II SA/Łd 443/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-09-26
NSAnieruchomościŚredniawsa
rekultywacjagrunty rolnewyrobiskopostępowanie administracyjneochrona gruntówprawo budowlaneprawo ochrony środowiskaskarżony organWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia dotyczące negatywnego zaopiniowania zakończenia rekultywacji gruntu, uznając, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego.

Sąd administracyjny rozpoznał skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie wójta negatywnie opiniujące zakończenie rekultywacji gruntu poeksploatacyjnego w kierunku rolnym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wskazując na brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dowolną ocenę stanu faktycznego. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając oba postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę B. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Brzeźno. Oba postanowienia dotyczyły negatywnego zaopiniowania zakończenia rekultywacji w kierunku rolnym dla wyrobiska poeksploatacyjnego ze złoża kruszywa naturalnego. Wójt Gminy Brzeźno negatywnie zaopiniował zakończenie rekultywacji, wskazując na nadmierny kąt nachylenia skarp (ok. 14°-17°), który utrudniałby rolnicze użytkowanie i powodował ryzyko erozji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę opinię, podkreślając, że opinia nie jest wiążąca dla organu wydającego decyzję, ale powinna nawiązywać do istotnych okoliczności faktycznych. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów KPA, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niewłaściwą ocenę stanu faktycznego, twierdząc, że ocena kąta nachylenia wykracza poza kompetencje wójta bez opinii biegłego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, nie wyczerpując materiału dowodowego i dokonując dowolnej oceny stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że organy powinny rozpatrzyć wszystkie dowody, a nie opierać się jedynie na postulacie właścicieli działek dotyczącym kąta nachylenia skarp. Pominęły one istotne dowody, takie jak postanowienie Dyrektora Urzędu Górniczego w Kielcach, które pozytywnie opiniowało zakończenie rekultywacji i wskazywało, że ukształtowanie skarpy pod kątem ok. 14°-17° zapewnia skuteczne zagospodarowanie rolne. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na brak w aktach sprawy decyzji Starosty Sieradzkiego ustalającej rolny kierunek rekultywacji. Wobec powyższego, sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Brzeźnio.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ opiniujący nie może wydać negatywnej opinii opierając się jedynie na subiektywnej ocenie kąta nachylenia skarpy, bez wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym innych opinii i decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, nie wyczerpując materiału dowodowego i dokonując dowolnej oceny stanu faktycznego. Opieranie się wyłącznie na postulacie właściciela dotyczącym kąta nachylenia skarpy, bez dowodów i uwzględnienia innych opinii (np. Urzędu Górniczego), jest niewystarczające do wydania negatywnej opinii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.o.g.r. art. 22 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r. art. 22 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.g.r. art. 4 § pkt 18

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów KPA poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i zaniechanie wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy. Organ opiniujący powołał się jedynie na kwestię kątów nachylenia terenu, która wykracza poza jego kompetencje bez opinii biegłego. Brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i dowolna ocena stanu faktycznego przez organy obu instancji.

Godne uwagi sformułowania

organy te przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów nie jest wystarczające przekonanie organu o innej, niż przyjęła strona postępowania, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów, oparte przykładowo, tak jak w niniejszej sprawie, o pogląd wyrażony przez właściciela działki nie jest wystarczające przekonanie organu o innej, niż przyjęła strona postępowania, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów, oparte przykładowo, tak jak w niniejszej sprawie, o pogląd wyrażony przez właściciela działki, podlegającej rekultywacji o konieczności zmiany kąta nachylenia skarpy, nie poparty w zasadzie żadnym materiałem dowodowym.

Skład orzekający

Piotr Mikołajczyk

przewodniczący

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

członek

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opiniowania zakończenia rekultywacji gruntów, obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opiniowania rekultywacji gruntów rolnych poeksploatacyjnych, ale zasady postępowania są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne zbieranie dowodów przez organy administracji i jak sąd może interweniować w przypadku błędów proceduralnych, nawet w sprawach technicznych jak rekultywacja.

Sąd uchyla opinię o rekultywacji: czy kąt nachylenia skarpy to za mało, by zablokować prace?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 443/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 82
Art. 4 pkt 18, art. 22 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 26 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2025 roku sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 14 kwietnia 2025 roku nr SKO.4170.1.25 w przedmiocie negatywnego zaopiniowania zakończenia rekultywacji w kierunku rolnym wyrobiska poeksploatacyjnego ze złoża kruszywa naturalnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Brzeźno z dnia 6 lutego 2025 roku znak: GG.6124.1.2025 ; MR
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., działając na podstawie art. 106 § 5, art. 138 § 1 pkt 1. w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) oraz art. 22 ust. 2 pkt 3, w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 poz. 82), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Brzeźnio z 6 lutego 2025 r., w przedmiocie negatywnego zaopiniowania zakończenia, przez B. G., rekultywacji w kierunku rolnym dla części wyrobiska poeksploatacyjnego ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" zlokalizowanego w obrębie części działek nr [...], [...], [...] obręb [...], gm. B..
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 6 lutego 2025 r., Wójt Gminy Brzeźnio negatywnie zaopiniował zakończenie rekultywacji w kierunku rolnym dla ww. części wyrobiska poeksploatacyjnego ze złoża kruszywa naturalnego "[...]".
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wyjaśnił, że 26 września 2024 r. przedstawiciel Starostwa Powiatowego w Sieradzu, w obecności przedstawiciela Urzędu Gminy Brzeźnio, właścicieli przedmiotowych działek, przedstawiciela wnioskodawcy oraz przedstawicieli Okręgowego Urzędu Górniczego w Kiecach przeprowadził kontrolę wykonania prac rekultywacyjnych, podczas której pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach wykonali pomiary kontrolne w zakresie przywróconej wartości użytkowej terenu. Podczas kontroli, właściciele przedmiotowych działek oraz przedstawiciel Urzędu Gminy Brzeźnic, stwierdzili, iż należy zniwelować skarpy od strony północnej, w celu bezpiecznego użytkowania oraz bezpiecznego przejazdu do drugiej części działki, proponując nachylenie skarpy: 10-12%. W związku z tym po przeprowadzeniu analizy warunków terenowych organ pierwszej instancji stwierdził, że rekultywacji w kierunku rolnym nie można uznać za zakończoną ze względu na nadmierny kąt nachylenia skarp. Nachylenie terenu pod kątem od ok. 14° do ok. 17° powoduje wysokie ryzyko erozji gleby, zwłaszcza podczas intensywnych opadów oraz trudności w mechanicznej uprawie ziemi, ograniczające efektywność rolniczego użytkowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. postanowienie wyjaśniło, że opinia jest najluźniejszą formą współdziałania organów administracji, polegającym na tym, że jeden z organów jest zobowiązany przed podjęciem decyzji do zasięgnięcia opinii innego organu. Jednocześnie organ zobowiązany do zasięgnięcia opinii nie jest prawnie związany stanowiskiem organu opiniującego.
Aktem, który ostatecznie rozstrzyga o kierunku rekultywacji jest decyzja wydana na podstawie przepisu art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, natomiast postanowienie opiniujące jest jedynie koniecznym elementem postępowania zmierzającego właśnie do wydania takiej decyzji, lecz sama treść opinii nie jest wiążąca.
Organ zaznaczył, że opinia podejmowana na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. powinna nawiązywać do okoliczności faktycznych relewantnych ze względu na kompetencje i zadania publiczne organu zbieżne z istotą sprawy. Jednocześnie zauważyć należy, że ustawa nie zawiera przesłanek, jakimi powinien kierować się organ współdziałający, opiniując rekultywację gruntów w ww. trybie. Poszukując reguł, według których należy ocenić rekultywację, należy mieć na względzie, że celem rekultywacji gruntów zdegradowanych albo zdewastowanych jest przywrócenie ich do stanu, w którym będą użyteczne dla rolnictwa lub leśnictwa, bądź też uzyskają wartości przyrodnicze (art. 4 pkt 18 u.o.g.r.). Wykonanie rekultywacji przez zobowiązany podmiot trzeba oceniać z uwzględnieniem założeń, które legły u podstaw tej ustawy, to jest ochrony gruntów rolnych i leśnych, ich rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów, posiłkując się m.in. ustawową definicją rekultywacji.
Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nie wykroczył poza tak wyznaczone granice przedmiotowej opinii. Z akt sprawy wynika, że przedstawiciel Urzędu Gminy Brzeźnic był obecny podczas przeprowadzanej 26 września 2024 r. kontroli wykonania prac rekultywacyjnych i zgłaszał wówczas wraz z właścicielami nieruchomości potrzebę złagodzenia kąta nachylenia powstałej na rekultywowanym terenie skarpy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano przyczyny negatywnej opinii, które wpisują się w badanie przywrócenia gruntów do stanu, w którym będą one użyteczne dla rolnictwa. Organ miał prawo do samodzielnego wyboru rozstrzygnięcia, kierując się w tym przypadku także pozaprawnymi kryteriami słuszności i celowości. Sfomułował swoje stanowisko w sposób czytelny z podaniem jego motywów. Stan faktyczny co do kąta nachylenia skarpy znajdującej się obszarze poddawanym rekultywacji został w niekwestionowany sposób ustalony, a organ opiniujący miał prawo przedstawić krytyczne stanowisko w tym zakresie z punktu widzenia zachowania użyteczności tych gruntów dla rolnictwa. Ta ocena nie musi być słuszna i powinna zostać zweryfikowana przez Starostę Sieradzkiego prowadzącego główne postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W skardze B. G. zarzucił naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a., poprzez brak wskazania w postanowieniu podstawy prawnej oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego do wydania postanowienia;
- art 7, art. 9, art. 11, w zw. z art 75, art. 77 § 1 oraz art 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i zaniechanie wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy, w sytuacji, gdy organ powołał się jedynie na kwestię kątów nachylenia terenu, która to kwestia wykracza poza kompetencje wójta w odniesieniu do ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych;
- art. 22 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ miał prawo do samodzielnego wyboru rozstrzygnięcia, kierując się w tym przypadku także pozaprawnymi kryteriami słuszności i celowości, sfomułował swoje stanowisko w sposób czytelny z podaniem jego motywów.
W ocenie skarżącego wprawdzie opinia uzyskiwana obligatoryjnie przed wydaniem decyzji uznającej rekultywację za zakończoną (art. 22 ust. 2 pkt 3, w zw. z ust. 1 pkt 4 u.o.g.r.), nie jest wiążąca dla organu prowadzącego postępowania w przedmiocie uznania rekultywacji za zakończoną, to nie zwalnia to tego organu od jej analizy z punktu widzenia kompletności, zgodności z podjętymi lub ustanowionymi dla danego terenu kierunkami ochrony gruntów rolnych i leśnych i ich wpływem na ustalane w postępowaniu głównym kierunki i sposób rekultywacji danego terenu. Opinia organu uzgadniającego winna mieścić się w jego kompetencjach, odnosić się do podjętych lub ustanowionych dla danego terenu kierunków ochrony gruntów rolnych i leśnych i ich wpływu na ustalane w postępowaniu głównym kierunki i sposób rekultywacji danego terenu. Ten sposób zagospodarowania terenu powinien przede wszystkim być zgodny z interesem zamieszkujących gminę mieszkańców. Zdaniem skarżącego organ opiniujący w swoim postanowieniu nie odniósł się do przepisów prawa powszechnie obowiązujących, regulującego daną kwestię, które pozwoliłyby mu negatywnie zaopiniować zakończenie rekultywacji. Wójt Gminy Brzeźnio w treści uzasadnienia wskazał jedynie, że rekultywacji nie można uznać za zakończoną ze względu na nadmierny kąt nachylenia skarp. Nachylenie terenu pod kątem od ok. 14° do ok. 17° powoduje wysokie ryzyko erozji gleby, zwłaszcza podczas intensywnych opadów oraz trudności w mechanicznej uprawie ziemi, ograniczające efektywność rolniczego użytkowania. Zatem poza kompetencjami Wójta Gminy Brzeźnio jest ocena jaki kąt nachylenia terenu jest nadmierny. Wójt Gminy, aby móc wydać taką opinię winien przeprowadzić dowód z opinii biegłego i dopiero na podstawie wiedzy specjalistycznej mógłby oprzeć ww. opinię w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.- p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji, sąd uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzające jej postanowienie Wójta Gminy Brzeźno naruszają przepisy postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, iż organy administracji publicznej prowadząc postępowanie związane są ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, organy te działają na podstawie przepisów prawa oraz stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 6 i art. 7 k.p.a.).
Organy obowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i na jego podstawie oceniają, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Jednocześnie przywołana zasada swobodnej oceny dowodów, określona w art. 80 k.p.a., zakłada ocenę dowodów w ich całokształcie, wzajemnych relacjach i zależnościach, przy uwzględnieniu wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Organ obowiązany jest więc rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic z nich wynikających. Organ może więc określonym dowodom odmówić wiarygodności, wskazując przy tym przyczyny takiej oceny. W ocenie dowodów organ powinien kierować się wiedzą, zasadami doświadczenia życiowego oraz logiką. Dopiero gdy ocena materiału dowodowego jest logiczna, przekonująca, niezawierająca w sobie sprzeczności, można mówić o nie naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów.
Nie jest natomiast wystarczające przekonanie organu o innej, niż przyjęła strona postępowania, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów, oparte przykładowo, tak jak w niniejszej sprawie, o pogląd wyrażony przez właściciela działki, podlegającej rekultywacji o konieczności zmiany kąta nachylenia skarpy, nie poparty w zasadzie żadnym materiałem dowodowym.
Zdaniem sądu wywód organów obu instancji uzasadniający przyjęcie takich a nie innych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy nie odpowiada regułom wiedzy, logicznego rozumowania oraz zasadom doświadczenia życiowego. Z uwagi na powyższe należało uznać, że organy te przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów.
W sprawie bezspornym jest, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r., który stanowi, że decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania wydaje starosta po zasięgnięciu opinii wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Opinia, o której mowa we wskazanym przepisie, jest wydawana w trybie współdziałania organów administracji publicznej na podstawie art. 106 k.p.a. Przepis ten ma zastosowanie w takich przypadkach współdziałania, w których wydanie decyzji administracyjnej, a zatem ukształtowanie treści tej decyzji, należy do wyłącznej kompetencji organu administracji publicznej, który w pełni i samodzielnie odpowiada za treść decyzji, zaś organ współdziałający ma ustawową kompetencję do zajęcia stanowiska w sprawie rozstrzyganej przez właściwy organ, przy czym stanowisko to nie jest wiążące prawnie dla organu załatwiającego sprawę w drodze decyzji (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 106).
Trafne zatem jest stanowisko Kolegium, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) ma jedynie kompetencję do zajęcia stanowiska w sprawie w formie niewiążącej opinii, gdyż treść decyzji w sprawie rekultywacji należy do wyłącznej właściwości starosty, który w pełni i samodzielnie akceptuje bądź nie przedstawiony sposób rekultywacji. Kryteria opinii organu opiniującego nie muszą więc opierać się na tych samych przesłankach, co podstawa prawna decyzji rekultywacyjnej. Inne rozumienie tego przepisu prowadziłoby do sytuacji, że organ, który wydaje niewiążącą opinię, przesądzałby o treści przyszłej decyzji.
Opinia, jeżeli szczególny przepis prawa nie nadał jej innego charakteru, jest tylko oceną faktów z użyciem ustawowych lub subiektywnych kryteriów opiniującego, która nie wiąże organu rozstrzygającego sprawę. Mimo to organ opiniujące nie może działać swobodnie, lecz obowiązany jest postępować zgodnie z regułami k.p.a.
Innymi słowy, opinia organu uzgadniającego wydawana na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. powinna w sposób obiektywny dokonać zestawienia ze sobą ustalonych kierunków rekultywacji gruntów oraz aktualnego ich stanu i wskazać, czy teren ten został we właściwy (zgodny z tymi kierunkami) sposób urządzony. W tym zakresie organ powinien wykorzystać wszelkie dostępne środki dowodowe, a niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ dokonuje rozstrzygnięcia na podstawie tylko jednego, wybranego przez siebie środka dowodowego. W świetle dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód trzeba dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy administracyjnej, a nie jest sprzeczne z prawem. Oznacza to, że mogą to być m.in. dokumenty, zeznania świadków, oględziny czy też opinie biegłych, a więc także dowody wytworzone poza prowadzonym danym postępowaniem administracyjnym. Dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem, umożliwia realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).
Jak już wskazano organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oceniając zaś wiarygodność i moc dowodów, organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów mających istotne znaczenie w sprawie oraz ocenić wszystkie dowody łącznie, a ocena ta powinna być również oparta na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego.
W przedmiotowej sprawie, orzekające w sprawie organy powołały się wyłącznie na fakty ustalone w wyniku oględzin dokonanych przez organ pierwszej instancji 26 września 2024 r. i zgłaszany podczas nich postulat właścicieli nieruchomości, wskazujący na potrzebę złagodzenia kąta nachylenia powstałej na rekultywowanym terenie skarpy. Ich zdaniem kąt nachylenia skarp winien wynosić 10-12%, a nie jak obecnie ok. 14° do ok. 17°. Organy bezrefleksyjnie przyjęły tak sformułowane żądanie, które nie zostało poparte żadnymi dowodami, i w sposób dowolny przyjęły, że "po przeprowadzeniu analizy warunków terenowych stwierdzono, że rekultywacji w kierunku rolnym nie można uznać za zakończoną ze względu na nadmierny kąt nachylenia skarp. Nachylenie terenu pod kątem od ok. 14° do ok. 17° powoduje wysokie ryzyko erozji gleby, zwłaszcza podczas intensywnych opadów oraz trudności w mechanicznej uprawie ziemi, ograniczające efektywność rolniczego użytkowania". Powołały się przy tym jedynie na ustawowy cel rekultywacji gruntów (art. 4 pkt 18 ustawy) i konieczność poprawiania wartości użytkowej gruntów, i hipotetyczne ryzyko erozji gleby podczas opadów. Stanowiska tego organy w żaden sposób nie uzasadniły, jedynie w sposób lakoniczny cytując przepisy ustawy i fragmenty orzecznictwa.
Organy natomiast całkowicie pominęły treść dołączonego przez spółkę postanowienia Dyrektora Urzędu Górniczego w Kielcach z 20 listopada 2024 r., w którym wyrażono pozytywną opinię w zakresie uznania rekultywacji na przedmiotowych działkach za zakończoną. Tymczasem z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że po pierwsze Starosta Sieradzki, decyzją z 5 marca 2019 r. ustalił rolny kierunek rekultywacji m.in. przedmiotowych działek na podstawie której to decyzji skarżący prowadził prace rekultywacyjne, które polegały m.in. na docelowym ukształtowaniu fragmentu skarpy. W trakcie kontroli wykonano pomiary sprzętem specjalistycznym, w tym górną i dolną krawędź fragmentu uformowanej skarpy, które wykazały, że fragment skarpy w wyrobisku ukształtowano pod kątem ok. 14° do ok. 17°. Organ odniósł się również do ww. postulatu zniwelowania nachylenia skarpy do poziomu 10°-12°, wskazując, że skarpa została wyprofilowana do kąta mniejszego niż wynika to z posiadanej przez dotychczasowego przedsiębiorcę dokumentacji, a ukształtowanie jej pod kątem ok. 14° do ok. 17° zapewni skuteczność przy jej rolnym zagospodarowaniu.
Sąd ma świadomość, że ww. postanowienie z 20 listopada 2024 r. nie było wydawane przez organ opiniujący dokonaną rekultywację pod kątem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jednak w ocenie sądu treść uzasadnienia owego postanowienia zawiera okoliczności które winny być wzięte przez organy pod uwagę w niniejszym postępowaniu, szczególnie, że treść uzasadnienia wskazanego postanowienia stoi w sprzeczności z treścią uzasadnień kontrolowanych postanowień.
Ponadto jak już wskazano rolny kierunek rekultywacji przedmiotowych działek został wyznaczony decyzją Starosty Sieradzkiego z 5 marca 2019 r., której brak w aktach. Tym samym ocena prawidłowości zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji, co do realizacji kierunku rekultywacji w zgodzie z decyzją z 5 marca 2019 r., wymyka się spod kontroli sądu.
Wspomnieć należy, że w sprawach rekultywacji wydawanych jest kolejno kilka aktów administracyjnych, zawierających elementy, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a przedmiotem opiniowania w ramach kontrolowanego postępowania pomocniczego była kwestia uznania rekultywacji za zakończoną. Obranie określonego kierunku rekultywacji powinno być wynikiem rozważenia po pierwsze, wszystkich okoliczności sprawy, a po drugie wyważenia interesów stron postępowania. Opinie uzyskane w trybie art. 22 ust. 2 ustawy są wyrazem stanowiska organów, wyrażonego w ramach posiadanych kompetencji, względem planowanego kierunku rekultywacji. Uwarunkowania prawne ustalone decyzją nakładającej obowiązek rekultywacji determinują przesłanki wyrażenia opinii co do uznania rekultywacji za zakończoną.
W ocenie sądu samo hipotetyczne, w istocie gołosłowne stwierdzenie, że nachylenie skarpy pod kątem od ok. 14° do ok. 17° (przy żądanym przez właściciela nachyleniu 10°-12°) powoduje wysokie ryzyko erozji gleby, zwłaszcza podczas intensywnych opadów oraz trudności w mechanicznej uprawie ziemi, ograniczające efektywność rolniczego użytkowania, nie poparte żadnym dowodem, nie jest wystarczające do wydania negatywnej opinii zakończenia rekultywacji w kierunku rolnym przedmiotowych działek.
Wobec tego, zdaniem sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie nie oceniły w sposób należyty całego zgromadzonego w jego toku materiału dowodowego opierając się jedynie na żądaniu zmniejszenia kąta nachylenia skarpy zgłoszonym przez właściciela działek. Nie oceniły także wykonanej rekultywacji pod kątem ustaleń wynikających z decyzji nakładającej obowiązek rekultywacji, co w efekcie doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. i wydania postanowień bez wszechstronnego wyjaśnienia i rozważenia całokształtu sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik.
Dokonując ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższych uwag. W szczególności przeanalizuje i odniesie się rzetelnie do wszystkich dowodów zgromadzonych dotychczas w sprawie oraz zarzutów i twierdzeń strony.
W tym stanie rzeczy sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżone postanowienia, jak i postanowienie je poprzedzające.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
ds

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI