II SA/Łd 421/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-09-18
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona zwierzątsamorząd gminnyuchwałaprogram opiekizwierzęta bezdomnekoła łowieckienaruszenie procedurystwierdzenie nieważności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Lutomiersku w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi z powodu istotnego naruszenia procedury, polegającego na nieuzyskaniu wymaganych opinii kół łowieckich przed podjęciem uchwały.

Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Lutomiersku dotyczącą programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zarzucając istotne naruszenie prawa. Głównym zarzutem było nieprzekazanie projektu uchwały do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich przed jej podjęciem, co stanowiło naruszenie art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt. Sąd uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu naruszenia procedury.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej w Lutomiersku w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Lutomiersk na 2025 rok. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa, a mianowicie art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt, poprzez nieprzekazanie projektu uchwały do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich działających na obszarze gminy przed jej podjęciem. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że obowiązek ten wynika z przepisów ustawy i musi być spełniony przed podjęciem uchwały. W niniejszej sprawie Rada Miejska w Lutomiersku nie wystąpiła o opinie do dwóch kół łowieckich przed podjęciem uchwały, a uczyniła to dopiero po jej uchwaleniu, co stanowiło naruszenie procedury. Sąd podkreślił, że takie naruszenie jest istotne i skutkuje nieważnością uchwały. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi istotne naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie zwierząt w art. 11a ust. 7 pkt 3 jednoznacznie nakłada obowiązek przekazania projektu programu do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich najpóźniej do dnia 1 lutego. Niezachowanie tego wymogu proceduralnego, w tym przekazanie opinii po podjęciu uchwały, jest istotnym naruszeniem prawa, które skutkuje nieważnością uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.z. art. 11a § 7

Ustawa o ochronie zwierząt

Projekt programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi musi zostać przekazany do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich działających na obszarze gminy najpóźniej do dnia 1 lutego.

Pomocnicze

u.o.z. art. 11a § 8

Ustawa o ochronie zwierząt

Niewydanie opinii w terminie 21 dni od otrzymania projektu programu uznaje się za akceptację.

u.o.z. art. 11 § 1

Ustawa o ochronie zwierząt

Zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin.

u.o.z. art. 11a § 2

Ustawa o ochronie zwierząt

Zakres programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi.

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Kompetencje rady gminy.

u.s.g. art. 40

Ustawa o samorządzie gminnym

Prawo gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Nieważność uchwały sprzecznej z prawem.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutki uwzględnienia skargi na uchwałę.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt poprzez nieprzekazanie projektu uchwały do zaopiniowania wszystkim kołom łowieckim działającym na terenie gminy przed jej podjęciem.

Godne uwagi sformułowania

istotne naruszenie prawa nieprzekazanie projektu uchwały do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich naruszenie trybu podejmowania uchwały przekroczenie ustawowego terminu do wystąpienia o opinię

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

przewodniczący

Robert Adamczewski

sprawozdawca

Marcin Olejniczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi przyjmowania uchwał samorządowych dotyczących ochrony zwierząt, w szczególności obowiązek konsultacji z kołami łowieckimi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu ustawy o ochronie zwierząt i procedury jego stosowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak drobne naruszenie procedury przez samorząd może prowadzić do unieważnienia uchwały, co jest istotne dla zrozumienia zasad tworzenia prawa miejscowego i ochrony zwierząt.

Uchwała w sprawie zwierząt unieważniona przez sąd. Kluczowy błąd w procedurze.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 421/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Marcin Olejniczak
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1580
art. 11a ust. 7 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
Sentencja
Dnia 18 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2025 roku sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Lutomiersku z dnia 27 lutego 2025 roku Nr XVI/106/25 w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Lutomiersk na 2025 rok 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Rady Miejskiej w Lutomiersku na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
II SA/Łd 421/25
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga Wojewody [...], który działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.) [dalej: ustawa o samorządzie gminnym], zaskarżył uchwałę Nr XVI/106/25 Rady Miejskiej w Lutomiersku z 27 lutego 2025 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Lutomiersk na 2025 rok.
Powyższej uchwale Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa, a mianowicie art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1580) [dalej: ustawa o ochronie zwierząt] poprzez nieprzekazanie projektu uchwały, przed dniem jej podjęciem, do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich działających na obszarze gminy, podczas gdy obowiązek ten wynika z przepisu art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt.
Podnosząc powyższe Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, iż zaskarżona uchwała wpłynęła do organu nadzoru 5 marca 2025 r. Następnie 7 marca 2025 r. do skarżącego organu wpłynęło pytanie, czy projekt uchwały przed jej uchwaleniem został przekazany do zaopiniowania do wszystkich kół łowieckich działających na terenie gminy Lutomiersk. Wobec powyższego Wojewoda [...] pismem z 17 marca 2025 r. wystąpił do Rady Miejskiej w Lutomiersku o udzielenie wyjaśnień w sprawie. W odpowiedzi, pismem z 21 marca 2025 r. Przewodniczący Rady Miejskiej w Lutomiersku wskazał, iż przedmiotowy projekt programu został zaopiniowany przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., organizację społeczną działającą na obszarze gminy, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt oraz dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich działających na obszarze gminy Lutomiersk. Organ wskazał, że na podstawie art. 11a ust. 7 ustawy o ochronie zwierząt wysłał do ww. podmiotów prośbę o zaopiniowanie, załączając projekt "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Lutomiersk na 2025 rok". Żaden z ww. podmiotów nie wniósł uwag do "Programu". Wszystkie Koła Łowieckie otrzymały projekt, lecz część nie wydało opinii, natomiast zgodnie z art. 11 a ust. 8 ustawy o ochronie zwierząt podmioty, o których mowa w ust. 7, w terminie 21 dni od dnia otrzymania projektu programu, o którym mowa w ust. 1, wydają opinię o projekcie. Niewydanie opinii w tym terminie uznaje się za akceptację przesłanego programu. Do powyższych wyjaśnień organa załączył skany wydanych opinii oraz pism w sprawie.
Zdaniem Wojewody [...] z analizy załączonych przez organ dokumentów wynika, że projekt uchwały przed jej podjęciem przez Radę Miejska w Lutomiersku 27 lutego 2025 r. nie został przekazany do zaopiniowania do wszystkich kół łowieckich działających na terenie gminy Lutomiersk. Projekt uchwały został wysłany do zaopiniowania Kołom Łowieckim: "O." w L., "R." w L., "S." w Z., "Z." w P., "M. w Ł. i "J." w L. w dniu 16 stycznia 2025 r, natomiast Kołom Łowieckim "S." w Ł. i "R." w Ł. już po podjęciu uchwały, to jest 17 marca 2025 r., to jest w dniu, w którym skarżący wszczął postępowanie wyjaśniające i zobowiązał organ do złożenia wyjaśnień. Wobec powyższego w ocenie skarżącego należy uznać, że projekt uchwały nie został zaopiniowany, przed jej podjęciem przez radę, przez wszystkie koła łowieckie działające na terenie gminy.
Wojewoda podkreślił, iż wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt organ określa w drodze uchwały, corocznie do 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Zgodnie z art. 11 a ust. 7 pkt 3 powoływanej ustawy, projekt programu wójt (burmistrz, prezydent miasta) najpóźniej do 1 lutego przekazuje do zaopiniowania dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy. Określony w art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt obowiązek uzgodnienia projektu programu z dzierżawcami lub zarządcami obwodów łowieckich ma związek z obowiązkiem gminy zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt (art. 11a ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie zwierząt). Ponieważ ustawa o ochronie zwierząt nie precyzuje, o jakie zwierzęta chodzi, należy przez to rozumieć wszystkie zwierzęta, także dzikie (wolno żyjące), które są własnością Skarbu Państwa, a w drodze dzierżawy należą do wszystkich kół łowieckich działających na terenie gminy. Wobec powyższego wszystkie koła łowieckie działające na obszarze gminy, wolą ustawodawcy, zostały zobowiązane do zaopiniowania projektu uchwały przed jej podjęciem.
W ocenie skarżącego obowiązek zachowania obowiązującego trybu postępowania przy podejmowaniu uchwały, w tym zasięgnięcia opinii uprawnionych podmiotów przed podjęciem uchwały na podstawie przepisu art. 11 a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt dotyczy każdego projektu uchwały dotyczącej zapobiegania bezdomności zwierząt i zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywania. Brak uzgodnienia projektu uchwały z wszystkimi dzierżawcami lub zarządcami obwodów łowieckich przed jej podjęciem przez organ narusza art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt w sposób istotny i powoduje nieważność podjętej uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przedstawiony zarzut skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, które skutkowałoby wyeliminowaniem z obrotu prawnego uchwały. Podniesiony w skardze zarzut jest wynikiem omyłki, która została niezwłocznie poprawiona po jej stwierdzeniu. Podkreślić bowiem należy, że brzmienie art. 11a ust. 7 ustawy o ochronie zwierząt nie wskazuje jednoznacznie, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) przekazuje do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy. Jednak organ postanowił o wystąpieniu z pismem z 17 marca 2025 r. do dwóch kół łowieckich tj. "[...] Koło Łowieckie nr [...] "S." oraz Koła łowieckiego nr [...] "R." o zaopiniowanie Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Lutomiersk na 2025 rok. Wskazane koła łowieckie pismem z 18 marca 2025r. oraz 19 marca 2025 roku poinformowały, że nie wnoszą uwag do przedstawionego Programu. W związku z powyższym nie podjęto ponownie Uchwały w sprawie Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Lutomiersk na 2025 rok.
Organ podkreślił, że Program został pozytywnie zaopiniowany przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., organizację społeczną, którym statutowym celem działania jest ochrona zwierząt działającą na obszarze gminy oraz dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy Lutomiersk.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne właściwe są w sprawach z zakresu kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Należy przy tym dodać, że w tych sprawach Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 ustawy p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Lutomiersku z 21 marca 2025 r., Nr XVI/106/25 w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie Gminy Lutomiersk na 2025 rok.
Podstawę prawną podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.) [dalej: ustawa o samorządzie gminnym] oraz art. 11a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1580) [dalej: ustawa o ochronie zwierząt].
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. W myśl natomiast art. 11a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt (art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt).
Natomiast stosownie do treści art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina.
Ponadto stosownie do treści art. 11a ust. 7 ustawy o ochronie zwierząt projekt programu, o którym mowa w ust. 1, wójt (burmistrz, prezydent miasta) najpóźniej do dnia 1 lutego przekazuje do zaopiniowania:
1) właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii;
2) organizacjom społecznym, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, działającym na obszarze gminy;
3) dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy.
Podmioty, o których mowa w ust. 7, w terminie 21 dni od dnia otrzymania projektu programu, o którym mowa w ust. 1, wydają opinie o projekcie. Niewydanie opinii w tym terminie uznaje się za akceptację przesłanego programu (art. 11a ust. 8 ustawy o ochronie zwierząt).
Wskazać należy, że akty prawa miejscowego, w rozumieniu art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP, są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Ustanawianie aktów prawa miejscowego należy do kompetencji organów samorządu terytorialnego, które czynią to wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. W świetle art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że materia uregulowana wydanym aktem normatywnym powinna wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie uzupełnienie przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów. Uwzględniając hierarchiczność źródeł prawa akty tego typu mają charakter zależny od źródeł prawa wyższego rzędu, czego konsekwencją jest stanowisko, że nie mogą normować materii uregulowanych aktami wyższego rzędu, a nadto nie mogą wykraczać poza zakres delegacji ustawowej.
Zasady podejmowania uchwał lub aktów organu gminy wyznaczają przepisy ustawy o samorządzie gminnym. Przepis art. 40 tej ustawy przyznaje gminie prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych (ust. 1). Oznacza to, że jeżeli podstawą aktu prawa miejscowego (uchwały) jest upoważnienie ustawowe, rada gminy nie może w żaden sposób wystąpić poza przedmiotowe granice upoważnienia zawartego w ustawie. Przekroczenie upoważnienia ustawowego stanowi istotne naruszenie prawa, kreujące podstawę do stwierdzenia nieważności podjętego aktu. Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 1 zdanie 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd o zaliczeniu uchwał w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami do aktów prawa miejscowego. Trzeba jednak mieć na uwadze, że akt ten ma zróżnicowany charakter normatywny, gdyż zawiera normy o mieszanym abstrakcyjno-konkretnym charakterze. Program przede wszystkim konkretyzuje sposoby działania gminy w celu należytego wypełnienia jej obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zwierząt. Treść programu stanowią zatem plany, prognozy i zasady postępowania w określonych sytuacjach, których realizacja stanowi zadania własne gminy. Do istotnych cech programu trzeba jednak zaliczyć to, że obok postanowień indywidualno-konkretnych, zawiera postanowienia o charakterze generalno-abstrakcyjnym. To, że program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt uchwalany przez radę gminy zawiera postanowienia jednostkowe i konkretne, nie pozbawia takiego aktu mocy prawnej powszechnie obowiązującego prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, że wystarczy, aby chociaż jedna norma uchwały miała charakter generalno-abstrakcyjny, aby cały akt miał przymiot aktu prawa miejscowego. Biorąc pod uwagę materię programu, skierowanego do nieokreślonego kręgu odbiorców realizujących zadania w zakresie opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt oraz powszechność obowiązywania uznać należy, że taka uchwała stanowi akt prawa miejscowego. W określonym przedmiotowo zakresie rozstrzyga erga omnes o prawach i obowiązkach podmiotów tworzących wspólnotę samorządową. Konkretyzuje natomiast sposoby działania gminy w celu należytego wypełnienia jej obowiązków wynikających z art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt (por. wyroki NSA z 30 lipca 2019 r., II OSK 1754/18; z 14 czerwca 2017 r. II OSK 1001/17; z 13 marca 2013 r., II OSK 37/13).
Podkreślenia również wymaga, że rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej jej delegacji nie może regulować kwestii nieprzekazanych do regulacji i jednocześnie ma obowiązek uregulowania realizacji zadań jej przekazanych. Uchwała rady gminy musi bowiem respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP). Wymienione w art. 11a niezbędne postanowienia programu, jak i określony ustawą sposób procedowania nad uchwałą mają więc charakter obligatoryjny. Brak któregokolwiek z powyższych elementów skutkuje stwierdzeniem, że podjęty akt nie wyczerpuje ustawowego upoważnienia.
W orzecznictwie i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, iż do kategorii istotnych naruszeń prawa zalicza się np. naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego - przez ich wadliwą wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie uchwałę, Sąd doszedł do przekonania, że skarga Wojewody [...] zasługuje na uwzględnienie.
Trafny bowiem okazał się zarzut nieprzekazania projektu uchwały, przed dniem jej podjęcia, do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy, wynikający z art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż brzmienie art. 11a ust. 7 ustawy o ochronie zwierząt wskazuje jednoznacznie, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) przekazuje projekt programu do zaopiniowania wszystkim dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy. Zgodnie z treścią tego przepisu winno to nastąpić najpóźniej do dnia 1 lutego. W realiach niniejszej sprawy natomiast doszło niewątpliwie do złamania tego przepisu. Jak wynika z bezspornych ustaleń (nie kwestionuje tego sama Rada Miejska w Lutomiersku) w przypadku dwóch kół łowieckich organ nie wystąpił do nich o opinię przed podjęciem zaskarżonej uchwały, a dokonał tego dopiero po jej uchwaleniu. Uchwała podjęta została w dniu 27 lutego 2025 r., natomiast wnioski o zaopiniowanie do Koła Łowieckiego "S." w Ł. oraz do Koła Łowieckiego "R." w Ł. wystosowane zostały dopiero w dniu 17 marca 2025 r., tj. w dniu w którym Wojewoda wszczął postępowanie wyjaśniające i zobowiązał organ uchwałodawczy do złożenia wyjaśnień właśnie związku z wątpliwościami co do wystosowania opinii do wszystkich właściwych kół łowieckich. Jednoznacznie zatem mamy tutaj do czynienia z przekroczeniem ustawowego terminu wystąpienia o opinie do stosownych organów, a sporna uchwała podjęta została bez uzyskania tych opinii. Nie może takowego naruszenia procedury przyjmowania uchwały, jednoznacznie opisane w ustawie, sanować późniejsze wystąpienie o takowe opinie. Nie można tego też traktować, jak sugeruje organ, jako zwykłej omyłki. Powyższy obowiązek wystąpienia o opinie do dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy, wynika wprost z przepisu ustawy i – co najważniejsze - stanowi obligatoryjny element procedury poprzedzający przyjęcie stosownej uchwały. Ustawodawca wprost wskazał na taki obowiązek, dodatkowo obwarowując go konkretnie wskazanym terminem ("najpóźniej do dnia 1 lutego").
Reasumując, w ocenie Sądu, niezasięgnięcie opinii organizacji społecznych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, czy dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy, czy też – jak w niniejszym przypadku – zasięgnięcie takiej opinii już po podjęciu uchwały, stanowi naruszenie trybu podejmowania uchwały w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. W tym miejscu przypomnieć należy, co było już podnoszone uprzednio, iż w orzecznictwie i doktrynie prawa bezspornie przyjmuje się, iż z istotnym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji niezachowania wymogów proceduralnych przy podejmowaniu uchwały. Z taką natomiast sytuacją, wobec przekroczenia ustawowego terminu do wystąpienia o opinię, a w konsekwencji złamania przepisu art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zwierząt, niewątpliwie mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wskazane wyżej naruszenie procedury przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w Lutomiersku z 27 lutego 2025 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie Gminy Lutomiersk na 2025 rok, stanowi istotne naruszenie art. 11a ust. 7 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt, co musiało skutkować koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie 200 i art. 205 powoływanej ustawy p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI