego.
Nadzorowana w niniejszym postępowaniu decyzja, wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 2001r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz.U. Nr 52, poz. 539, póżn. zm.- zwanej w dalszej części ustawą). Stosownie do treści art. 3 ust 1 tej ustawy prawo do renty strukturalnej przysługuje rolnikowi, który łącznie spełnia określone w nim warunki tj.
1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął 60 lat, jeżeli jest kobietą, albo ma ukończone 60 lat, lecz nie osiągnął 65 lat, jeżeli jest mężczyzną,
2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach
o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres wymagany do uzyskania emerytury rolniczej z chwilą ukończenia 55 lat, jeżeli jest kobietą, albo 60 lat, jeżeli jest mężczyzną,
3) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w okresie 10 lat bezpośrednio poprzedzających zgłoszenie wniosku o rentę strukturalną i działalność ta była jedynym lub głównym źródłem jego utrzymania,
4) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej,
5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni wynoszącej co najmniej 3 ha.
Przedmiotowa ustawa w rozdziale 4 określa ogólne zasady postępowania, w sprawie uzyskania renty strukturalnej, wskazując, iż postępowanie wszczyna się na wniosek strony, który winien być złożony w 1 kwartale danego roku, i spełniać warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie przyznania i wypłaty rent strukturalnych (Dz. U Nr 153, poz. 1769). Zgodnie z powyższymi przepisami prawa, postępowanie w przedmiocie przyznania renty strukturalnej przeprowadzane jest zgodnie
z określonym w nich trybem, który scharakteryzować można w drodze opisania poszczególnych następujących po sobie zdarzeń tj:
1. złożenie wniosku, przez osobę ubiegająca się o przyznanie jej renty strukturalnej,
2. pozytywne zaopiniowanie przez organ powyższego wniosku w drodze postanowienia orzekającego o spełnianiu przez wnioskodawcę warunków niezbędnych do przyznania renty,
3. zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę, poprzez przekazanie gospodarstwa rolnego (o powierzchni pow. 3 ha) na rzecz rolnika, spełniającego określone w ustawie wymogi, celem powiększenia należącego do niego gospodarstwa do powierzchni pow. 15 ha.
4. wydanie decyzji
Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu [...] marca 2002r. złożyła wniosek o przyznanie jej renty strukturalnej, wskazując, iż jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha, [...]. W wyniku weryfikacji danych zawartych we wniosku, organ go rozpoznający postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002r. stwierdził, iż spełnia ona warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej. Jednocześnie w pouczeniu wskazał między innymi, iż w celu uzyskania prawa do wypłaty renty strukturalnej winna ona zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, przekazując w drodze stosownej umowy należące do niej gospodarstwo rolne o powierzchni pow. [...] ha, na rzecz rolnika/rolników posiadającego odpowiednie kwalifikacje, na powiększenie istniejącego jednego lub kilku gospodarstwa w taki sposób aby jego powierzchnia nie była mniejsza niż 15 ha.
Po uzyskaniu powyższego postanowienia skarżąca wraz z mężem (który również ubiegał się o przyznanie mu renty strukturalnej) w dniu [...] czerwca 2002r. darowali swojemu synowi A. J. grunty rolne o pow. [...] ha [...] arów. Tym samym obdarowany stał się rolnikiem. Następnie w dniu [...] marca 2003r. zawarli oni z A. i E. J. umowę o przekazaniu gospodarstwa rolnego o pow. [...]ha [...] arów. Po dokonaniu tych czynności decyzją z dnia [...] marca 2003r. Prezes KRUS orzekł o przyznaniu skarżącej renty strukturalnej.
Decyzja ta w ocenie nadzorującego ją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem A. J. na rzecz którego w wyniku dwóch umów przekazano całe gospodarstwo wykazane we wniosku z dnia [...] marca 2002r. w dacie zawarcia pierwszej umowy tj. [...] czerwca 2002r.nie był rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 2001r. o rentach strukturalnych, oraz nie nastąpiło w wyniku zawarcia z nim tej umowy powiększenie istniejącego gospodarstwa do powierzchni pow. 15 ha, bowiem w dacie zawarcia umowy darowizny nie posiadał on żadnego gospodarstwa.
W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając niniejszą sprawę, nie odniósł się jednak do wszystkich istotnych okoliczności, których niewyjaśnienie w ocenie Sądu mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu.
Należy wskazać, iż prowadząc postępowanie nieważnościowe Minister przyjął, iż kontrolowana przez niego decyzja wydana została na podstawie wniosku strony skarżącej złożonego w dniu [...] marca 2002r. i w oparciu o tak ustalony stan faktyczny wskazał na jej wadliwość. Jak wynika jednak z treści nadzorowanej decyzji z dnia [...] marca 2003 r. organ ją wydający orzekał w oparciu o wniosek złożony przez stronę skarżącą w dniu [...] marca 2003r. Niewyjaśnienie tej okoliczności zdaniem Sądu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Bowiem należy wskazać, iż wniosek z dnia [...] marca 2003r. został złożony w dniu, w którym skarżąca w wyniku podpisanej dzień wcześniej umowy przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz syna A. J. w celu powiększenia posiadanego przez niego gospodarstwa, zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej. Sąd nie mógł odnieść się do powyższej kwestii, bowiem wniosek z dnia [...] marca 2003r nie znajduje się w aktach sprawy, i pomimo wezwania organu przez Sąd do ich uzupełnienia nie został on przedłożony.
Jeżeli jednak w wyniku przeprowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnienia okaże się, iż nadzorowana decyzja została faktycznie wydana w oparciu
o powyższy wniosek, organ winien zbadać, czy na podstawie danych w nim zawartych skarżąca mogła otrzymać rentę strukturalną. Należy bowiem mieć na uwadze, iż ustawa jak wskazano na wstępie określała pewien tryb przyznawania tego świadczenia, który w niniejszej sprawie mając na uwadze zdarzenia poprzedzające złożenie wniosku mógł być niezachowany.
Wobec wątpliwości co do kwestii właściwości wniosku w oparciu o który w rzeczywistości wydano nadzorowaną decyzję, Sąd uznał, za zasadne dokonać również merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w odniesieniu do okoliczności sprawy ustalonych przez organ tj, przyjęcia iż decyzja ta mogła być wydana w oparciu o wniosek z dnia [...] marca 2002r.
Należy zatem podnieść, że nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, iż czynności dokonane przez stronę skarżącą zmierzały do przekazania gospodarstwa na rzecz syna. Dokonała ona zbycia w formie umowy cywilnoprawnej części nieruchomości, których posiadanie zadeklarowała we wniosku z dnia [...] marca 2002r. o przyznanie jej renty rolniczej. W konsekwencji na mocy umowy z dnia [...] czerwca 2002r. syn skarżącej, stał się rolnikiem. Wobec zaś zawarcia w terminie późniejszym, bo w dniu [...] marca 2003r. umowy przekazania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, posiadane już wówczas przez niego gospodarstwo zostało powiększone do powierzchni powyżej 15 ha.
Rozpoznając jednak sprawę w oparciu o tak ustalony stan faktyczny, w ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prowadzący postępowanie nieważnościowe, nie odniósł się do wszystkich istotnych kwestii, których wyjaśnienie należy uznać za niezbędne w celu ustalenia w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że nadzorowana decyzja w sposób oczywisty, rażący narusza konkretne przepisy prawa w oparciu o które została wydana, oraz iż społeczne -skutki, jakie wywołała są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 7 ustawy, umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni wynoszącej co najmniej 3 ha, winna zawierać między innymi oświadczenia stron tej umowy o spełnianiu warunków o których mowa w art. 6 i art. 8 ustawy tj., iż spełniony został warunek przekazania gospodarstwa o wskazanej powyżej powierzchni na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw już istniejących, przy czym osoba je przejmująca jest rolnikiem spełniającym określone w ustawie wymagania. Warunków tych nie spełniała umowa darowizny zawarta pomiędzy skarżącą o jej synem A. J. w dniu [...] czerwca 2002r. Wobec powyższego zdaniem Sądu organ winien był wyjaśnić dlaczego i na jakiej podstawie uznał tę umowę, za umowę przenoszącą gospodarstwo rolne w rozumieniu powyższego przepisu, w sytuacji gdy z jej brzmienia wynikało wprost, iż nie jest to umowa o przekazaniu, o której mowa w w/w przepisie. Okoliczność ta ma istotne znacznie dla rozpoznania niniejszej sprawy, bowiem wobec uznania powyższej umowy, za umowę przenoszącą gospodarstwo rolne w celu uzyskania renty strukturalnej, organ uznał, iż syn skarżącej w dacie jej zawarcia nie spełniał wymogów określonych w ustawie, co w konsekwencji skutkowało stwierdzeniem nieważność decyzji przyznającej rentę skarżącej.
Kolejna kwestią, do której nie odniósł się organ, jest okoliczność, iż w dacie zawarcia przez skarżącą umowy przeniesienia tj. w dniu [...] marca 2003r., powierzchnia przekazanego gospodarstwa była wprawdzie pomniejszona w stosunku do powierzchni gospodarstwa zadeklarowanego we wniosku z dnia [...] marca 2002r. (w konsekwencji zawarcia w dniu
[...] czerwca 2002r. umowy darowizny), niemniej jednak, spełniała ona ustawową przesłankę, niezbędnej do przekazania gospodarstwa powierzchni tj. powyżej 3 ha. W dacie tej również przejmujący gospodarstwo-A. J. spełniał warunki określone w ustawie. Organ prowadzący postępowanie winien był zatem zbadać, czy okoliczność ta, mając na uwadze przesłanki jakie muszą zastać spłonione aby decyzja mogła być uznana za nieważną, nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Ponadto należy wskazać, iż nieważności orzeczenia może być stwierdzona jedynie w sytuacji gdy nie ma żadnych wątpliwości co do kwestii oczywistego naruszenia przepisu prawa. W sytuacji zaś gdy zastosowanie określonych przepisów wymaga ich interpretacji- wykładni nie może być mowy o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej na ich podstawie. Tymczasem z uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2004r. utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją wynika, iż w ocenie organu decyzja przyznająca skarżącej prawo do renty strukturalnej cyt. "oparta została na nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie, ponieważ brak było podstawy prawnej do tego typu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie". W aktach sprawy znajduje się również pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego -Centrala z dnia [...] sierpnia 2003r., zawierające wyjaśnienie pojęcia przejęcie gospodarstwa rolnego, z którego wynika, iż ustawa, posługując się wielkością co najmniej 3 ha, określa minimalną powierzchnię gospodarstwa rolnego dającą możliwość uzyskania renty strukturalnej, niemniej jednak przy rozpoznawaniu prawa do tego świadczenia należy brać pod uwagę powierzchnię całego gospodarstwa wykazanego przez rolnika we wniosku. A zatem aby spełnić warunek przekazania gospodarstwa rolnego rolnik zobowiązany jest przekazać całe gospodarstwo rolne podane we wniosku na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw już istniejących, zachowując na własność jedynie grunty, których powierzchnia nie przekracza 1 ha.
Na rozprawie w dniu 1 marca 2006r. skarżąca oświadczyła także, iż dokonując przekazania synowi gospodarstwa rolnego w celu uzyskania renty strukturalnej postępowała zgodnie ze wskazówkami pracowników organu orzekającego w sprawie. Analiza akt sprawy wskazuje zatem, iż w dacie orzekania o przyznaniu skarżącej prawa do renty strukturalnej istniała wątpliwość, co do interpretacji przepisów ustawy w zakresie pojęcia
" przekazanego gospodarstwa". Okoliczność ta winna być zatem także wyjaśniona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Zdaniem Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w niniejszej sprawie w ogóle nie odniósł się również do kwestii skutków społecznych jakie wywołała nadzorowana przez niego decyzja. Należy bowiem mieć na uwadze, iż warunkiem otrzymania renty strukturalnej przez skarżącą, było zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności rolniczej, która była jej źródłem dochodu, oraz zbycia całego posiadanego gospodarstwa rolnego. A zatem w świetle powyższego organ winien był rozważyć, czy skutki społeczne, gospodarcze, które wywołała decyzja przyznająca jej rentę powodują, iż faktycznie nie jest to akt który mógł być wydany przez organ praworządnego państwa.
Wskazane wyżej okoliczności wskazują, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ orzekający nie rozważył sprawy w sposób wymagany przepisami art. 7 k.p.a. , art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 16 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., co powoduje konieczność uwzględnienia skargi.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 205 § 1 tej ustawy.
Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nastąpiło na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI