II SA/Łd 407/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność § 4 uchwały Rady Miasta Z. dotyczącej bezprzetargowej sprzedaży lokali mieszkalnych, uznając przepisy o bonifikatach i rozliczeniu kaucji za sprzeczne z prawem.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody na uchwałę Rady Miasta Z. w sprawie bezprzetargowej sprzedaży lokali mieszkalnych najemcom. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa w § 4 uchwały, który określał zasady udzielania bonifikat oraz uzależniał ich przyznanie od zrzeczenia się przez nabywcę roszczeń z tytułu kaucji mieszkaniowej. Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność § 4 uchwały jako sprzecznego z ustawą o gospodarce nieruchomościami oraz ustawą o ochronie praw lokatorów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Wojewody na uchwałę Rady Miasta Z. dotyczącą bezprzetargowej sprzedaży lokali mieszkalnych najemcom. Kluczowym elementem sporu był § 4 uchwały, który określał zasady i wysokość bonifikat od ceny sprzedaży oraz uzależniał ich udzielenie od zrzeczenia się przez nabywcę roszczeń z tytułu wpłaconej kaucji mieszkaniowej. Wojewoda zarzucił, że uchwała narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 68 ust. 1 pkt 7) oraz ustawy o ochronie praw lokatorów (art. 36 ust. 1), ponieważ rada gminy nie miała uprawnień do tak szczegółowego regulowania zasad udzielania bonifikat ani do ingerowania w kwestię zwrotu kaucji mieszkaniowej. Sąd podzielił argumentację Wojewody, stwierdzając, że uprawnienie do udzielania bonifikaty przysługuje organowi wykonawczemu (Prezydentowi Miasta) i ma charakter indywidualny, a rada gminy nie może modyfikować przepisów ustawowych w drodze aktu prawa miejscowego. Ponadto, sąd uznał, że przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów w pełni regulują kwestię zwrotu kaucji mieszkaniowej, a rada gminy nie może uzależniać udzielenia bonifikaty od zrzeczenia się przez najemcę tego roszczenia. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność § 4 uchwały w całości, uznając go za sprzeczny z prawem i istotnie naruszający przepisy ustawowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może w uchwale prawa miejscowego określać zasad i wysokości bonifikat od ceny sprzedaży lokali mieszkalnych, gdyż uprawnienie to przysługuje organowi wykonawczemu (Prezydentowi Miasta) i ma charakter indywidualny, a przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dopuszczają modyfikacji tych zasad w aktach prawa miejscowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyznaje uprawnienie do udzielania bonifikaty organowi wykonawczemu i ma ono charakter indywidualny. Rada gminy nie może w akcie prawa miejscowego modyfikować tych przepisów ani rozszerzać uprawnień organu wykonawczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (16)
Główne
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 9 lit. a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § ust. 1, 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.g.n. art. 67 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 68 § ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Uprawnienie do udzielania bonifikaty przysługuje organowi wykonawczemu (Prezydentowi Miasta) i ma charakter indywidualny; rada gminy nie może modyfikować tych zasad w akcie prawa miejscowego.
u.o.p.l. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
u.o.p.l. art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Kaucja mieszkaniowa podlega zwrotowi po potrąceniu należności, niezależnie od daty wpłacenia i faktu udzielenia bonifikaty przy sprzedaży lokalu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § ust. 1, ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 2 ust. 1 i 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
Konst. RP art. 87 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy narusza art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuprawnione określenie zasad i wysokości bonifikat od ceny sprzedaży lokali mieszkalnych. Uchwała rady gminy narusza przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 36 ust. 1, poprzez uzależnianie udzielenia bonifikaty od zrzeczenia się przez nabywcę roszczeń z tytułu kaucji mieszkaniowej. Rada gminy nie ma uprawnień do ingerowania w kwestię zwrotu kaucji mieszkaniowej w drodze uchwały prawa miejscowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rady Miasta Z. o zgodności uchwały z prawem, o jej charakterze jako aktu prawa miejscowego i o braku podstaw do jej zakwestionowania przez Wojewodę.
