II SA/Łd 436/18

II SA/Łd 436/18 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2018-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Janicki
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 611/18 - Postanowienie NSA z 2018-06-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1851
art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 3, art. 18 ust. 6, art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 12 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych i ich zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...], nr [...]. a.bł.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [....] r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [....] r. nr [....] w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze i o ich zwrocie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy Ł. ww. decyzją z dnia [....] r. orzekł o uznaniu, że świadczenie wychowawcze pobrane przez A. G. za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 8 lipca 2017 r. na dziecko P. G. jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w łącznej wysokości 1.629,10 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi: od kwoty 500 zł od dnia 1 maja 2017r. do dnia zwrotu; od kwoty 500 zł od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia zwrotu; od kwoty 500 zł od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia zwrotu; od kwoty 500 zł od dnia 1 sierpnia 2017r. do dnia zwrotu.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. G., w którym uznał decyzję organu I za wadliwą i podniósł, że syn w miesiącu lipcu nie świadczył usług na umowę zlecenie. Z tych powodów odwołujący się wniósł o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania albo uchylenie decyzji i rozstrzygnięcie przez organ II instancji sprawy co do istoty.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przywołaną na wstępie decyzją z dnia [....] r. utrzymało w mocy decyzję I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ, odwołując się uprzednio do treści art. 25 ust. 1, ust.2 pkt 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), wyjaśnił, że Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia [....] kwietnia 2016 r. orzekł o przyznaniu A.G. prawa do świadczenia wychowawczego na syna P. G., w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 8 lipca 2017 r.
Jednocześnie Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że w dniu 20 listopada 2017 r. do organu I instancji wpłynęły: umowa zlecenie (z dnia 31-12-2016r.), zawarta pomiędzy A Sp. z o. o., a H. G. (synem strony), z treści której wynika, że H. G. świadczył na rzecz zleceniodawcy pracę w okresie od 02-02-2017 r. do 01-03-2017 r.; umowa zlecenie (z dnia 02-03-2017 r), zawarta pomiędzy A Sp. z o. o. a H. G., z treści której wynika, że H. G. świadczył na rzecz zleceniodawcy pracę w okresie od 02-03- 2017 r. do 30-06-2017 r.; umowa zlecenie (z dnia 06-09-2017 r), zawarta pomiędzy A Sp. z o. o. a H. G., z treści której wynika, że H.G. świadczył na rzecz zleceniodawcy pracę w okresie od 06-09-2017 r. do 30-09-2017 r.; zaświadczenie o zarobkach z firmy A Sp. z o. o. (z dnia 16-11-2017 r), z treści którego wynika, że H. G. jest zatrudniony w powyższej firmie na umowę zlecenie i z tego tytułu w miesiącu marcu 2017 r. osiągnął dochód w wysokości 2.254,29 zł netto.
Następnie Kolegium, odwołując się do treści art. 7 ust. 3 i art. 2 pkt 20 lit. c) powołanej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazało, że Wójt Gminy Ł., kierując się okolicznością podjęcia przez H.G. zatrudnienia w trakcie trwania okresu zasiłkowego, dokonał ponownego przeliczenia dochodu na jednego członka rodziny A.G. Kolegium ustaliło przy tym, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy dochód strony aktualnie (tj. po uwzględnieniu okoliczności podjęcia pracy przez syna – H.G.) wynosi 1.196,84 zł miesięcznie na jednego członka jego rodziny (składającej się z 4 osób). Ustalenia dochodu strony dokonano w ten sposób, że uzyskany dochód w wysokości 30.396,79 zł podzielono przez 12 miesięcy i uzyskano kwotę 2.533,07 zł jako średni miesięczny dochód netto rodziny strony osiągnięty w roku bazowym 2014 r. Następnie dodano kwotę 2.254,29 zł stanowiącą dochód netto uzyskany przez H. G. w marcu 2017 r. z tytułu podjęcia zatrudnienia w firmie A sp. z o.o. Uzyskaną w ten sposób sumę 4.787,36 zł podzielono następnie przez 4, tj. czterech członków rodziny, co dało kwotę 1.196,84 zł, jako miesięczny dochód netto rodziny strony w przeliczeniu na jedną osobę.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Kolegium przyjęło, że miesięczny dochód netto na członka rodziny A. G. od miesiąca marca 2017r. przekracza kwotę wskazaną w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w wysokości 800 zł, uprawniającą do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rozumieniu tej ustawy - syna P. G.
Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że zasadą ogólną na gruncie regulacji wynikających z powołanych uregulowań prawnych jest ustalanie dochodu rodziny na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu jej członków, uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy [tzn. poprzez zsumowanie ich dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy - w przedmiotowej sprawie z roku 2014 - a następnie podzielenie tej kwoty przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany (12)]. Taki sposób obliczenia dochodu możliwy jest sytuacji, gdy dochody rodziny są stałe, tzn. w okresach następujących po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy aż do upływu okresu zasiłkowego nie ma miejsca ani ich utrata, ani uzyskanie. W przypadku zaś utraty lub uzyskania dochodu w okresach następujących po roku bazowym (2014), a stanowiącym podstawę wyliczenia dochodu rodziny, dochód każdorazowo podlega stosownej korekcie. W ocenie Kolegium oznacza, to, iż wolą ustawodawcy, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dochód rodziny osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego wymaga aktualizacji - przeliczenia - za każdym razem, gdy występuje zdarzenie mające wpływ na ustalone prawo (takie jak uzyskanie lub utrata dochodu), także w okresie po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Wychodząc z powyższych przesłanek Kolegium wskazało, że w związku z uzyskaniem dochodu, spowodowanym podjęciem przez H. G. zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o., do dochodu rodziny strony ustalanego na potrzeby weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, należało doliczyć dochód uzyskany w miesiącu listopadzie 2017 r. z tytułu świadczenia pracy tj. z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został uzyskany. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Zważywszy, iż uzyskanie przez H.G. dochodu w miesiącu marcu 2017 r. spowodowało przekroczenie kwoty wskazanej w art. 5 ust. 3 powołanej ustawy (800 zł) - świadczenia wypłacone od 1 kwietnia 2017 r. do dnia 8 lipca 2017 r. są na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy świadczeniami nienależnie pobranymi i w konsekwencji na podstawie art. 25 ust. 1 tej samej ustawy podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, o których mowa w ust. 3 powołanej normy.
W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a wydana w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Kolegium podkreśliło, iż na etapie toczącego się postępowania odwoławczego strona nie kwestionowała okoliczności podjęcia zatrudnienia przez syna H. G. oraz uzyskania dochodu, a pozostałe okoliczności podniesione w odwołaniu nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. G., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: - norm procesowych w postaci przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przez organ faktu nieświadczenia przez syna skarżącego usług w miesiącu czerwcu, lipcu oraz sierpniu 2017 r., przez co doszło do wadliwego i nierealnego wyliczenia dochodu i bezzasadnego uznania pobranych świadczeń jako nienależnie pobranych.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący, odwołując się do treści przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, podniósł, że jego syn H. G. nie pracował oraz nie świadczył żadnych usług w 2015 r., natomiast w roku 2016 pracował tylko w miesiącu grudniu. Nadto nie pracował również w miesiącu czerwcu, lipcu i sierpniu 2017 r. W związku z powyższym syn H.G. napisał oświadczenie, w którym potwierdził, że nie świadczył usług w miesiącu czerwcu 2017r. Zdaniem skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. bezpodstawnie doliczyło dochód syna H. z miesiąca listopada 2017 r., w sytuacji kiedy okres świadczenia już się zakończył.
Jednocześnie skarżący stwierdził, że nieuwzględnienie powyższych okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również w jakikolwiek sposób nieustosunkowanie się do tej okoliczności, stanowi naruszenie norm procesowych z art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 3 omawianej ustawy. Do skargi skarżący załączył oświadczenie H.G. z dnia 13 grudnia 2017 r. wraz z potwierdzeniem wpływu do GOPSU. Na potwierdzenie słuszności zajetego w skardze skarżący stanowiska odwołał się do poglądów sądów administracyjnych wyrażonych w analogicznych sprawach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżony akt (decyzja lub postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia tego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., którą orzeczono, że kwota 1.629,10 zł, jako łączna kwota świadczenia wychowawczego pobranego przez skarżącego za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 8 lipca 2017 r., jest kwotą nienależnie pobraną i podlega zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
U podstaw rozstrzygnięcia zawartego w powyższych decyzjach legło ustalenie organów orzekających w sprawie, że okoliczność podjęcia przez syna skarżącego – H.G. zatrudnienia (na podstawie umowy zlecenia) w trakcie trwania okresu świadczeniowego wymagała dokonania ponownego przeliczenia dochodu na jednego członka rodziny A. G. W wyniku zaś ponownego przeliczenia tego dochodu ustalono, że miesięczny dochód netto na członka rodziny A. G. od miesiąca marca 2017 r. przekracza kwotę 800 zł, uprawniającą do przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego (przyznanego w drodze decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r.). W rezultacie w ocenie organów, przekroczenie powyższej kwoty powoduje, że świadczenia wychowawcze wypłacone od 1 kwietnia 2017 r. do dnia 8 lipca 2017 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i w konsekwencji podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy wskazać, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.), powoływanej również jako: "ustawa o świadczeniach wychowawczych". Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Stosownie zaś do treści art. 18 ust. 6 ustawy o świadczeniach wychowawczych, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.
Dodać przy tym należy, że w świetle art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach wychowawczych celem świadczenia wychowawczego (a to zostało przyznane skarżącemu na dziecko w drodze decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r.) jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 powołanej ustawy). Jednocześnie z definicji "dochodu członka rodziny" (art. 2 pkt 2 ww. ustawy) wynika, że jest nim wynik podzielenia rocznego dochodu przypadającego na członka rodziny przez liczbę miesięcy w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, czyli uśredniony arytmetycznie, w takiej samej wysokości w każdym miesiącu.
Jednocześnie w świetle art. 7 ust. 3 powołanej ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Oznacza to, że dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a tak otrzymana całkowita kwota podzielona przez 12 miesięcy oraz liczbę członków rodziny. Podstawową przesłanką do przyznania świadczeń wychowawczych jest bowiem spełnienie kryterium dochodowego rozumianego jako przeciętny miesięczny dochód uzyskany w skali roku kalendarzowego. Jednocześnie przyjmuje się, że zasada ta ma również zastosowanie w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc dochód ten również należy liczyć w stosunku rocznym (por. wyroki WSA w Krakowie: z dnia 5 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 789/14, z dnia 31 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 280/14, dostępne w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym wypadku jednorazowe doliczenie kwoty dochodu uzyskanego w roku następującym po roku, z którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia, decydowałoby w sposób znaczący o przyznaniu takiego świadczenia i pozbawiałoby wsparcia rodzinę o stosunkowo niskich dochodach. Praktyka taka stałaby w sprzeczności z art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącym, że rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 1202/14, dostępny w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na względzie powyższe regulacje i sformułowane na ich tle poglądy sądów administracyjnych oraz przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącego, w ocenie Sądu organy - co do zasady - słusznie przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodzi konieczność ponownego wyliczenie dochodu z uwzględnieniem treści art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach wychowawczych, ponieważ powołany wyżej art. 25 ust. 2 pkt 1 tej ustawy nie może być stosowany w oderwaniu od pozostałych jej uregulowań, w tym także tych dotyczących ustalania, czy rodzina spełnia kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 3 ww. ustawy. Głównym bowiem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym związanych z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Oznacza to zatem, że podstawowym obowiązkiem organów stosujących przepisy tej ustawy jest poszukiwanie takiej wykładni przepisów, która w jak najpełniejszy sposób wpiszę się w realizację tego celu i w możliwie najbardziej adekwatny sposób będzie odzwierciedlała aktualny poziom dochodów osoby wnioskującej i członków jej rodziny (por. odpowiednio np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt. II SA/Rz 210/18, dostępny w dostępny w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na tym tle należy zatem stwierdzić, że organy wprawdzie zasadnie przystąpiły do ponownego przeliczenia wysokości dochodu rodziny, jednakże uczyniły to w nieprawidłowy sposób. Jak bowiem wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, podobnie jak i decyzji organu odwoławczego, wyliczając dochód rodziny organ doliczył do niego wynagrodzenie uzyskane przez syna skarżącego – H. G. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, to jest za kwiecień 2017 r. i na tej podstawie – w oparciu o przedstawione wyliczenie dochodu - oparły w istocie swoje stanowisko, iż świadczenia pobrane za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 8 lipca 2017 r. (a zatem do końca okresu świadczeniowego) są świadczeniami nienależnie pobranymi, do którego to stanowiska uprawniać miał organy fakt przekroczenia kryterium dochodowego w miesiącu marcu 2017 r. bez potrzeby badania kwestii jego przekroczenia w pozostałych miesiącach okresu świadczeniowego. Tymczasem okresem, który powinien być brany pod uwagę w rozważanym kontekście, jest okres od miesiąca po uzyskaniu dochodu do końca okresu świadczeniowego, a prawidłowa weryfikacja tytułu do pobierania przedmiotowych świadczeń wymagała rozważenia kwestii występowania owego dochodu H.G. w tym okresie. W konsekwencji dopiero analiza uzyskanych w tym okresie dochodów przez H. G., bądź ich braku w tym okresie, może mieć wpływ na ustalenie dochodu w trybie art. 7 ust. 3 powołanej ustawy.
Uwagę zwraca przy tym fakt, że organy orzekające w sprawie ograniczyły się jedynie do analizy sytuacji dochodowej rodziny skarżącego do jednego miesiąca, tj. marca 2017 r. (przy czym w zaskarżonej decyzji omyłkowo powołano miesiąc "listopad" – vide str. 3 decyzji) i na tej podstawie świadczenia pobrane w pozostałych okresach zostały uznane za nienależnie pobrane, bez jakiegokolwiek zweryfikowania, czy w całym tym okresie H. G. osiągał dochód z tytułu zatrudnienia i czy w związku z tą okolicznością doszło do przekroczenia wspomnianego kryterium dochodowego uprawniającego skarżącego do uzyskania przedmiotowych świadczeń. Niewątpliwie takie działanie organów w niniejszej sprawie nie znajduje oparcia w przepisach ustawy, w której założenia wpisany jest cel świadczeń wychowawczych rozumianych jako świadczenia mające służyć pomocy finansowej dla rodziny w postaci częściowego pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
W kontekście tak rozumianego celu, jaki przypisuje ustawodawca świadczeniom wychowawczym, należy zatem przyjąć, że w sytuacji gdy dochody uzyskiwane przez członków rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy są zmienne i nieregularne (takie okoliczności powołuje skarżący zarówno w odwołaniu, jak i skardze, wskazując na przerwy w świadczeniu pracy na umowę zlecenia syna H.), przepis art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach wychowawczych powinien być interpretowany w taki sposób, iż ustalenie prawa do przedmiotowych świadczeń musi polegać na wyliczeniu średniego dochodu z okresu obliczeniowego, a nie przyjmowanie jedynie dochodu z następnego miesiąca po uzyskaniu przez daną osobę dochodu.
Jednocześnie Sąd na gruncie niniejszej sprawy w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia wychowawczego. Z art. 7 ust. 3 powołanej ustawy wynika bowiem wprost, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, albowiem doliczeniu podlega dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Tak więc dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpływa na prawo do świadczeń wychowawczych, natomiast uzyskany na okres dłuższy, a taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania (por. odpowiednio np. wyrok z dnia 6 marca 2018 r., II SA/Łd 99/18 dotyczący świadczeń rodzinnych i dochodu ustalonego zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych odpowiadającym treścią art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach wychowawczych).
W tej sytuacji należało uznać, że w niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach wychowawczych), co doprowadziło do naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i naruszenia te miały niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż brak prawidłowych ustaleń, co do tego czy rodzina skarżącego spełnia kryterium dochodowe uprawniające do pobierania przedmiotowego świadczenia, czyni co najmniej przedwczesnym wydanie decyzji w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane oraz w przedmiocie jego zwrotu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w tym w szczególności powinny prawidłowo ustalić, czy rodzina skarżącego spełnia kryterium dochodowe, którego przekroczenie powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, a następnie – w zależności od dokonanych ustaleń rozważyć, czy zachodzą podstawy do uznania świadczenia wypłaconego skarżącemu za nienależnie pobrane w weryfikowanym okresie, z wyłączeniem z zakresu rozważań błędnie wskazanego miesiąca "listopada 2017 r.".
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
dc