II SA/Łd 401/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o uznaniu za nienależnie pobrane i zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Świadczenia te były wypłacane skarżącej B.P. na dziecko A.P. za okres od lipca do września 2023 r. Po śmierci dłużnika alimentacyjnego W.P. (który zmarł w czerwcu 2023 r., ale akt zgonu został zarejestrowany w sierpniu 2024 r.), organy uznały, że świadczenia pobrane po tej dacie są nienależne. Skarżąca argumentowała, że nie wiedziała o śmierci dłużnika do września 2024 r. i pobierała świadczenia w dobrej wierze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie decyzje, wskazując, że organy nie zbadały subiektywnego elementu – świadomości skarżącej o śmierci dłużnika. Sąd podkreślił, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane konieczne jest wykazanie, że osoba pobrała je ze świadomością, że jej się nie należy. W tej sprawie kluczowe było ustalenie, czy skarżąca wiedziała o zgonie dłużnika w okresie pobierania świadczeń, czego organy nie zrobiły, naruszając tym samym przepisy k.p.a. i błędnie interpretując przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że dla uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi, kluczowe jest wykazanie świadomości osoby uprawnionej o ustaniu podstaw do ich pobierania (np. w związku ze śmiercią dłużnika). Podkreślenie obowiązku organów do badania tej kwestii.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z funduszem alimentacyjnym i opóźnionym ujawnieniem informacji o zgonie dłużnika. Może mieć zastosowanie analogiczne w innych sprawach świadczeniowych, gdzie wymagane jest badanie dobrej wiary świadczeniobiorcy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone po śmierci dłużnika alimentacyjnego, o której to śmierci osoba uprawniona nie wiedziała, mogą zostać uznane za nienależnie pobrane i podlegać zwrotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli osoba uprawniona nie miała świadomości śmierci dłużnika w momencie pobierania świadczeń, nie można ich automatycznie uznać za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane konieczne jest wykazanie przez organ, że osoba pobrała je ze świadomością o ich nieprzysługiwaniu. Sama obiektywna okoliczność śmierci dłużnika nie jest wystarczająca, jeśli osoba uprawniona działała w dobrej wierze.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i oceniły dowody w sprawie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy obu instancji uchybiły przepisom prawa procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i ocenę dowodów, ignorując kluczowe okoliczności dotyczące wiedzy skarżącej o śmierci dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie zbadały kluczowej kwestii świadomości skarżącej o śmierci dłużnika, co było niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca aktywnie dążyła do ustalenia stanu faktycznego, a organy zignorowały jej wyjaśnienia.
Przepisy (20)
Główne
ustawa art. 23 § 1
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
ustawa art. 2 § pkt 7 lit. a
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa art. 9 § 1
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
ustawa art. 2 § pkt 3
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
ustawa art. 2 § pkt 11
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 133 § par. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 139
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
rozp. MS art. 23 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
rozp. MS art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie wiedziała o śmierci dłużnika alimentacyjnego w okresie pobierania świadczeń. • Organy nie zbadały subiektywnego elementu świadomości skarżącej o śmierci dłużnika, co jest kluczowe dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane. • Organy naruszyły przepisy k.p.a. dotyczące ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów.
Odrzucone argumenty
Organy administracji uznały, że śmierć dłużnika alimentacyjnego automatycznie powoduje, iż świadczenia pobrane po tej dacie są nienależne i podlegają zwrotowi, bez badania świadomości osoby uprawnionej.
Godne uwagi sformułowania
dla wydania rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie jest wystarczające jedynie uznanie, że pobrane świadczenie jest nienależne. Konieczne jest wykazanie przez organ, iż osoba, której świadczenia te wypłacono, pobrała je ze świadomością o ich nieprzysługiwaniu. • zarówno organ jak i sama skarżąca z niemalże rocznym opóźnieniem powzięli informację o śmierci dłużnika alimentacyjnego. • elementem konstrukcyjnym tego ostatniego jest świadomość uprawnionego o ustaniu przesłanki stanowiącej podstawę pobieranych świadczeń.
Skład orzekający
Michał Zbrojewski
przewodniczący
Agata Sobieszek-Krzywicka
członek
Beata Czyżewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że dla uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi, kluczowe jest wykazanie świadomości osoby uprawnionej o ustaniu podstaw do ich pobierania (np. w związku ze śmiercią dłużnika). Podkreślenie obowiązku organów do badania tej kwestii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z funduszem alimentacyjnym i opóźnionym ujawnieniem informacji o zgonie dłużnika. Może mieć zastosowanie analogiczne w innych sprawach świadczeniowych, gdzie wymagane jest badanie dobrej wiary świadczeniobiorcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie dobrej wiary strony w postępowaniu administracyjnym, nawet w kontekście świadczeń publicznych. Pokazuje też, jak opóźnienia w rejestracji zdarzeń losowych mogą wpływać na życie obywateli.
“Czy musisz zwrócić świadczenia, o których pobraniu nie wiedziałeś, że Ci się nie należą?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.