II SA/Łd 437/22

II SA/Łd 437/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OZ 342/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a par. 1, art. 154, art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 23 stycznia 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi D.A. i T.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 16 marca 2022 roku znak: SKO.4160.321.2021, SKO.4160.322.2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, postanowieniem z 16 marca 2022 r., wydanym na podstawie art. 138 1 pkt 1, w związku z art. 144 i art. 61 a oraz art. 28 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), w zw. z art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 poz. 1899 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 18 czerwca 2021 r., którym odmówiono D.A. i T.A. wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020 r., nr 103.2020 zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], złożonej z działki o nr [...] w obrębie [...].
W uzasadnieniu Kolegium przypomniało, że ww. postanowieniem z 18 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020 r. zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy [...], działka [...], ze względu na to, że w ocenie organu pierwszej instancji wniosek o wszczęcia postępowania złożyły osoby niebędące jego stronami. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że pismem z 16 lutego 2021 r., doprecyzowanym pismem z 22 kwietnia 2021 r. D.A. i T.A. zażądały uchylenia decyzji ww. Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020 r. oraz poprzedzającego ją postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi nr DAR-UA-XI.38.2020. Zdaniem organu analiza sprawy wykazała, że dzielona nieruchomość nie jest własnością bądź nie jest oddana w wieczyste użytkowanie D.A. i T.A., o czym przesądza treść działu [...] księgi wieczystej dzielonej nieruchomości. Z kolei żądanie wnioskodawczyń sprowadza się do uchylenia decyzji i postanowienia w oparciu o art. 155 k.p.a. Organ analizując wniesione żądanie nie dopatrzył się również możliwości zakwalifikowania wniesionego żądania jako podstawy do wszczęcia postepowania administracyjnego w innym trybie nadzwyczajnym, skutkującym weryfikacją ww. decyzji ostatecznej, czy to w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 i następnych k.p.a., bądź uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. czy też stwierdzenia nieważności na postawie art. 156 k.p.a. Organ pierwszej instancji, powołując się na treść art. 28 k.p.a. oraz art. 97 ust. 1 u.g.n., stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie przymiot strony w przedmiocie ewentualnej zmiany kwestionowanej decyzji ostatecznej będzie miał właściciel dzielonej nieruchomości, a tym samym osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, a wiec nie może skutecznie przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału. nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny. Ponadto w ocenie organu pierwszej instancji stroną postępowania podziałowego nie może być także osoba, która zgłasza roszczenia do nieruchomości podlegającej podziałowi. W konsekwencji zdaniem organu pierwszej instancji wnioskodawczynie, nie będąc stronami postępowania podziałowego nie mogą żądać uchylenia ww. decyzji i poprzedzającego ją postanowienia w trybie art. 155 k.p.a., co skutkowało odmową wszczęcia postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, utrzymując w mocy powyższe postanowienie wskazało m.in., że zażalenia T.A. i D. A. zawierają przede wszystkim zarzuty wobec decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020r., zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], działka [...], i wyjaśniło, że nie mogło się do nich odnieść w postępowaniu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania zakończonego tą właśnie decyzją, ponieważ wniesienie zażalenia na postanowienie wydane w sprawie odmowy wszczęcia postępowania daje organowi wyższego stopnia kompetencje wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia kwestii procesowej, której dotyczy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy zauważył także, iż uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić wyłącznie w wyniku jednego z postępowań nadzwyczajnych wymienionych w art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a. oraz przepisach od art. 145 do art. 163 k.p.a., a zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa organ pierwszej instancji rozstrzygnął pierwotne zagadnienie tj. czy podmiot wnoszący o uchylenie decyzji ostatecznej jest podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania nadzwyczajnego. Kolegium zaznaczyło, że w treści obowiązującego od 1 kwietnia 2011 r. przepisu art. 61a k.p.a., na podstawie którego to przepisu zostało wydane postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 18 czerwca 2021 r. ustawodawca określił, że w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego zostanie wniesiony przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Kolegium wyjaśniło przy tym, że tryby nadzwyczajne mogą być uruchomione wyłącznie z urzędu bądź na wniosek strony. W sytuacji, gdy żądanie, nie pochodzi od strony lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, a organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., bądź gdy dotyczyło to wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy słusznie organ pierwszej instancji przyjął, że T.A. i D.A., jako właścicielkom nieruchomości sąsiedniej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu podziałowym i nie miały one również legitymacji do wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji podziałowej wydanej przez Prezydenta Miasta Łodzi w dniu 24 kwietnia 2020 r., albowiem interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Zatem konsekwencją tego uregulowania jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny. Kolegium podkreśliło, że T.A. i D.A. nie były i nie są właścicielkami czy użytkowniczkami wieczystymi nieruchomości objętej podziałem, nie posiadają zatem interesu prawnego i prawidłowo, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji podziałowej wydanej przez Prezydenta Miasta Łodzi.
Kolegium zwróciło uwagę, że do organ pierwszej instancji nie rozstrzygnął dotychczas tej części wniosku, która dotyczyła uchylenia postanowienia z 28 lutego 2020 r. w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości.
W skardze D.A. i T.A. zarzuciły naruszenie:
- art. 28 k.p.a., w zw. z art. 140 k.c. i art. 145 § 3 k.c., poprzez bezwzględną odmowę uznania skarżących za stronę postępowania w sprawie nie uchylenia, a przynajmniej zmiany zaskarżonej przez skarżące decyzji, w tej części która ingeruje w drastyczny sposób w sprawowane przez skarżące prawo własności posiadanych działek jak i prawa nabytego z mocy samego prawa, poprzez zmianę miejsca położenia nieruchomości z ulicy [...] na ulicę [...], ulicę prywatną (działki [...]), a tym samym przyznanie w trybie administracyjnym dysponowania przez D.G. cudzą własnością w celu zaspokojenia niczym nie uzasadnionego jego interesu kosztem cudzej własności i przyzwolenia w ten sposób wbrew zgody osób posiadających prawo własności do działki [...] na wybudowanie przez D.G. drogi dojazdowej do wybudowanych budynków przy samej granicy działek skarżących, być może nawet w przyszłości drogi wewnętrznej przy takich zapisach w planie zagospodarowania przestrzennego jak i wytyczenia przebiegu służebności przejazdu i przechodu ha zatwierdzonym projekcie podziału działki [...] oraz zjazdu z prywatnej ulicy [...], co zostało całkowicie zignorowane zarówno przez Prezydenta Miasta Łodzi jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze;
- art. 61 a § 1 k.p.a., w zw. z art. 7 , art. 8 , art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3, w zw. z art. 140 i art. 144 k.p.a., przez niewywiązanie się przez SKO z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do możliwości prawnej w trybie administracyjnym zmiany miejsca położenia nieruchomości od niepamiętnych czasów obecnie już drogi publicznej [...] z szeroką drogą wewnętrzną na bardzo wąską do tego prywatną ulice [...], z dostępem do wydzielonych działek z ulicy [...], a w szczególności nie zebranie całego materiału oraz nie rozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego dotyczącego decyzji podziałowej i niedokonanie jego wszechstronnej oceny co do możliwości tak zaprojektowanego podziału, że praktycznie każda wydzielona działka na bezpośredni dostęp z wąskiej prywatnej ulicy [...] na drogę publiczną ulicę [...], a co bardziej znamienne nie odniesienie się do tak ważnego dokumentu przedstawionego przez skarżące jakim jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. [...] w Łodzi [...] Wydziału Cywilnego z 10 października 2017 r., w tym niewyjaśnienie dlaczego organ nie przeprowadził dowodu z tego dokumentu, względnie odmówił temu dokumentu mocy dowodowej pomimo, iż pochodzi od sądu o w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że skarżące nie dysponują interesem prawnym w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
- art 61 a § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe, (bezpodstawne) zastosowanie w niniejsze sprawie w sytuacji gdy skarga z art. 235 k.p.a. została złożona przez osoby, które w ich ocenienie nie tylko że uprawdopodobniły ale wręcz udowodniły posiadanie interesu prawnego we wniesieniu skargi z art. 235 k.p.a., mającej na celu ponowne zgodnie z prawem rozpoznanie sprawy, a tym samym brak było podstaw prawnych do uznania przez organy obu instancji ,że owa skarga została złożona przez osoby nie będące, i to w sposób oczywisty stronami w rozumieniu art. 61 k.p.a.;
- art. 235 k.p.a., poprzez rażąco wadliwe uznanie, że skarga wniesiona przez skarżące jest skargą powszechną zmierzająca do uchylenia decyzji podziałowej wydanej przez Prezydenta Miasta Łodzi 24 kwietnia 2020 r., gdy w rzeczywistości czytelność żądania skarżących przejawiała się w tym, że nie było, jak również w dalszym ciągu nie jest ich intencją skarga na niewłaściwe w rozumieniu art. 227 k.p.a. wykonywanie zadań przez Dyrektora Łódzkiego Ośrodka Geodezji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Łodzi ale, że skutek jego jurysdykcyjnego poczynania wkracza w sferę interesu prawnego skarżących, wywodzonego z instytucji prawa własności nie tylko przez ingerencje w sprawowane prawo własności ale również we własność nabytą z mocy samego prawa, gdzie nie jest nawet konieczne jego stwierdzenie przez sąd jedynie spełnienie warunków do zasiedzenia służebności drogowej, czy poboczna działki [...], przylegającej bezpośrednio do działki [...] nabytej przez skarżące w drodze zasiedzenia;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., wyrażające się w utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z 18 czerwca 2021 r..
Ponadto zarzuciły naruszenie zasady porządku prawnego Rzeczy[pospolitej Polskiej, wyrażającego się w braku poszanowania organów obu instancji prawa własności skarżących chronionego konstytucyjne art. 64 ust 1 konstytucji RP, poprzez świadome nie rozpoznanie wniosku skarżących o uchylenie postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2020 r. w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości jako zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwała nr [...] Rady Miejskiej w Łodzi z 25 stycznia 2018 r., gdzie jego uchylenie stanowiłoby podstawę do uchylenia decyzji podziałowej, pomimo, że wniosek ten był złożony w skardze na podstawie art. 235 k.p.a., jak również ponawiany w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 18 czerwca 2021 r., odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020 r.
Powołując się na wskazane zarzuty naruszenia przepisów prawa skarżące wniosły o:
- stwierdzenie przez sąd nie istnienia w znaczeniu prawnym zarówno decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020 r. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości, jak i poprzedzającego ją postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2020 r. w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości;
- stwierdzenie, że skarżące z mocy samego prawa nabyły prawo do służebności drogowej ulicy [...] (działka [...]) jak i prawo własności pobocza drogi (dzialki[...]), przylegającego bezpośrednio do działki [...];
- uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W treści skargi szczegółowo uzasadniły powyższe zarzuty, jednocześnie przedstawiając dotychczasowy przedbieg postępowania i wskazując okoliczności odnoszące się, w ocenie skarżących do jego wadliwości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
W dniu 23 stycznia 2024 r. do sądu wpłynęły dwa pisma procesowe skarżących, zawierające między innymi wniosek o przekazanie sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości (działki [...]) położonej w Ł., przy ul. [...] na cztery działki (...) - ze względu na wkroczenie przez organy administracji w domenę prawa cywilnego – do właściwego sądu cywilnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów w stopniu powodującym jego uchylenie.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy organy obu instancji zasadnie odmówiły skarżącym wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. (względnie art. 154 k.p.a.) ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020 r., nr 103.2020 zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], złożonej z działki o nr [...] w obrębie [...].
Taki zakres postępowania wyznaczyły same skarżące, po pierwsze wskazując w skardze: z 12 lutego 2021 r. jej podstawę tj. art. 235 k.p.a. (str. 1), w zw. z art. 155 k.p.a. (str. 2), potwierdzając to w treści pisma z 22 kwietnia 2021 r. (str.2); po wtóre wskazując w piśmie 19 lipca 2021 r., że nie rezygnują z możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta Łodzi (str. 2) i wreszcie po trzecie nie wskazując, że ich żądanie dotyczy wznowienia postępowania, jak i ewentualnych podstaw takiego żądania wskazanych w art. 145 k.p.a., kwestionując w istocie prawidłowość zatwierdzonego podziału nieruchomości.
Wobec powyższego, zdaniem sądu stanowisko organów obu instancji zaprezentowane w motywach wydanych w sprawie postanowień jest prawidłowe i nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., który to przepis stanowił podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wniosek o wszczęcie postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Brzmienie przywołanej normy prawnej prowadzi do wniosku, że ustawodawca określił dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (zob. wyrok NSA z 12 października 2022 r., III OSK 1654/21).
Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania.
Koncentrując się na pierwszej przesłance, która w realiach rozpoznawanej sprawy stanowiła podstawę podjęcia zaskarżonego postanowienia, podkreślić trzeba, że ustawodawca w treści art. 61a § 1 k.p.a. przesądził, iż inicjator postępowania (osoba, która żąda czynności organu) musi legitymować się przymiotem strony, czyli postępowanie musi dotyczyć jej praw lub obowiązków. Niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie (a w konsekwencji przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.), poprzez rozstrzyganie w tym zakresie wątpliwości na korzyść jednostki wnoszącej podanie. Sprzeciwia się temu wynikający z art. 61a § 1 k.p.a. zakaz wszczynania postępowania administracyjnego na żądanie podmiotu niebędącego stroną.
W ugruntowanym orzecznictwie sądowym wypracowanym na tle rozważanego unormowania przyjmuje się, że na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Żądanie osoby nie wszczyna postępowania administracyjnego tylko wówczas, gdyż żądanie wszczęcia zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, tzn. gdy z podania w sposób oczywisty wynika, że wnoszący składa je nie w swojej sprawie. W każdym innym przypadku zatem, kiedy brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania nie jest tak oczywisty, budzi wątpliwości bądź wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 czerwca 2014 r., II OSK 150/13; z 28 marca 2012 r., II GSK 321/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie, co ma fundamentalne znaczenie, skarżące wnioskowały o uruchomienie postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 155 k.p.a., w myśl którego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wskazanie przez skarżące konkretnej podstawy prawnej determinowało wstępny etap postępowania, którego celem była w pierwszej kolejności ocena przez organ, czy spełnione są przesłanki formalne do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w tym trybie.
Abstrahując od tego, czy w realiach rozpoznawanej sprawy zostały spełnione lub nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania trybu z art. 155 k.p.a., kluczową kwestią jest ustalenie, kto posiada interes prawny do zmiany lub uchylenia decyzji na tej podstawie. Niewątpliwie analiza brzmienia art. 155 k.p.a. prowadzi do dość jednoznacznej konkluzji, że inicjatywa do uruchomienia rozważanego postępowania nadzwyczajnego przysługuje wyłącznie stronom postępowania zwykłego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, a więc podmiotowi, którego interesu prawnego dotyczyło zakończone postępowanie. Innymi słowy, zmiana decyzji z zastosowaniem art. 155 k.p.a. jest możliwa tylko z udziałem tych samych podmiotów, które brały udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, ponieważ to o ich interesie prawnym będzie rozstrzygał organ orzekając w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji.
W rozpoznawanej sprawie warunek ten nie został spełniony, ponieważ - co nie jest kwestią sporną - skarżące nie były stronami postępowania podziałowego, zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Łodzi zatwierdzającą podział wskazanej wyżej nieruchomości. Fakt, iż są one właścicielkami jednej z sąsiednich działek, nie daje skarżącym automatycznie przymiotu strony zarówno w postępowaniu podziałowym, jak też w postępowaniu nadzwyczajnym zmierzającym do zmiany decyzji lub jej uchylenia. Z akt sprawy wynika bowiem, że stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z 24 kwietnia 2020 r. był D.G. Zatem tylko ten podmiot mogłyby ewentualnie zainicjować postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 155 k.p.a.
Słusznie wobec tego organy obu instancji odmówiły skarżącym wszczęcia przedmiotowego postępowania, wydając postanowienie w trybie art. 61a § 1 k.p.a.
Na marginesie wyjaśnić trzeba, że uruchomienie postępowania nadzwyczajnego na podstawie art. 155 k.p.a. nie mogłoby zmierzać - jak oczekują tego skarżące - do przeprowadzenia ponownego, niejako w kolejnej instancji, merytorycznego postępowania podziałowego. Innymi słowy, organ w ramach tego postępowania nie byłby uprawniony do ponownego badania, czy spełnione zostały przesłanki ustawowe określone w art. 93 – 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r, poz. 65) do zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości nr [...].
W tej sytuacji zarzuty i wnioski skargi okazały się bezzasadne.
Odnosząc się do niezałatwienia przez organ pierwszej instancji wniosku skarżących dotyczącego uchylenia postanowienia z dnia 28 lutego 2020 r. w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości, sąd wskazuje, że pozostaje to poza zakresem niniejszego postępowania, a skarżące ewentualnie mogą rozważyć wniesienie skargi na bezczynność organu w tym zakresie.
Odnosząc się do wniosku o przekazanie sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji zatwierdzającej podział działki [...] do właściwego sądu cywilnego, sąd wskazuje, że niniejsza sprawa w myśl, art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. objęta jest właściwością sądu administracyjnego, w przeciwnym wypadku inicjująca ją skarga podlegałaby odrzuceniu.
Nie znajdując wobec poczynionych rozważań podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonego postanowienia, sąd zobligowany był oddalić skargę.
O powyższym sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.