Godne uwagi sformułowania
Uprawnienie do udzielania bonifikaty (...) ma charakter indywidualny Rada Miasta nie może podejmować uchwał w konkretnych indywidualnych przypadkach. Niedopuszczalne jest, aby organ administracji nadużywając swojej nadrzędnej pozycji (...) jednostronnie narzucał (...) nieprzewidziane przez ustawę obowiązki lub pozbawiał (...) przysługujących im uprawnień.
Skład orzekający
Grzegorz Szkudlarek
przewodniczący
Renata Kubot-Szustowska
członek
Barbara Rymaszewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kompetencji rady gminy w zakresie sprzedaży lokali komunalnych, udzielania bonifikat oraz rozliczania kaucji mieszkaniowych. Podkreślenie zakazu modyfikowania przepisów ustawowych przez akty prawa miejscowego i zasady równości stron w obrocie cywilnoprawnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży lokali mieszkalnych stanowiących własność gminy na rzecz najemców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu sprzedaży mieszkań komunalnych i zasad bonifikat, a także kwestii rozliczeń kaucji. Pokazuje, jak organy samorządu mogą przekroczyć swoje kompetencje, co ma istotne znaczenie praktyczne dla samorządowców i mieszkańców.
“Rada Miasta nie mogła tak po prostu sprzedać mieszkań z bonifikatą – sąd wyjaśnia granice prawa miejscowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 407/10 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2010-06-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-05-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Barbara Rymaszewska /sprawozdawca/ Grzegorz Szkudlarek /przewodniczący/ Renata Kubot-Szustowska Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 67 ust. 3, art., 68 ust. 1 pkt 7 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591 art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a, art. 40 ust. 2 pkt 3, art. 91 ust. 1, 4 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Dz.U. 2005 nr 31 poz 266 art. 6 ust. 1, 4, art. 36 ust. 1 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miasta Z. z dnia [...] nr [...] w sprawie bezprzetargowej sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Miasta Z. na rzecz najemców 1. stwierdza nieważność § 4 zaskarżonej uchwały; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała w zakresie określonym w punkcie 1 niniejszego wyroku nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza na rzecz Wojewody [...] od Rady Miasta Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W dniu [...] Rada Miasta Z. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie bezprzetargowej sprzedaży na rzecz najemców lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Miasta Z. Jako podstawę prawną tej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. – Dz.U. z 2001r., nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 31, art. 34 ust. 6, art. 67 ust. 3, art. 68 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 70 ust. 2 i 4, art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tekst jedn. – Dz.U. z 2000r., nr 80, poz. 903 ze zm.). W § 4 uchwały określono zasady i wysokość udzielania bonifikaty od ceny sprzedaży poszczególnych lokali stanowiąc w ust. 1, że udziela się bonifikaty od ceny sprzedaży lokalu w budynku wielomieszkaniowym: 1) przy wykupie pojedynczego lokalu w wysokości: a) 90 % w przypadku jednorazowej wpłaty ceny sprzedaży, b) 70 % w przypadku zapłaty ceny sprzedaży w czterech równych ratach kwartalnych w ciągu roku, c) 50 % w przypadku zapłaty ceny sprzedaży w ratach płatnych w okresie do 10 lat; 2) przy jednoczesnym wykupie wszystkich lokali mieszkalnych w budynku w wysokości: a) 95 % w przypadku jednorazowej wpłaty ceny sprzedaży, b) 75 % w przypadku zapłaty ceny sprzedaży w czterech równych ratach kwartalnych w ciągu roku, c) 55 % w przypadku zapłaty ceny sprzedaży w ratach płatnych w okresie do 10 lat. W ust. 2 przyjęto, że bonifikata, o której mowa w ust. 1 przysługuje nabywcy, który przed podpisaniem protokołu uzgodnień w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego, o którym mowa w § 1, złoży oświadczenie, że bonifikata zaspokaja jego roszczenia z tytułu wniesionej kaucji mieszkaniowej i nie wystąpi z żądaniem jej zwrotu. W ust. 3 postanowiono, iż bonifikata, o której mowa w ust. 1 nie przysługuje nabywcy lokalu mieszkalnego w budynku wybudowanym do 31 grudnia 1950 roku, a sprzedaż lokalu mieszkalnego w takim budynku następuje wyłącznie na wniosek Miasta Z. Natomiast w ust. 4 określono, że przepisu ust. 3 nie stosuje się do lokali w budynkach przejętych od A S.A. oraz lokali w budynku przy ul. A nr 37 – 39, także w przypadku gdy z wnioskiem o nabycie lokalu mieszkalnego w określonym budynku wystąpią jednocześnie wszyscy najemcy i jednoczesny wykup zostanie dokonany. W skardze na powyższą uchwałę Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności jej § 4. W uzasadnieniu Wojewoda [...] podniósł, że uchwała ta jest aktem prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy samorządzie gminnym, co w świetle jej art. 94 ust. 1 in fine uzasadnia wniosek o stwierdzenie nieważności, pomimo upływu roku od daty jej podjęcia. Paragraf 4 uchwały zarówno w zakresie bonifikaty, jak kaucji mieszkaniowej został przyjęty z istotnym naruszeniem prawa – art. 68 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 36 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy o zmianie Kodeksu cywilnego. W § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały Rada Miasta Z. objęła bonifikatą określony krąg osób zajmujących lokale w budynku wielomieszkaniowym, a nie konkretnego nabywcę, w rezultacie czego przekroczyła swoje uprawnienia. Przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie upoważniają rady gminy do ukształtowania uchwały kwestii rozliczeń związanych ze zwrotem kaucji mieszkaniowej, a tym bardziej do pozbawienia uprawnień wynikających z jej art. 36. Jeżeli zawarcie umowy najmu lokalu zostało uzależnione od wpłacenia przez najemcę kaucji – art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego – to w przypadku opróżnienia lokalu lub nabycia jego własności przez najemcę, kaucja po potrąceniu ewentualnych należności wynikających z tytułu najmu podlega zwrotowi z mocy tej ustawy. Takiego uprawnienia do decydowania o kaucji Rada Miasta nie może także wywieść z przepisów stanowiących podstawę prawną podjętej uchwały. W piśmie z dnia 3 grudnia 2008r. organ nadzoru wezwał Radę Miasta Z. do usunięcia kwestionowanego przepisu z obrotu prawnego we własnym zakresie. Na powyższe wezwanie Rada nie udzieliła żadnych wyjaśnień i nie ustosunkowała się do postawionego zarzutu istotnego naruszenia prawa we wskazanej uchwale. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Z. wniosła o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym do kompetencji Rady Gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Rada Miasta skorzystała z uprawnienia określonego w art. 18 ust. 2 lit. 1 a i określiła zasady sprzedaży lokali mieszkalnych określonemu kręgowi podmiotów określonych nieruchomości. Uchwałę tę wykonuje Prezydent Miasta, a więc "właściwy organ" określony w art. 68 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przed podjęciem decyzji Prezydent Miasta analizuje każdy konkretny wniosek czy spełnia przesłanki do zastosowania zaskarżonej uchwały. Uchwała ta stanowi zgodę Rady Gminy na sprzedaż, na warunkach w niej określonych, sprecyzowanemu kręgowi podmiotów, tj. dotychczasowym najemcom lokali stanowiących własność Miasta Z., a więc nieruchomości także precyzyjnie określonych i zindywidualizowanych. Kwestionowany § 4 uchwały precyzyjnie określa zasady udzielania bonifikaty. Z uwagi na tak wysokie bonifikaty uzależnia ich otrzymanie od zrzeczenia się dochodzenia kaucji mieszkaniowej wpłaconej przy objęciu lokalu. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w tym zakresie spowodowałoby de facto wprowadzenie jeszcze większej bonifikaty od ceny sprzedaży lokalu. W § 4 ust. 2 zastosowano konstrukcję potrącenia, która ma zastosowanie, gdy dwa podmioty są wzajemnie dłużnikiem wierzycielem, wierzytelności są pieniężne i wymagalne. Rada Miasta nie może podejmować uchwał w konkretnych indywidualnych przypadkach. Uchwały są adresowane do grupy, kręgu podmiotów, znajdujących się w konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej, ale nie mogą być adresowane do indywidualnych podmiotów czy osób fizycznych. Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego i była badana przez Wojewodę [...] w trybie nadzorczym, w wyniku czego stwierdzono, że nie narusza obowiązującego prawa i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej zakwestionowanie. Na podstawie tej uchwały zostało zbytych wiele mieszkań stanowiących własność Miasta Z. Uchylenie § 4 uchwały może spowodować ogromne skutki społeczne i finansowe dla budżetu Miasta Z. Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010r. Wojewoda [...] wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a – obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej działalności. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dodać przy tym należy, że sąd rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Zaskarżona uchwała reguluje zasady sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Miasta Z. i została podjęta w oparciu o art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym, który to przepis do wyłącznej właściwości rady gminy zastrzega podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących, m.in. zasad zbywania nieruchomości. Zasady sprzedaży nieruchomości stanowiących własność gminy niewątpliwie są sprawami dotyczącymi zarządu mieniem gminy. W związku z tym zaskarżona uchwała z uwagi na przedmiot – w myśl art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym - stanowi akt prawa miejscowego. Taki charakter zaskarżonej uchwały nie jest zresztą przedmiotem sporu pomiędzy Radą Miasta Z. a Wojewodą [...]. Akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Skoro zaś zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, to stosownie do treści art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym dopuszczalne jest stwierdzenie jej nieważności zaskarżonej uchwały również po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, a więc w każdym czasie. Zakwestionowany przez Wojewodę [...] § 4 uchwały w ust. 1 określa zasady i wysokość udzielania bonifikaty od ceny sprzedaży poszczególnych lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Miasta Z. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy organ może, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, udzielić bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana jako lokal mieszkalny. Z treści tego przepisu wynika, że uprawnienie do udzielania bonifikaty przysługuje wyłącznie organowi wykonawczemu, jakim w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy jest wójt, burmistrz lub prezydenta miasta – w rozpatrywanej sprawie – Prezydent Miasta Z. i ma ono charakter indywidualny, o czym świadczy użyte w tym przepisie sformułowanie "za zgodą". Przy czym do ustalenia wysokości udzielanej bonifikaty uprawniony jest wyłącznie właściwy organ wykonawczy. Musi on mieć zapewnioną możliwość oceny, czy nieruchomość przeznaczona do sprzedaży została wyceniona zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i czy jej sprzedaż następuje na wskazany w ustawie cel oraz na rzecz wskazanych osób. Uprawnienie do udzielenia bonifikaty, o jakiej mowa w tym przepisie dotyczyć może zatem wyłącznie konkretnej sprawy, a więc ściśle określonej transakcji sprzedaży lokalu mieszkalnego. Zgoda rady gminy powinna być więc uzyskiwana w każdym przypadku zbycia lokalu na rzecz konkretnego nabywcy i powinna obejmować nie tylko sam fakt udzielenia bonifikaty, ale również jej zakres. Może dotyczyć jednej lub wielu, ale indywidualnie wskazanych osób lub konkretnie oznaczonych nieruchomości. Jednak zgoda obejmująca nie pojedyncze przypadki, ale nawet dotycząca zbiorowości zawsze będzie musiała wymieniać je indywidualnie, a nie generalnie, jak to ma miejsce w przypadku prawa miejscowego (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009r., sygn. akt I OSK 1340/08 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008r., sygn. akt I OSK 166/09 – Lex nr 475243 i wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2007r., sygn. akt I OSK 61/07 – Lex nr 327835). W orzecznictwie sądowym zwrócono również uwagę na kompletność regulacji zawartej w art. 68 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie udzielania bonifikaty i żądania jej zwrotu, a konsekwencji podkreślono brak możliwości jej uszczegółowiania bądź modyfikacji, w szczególności w drodze aktów prawa miejscowego, skierowanych do ogółu mieszkańców danej jednostki administracyjnej (vide: wyrok NSA z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt I SA 413/02 – LEX nr 82659, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 31 maja 2006r., sygn. akt IV SA/Wr 599/05 – Lex nr 297235, Dz.Urz.Dolno 2007/204/2521)). Co więcej, w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że modyfikowanie materii ustawowej w aktach organów jednostek samorządu terytorialnego jest niedopuszczalne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 sierpnia 2002r., sygn. akt II SA/Ka 508/02 - niepubl.; z dnia 14 października 1999r., sygn. akt II SA/Wr 1179/98 - OSS 2000, nr 1, poz. 17). Wobec powyższego zgodę udzieloną przez Radę Miasta Z. w § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały na udzielanie określonych w niej bonifikat od ceny sprzedaży lokali mieszkalnych uznać należy za sprzeczną z art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naruszenie przez § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały tego przepisu ma charakter istotny, co powoduje, iż z mocy art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym jest ona w tym zakresie nieważna. W § 4 ust. 2 zaskarżonej uchwały uzależniono z kolei udzielanie bonifikaty określonej w jej § 4 ust. 1 od zrzeczenia się przez nabywcę lokalu roszczeń z tytułu wniesionej kaucji mieszkaniowej i nie wystąpienia z żądaniem jej zwrotu. Powszechnie obowiązujące przepisy prawa nie uprawniają jednak rady gminy do uregulowania w drodze uchwały będącej aktem prawa miejscowego kwestii zwrotu kaucji mieszkaniowej, w tym zasad rozliczeń w tego tytułu, a w szczególności dokonywania potrąceń lub jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie – uzależniania udzielenia bonifikaty od zrzeczenia się przez najemcę roszczenia o zwrot kaucji mieszkaniowej. Należy przy tym zauważyć, że kaucja mieszkaniowa to kwota pieniężna zabezpieczająca pokrycie należności z tytułu najmu lokalu, przysługująca wynajmującemu w dniu opróżnienia lokalu. Zawarcie umowy najmu lokalu może być uzależnione od wpłacenia przez najemcę takiej kaucji (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – Dz. U. z 2005r., nr 31, poz. 266 ze zm.). W myśl art. 6 ust. 1 i 4, art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego zasadą jest, że w przypadku opróżnienia lokalu lub nabycia jego własności przez najemcę kaucja po potrąceniu ewentualnych należności wynikających z tytułu najmu lokalu podlega zwrotowi i to bez względu na datę wpłacenia kaucji. Analiza dalszych przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów oraz przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszących się do zasad gospodarowania gminnym zasobem komunalnym, w tym trybu sprzedaży lokali mieszkalnych, prowadzić musi do wniosku, że brak jest podstaw do regulowania przez radę gminy w drodze uchwały kwestii zwrotu kaucji i rozliczeń z tego tytułu, w szczególności zaś w sytuacji, gdy do sprzedaży mieszkania komunalnego dochodzi przy zastosowaniu bonifikaty, o której mowa w art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zasady dotyczące rozliczania kaucji mieszkaniowej w związku z nabyciem przez najemcę własności lokalu mieszkalnego zostały w całości uregulowane w omówionych przepisach ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zatem zwrot kaucji mieszkaniowej przysługuje najemcy także przy sprzedaży przez wynajmującego mieszkania po udzieleniu bonifikaty. Pogląd taki został już zresztą wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 września 2006r., sygn. akt II SA/Gl 1058/05 (ZNSA 2007/3/104, Lex nr 275571) i należy go w pełni podzielić. Podstawy prawnej do uregulowania kwestii rozliczeń z tytułu kaucji mieszkaniowej w drodze uchwały będącej aktem prawa miejscowego nie można wyprowadzić również z przepisów ustawy o samorządzie gminnym. W orzecznictwie NSA wielokrotnie podkreślano, iż niedopuszczalna jest sytuacja, w której rada gminy wydaje przepisy wykonawcze, powołując się jedynie na generalne upoważnienie zawarte w przepisach ustawy o samorządzie gminnym, z pominięciem towarzyszących ustaw upoważniających. Ponadto, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 2006r., sygn. akt II SA/Wr 453/06 (Dz.Urz.Doln 2007/44/494), niedopuszczalne jest, aby organ administracji nadużywając swojej nadrzędnej pozycji, jaką posiada w ramach stosunku administracyjnoprawnego, poprzez wydanie generalnego aktu prawnego władczo nakładał na obywateli nieprzewidziane przez ustawę obowiązki lub pozbawiał ich przysługujących im uprawnień, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W wyroku tym wskazano także, iż roszczenie o zwrot kaucji mieszkaniowej wynikające z art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu Cywilnego ma charakter cywilnoprawny, gdyż związane jest z umową najmu lokalu - stosunkiem cywilnoprawnym łączącym najemcę i wynajmującego (Gminę). Obowiązująca w stosunkach cywilnoprawnych zasada równości stron, wyklucza taką sytuację, aby Gmina wykorzystując swoją pozycję organu administracyjnego, jednostronnie narzucała drugiej stronie umowy korzystne dla siebie postanowienia. Funkcje jakie pełni Gmina w obrocie prawnym są bowiem dwojakie. Z jednej strony występuje ona jako podmiot władczy w sferze administracji publicznej, wykonujący zadania zlecone jej ustawą przez Państwo, czy wykonujący zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność jako wspólnota samorządowa, a z drugiej strony w zakresie stosunków majątkowych występuje ona jako podmiot cywilnoprawny, działający na takich samych zasadach, jak każdy inny uczestnik obrotu prawnego. Skoro zatem Rada Miasta w § 4 ust. 2 zaskarżonej uchwały uregulowała w sposób odmienny niż to wynika ze wskazanych wyżej przepisów ustawowych sposób rozliczania kaucji przy sprzedaży najemcy lokalu mieszkalnego, to tym samym przepis ten należy uznać za wydany bez podstawy prawnej i istotnie naruszający powołane wyżej przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a w konsekwencji tego za dotknięty wadą nieważności, o jakiej stanowi art. 91 ust. 1 w związku z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Poza tym zauważyć należy, iż unormowanie zawarte w § 4 ust. 2 zaskarżonej uchwały pozostaje w bezpośrednim związku z jej § 4 ust. 1, który - jak już wyżej była o tym mowa – również dotknięty jest wadą nieważności. W § 4 ust. 3 zaskarżonej uchwały wyłączono natomiast możliwość zastosowania bonifikat określonych w jej ust. 1 § 4. Nierozłączny związek tego unormowania z wadliwą regulacją zawartą w § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały powoduje jego nieważność, gdyż nie stanowi ono samodzielnej regulacji. Nie jest bowiem możliwe jego samodzielne zastosowanie w oderwaniu od postanowień ust. 1 § 4 zaskarżonej uchwały. W konsekwencji tego nie jest również możliwe samodzielne zastosowanie regulacji zawartej w § 4 ust. 4 zaskarżonej uchwały, skoro zawiera ona wyłączenie od unormowania określonego w ust. 3 § 4. Tym samym uznać należy, iż także § 4 ust. 4 zaskarżonej uchwały dotknięty jest wadą nieważności, gdyż określając warunki wyłączenia zastosowania ust. 3 § 4, pozostaje w bezpośrednim związku z regulacją zawartą w ust. 1 § 4. Z powyższych względów na podstawie art. 147 § 1 i art. 152 p.p.s.a. sąd stwierdził nieważność § 4 zaskarżonej uchwały oraz orzekł w przedmiocie jej wykonalności w tym zakresie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania stanowią art. 200 i 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI