II SA/Łd 432/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K.R. na decyzję odmawiającą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia i nie mogła pobierać świadczenia z powodu posiadania renty.
Skarżąca K.R. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, jednak organy administracji odmówiły, wskazując na jej aktywność zawodową oraz fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że skarżąca nie spełniła kluczowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, a także nie mogła pobierać świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zbiegu z prawem do renty, zwłaszcza w kontekście zmian przepisów od 1 stycznia 2024 r. i braku decyzji o zawieszeniu renty przed tą datą.
Sprawa dotyczyła skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Kluczowe dla sprawy były dwie przesłanki: po pierwsze, czy skarżąca faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu opieki, a po drugie, czy mogła pobierać świadczenie pielęgnacyjne, mając ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organy administracji uznały, że skarżąca jest aktywna zawodowo i nie wykazała ścisłego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad matką. Ponadto, wskazały na negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), która wykluczała przyznanie świadczenia w przypadku pobierania renty, zwłaszcza w kontekście zmian przepisów od 1 stycznia 2024 r. i braku możliwości wstecznego zawieszenia renty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że skarżąca pozostaje w zatrudnieniu, co wyklucza spełnienie przesłanki rezygnacji z pracy. Co do kwestii renty, sąd wskazał, że nawet po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który zniósł negatywną przesłankę pobierania renty, konieczne było dokonanie wyboru świadczenia i uzyskanie decyzji o zawieszeniu renty przed 1 stycznia 2024 r., czego skarżąca nie uczyniła. Wobec tego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do końca 2023 r. w rozumieniu przepisów przejściowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie nastąpiło zawieszenie wypłaty renty przed 1 stycznia 2024 r. i nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pobieranie renty stanowiło negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwość jej wyeliminowania wymagała wydania decyzji o zawieszeniu renty przed 1 stycznia 2024 r., czego skarżąca nie uczyniła. Ponadto, skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje, jeśli opiekun nie podejmuje lub rezygnuje z pracy w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Negatywną przesłanką jest posiadanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, chyba że nastąpiło jej zawieszenie.
Pomocnicze
u.ś.w. art. 63 § ust. 1
Ustawa o świadczeniu wspierającym
Przepis przejściowy określający zasady stosowania przepisów dotychczasowych do spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, jeśli nie zachodzą podstawy do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1 § ust. 1
Podstawa działania kolegiów odwoławczych.
u.e.r.f.u.s. art. 103 § ust. 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zawieszenie wypłaty emerytury lub renty.
u.e.r.f.u.s. art. 134 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wstrzymanie wypłaty emerytury lub renty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki pozytywnej świadczenia pielęgnacyjnego, tj. rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Skarżąca pozostaje w zatrudnieniu, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Brak było związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowiło negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a brak decyzji o zawieszeniu renty przed 1 stycznia 2024 r. uniemożliwił przyznanie świadczenia na podstawie przepisów dotychczasowych.
Odrzucone argumenty
Fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 2/17. Organ odwoławczy naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku WSA w Łodzi.
Godne uwagi sformułowania
Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Omawiane świadczenie nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie organy stwierdziły, że nie wystąpiła przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wobec pozostawania przez nią w zatrudnieniu. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Nakazuje ona przyjąć, że wyrok Trybunału nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia.
Skład orzekający
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
przewodniczący
Agata Sobieszek-Krzywicka
sędzia
Michał Zbrojewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego po zmianach od 1 stycznia 2024 r., zwłaszcza w kontekście zbiegu z prawem do renty i konieczności zawieszenia renty przed datą wejścia w życie nowych przepisów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. i jego zastosowania w kontekście przepisów przejściowych. Interpretacja może być odmienna dla spraw powstałych po 1 stycznia 2024 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych, która jest przedmiotem częstych zmian prawnych i budzi wiele wątpliwości praktycznych, zwłaszcza w kontekście zbiegu z innymi świadczeniami.
“Czy możesz pobierać rentę i świadczenie pielęgnacyjne jednocześnie? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 432/24 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2024-08-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agata Sobieszek-Krzywicka Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/ Michał Zbrojewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1429 art. 63 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Dz.U. 2024 poz 935 art. 151, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Dnia 7 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska – Grzymkowska Sędziowie: Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2024 r. znak: SKO.4114.162.2024 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. a.tp. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 9 kwietnia 2024 r. znak: SKO.4114.162.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania K.R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) w zw. z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." i art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), powoływanej dalej jako: "u.ś.w." utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 12 lutego 2024 r., znak: SOCII.5111.119499.2021.110437.000001.2024 o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad E.C. w okresie od 1 października 2021 r. Z akt sprawy wynika, że 20 października 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad E.C.. Decyzją Prezydenta Miasta Łodzi znak: SOCH.5111.119499.2021.110437.000002.2021 z 8 grudnia 2021 r. odmówiono prawa do wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją znak: SKO.4114.615.2021 z 2 lutego 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 3 czerwca 2022 r. sygn. akt. II SA/Łd 325/22 uchylił ww. decyzje i zobowiązał organy do wyczerpującego i dokładnego przeprowadzenia ustaleń faktycznych co do przyczyn niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia, jak również zakresu świadczonych przez skarżącą względem niepełnosprawnej matki czynności opiekuńczych, w tym ich charakteru, częstotliwości, czasu jaki zajmuje ich wykonywanie, czy też możliwości ich samodzielnego wykonania matkę, choćby w ograniczonym zakresie. Ponadto zobowiązał do ustalenia, czy schorzenia na które cierpi matka skarżącej umożliwiają jej samodzielne i bezpieczne funkcjonowanie, a co za tym idzie, czy istnieje realna możliwość podjęcia przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej, pomimo posiadanego orzeczenia o częściowej niezdolności do pracy, co czyniłoby zasadnym negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1704/22 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Po ponownej analizie sprawy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z 29 września 2021 r. skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy 9 września 2021 r. tj. od dnia zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego do 31 sierpnia 2024 r., co jednak nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego z 9 stycznia 2024 r. wynika, że matka porusza się samodzielnie w obrębie własnego pokoju, natomiast wymaga pomocy przy czynnościach pielęgnacyjnych, ubieraniu, podaniu leków, przygotowaniu i podaniu posiłków. Mieszkanie opuszcza przy pomocy drugiej osoby poruszając się na wózku inwalidzkim. Z wywiadu wynika również, że pomimo konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji skarżąca pozostaje w zatrudnieniu. W okresie od 1 października 2021 r. do 15 sierpnia 2022 r. skarżąca nie podejmowała zatrudnienia, jednak taki stan rzeczy nie wynikał bezpośrednio z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, lecz z powodów zdrowotnych, co wynika z jej oświadczenia. Organ uznał zatem, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie pozostaje w ścisłym związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki nad matką. Pomimo tego, że matka jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji w okresie od 16 sierpnia 2022 r. do chwili obecnej świadczy pracę w firmie "D." Sp. z o.o. Zatem nie zostały spełnione przesłanki u.ś.r. i świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad E.C. nie przysługuje. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K.R. wnosząc o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ po przywołaniu treści art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. wyjaśniło, że 1 stycznia 2024 r. uległy zmianie przepisy u.ś.r. dotyczące prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przytaczając treść art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, powoływanej dalej jako: "u.ś.w." wskazało, że zbadania wymaga czy K.R. mogła nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstałe do 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych. Następnie organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że skarżąca jest osoba aktywną zawodowo (pracowała w okresie od 16 sierpnia 2022 r. do 26 kwietnia 2023 r. i obecnie od 15 maja 2023 r. nadal pracuje), a zatem wskazywany zakres opieki nie wyłącza możliwości podejmowania aktywności zarobkowej, a nadto w okresie od 1 października 2021 r. do 15 sierpnia 2022 r. skarżąca nie podejmowała zatrudnienia, co oświadczyła 16 listopada 2021 r. wskazując, że od marca 2020 r. nie pracuje z powodów zdrowotnych. Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Omawiane świadczenie nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. K.R. pozostając w zatrudnieniu nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swą matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Ponadto przyjmując, że skarżąca w okresie wystąpienia z wnioskiem mogłaby podjąć zatrudnienie, a czego nie czyniła z uwagi na stan zdrowia matki i konieczność sprawowania nad nią opieki to nie sposób pominąć, że 16 listopada 2021 r. sama oświadczyła, że od marca 2020 r. nie pracuje z powodów zdrowotnych, co potwierdzają też dane uzyskane w ramach wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 18 listopada 2021 r. dotyczące posiadanych przez nią dokumentów orzekających o niepełnosprawności. W ocenie organu nie można zatem doszukiwać się związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, tym bardziej, że zakres wykonywanych czynności nie uzasadnia twierdzenia, że opieka nad matką wymuszała na niej rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności wskazane jako zakres usługowy opieki - przy samodzielności w tym zakresie osoby wymagającej opieki (chodzi samodzielnie po swoim pokoju, w którym ma też wc, spożywa samodzielnie przygotowane posiłki i zażywa przygotowane leki) w szczególności nie uzasadniają rezygnacji z zatrudnienia. Czynności te kwalifikowane niekiedy jako czynności tzw. porządku dziennego związane z osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (np. pomoc przy czynnościach higienicznych/kąpiel, obcinanie paznokci, czesanie/wymiana pieluchomajtek czy też podawanie posiłków i leków) mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej. Pozostałe czynności w rzeczywistości wiążą się z prowadzeniem gospodarstwa domowego (do których zaliczyć również należy gotowanie i przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, czynności związane z szeroko rozumianym pojęciem sprzątania - słanie łóżka, pranie itp.) i standardowo wykonywane są przez osoby prowadzące takie gospodarstwo, w tym aktywne zarobkowo i zawodowo. Jeśli zatem czynności te mają charakter uniwersalny i skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewniania opieki i pomocy w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo i nie wymagają rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie organ podkreślił, że skarżąca od 16 sierpnia 2022 r. podejmuje zatrudnienie i pozostaje w nim niemalże nieprzerwanie do chwili obecnej, a tym samym łączy swą aktywność zarobkową ze sprawowaniem opieki nad matką. Dokonane ustalenia zatem pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, w tym przypadku brak było związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, a zatem zasadną jest odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. Następnie organ stwierdził, że w przypadku skarżącej wystąpiła negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. blokująca możliwość przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, co przemawia za odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Z akt sprawy wynika, że decyzją ZUS nr 1/15/021301308 z 29 września 2021 r. została przyznana skarżącej renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 9 września 2021 r., tj. od zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, do 31 sierpnia 2024 r. Posiadanie przez osobę sprawującą opiekę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie jest przesłanką automatyczną wyłączającą możliwość przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże wiąże się z niemożliwością pobierania dwóch świadczeń jednocześnie z różnych systemów – ubezpieczenia społecznego oraz pomocy społecznej. W ramach u.ś.r. funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenia z systemu emerytalno-rentowego, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania tego drugiego, tj. renty. Mając jednakże na względzie brak możliwości zawieszenia wypłaty renty z datą wsteczną (zawieszenie nastąpiłoby w 2024 r.) niemożliwe byłoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zmianę przepisów od 1 stycznia 2024 r. Ewentualne prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu wypłaty renty i rezygnacji z zatrudnienia powstałoby po 1 stycznia 2024 r., zatem w sprawie nie miałby zastosowania art. 63 ust. 1 u.ś.w. i wprost zastosowanie miałaby norma art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., a w nowym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne dedykowane jest wyłącznie osobie sprawującej opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.R., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie 1. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie nie uwzględniając w procesie wykładni derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt. SK 2/17, czego skutkiem było uznanie, że stronie skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym przez nią uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo że hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. po wejściu w życie wyroku TK nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy; 2. prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do przedstawionej przez WSA w Łodzi w wyroku z 3 czerwca 2022 sygn. akt II SA/Łd 325/22 oceny prawnej w zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu w zakresie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w związku ze wskazanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, stwierdziła, że fakt pobierania tego świadczenia rentowego nie stanowi w obecnym stanie prawnym negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącej nie istnieje przepis prawa, który stwierdzałby, że niemożliwe jest jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej skarżącej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Od 9 stycznia 2020 r. przesłanka negatywna w postaci uprawnienia do renty utraciła moc obowiązującą, zatem pobieranie tego świadczenia nie stanowi na moment orzekania przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo zawieszenie wypłaty renty stanowiłoby naruszenie uprawnień skarżącej w zakresie przychodów jakie może osiągać będąc do tej renty uprawnionym. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dopiero po zawieszeniu renty (mimo wyeliminowania tej negatywnej przesłanki przez Trybunał Konstytucyjny) doprowadziłoby do sytuacji w której osoba częściowo zdolna do pracy dla świadczenia w wysokości 2458,00 zł musiałaby pozbawić się wypłaty renty, którą zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych zawieszono by jej dopiero po osiągnięciu przychodu powyżej kwoty 8753,60 zł. Zasadnym jest zatem uznanie, że brak jest podstaw do nakazywania osobom spełniającym pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do wyboru między rentą a świadczeniem, jak to ma miejsce w przypadku osób uprawnionych do emerytury bądź innych rodzajów rent. Ponadto zgodnie z wydanym wcześniej wyrokiem WSA w Łodzi sygn. akt II SA/Łd 325/22 fakt pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi wypełnienia negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. Zdaniem skarżącej skoro Sąd stwierdził, że fakt posiadania przez stronę uprawnienia do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego to uznać należy, że organ odwoławczy w sposób nieuprawniony utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z tego powodu, że skarżąca nie doprowadziła do zawieszenia przysługującego jej prawa do renty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o jej rozpoznanie w omawianym trybie zwróciły się wszystkie strony, wobec czego nie było przeszkód do rozpoznania sprawy w omówionym trybie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że nie naruszają one prawa. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającą K.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką E.C.. W kontrolowanej sprawie organ I instancji stwierdził, że skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 9 września 2021 r., tj. od dnia zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, do 31 sierpnia 2024 r. Ponadto pomimo konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji, skarżąca pozostaje w zatrudnieniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymując w mocy decyzje organu I instancji podkreśliło, że skarżąca jest osoba aktywną zawodowo (pracowała w okresie od 16 sierpnia 2022 r. do 26 kwietnia 2023 r. i obecnie od 15 maja 2023 r. nadal pracuje), a zatem wskazywany zakres opieki nie wyłącza możliwości podejmowania aktywności zarobkowej, wobec czego nie można zatem doszukiwać się związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Dodatkowo skarżącej została przyznana renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a mając na względzie brak możliwości zawieszenia wypłaty renty z datą wsteczną niemożliwe byłoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zmianę przepisów od 1 stycznia 2024 r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę decyzje odpowiadają prawu, a skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dwóch względów, tj. po pierwsze z uwagi na brak wystąpienia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą, a po drugie ze względu na zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, tj. wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji, który w obecnym stanie prawnym jest już niemożliwy do wyeliminowania. W rozpoznawanej sprawie natomiast poza sporem jest fakt niepełnosprawności matki skarżącej oraz sprawowania opieki przez wnioskodawcę nad tą osobą. Odnosząc się do pierwszej przyczyny uzasadniającej brak możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, godzi się wyjaśnić, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r. stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przyznanie wsparcia finansowego osobie, która zamiast świadczyć pracę, pozostaje w domu w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej (naukowej/przygotowania do zawodu), by opiekować się osobą niepełnosprawną. W związku z tym, zaprzestanie aktywności zawodowej czy naukowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Świadczenie powiązane jest bowiem z tą właśnie okolicznością, tj. rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie organy stwierdziły, że nie wystąpiła przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wobec pozostawania przez nią w zatrudnieniu. Z akt sprawy, w tym przeprowadzonego wywiadu środowiskowego 9 stycznia 2024 r. jak i danych z weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne jednoznacznie wynika, że skarżąca jest obecnie osobą zatrudnioną na pół etatu w firmie "D." Sp. z o.o. W okresie od 16 sierpnia 2022 r. do 26 kwietnia 2023 r. i obecnie od 15 maja 2023 r. do chwili obecnej świadczy pracę, a zatem nie sposób stwierdzić, by wskazywany zakres opieki wyłączał możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Ponadto w wywiadzie środowiskowym skarżąca stwierdziła, że gdyby nie sprawowana opieka, to podjęłaby pracę w pełnym wymiarze. Ww. okoliczność bezapelacyjnie wyłącza możliwość ubiegania się o wnioskowane przez skarżącą świadczenie. Ponadto nie budzi wątpliwości, że czynności wykonywane przy matce, tj. pomoc w ubieraniu, przygotowywanie i podawanie posiłków oraz leków, wykonywanie czynności pielęgnacyjnych niewątpliwie wymagają od skarżącej większego zaangażowania, lecz nie wymuszają na niej całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej. Z kolei brak podejmowania zatrudnienia w pewnym okresie od złożenia wniosku o świadczenie nie wynikał z konieczności sprawowania opieki, a z powodu złego stanu zdrowia samej skarżącej. Okoliczności sprawy pozwalają stwierdzić, że w okresie do 15 sierpnia 2022 r. skarżąca nie podejmowała zatrudnienia nie z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad matką, lecz, co sama oświadczyła 16 listopada 2021 r. wskazując, że od marca 2020 r. nie pracuje, z powodów zdrowotnych. W rozpoznawanej sprawie nie zostało zatem wykazane, aby stan zdrowia matki skarżącej, która porusza się samodzielnie po swoim pokoju, spożywa samodzielnie przygotowane posiłki i zażywa przygotowane leki, skutkował tak daleką zależnością od osób trzecich, która wykluczałaby możliwość zaangażowania się przez córkę w inne czynności, w tym podjęcia zatrudnienia. W tej sytuacji w istocie podstawą odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matka jest art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) i brak spełnienia podstawowej przesłanki pozytywnej, tj. brak rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź też ich niepodejmowanie. Zatem skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie spełniała podstawowej przesłanki wynikającej z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Odnosząc się natomiast do kwestii zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i rentowego należy wyjaśnić, że kluczową kwestią w tym zakresie jest zmiana stanu prawnego, która nastąpiła w toku prowadzonego postępowania. Z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1429), powoływanej dalej jako: "u.ś.w.". Ustawa fundamentalnie zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Zgodnie z przepisami przejściowymi, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 63 ust. 1 u.ś.w.). Użyte w ww. przepisie sformułowanie "prawo powstało" należy interpretować w ten sposób, że jeżeli wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony do końca 2023 r. (czyli tak jak w niniejszej sprawie), należy go rozpoznać z zastosowaniem przepisów u.ś.r. w dotychczasowym brzmieniu, lecz jedynie w sytuacji, gdy wszystkie ustawowe przesłanki przyznania świadczenia zostały spełnione do końca 2023 r. W związku z tym do końca 2023 r. musiały zostać spełnione zarówno przesłanki pozytywne, jak i usunięte przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym wynikające ze zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami emerytalno-rentowymi (art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r.). Tylko i wyłącznie w takiej sytuacji można byłoby stwierdzić, że zaistniał stan faktyczny opisany w hipotezie art. 63 ust., 1 u.ś.w., tj. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. Natomiast w sytuacji pobierania świadczenia emerytalno-rentowego po tej dacie, nie można już mówić o "powstaniu prawa" do 31 grudnia 2023 r., albowiem nie ma możliwości usunięcia tej negatywnej przesłanki z mocą wsteczną. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest już stanowisko, zgodnie z którym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających wymienione świadczenia w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, pomimo że opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej ze względu na sprawowaną opiekę. Właściwym rozwiązaniem problemu zbiegu świadczeń (pielęgnacyjnego i emerytalno-rentowych) jest co prawda umożliwienie wnioskodawcy dokonania wyboru jednego z tych świadczeń, jednakże kluczowe w tym aspekcie ma znaczenie fakt, że wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. sprowadza się do zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego lub rentowego, co wymaga nie tylko złożenia wniosku, lecz również uzyskania decyzji organu rentowego (por. wyroki NSA z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 71/23; z 2 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 125/23 lub z 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1625/23, CBOSA). Powyższej oceny nie zmienia przywołane w skardze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zajęte w wyroku, sygn. akt SK 2/17. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, który usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego jest ingerencja ustawodawcy, która nastąpiła, jednakże ze skutkiem dopiero od 1 stycznia 2024 r. Do stanów faktycznych, występujących przed tą datą, brak stosownych unormowań ustawowych powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego i funkcjonalnego. Jak wskazano w wyroku o sygn. SK 2/17, osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może więc – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego, mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku w sprawie o sygn. SK 2/17, powinna zatem znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że wyrok Trybunału nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają". Mając na względzie wskazane powyżej okoliczności stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest niezasadny. Proponowana przez skarżącą wykładnia ww. przepisu prowadziłaby do nierównego traktowania obywateli, albowiem umożliwiałaby pewnej grupie opiekunów osób niepełnosprawnych korzystanie zarówno ze świadczeń o charakterze emerytalno-rentowym jak i świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem opiekunowie rezygnujący z zatrudnienia, którzy jednocześnie nie pobierają renty mogliby korzystać wyłącznie ze świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego samego względu również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a staje się niezasadny, albowiem po pierwsze Sąd w wyroku o sygn. akt II SA/Łd 325/22 stwierdził, że okoliczność posiadania przez skarżącą ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką, nie wskazując jednakże na możliwość jednoczesnego pobierania tych świadczeń, a po drugie fakt pobierania przez skarżącą renty nie jest kwestionowany przez organy, które stwierdziły, że nie mógł on stanowić podstawy do odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą problemu w niniejszej sprawie i podstawową przyczyną odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jest bowiem brak wystąpienia podstawowej przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji o czym mowa była powyżej. Z kolei zgodnie z przepisami dotyczącymi świadczeń emerytalno-rentowych, prawo do emerytury czy renty z tytułu niezdolności do pracy może zostać zawieszone na wniosek emeryta lub rencisty, przy czym – co kluczowe – zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem wypłaty emerytury, począwszy od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 103 ust. 3 oraz art. 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.e.r.f.u.s.". W konsekwencji zestawienia powyższych przepisów należy stwierdzić, że: 1) wstrzymanie wypłaty emerytury wymaga wydania decyzji przez organ emerytalno-rentowy oraz 2) decyzja wywołuje skutki na przyszłość – od miesiąca, w którym została wydana i nie ma możliwości wstrzymania wypłaty emerytury lub renty z mocą wsteczną. Natomiast wobec wejścia w życie u.ś.w. zastosowanie powyższych regulacji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., w przypadku zaistnienia przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. bezwzględnie wymagało wydania przed tą datą decyzji organu emerytalno-rentowego o zawieszeniu wypłaty emerytury lub renty. Nawet samo złożenie wniosku w tym przedmiocie przed tą datą byłoby niewystarczające. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której w tym samym okresie osoba uprawniona pobierałaby dwa świadczenia – pielęgnacyjne i emerytalne lub rentowe, co jest całkowicie sprzeczne z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że wobec braku rezygnacji przez skarżącą ze świadczenia rentowego i wydania w tym zakresie decyzji organu emerytalno-rentowego przed 31 grudnia 2023 r. oraz możliwości zawieszenia wypłaty renty z mocą wsteczną, nie było podstaw do uchylenia decyzji organów obu instancji. Powyższej okoliczności nie zmieniałby nawet fakt ewentualnego stwierdzenia naruszenia prawa przez organ I instancji, który nie wezwał skarżącej do zawieszenia wypłaty renty (choć mając na względzie fakt otrzymania akt postępowania dopiero 8 grudnia 2023 r. i konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji wydania decyzji już w 2024 r., okres ten był niezwykle krótki), organy od 1 stycznia 2024 r. nie miały jakichkolwiek podstaw do tego, aby wzywać skarżącą do podjęcia czynności zmierzających do usunięcia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nawet gdyby w chwili obecnej skarżąca zawiesiła swoje prawo do renty, nie miałoby to wpływu na możliwość otrzymania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż negatywna przesłanka wskazana w treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. odpadałaby bowiem dopiero z datą wydania decyzji o wstrzymaniu bądź zawieszeniu prawa do renty, a w świetle aktualnie obowiązujących przepisów ustawy organ nie mógłby skutecznie ukształtować prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem przesłanki przyznania tego świadczenia - jak wyżej wskazano - uległy zasadniczej zmianie 1 stycznia 2024 r. Zatem z uwagi na to, że na dzień 31 grudnia 2023 r. skarżąca nie spełniała warunków przyznania prawa do świadczenia, hipotetyczne zawieszenie świadczenia emerytalno-rentowego w 2024 r. nie będzie dawało podstaw do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r. Warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji jest ustalenie, że prawo do świadczenia powstało do 31 grudnia 2023 r. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić wyłącznie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Innymi słowy regulacja z art. 63 u.ś.w. umożliwia przyznanie świadczenia tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek, ale organy nie zdążyły go do 31 grudnia 2023 r. rozpoznać. Regulacja ta nie będzie natomiast mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich warunków (por. wyroki WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r., sygn. II SA/Łd 104/24 oraz z 30 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 232/24, CBOSA). Złożony zaś przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niewątpliwie nie był kompletny, albowiem nie zawierał stosownej decyzji o zawieszeniu prawa do renty, co stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro skarżąca do 31 grudnia 2023 r. nie przedstawiła takiej decyzji, to zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w., przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym nie mogły mieć zastosowania do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Reasumując stwierdzić trzeba postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie kontrolowanych w sprawie decyzji zostało przeprowadzone przez organy obu instancji zgodnie z wymogami przewidzianymi w k.p.a. Organy podjęły bowiem w sprawie wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrały, uzupełniły i wreszcie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. W motywach zaskarżonej decyzji sporządzonej zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., organ wyjaśnił przyczyny natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej podjęciu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły wątpliwości ani co do stanu faktycznego ani w zakresie interpretacji przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W związku z tym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze. Natomiast sam fakt, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami skarżącej, nie oznacza automatycznie jej wadliwości. Skoro zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi została wydana zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji, w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego jej wydanie nie doszło do naruszenia norm prawa procesowego w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, a zarzuty skargi okazały się niezasadne, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. MR
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI