II SA/Łd 44/24

II SA/Łd 44/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 27 ust. 1 i ust. 1a, art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 par. 3, art. 133, art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 14 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant Specjalista Anna Łyżwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 roku sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 października 2023 roku nr SKO.4111.49.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia, rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 października 2023 r., nr SKO.4111.49.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", i art.30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1993), powoływanej dalej jako: "u.p.o.u.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 3 sierpnia 2023 r. odmawiającą umorzenia w części 50 % pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, umarzającą postępowania administracyjnego w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, odmawiającą rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odmawiającą odroczenia terminu płatności pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi, po rozpatrzeniu wniosku A. K. z dnia 30 czerwca 2023 r. o umorzenie w części 50% pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1300), o rozłożenie na raty pozostałej części zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D. K. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) oraz z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o odroczenie terminu płatności do dnia 20 lipca 2024 r. oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego:
1. odmówił umorzenia w części 50 % pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów na rzecz D. K. w łącznej wysokości 26630,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości 936,80 zł oraz kosztami wystawionych w sprawie upomnień w wysokości 35,20 zł, co łącznie stanowi kwotę 27602,90 zł,
2. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D. K. powiększonej o 5%, tj. kwoty w wysokości 9712,50 zł,
3. odmówił rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K., w wysokości 26630,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości 936,80 zł, oraz kosztami wystawionych upomnień w wysokości 35,20 zł, co łącznie stanowi kwotę 27602,90 zł,
4. odmówił odroczenia terminu płatności do dnia 20 lipca 2024 r. pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K..
Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi wniósł A. K., zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), poprzez nierozważenie, czy odwołujący się spełnia warunki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jakie skutki powoduje decyzja, a jakie wywołałoby uwzględnienie wniosku poprzez uznanie, iż okoliczności przedstawione przez dłużnika nie są wystarczające do zastosowanie ulgi w postaci umorzenia części 50% pozostałej do spłaty kwoty należności, podczas gdy przedstawione okoliczności wskazują, iż sytuacja rodzinna i dochodowa nie pozwala na spłatę zadłużenia w całości, co doprowadziło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, a decyzja narusza prawo do umorzenia i odroczenia terminu płatności zaległości powstałych z tytułu wypłacania należności alimentacyjnych osobie uprawnionej,
2. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 6, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 107 k.p.a. w zw. z art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji majątkowej oraz rodzinnej.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 30 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium ustaliło, że pismem złożonym dnia 30 czerwca 2023 r. A. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta Łodzi, tj. organu właściwego wierzyciela, z wnioskiem o umorzenie w części 50% pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o rozłożenie na raty pozostałej części zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D. K. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o odroczenie terminu płatności do dnia 20 lipca 2024 r. oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy odwołując się do ustaleń organu I instancji wskazał, iż po uwzględnieniu kwot przekazanych na konto organu właściwego wierzyciela tytułem spłaty zobowiązań powstałych w wyniku wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, według stanu na dzień 3 sierpnia 2023 r., do zwrotu pozostaje dłużnikowi alimentacyjnemu kwota należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. w wysokości 26630,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości 936,80 zł oraz kosztami wystawionych upomnień w wysokości 35,20 zł, co łącznie stanowi kwotę 27602,90 zł.
Podzielając stanowisko organu I instancji (zawarte w pkt 1 sentencji decyzji organu I instancji), Kolegium stwierdziło, że sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego nie uzasadnia zastosowania ulgi w postaci umorzenia w części 50% pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K.. Kolegium podkreśliło przy tym, że sytuacja mieszkaniowa i zawodowa skarżącego została wyjaśniona przez organ I instancji w sposób wystarczający.
Jednocześnie Kolegium, odwołując się do ustaleń organu I instancji wskazało, że A. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną – M. K.. Z treści zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 lipca 2023 r. wynika, że A. K. pobiera zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia i z tego tytułu dłużnik alimentacyjny uzyskał dochód netto: za miesiąc kwiecień 2023 r. w wysokości 2211,42 zł, za miesiąc maj 2023 r. w wysokości 2636,64 zł, za miesiąc czerwiec 2023 r. w wysokości 2551,50 zł. Ponadto z treści zaświadczenia pracodawcy żony dłużnika z dnia 24 lipca 2023 r. wynika, że M. K. zatrudniona jest w [...] Komitecie [...] w K. i za miesiąc maj 2023 r. uzyskała dochód netto w wysokości 1308,55 zł, za miesiąc czerwiec 2023 r. uzyskała dochód netto w wysokości 856,32 zł netto, natomiast za miesiąc lipiec 2023 r. uzyskała dochód netto w wysokości 722,77 zł. Z materiału dowodowego wynika także, iż miesięczny koszt wynajęcia przez dłużnika mieszkania wynosi 1675,00 zł. Ponadto decyzją Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego - Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 maja 2023 r., na podstawie art. 68 ust. 1 w związku z art. 63 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390), rozłożono A. K. na raty po 600,00 zł miesięcznie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz 5% opłaty na pokrycie kosztów związanych z działalnością funduszu, w łącznej wysokości 7660,48 zł.
W dalszej kolejności Kolegium podkreśliło, że z dołączonej do wniosku dłużnika dokumentacji medycznej wynika, iż:
- u M. K. stwierdzono przewlekły zespół wieńcowy, nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenia gospodarki lipidowej, ponadto zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 14 marca 2022 r. M. K. legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności,
- u A. K. rozpoznano neuropatię nerwów strzałkowych i jest pod stałą opieką poradni neurologicznej, ponadto zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 22 maja 2022 r. A. K. legitymuje się do dnia 31 marca 2026 r. umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia - w warunkach pracy chronionej.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału Kolegium stwierdziło, że skarżący jest osobą w wieku aktywności zawodowej, co prawda zgłasza problemy zdrowotne oraz posiada przyznane do dnia 31 marca 2026 r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. W ocenie Kolegium, powyższe nie wyklucza jednak możliwości spłaty przez dłużnika kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz jego syna. Jednocześnie organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem organu I instancji, że umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej oznaczałoby obarczenie wszystkich podatników osobistym długiem dłużnika alimentacyjnego.
Nadto Kolegium podkreśliło, że wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ administracji jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi administracji na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienie każdego żądania obywatela.
Odnosząc się do wniosku A. K. w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D. K. powiększonej o 5%, tj. kwoty w wysokości 9712,50 zł, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji słusznie przyjął, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i jako takie, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., powinno zostać umorzone. Nadto organ II instancji dodał, że A. K. jest także dłużnikiem alimentacyjnym z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych realizowanych na podstawie nieobowiązującej już ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
W odniesieniu do powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 47 u.p.o.u.a, z dniem 1 października 2008 r. utraciła moc ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Na podstawie art. 41 u.p.o.u.a., sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Zdaniem Kolegium, z uwagi na to, że stan faktyczny sprawy dotyczy zaliczki alimentacyjnej, wypłaconej w tym okresie, do sprawy będą miały zastosowanie przepisy starej ustawy. Zgodnie z treścią art. 16 starej ustawy, organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Z treści tego przepisu wynika więc wyłącznie możliwość umorzenia zaliczki. Organ nie ma możliwości rozłożenia spłaty zaległości na raty. W konsekwencji postępowanie w tej sprawie nie może się toczyć i organ administracji nie może takiego wniosku rozpoznawać. W związku z tym nie było podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 k.p.a.
Odnosząc się następnie do wniosku skarżącego w części dotyczącej rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. oraz odroczenia terminu płatności powyższych należności, Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że ewentualne rozłożenie na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. spowodowałoby skierowanie do komornika sądowego jedynie wniosku o zawieszenie prowadzonego wobec strony postępowania egzekucyjnego w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K., natomiast nie spowodowałoby skierowania do komornika sądowego wniosku o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D. K., a zatem komornik sądowy w dalszym ciągu dokonywałby potrąceń z zasiłku chorobowego tytułem spłaty wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, natomiast dłużnik byłby ponadto zobligowany do uiszczenia miesięcznej raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Konkludując, Kolegium stwierdziło, że analizowany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyjątkowego potraktowania dłużnika, a co za tym idzie, w przedmiotowej sprawie nie znajdują zastosowania ulgi w postaci umorzenia w części 50 % pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odroczenia terminu płatności pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych nie było podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł A. K., zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., poprzez niezastosowanie wskazanej normy prawnej, pomimo wykazania przez skarżącego, że jego sytuacja dochodowa i rodzinna uzasadnia umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. poprzez dalece nieuzasadnione przyjęcie, jakoby skarżący posiadał wystarczające środki i możliwości finansowe na spłatę należności z tytułu wypłaconym osobom uprawnionym świadczeń z tytułu zaliczki alimentacyjnej oraz funduszu alimentacyjnego oraz należne odsetki, podczas gdy aktualna sytuacja życiowa skarżącego, będąca następstwem prowadzonych postępowań egzekucyjnych, w rzeczywistości doprowadziła skarżącego do wykluczenia społecznego, albowiem po przymusowej spłacie ww. zobowiązań skarżącego nie stać na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych;
b) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez przedstawienie błędnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie ustalenia dochodów i koniecznych wydatków, stanu zdrowia oraz możliwości zarobkowych skarżącego;
c) art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ w ramach uznania administracyjnego podjął decyzję niekorzystną dla skarżącego oraz ustalenie w sposób dowolny braku spełnienia przesłanek w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, łącznie z odsetkami w całości;
3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że sytuacja osobista i finansowa skarżącego nie kwalifikuje do chociażby częściowego umorzenia rzekomych zaległości alimentacyjnych względem państwa, a tym samym skarżącego stać na spłatę przedmiotowego zadłużenia, podczas gdy skarżący nie posiada środków, które pozwalałaby na normalne funkcjonowanie, przy zachowaniu minimalnych środków egzystencji, co świadczy dobitnie o bezpodstawności stanowiska organu, nawet pomimo uznaniowego charakteru wydanej w niniejszej sprawie decyzji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie orzeczenia o umorzeniu pozostałego zadłużenia, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj.: zaświadczenia lekarskie skarżącego, wykazu wpłat na fundusz alimentacyjny, korespondencji skarżącego z komornikiem sądowym, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego, zaświadczenia o zarobkach żony skarżącego, pisma Urzędu Miasta K. z dnia 30 października 2023 r. - na okoliczność sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego, stopy życiowej skarżącego, stanu zdrowia i możliwości zarobkowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie przeanalizował jego stanu zdrowia i związanych z nim możliwości zarobkowych skarżącego. Podkreślił przy tym, że dotychczasowa egzekucja komornicza jego zadłużenia była bezskuteczna, dlatego należałoby rozważyć, czy jego sytuacja w ogóle pozwala na spłatę zadłużenia, czy też będzie powodować stałe narastanie odsetek i zwiększanie się wysokości zadłużenia. W tym kontekście skarżący podniósł, że od wielu lat zmaga się z chorobami neurologicznymi, które spowodowały, że nie był w stanie na dłużej utrzymać żadnej pracy, a co za tym idzie, nie był w stanie spełniać ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.
Skarżący zwrócił uwagę, że nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych i innych przedmiotów wartościowych. Jego sytuacja materialna jest trudna i pomimo swojej ciężkiej sytuacji materialnej obecnie stara się na bieżąco regulować wszelkie należności wynikające z tytułu użytkowania mieszkania, nie korzysta również z pomocy społecznej. Pomimo tego, zdaniem skarżącego, oba organy nie wzięły pod uwagę, że dalsza prowadzona egzekucja może doprowadzić do znacznego pogorszenia sytuacji nie tylko materialnej, ale również zdrowotnej skarżącego, gdyż bardzo często popada w depresję ze względu na problemy związane z brakiem umorzenie zaległości alimentacyjnych.
Ponadto skarżący wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 2 października 2023 r. umorzono mu 30 % należności wobec Prezydenta Miasta Łodzi z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz 30 % z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej. Decyzja ta została wydana o ten sam materiał dowodowy, który podlegał ocenie w niniejszym postępowaniu, w którym to odmówiono mu umorzenia należności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując przy tym argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 5 lutego 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. skarżący podtrzymał skargę i zawarte w niej ww. wnioski dowodowe. Złożył wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej z zakresu własnego zdrowia i zdrowia żony dotyczącej okresu po wydanej decyzji – lata 2023-2024 r. i dokumentów dotyczących zarobków żony z okresu ostatnich 3-4 miesięcy.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2024 r., wydanym na rozprawie, Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego zawarte w skardze oraz zgłoszone w toku rozprawy jako niespełniające przesłanek z art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym zakresem kontroli sądu nie są objęte kwestie związane z pokrzywdzeniem strony decyzją, czy negatywnymi dla niej skutkami i podobnie kwestie naruszeń zasad współżycia społecznego, jedyne bowiem kryterium kontroli, jak wskazano powyżej, stanowi legalność działania organu administracji publicznej.
Biorąc pod uwagę powyższą kognicję sądów administracyjnych Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tym samym skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu umorzenia w części 50 % pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, umarzającą postępowanie administracyjne w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, odmawiającą rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odmawiającą odroczenia terminu płatności pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W tym względzie przede wszystkim należy wyjaśnić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1993), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.o.u.a.".
Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 1a u.p.o.u.a., dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.
Stosownie zaś do art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z perspektywy powyższych regulacji i oceny prawidłowości przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, orzekające w sprawie organy poczyniły wyczerpujące ustalenia w zakresie sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego, w rozumieniu przyjętym na gruncie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Zauważyć przy tym należy, że Kolegium trafnie wskazało na uznaniowych charakter decyzji w przedmiotowej sprawie, podkreślając, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, które z różnych powodów nie są w stanie swych zobowiązań regulować samodzielnie, gdzie osoby te zwykle znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, stąd z czasową pomocą dla ich rodzin wychodzą organy państwa. Niewątpliwie pomoc ta udzielana jest w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, a nie zamiast tych osób, natomiast wypłata świadczeń alimentacyjnych przez organy państwa stanowi swoisty kredyt udzielany osobom zobowiązanym do alimentacji, który to kredyt powinien zostać przez te osoby spłacony (możliwie w jak najszybszym czasie).
Trafnie też Kolegium wskazało, że zobowiązania alimentacyjne w świetle art.133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci mają charakter obligatoryjny. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Nie sposób również nie zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że zwrot wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tym obszarze i nie może być postrzegany jako dodatkowa uciążliwość czy kara, ale jako prosty zwrot kwoty świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej przez organ właściwy wierzyciela, powstałych wskutek niedopełnienia obowiązku alimentacji.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, należy przyznać rację organom, że zgromadzony materiał dowodowy w kontrolowanej sprawie nie dawał podstaw do wyjątkowego potraktowania skarżącego (dłużnika), co tym samym powodowało brak możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia w części 50 % pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odroczenia terminu płatności pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zgodzić się należy również z organami orzekającymi w niniejszej sprawie, że w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych nie było podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.
W rozważanym aspekcie należy podkreślić, że stan faktyczny sprawy dotyczy zaliczki alimentacyjnej, wypłaconej w tym okresie, a zatem do sprawy miały zastosowanie przepisy "starej ustawy" – tj. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z treścią art. 16 tej ustawy, organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Słusznie więc organy przyjęły, że w świetle tego przepisu zachodzi jedynie możliwość umorzenia zaliczki, a tym samym organ nie ma możliwości rozłożenia spłaty zaległości na raty.
W dalszej kolejności odnosząc się do wniosku skarżącego w części dotyczącej rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. oraz odroczenia terminu płatności ww. należności, Sąd podzielił jako prawidłowe stanowisko organów, że ewentualne rozłożenie na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K. spowodowałoby skierowanie do komornika sądowego jedynie wniosku o zawieszenie prowadzonego wobec strony postępowania egzekucyjnego w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. K.. Natomiast nie spowodowałoby skierowania do komornika sądowego wniosku o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D. K., a zatem komornik sądowy w dalszym ciągu dokonywałby potrąceń z zasiłku chorobowego tytułem spłaty wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, natomiast dłużnik byłby ponadto zobligowany do uiszczenia miesięcznej raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Mając na uwadze powyższe rozważania należało stwierdzić, że organy - wbrew zarzutom skarżącego - dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego w kontekście przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w kontrolowanej sprawie oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., a przy tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Jednocześnie odnosząc się wniosków dowodowych zawartych w skardze i zgłoszonych przez skarżącego na rozprawie Sąd uznał za zasadne wyjaśnić, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W ocenie Sądu, przesłanki te nie zostały w sprawie spełnione, wnioski dowodowe zawarte w skardze dotyczyły dokumentów w większości znajdujących się w aktach sprawy, które Sąd brał pod uwagę dokonując kontroli zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z kolei wnioski dowodowe zgłoszone w toku rozprawy dotyczyły dokumentacji medycznej i sytuacji zarobkowej z okresu po wydaniu kontrolowanej w niniejszym postępowaniu decyzji.
Ponadto - na marginesie niniejszej sprawy – odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 2 października 2023 r. należało wyjaśnić, że podstawę orzekania w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją stanowił art. 30 ust. 1 ww. ustawy, a zatem inne przesłanki (inne niż sytuacja dochodowa i rodzinna) uwzględniał organ orzekając w przedmiocie przyznania skarżącemu ulgi w spłacie należności.
Z przedstawionych powyżej względów Sąd, nie podzielając wskazanych zarzutów skargi i nie dostrzegając podstaw do wyjścia poza jej granice określone w art.134 § 1 p.p.s.a., oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
ds