II SA/Łd 442/04
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę budynku gospodarczego z powodu naruszenia procedury administracyjnej i braku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego samowolnie. Po wieloletnim postępowaniu i wcześniejszych uchyleniach decyzji, Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie dopełniły obowiązków proceduralnych, nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób wyczerpujący i nie zapewniły czynnego udziału wszystkim stronom postępowania, w tym nowym współwłaścicielom nieruchomości. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego samowolnie przez Z.K. na działce nr 269 w T. Po licznych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez organy administracji oraz wcześniejszym wyroku NSA, sprawa trafiła ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego I i II instancji dopuściły się istotnych naruszeń procedury administracyjnej. Przede wszystkim nie ustaliły rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, nie zbadały materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nie rozważyły przesłuchania świadków ani przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Ponadto, nie zawiadomiły o wszczęciu postępowania wszystkich stron, w tym nowych współwłaścicieli nieruchomości, którzy nabyli udziały w spadku. Sąd podkreślił, że nowelizacja Prawa budowlanego z 2003 r. miała na celu umożliwienie legalizacji samowoli budowlanej, a nie jej bezwarunkowe nakazanie, jednak organy nie zbadały w pełni intencji strony w tym zakresie. W związku z naruszeniem przepisów art. 7, 10 § 1, 61 § 4, 77 § 1, 80, 81 i 107 § 3 kpa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy dopuściły się istotnych naruszeń procedury administracyjnej, nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób wyczerpujący i nie zapewniły czynnego udziału wszystkim stronom.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego, przesłuchania świadków i przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a także zawiadomienia wszystkich stron postępowania, w tym nowych współwłaścicieli nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.p.b. art. 48 § 1
Prawo budowlane
Organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
u.p.b. art. 48 § 2
Prawo budowlane
Wstrzymanie robót budowlanych, jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwiających doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
u.p.b. art. 48 § 3
Prawo budowlane
Ustalenie wymagań dotyczących zabezpieczeń budowy oraz nałożenie obowiązku przedstawienia stosownych dokumentów w wyznaczonym terminie.
u.p.b. art. 48 § 4
Prawo budowlane
W przypadku niespełnienia obowiązków z ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (nakaz rozbiórki).
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw art. 7 § 2
Do postępowań dotyczących obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia lub zgłoszenia, wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy znowelizowane.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy zaskarżona decyzja lub postanowienie podlegają wykonaniu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu.
k.p.a. art. 61 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy nadzoru budowlanego zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy i materiału dowodowego. Brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich stron, w tym nowych współwłaścicieli nieruchomości. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej.
Godne uwagi sformułowania
organy nadzoru budowlanego I, jak i II instancji, nakazując Z.K. rozbiórkę budynku gospodarczego, zaniechały ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy oraz szczegółowej analizy materiału dowodowego. nowelizacja art. 48 Prawa budowlanego miała zapewnić stronom postępowania administracyjnego gwarancję rozpatrywania spraw samowoli budowlanej z zachowaniem fundamentalnych zasad procedury administracyjnej. organy nadzoru budowlanego nie dopełniły opisanego wyżej obowiązku [zawiadomienia o wszczęciu postępowania]. uchyliły się one od zgromadzenia i wyczerpującej analizy całokształtu materiału dowodowego, naruszając tym samym przepisy art. 7, 10 § 1, 61 § 4, 77 § 1, 80, 81, i 107 § 3 kpa.
Skład orzekający
T. Zbrojewski
przewodniczący sprawozdawca
Anna Stępień
sędzia
Renata Kubot-Szustowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności przestrzegania zasad procedury administracyjnej, w szczególności zasady czynnego udziału stron i obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nawet w sprawach dotyczących samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa budowlanego i wieloma współwłaścicielami nieruchomości. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w prostszych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia nawet merytorycznie uzasadnionych decyzji. Pokazuje też złożoność spraw związanych z samowolą budowlaną i współwłasnością.
“Błędy proceduralne uchylają nakaz rozbiórki: Sąd podkreśla wagę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Łd 442/04 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2005-07-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-05-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Anna Stępień Renata Kubot-Szustowska Tomasz Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Zbrojewski (spr.), Sędzia NSA A. Stępień, Asesor WSA R. Kubot-Szustowska, Protokolant : asystent sędziego B. Czyżewska, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] Nr [...]; 2) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z.K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Uzasadnienie II SA/Łd 442/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w T. nakazał Z.K. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 4,2 x 7,2 m, usytuowanego na działce nr 269 w T. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...]. Następnie w wyniku złożenia przez zobowiązanego skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2002 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1834/98 uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zgromadzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. W szczególności należało, zdaniem składu orzekającego, ustalić zakres i czas robót wykonanych przez Z.K. oraz w miarę potrzeby zakres i czas robót wykonanych przez ojca skarżącego, by następnie rozważyć okoliczności sprawy w aspekcie przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. przeprowadził w dniu 11 grudnia 2002 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości i decyzją z dnia [...] Nr [...], znak: [...] nakazał Z.K. rozbiórkę budynku gospodarczego. Po rozpatrzeniu odwołania zobowiązanego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...], znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując m.in. na rażące naruszenie przez organ art. 7, 77 i 107 kpa. Podkreślił, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Przedmiotowa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez M.G.. Jednakże wyrokiem z dnia 11 stycznia 2005 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 661/03 Sąd oddalił jego skargę. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. rozpoznając ponownie sprawę spornego budynku gospodarczego wydał decyzję Nr [...], znak: [...], którą nakazał Z.K. jego rozbiórkę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił wskazany akt administracyjny. W uzasadnieniu stwierdził, iż z uwagi na znowelizowanie w dniu 11 lipca 2003 r. ustawy Prawo budowlane zgodnie z treścią art. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. – o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ – wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 – art. 1 pkt 41. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], znak: [...], działając w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane nałożył na Z.K. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 grudnia 2003 r. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia pouczył stronę o możliwości złożenia zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Z uwagi na to, że zakreślony postanowieniem termin upłynął bezskutecznie organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję Nr [...], znak: [...], którą nakazano stronie wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Odwołując się od powyższej decyzji Z.K. przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy i wniósł o jej uchylenie. Według skarżącego w rozpoznawanej sprawie winna była zostać przeprowadzona rozprawa administracyjna, na której mógłby zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz nowymi dowodami i oświadczeniami M.G., o których dowiaduje się z kolejnych rozstrzygnięć organu I instancji. Zarzucił także, iż wskazana decyzja oparta została na postanowieniu, w którym organ niejako rozstrzygnął o rozbiórce budynku. Dodał także, iż w postanowieniu tym zostało zawarte błędne pouczenie o możliwości złożenia zażalenia, z którego zresztą odwołujący skorzystał. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...], znak: [...] po rozpatrzeniu w/w odwołania utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż nowelizacja ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) wprowadziła możliwość legalizacji obiektu budowlanego pod warunkiem spełnienia przez inwestora obowiązków określonych w ust. 3 art. 48 Prawa budowlanego, a także wniesienia opłaty legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 ust. 2. Skoro jednak termin przedłożenia stosownych dokumentów w celu zalegalizowania stwierdzonej samowoli, określony w postanowieniu z dnia [...] upłynął bezskutecznie, organ nie miał prawnej możliwości wydania innego rozstrzygnięcia aniżeli nakaz rozbiórki. Według organu odwoławczego, podnoszony przez stronę argument o niezasadności wydania nakazu rozbiórki z uwagi na wcześniejsze wydanie postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ zastosował przepisy obowiązującego prawa. Powyższe rozstrzygnięcie Z.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie decyzji organu II instancji. Skarżący powtórzył zarzuty z odwołania i stwierdził, że postępowanie organu, który w postanowieniu najpierw poucza stronę o służącym jej zażaleniu, a następnie po skorzystaniu przez stronę z tego pouczenia, wydaje na jego podstawie decyzję o nakazie rozbiórki, jest krzywdzące, skoro przepisy prawa budowlanego przewidziały możliwość zalegalizowania samowoli. Zdaniem strony w sytuacji, jaka zaistniała po śmierci współwłaścicielek nieruchomości H.K. i H.K., obecni współwłaściciele nie wyrażają zgody na budowę garażu i dlatego legalizacja samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego byłaby, jak określił to skarżący "delikatnie mówiąc nieporozumieniem". Dodał, iż w porozumieniu ze współwłaścicielami możliwe jest rozebranie części zadaszenia bez rozbiórki ścian, które są ogrodzeniem i zawsze oddzielały od siebie dwie sąsiadujące ze sobą posesje. Część graniczącą z podwórkiem należałoby z kolei przekazać współwłaścicielowi J.S. z przeznaczeniem na komórkę, albowiem w tym miejscu komórkę miała E.M.. W ten sposób zostałby przywrócony stan faktyczny sprzed maja 1998 r. Do skargi skarżący załączył postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po H.K. i H.K.. W myśl tego rozstrzygnięcia spadek po H.K. nabyli H.A.S. (córka), Z.A.K. (syn) i B.K. (córka) po 1/3 każde z nich. Natomiast po H.K.: synowie Z.Z. i R.Z. po ½ każdy z nich. Odpowiadając na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 r. pełnomocnik J.G. - M.G. oświadczył, iż właścicielami działki nr 269 poza J.G., Z.K. i J.S. są ponadto wskazane wyżej osoby z wyjątkiem R.Z., który sprzedał swoje udziały P.K. W tej sytuacji Sąd odroczył rozprawę i postanowił zawiadomić o toczącym się postępowaniu Z.Z., P.K., B.K. i H.S., doręczając im odpis skargi i odpowiedzi na skargę, zobowiązując ich do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia, czy zgłaszają swój udział w postępowaniu w charakterze uczestnika. W odpowiedzi na powyższe, Z.Z. (w piśmie z dnia 4 maja 2005 r.), P.K. (w piśmie z dnia 4 maja 2005 r.) i B.K. (w piśmie z dnia 2 maja 2005 r.) oświadczyli, iż zgłaszają swój udział w postępowaniu w charakterze uczestnika. Natomiast H.S. (w piśmie z dnia 12 maja 2005 r.) oświadczyła, iż nie zgłasza swojego udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., nakazującą Z.K. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 4,2 x 7,2 m, usytuowanego na działce nr 269 w T. Podstawę materialnoprawną takiego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), w myśl którego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (ust. 1). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1), nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (pkt 2) – właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia stosownych dokumentów określonych w pkt 1 i 2 tego przepisu, w wyznaczonym terminie (ust. 3). Dopiero w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). Przepis art. 48 w pierwotnym brzemieniu, nadanym mu ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. przewidywał obowiązek nakazania przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez ten organ. Przepis ten był wyrazem odejścia od systemowej zasady obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ponieważ nie można było uznać za wyjaśnienie sprawy, w rozumieniu art. 7 kpa sprawdzenia w rejestrach urzędowych właściwego organu, czy na dany obiekt budowlany uzyskano wymagane pozwolenie na budowę lub dokonano wymaganego zgłoszenia budowy albo czy dany organ zgłosił sprzeciw w sprawie zamierzonej budowy. Takie unormowanie pozbawiało obywatela prawa do pełnego i obiektywnego zbadania sprawy, potrzebnego do "dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony" (art. 7 kpa). Stwarzało to kolizję z zasadą zawartą w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r., który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (por. Prawo budowlane. Przepisy i komentarz. E. Radziszewski s. 137-141, Wyd. LexisNexis, W-wa 2004). Rygoryzm art. 48 Prawa budowlanego był więc krytycznie oceniany zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym. Dlatego też ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) wprowadzono w art. 48 istotne zmiany nawiązujące do wskazanej zasady art. 2 Konstytucji RP i zasady art. 7 kpa. Jak wynika z uzasadnienia projektu powołanej ustawy, przedstawionego Sejmowi do uchwalenia (druk nr 493 z dnia 15 maja 2002 r.), celem wprowadzenia zmian w przepisach regulujących sprawy samowoli budowlanej (art. 48) jest "umożliwienie odstąpienia od obowiązku orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki obiektu budowlanego, samowolnie wybudowanego, który swoim istnieniem nie narusza przepisów". W rozpoznawanej sprawie prawna możliwość zastosowania znowelizowanego art. 48 Prawa budowlanego wynikała z dyspozycji art. 7 ust. 2 wspomnianej ustawy z dnia 27 marca 2003 r., stanowiącego, iż do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ – wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz – w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2, o której mowa w art. 1- art. 1 pkt 41. Bezspornym jest, iż postępowanie administracyjne w rozważanej sprawie zostało wszczęte po dniu wejścia w życie Prawa budowlanego z 1994 r., budynek gospodarczy będący w budowie realizowany był przez Z.K. bez wymaganego pozwolenia na jego budowę, a przed dniem wejścia w życie tej ustawy sprawa nie była zakończona decyzją ostateczną. Jak to już wcześniej zostało wyjaśnione, nowelizacja art. 48 Prawa budowlanego miała zapewnić stronom postępowania administracyjnego gwarancję rozpatrywania spraw samowoli budowlanej z zachowaniem fundamentalnych zasad procedury administracyjnej. Analiza zaskarżonego do Sądu aktu administracyjnego, w ocenie Sądu, świadczy jednak o tym, iż organy nadzoru budowlanego I, jak i II instancji, nakazując Z.K. rozbiórkę budynku gospodarczego, usytuowanego na działce nr 269 w T., zaniechały ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy oraz szczegółowej analizy materiału dowodowego. Przede wszystkim podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia dla prawidłowego zastosowania art. 48 w/w ustawy, było ustalenie daty wybudowania spornego obiektu. Z akt sprawy wynika bowiem, iż pewien zakres prac związanych z budową budynku gospodarczego wykonał ojciec skarżącego- J.K. w 1987 r., który jednak z uwagi na zły stan zdrowia i względy finansowe nie dokończył budowy. Natomiast syn - Z.K. po jego śmierci kontynuował budowę na prośbę matki prawdopodobnie od 1997 r. bądź 1998 r. Niezbędne było również ustalenie zakresu prac wykonanych przez J.K., a następnie przez skarżącego. Zauważyć trzeba, że w aktach sprawy znajdują się pisemne oświadczenia J.M., W.S., R.Z., M.C., S.C., Z.S., J.S., B.K., oraz liczne pisma skarżącego i M.G., będącego pełnomocnikiem – J.G., z których wynikają sprzeczne ze sobą na ten temat informacje. Tak na przykład szczegółowego zbadania wymagała okoliczność wielokrotnie podnoszona przez jednego ze współwłaścicieli posesji przy ul. A 15 - J.S., który twierdził, iż ojciec skarżącego posiadał zezwolenie na remont bądź też pozwolenie, wydane mu przez Urząd Miasta na realizację garażu z materiałów łatwo rozbieralnych Nr [...] z dnia [...]. W tym celu organ winien był przynajmniej rozważyć możliwość zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej lub Archiwum Państwowego o udostępnienie stosownej dokumentacji. Co istotne, na omawiany aspekt sprawy zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2002 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1834/98, po rozpoznaniu skargi Z.K. na decyzję Wojewody [...], na mocy której nakazano rozbiórkę przedmiotowego budynku. Ponadto, organy nadzoru budowlanego mimo ciążącego na nich obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie rozważyły chociażby możliwości przesłuchania świadków w obecności stron oraz przeprowadzenia w tym celu rozprawy administracyjnej (art. 7 i 77 kpa). Przesłuchanie świadków, zgodnie z dyspozycją art. 86 kpa może bowiem wchodzić w rachubę, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a z taką właśnie sytuacją mieliśmy, według Sądu, do czynienia w rozpatrywanej sprawie. W aktach sprawy brak jest także jakiegokolwiek dowodu wskazującego na pouczenie stron o treści art. 78 kpa. Organ orzekający rozpoznając niniejszą sprawę nie odniósł się także do zarzutu Z.K., podniesionego w odwołaniu, dotyczącego braku analizy załączonych do akt administracyjnych mapek i zdjęć. Z wyjaśnień strony skarżącej wynika, iż wykonano je dla potrzeb inwestycji, jakie były robione w obrębie posesji przy ul. A nr 15. Według skarżącego nie uwidoczniono na nich wszystkich obiektów znajdujących się na tej nieruchomości. Co więcej, na mapach tych zamieszczono takie obiekty, które w rzeczywistości nie istnieją. W ocenie Sądu, stwierdzone wyżej błędy świadczą bez wątpienia o naruszeniu zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, o której stanowi art. 10 § 1 kpa, a także o naruszeniu dyspozycji art. 7, art. 77 i 80 kpa Kolejnym zagadnieniem na tle rozpoznawanej sprawy jest kwestia rozpoczęcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. procedury zmierzającej do zalegalizowania samowoli budowlanej. Organ I instancji w dniu [...] wydał w tym celu na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego postanowienie, na mocy którego zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie do dnia 31 grudnia 2003 r. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 w/w ustawy. W tym miejscu raz jeszcze godzi się podnieść, że celem nowelizacji cytowanego art. 48 było "umożliwienie", a nie obowiązek zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej. Tymczasem, z licznych pism Z.K. wywieść można, iż prawdopodobnie nie był on zainteresowany takim rozstrzygnięciem sprawy. Świadczą o tym pismo z dnia 25 sierpnia 2003 r. zatytułowane "oświadczenie", oraz pismo z dnia 9 października 2003 r. zatytułowane "zażalenie", a także odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 18 lutego 2004 r. Skarżący kwestionując niejako możliwość zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej powoływał się w nich na złą sytuację finansową i rodzinną, jaka zaistniała po śmierci matki H.K., współwłaścicielki posesji przy ul. A 15 oraz toczące się w Sądzie Rejonowym w T. postępowanie o zniesienie współwłasności. W takiej sytuacji, jeśli organ administracji publicznej miał wątpliwości co do intencji skarżącego jego obowiązkiem było ustalenie, czego tak naprawdę oczekuje skarżący. Okoliczność ta została jednak zupełnie pominięta zarówno przez Powiatowego Inspektora, jak i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Oprócz stwierdzonych wyżej uchybień, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, należy według składu orzekającego zwrócić szczególną uwagę na problematykę zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego zgodnie z treścią art. 61 § 4 kpa, która jest niewątpliwie jednym z najistotniejszych aspektów zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przed organami administracji publicznej. W myśl tego przepisu organ wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek strony zobowiązany jest zawiadomić o jego wszczęciu wszystkie osoby będące zgodnie z art. 28 kpa stronami w sprawie. A zatem, obowiązkiem organu jest ustalić z urzędu, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony organ nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 1999 r. sygn. akt I SA 627/98.; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 684/97; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 652/97- nie publikowane). Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje bowiem naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 652/97-niepubl.). Na podstawie dokumentacji załączonej do akt sprawy niniejszej Sąd doszedł do przekonania, iż organy nadzoru budowlanego nie dopełniły opisanego wyżej obowiązku. Otóż w dniu [...], a zatem jeszcze przed podjęciem zaskarżonej decyzji, Sąd Rejonowy w T. wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po H.K. i H.K. W myśl tego rozstrzygnięcia spadek po H.K. nabyli H.A.S. (córka), Z.A.K. (syn) i B.K. (córka) po 1/3 każde z nich. Natomiast po H.K.: synowie Z.Z. i R.Z. po ½ każdy z nich. W przedmiotowym postępowaniu pominięci zatem zostali Z.Z., B.K., H.S. oraz P.K., który nabył udziały od R.Z.. W szczególności żadna z tych osób nie otrzymała zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, nie zostało im także doręczone rozstrzygnięcie organu I instancji, jak również decyzja organu odwoławczego. A w rezultacie podmioty te nie mogły skorzystać z uprawnień, o których stanowi art. 10 § 1 kpa. Podkreślić przy tym należy, iż na zmianę współwłaścicieli nieruchomości przy ul. A 15 w T. oraz toczące się postępowanie spadkowe po jednej ze współwłaścicielek- H.K., skarżący zwracał uwagę jeszcze przed podjęciem decyzji przez organ I instancji - w oświadczeniu z dnia 25 sierpnia 2003 r., a następnie w odwołaniu od niej. Co więcej, w tym oświadczeniu skarżący domagał się dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym nowych współwłaścicielek posesji- B.K. i H.S. Reasumując powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno organ I, jak i II instancji dopuściły się w toku postępowania wyjaśniającego istotnych naruszeń procedury administracyjnej, a w rezultacie naruszyły także normy prawa materialnego - art. 48 Prawa budowlanego. Przede wszystkim uchyliły się one od zgromadzenia i wyczerpującej analizy całokształtu materiału dowodowego, naruszając tym samym przepisy art. 7, 10 § 1, 61 § 4, 77 § 1, 80, 81, i 107 § 3 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające tak, by wyeliminować stwierdzone wyżej błędy, zgromadzić w całości materiał dowodowy i ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Dopiero na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ oceni, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka stanowiąca podstawę do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę spornego budynku w całości lub w części w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Wyniki tych ustaleń winny natomiast przybrać postać rozstrzygnięcia, w którym organ orzekający wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając powyższe na względzie Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego. O powyższym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", lit "b" i lit. "c", art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę