II SA/Łd 4/23

II SA/Łd 4/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 145, art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
art. 9 ust. 2a-2g i ust. 2i
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 24 marca 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2023 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.4135.15, 16.22 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.4135.15.16.22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu po rozpatrzeniu odwołań J.W. i M.W. od decyzji Starosty Sieradzkiego z dnia 13 lipca 2022 r. znak: GK.6820.30.2021 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności części składowych tego gruntu, stanowiących mienie po wykreślonym z rejestru sądowego S. zrzeszeniu w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, iż decyzją Starosty Sieradzkiego z dnia 13 lipca 2022 r., znak: GK.6820.30.2021, odmówiono uchylenia decyzji z dnia 11 stycznia 2022 r., znak: GK.6820.30.2021, w sprawie nabycia przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r., z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w obrębie [...] miasta S., oznaczonego w rejestrze ewidencji gruntów numerem działki [...], o pow. 0,0131 ha, dla którego w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Sieradzu prowadzona jest księga wieczysta nr [...], wraz z prawem własności części składowych tego gruntu, stanowiących mienie po wykreślonym z rejestru sądowego S. zrzeszenia w S.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji podkreślił, że M.W. i J.W. jako przyczynę wznowienia postępowania wskazały, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję oraz że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zaznaczyły, że jako posiadacze samoistni przedmiotowej nieruchomości nabyły ją przez zasiedzenie. Jak podkreślił organ pierwszej instancji, nie przedłożyły jednak tytułu prawnego na potwierdzenie tej okoliczności. Natomiast w dniu 27 czerwca 2022 r. do Starostwa Powiatowego w Sieradzu wpłynęło pismo Sądu Rejonowego w Sieradzu, sygn. akt I Ns 409/22, wraz z odpisem wniosku złożonego przez M.W. i J.W. o zasiedzenie przedmiotowej działki. W decyzji zakwestionowano twierdzenia skarżących, że wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem organu pierwszej instancji okoliczność, że wnioskodawczynie wystąpiły w dniu 16 maja 2022 r. do sądu z wnioskiem o zasiedzenie nieruchomości nie jest okolicznością, która występowała w dniu wydania decyzji, a która wówczas nieznana byłaby organowi wydającemu decyzję. Dlatego nie ma ona wpływu tak na stan prawny jak i faktyczny w chwili orzekania przez Starostę Sieradzkiego. Ponadto z wniosku o zasiedzenie wynika, że wnioskodawczynie wskazują jako datę, na którą zasiedziały przedmiotową nieruchomość, dzień 31 grudnia 2019 r., tj. 4 lata po nabyciu przez Skarb Państwa prawa do jej własności. Odnosząc się do przesłanki wznowienia postępowania dotyczącej braku udziału stron w postępowaniu zwrócono uwagę, że warunkiem uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Treścią pojęcia interesu prawnego będzie publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Z przedłożonej przez wnioskodawczynie dokumentacji oraz na podstawie ich twierdzeń nie można uznać, aby wykazały one interes prawny w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Sieradzkiego z dnia 11 stycznia 2022 r. Omawiana decyzja rozstrzyga co do praw własności nieruchomości, której dotychczasowy podmiot będący jej właścicielem, tj. Z. w S., utracił swoją podmiotowość prawną. W dniu 31 grudnia 2015 r., do którego odnosi się rozstrzygnięcie Starosty Sieradzkiego, wnioskodawczyniom nie przysługiwały do nieruchomości żadne prawa, które mogłyby zostać naruszone decyzją lub o których decyzja by rozstrzygała. Posiadanie samoistne, na które powołują się wnioskodawczynie, stanowi stan faktyczny władztwa nad nieruchomością, a nie stan prawny, z którego można by wywodzić prawo do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym.
M.W. i J.W. wniosły od powyższej decyzji odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu. Zarzuciły w nich, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji, a także wydane rozstrzygnięcia były niezgodne z prawem. Starosta Sieradzki przeprowadzając postępowanie wyjaśniające nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przed wydaniem decyzji administracyjnej organ nie przeprowadził stosownego postępowania dowodowego i nie ustalił stanu faktycznego przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżących wydając orzeczenie nie uwzględniono obowiązujących aktów prawnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie P 13/18, który jednogłośnie uznał, że art. 9 ust. 2b jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie wzięto pod uwagę, kto jest faktycznym właścicielem budynku usytuowanego na działce nr ewid. [...] w S. przy ul. [...].
Skarżące wyjaśniły, że przedmiotową nieruchomość (działkę nr ewid. [...] wraz z naniesieniami) użytkują nieprzerwanie od 1989 r. do chwili obecnej. Posiadają komplet dokumentów uprawniający do budowy i użytkowania budynku, tj. decyzję o pozwoleniu na budowę, plan realizacyjny i projekt budowlany stanowiące załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę, zaświadczenie, że inwestor dopełnił obowiązku oddania do użytku obiektu oraz zaświadczenie Prezydenta Miasta Sieradza, że deklaracje oraz opłaty od nieruchomości wnosiła J.W. W związku z powyższym skarżące wniosły o uchylenie powyższych decyzji Starosty Sieradzkiego w całości, ponieważ zostały wydane niezgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego oraz nie uwzględniają słusznego interesu strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podkreśliło, iż przeprowadzone postępowanie wznowieniowe nie potwierdziło wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem jako prawidłową należało uznać wydaną w pierwszej instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 9 ust 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770) dalej również jako "p.w.u.k.r.s." interes prawny oparty na prawie materialnym może mieć bowiem jedynie podmiot któremu przysługuje własność (lub użytkowanie wieczyste) nieruchomości będącej przedmiotem postępowania oraz podmiot (następca prawny), którego własność została nabyta na tej podstawie (o ile zachował byt prawny) oraz Skarb Państwa.
Kolegium podkreśliło również, iż aprobuje rozważania prawne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r. (sygn. akt II SA/Gd 760/20, publ. CBOSA). Sąd ten wypowiedział się na temat konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r., w sprawie o sygn. akt P 13/18, w którym stwierdzono, że art. 9 ust. 2b zdanie trzecie p.w. ustawy o KRS jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku zauważył, że "z uwagi na to, że skutki majątkowe, o których mowa w art. 9 ust. 2b ustawy nastąpiły z mocy prawa 1 stycznia 2016 r., przysługującym środkiem sanacji konstytucyjności jest roszczenie o odszkodowanie z art. 4171 § 1 k.c.". Realizacja ewentualnych roszczeń powinna nastąpić na drodze postępowania cywilnego. Wspomnianym wyrokiem TK nie zakwestionował konstytucyjności przepisów, mocą których następuje przejęcie własności w związku z brakiem rejestracji spółki w KRS, a zakwestionował pozbawienie prawa własności bez odszkodowania. Dlatego też nie było podstaw do uznania, że skarżące posiadają interes prawny do występowania w tej sprawie. Nie wykazały one, że są podmiotem, któremu przysługuje własność (lub użytkowanie wieczyste) nieruchomości będącej przedmiotem postępowania ani jego następcą prawnym. Taki stan rzeczy nie pozwala przypisać im interesu prawnego uprawniającego do występowania w charakterze strony przedmiotowego postępowania. W tej sytuacji bezprzedmiotowa stała się ocena wskazywanych przez skarżące nowych okoliczności i dowodów w kontekście powoływanej przez nie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła J.W., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:
a) tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
b) tj. naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez odmówienie przymiotu strony postępowania;
c) tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty Sieradzkiego w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi J.W. wskazała, iż postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji przez organ I i II instancji, a także wydane rozstrzygnięcia są w jej ocenie niezgodne z prawem. Starosta Sieradzki oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, przeprowadzając postępowanie wyjaśniające, nie podjęły wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Przed wydaniem decyzji administracyjnych nie przeprowadzono stosownego postępowania dowodowego i nie ustalono stanu faktycznego przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie nie uwzględniono, że przedmiotową nieruchomość (działkę nr ewid. [...] wraz z naniesieniami) skarżąca użytkuje nieprzerwanie od 1989 roku do chwili obecnej. Urząd Miejski w Sieradzu w 1989 roku wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji znak APNB.8331/41/89. Budynek został zrealizowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Urząd Miejski w Sieradzu Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia 13.02.1990 r., znak APNB. 8381/8/90 na rzecz L.W. (ojca skarżącej). Inwestor L.W. dopełnił obowiązku oddania do użytkowania i zawiadomił stosowny organ o zakończeniu budowy w miesiącu październiku 1990 roku. Skarżąca posiada komplet dokumentów uprawniających do budowy i użytkowania budynku tj. decyzję o pozwoleniu na budowę, plan realizacyjny i projekt budowlany stanowiące załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę, zaświadczenie że inwestor dopełnił obowiązku oddania do użytku obiektu, zaświadczenie Prezydenta Miasta Sieradza, iż deklaracje oraz opłaty od nieruchomości wnosiła J.W. Budynek zlokalizowany na działce nr ewid. [...] w S. przy ul. [...] nigdy nie był własnością S. zrzeszenia w S. Inwestorem, właścicielem oraz użytkownikiem budynku była i nadal jest rodzina skarżącej. W związku z powyższym Skarb Państwa nie mógł nabyć prawa własności części składowych gruntu, gdyż naniesienia (przedmiotowy budynek) nie stanowiły mienia zrzeszenia. J.W. podnosi, iż zasiedziała przedmiotową nieruchomość przed dniem wydania przez Starostę Sieradzkiego decyzji z dnia 11.01.2022r. Ponadto w dniu 14.09.2020r. Prezydent Miasta Sieradza wydał na rzecz rodziny skarżącej zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych w prawo własności gruntów.
Z uwagi na powyższe okoliczności, skarżąca wniosła jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji i w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), zwanej ustawą o COVID-19, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".
Zważywszy na treść powyższej regulacji, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 23 lutego 2023 r., niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 20 stycznia 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia pełnomocnika skarżących oraz uczestniczki postępowania o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym uczestniczka postępowania oraz strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 23 lutego 2023 r.
Wymagany przy tym, przywołaną wyżej uchwałą NSA, standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 20 stycznia 2023 roku.).
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 11 października 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Sieradzkiego z dnia 13 lipca 2022 r. w sprawie odmowy uchylenia decyzji z dnia 11 stycznia 2022 r., którą orzeczono, że
W pierwszej kolejności należy wskazać art. 145 k.p.a. zgodnie z którym W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Stosownie do art. 151 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
W judykaturze wskazuje się, że sens uregulowania zawartego w k.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania (por. np. wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2020 r. II SA/Po 974/19, LEX nr 2923263; WSA w Gdańsku z 17 listopada 2021 r., II SA/Gd 123/21, LEX nr 3259998).
W niniejszej sprawie skarżąca oraz M.W. złożyły wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty Sieradzkiego z dnia 11 stycznia 2022 r., znak: GK.6820.30.2021, wskazując jako podstawę, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję oraz że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Starosta Sieradzki postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. wznowił postępowanie. Stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie to stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W toku przeprowadzonego wznowionego postępowania organ winien zatem ustalić czy w sprawie zachodzą podstawy z art. 145 § 1 k.p.a.
Zważywszy, że podanie o wznowienie postępowania wskazywało na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. opierając się na twierdzeniu, że skarżącej przysługiwał przymiot strony, organ trafnie przeprowadził analizę celem ustalenia, czy postępowanie dotyczyło interesu prawnego skarżącej. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest bowiem związany z przepisem prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r., II OSK 2531/22, CBOSA).
Jak trafnie wskazały organy w kontrolowanej sprawie, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Stosownie do art. 9 ust. 2a p.w.u.k.r.s. - podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku, gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b - 2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. Z kolei zgodnie z ust. 2b - z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru. Natomiast stosownie do ust. 2i - nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
Trafnie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, że punktem wyjścia przy ustalaniu kręgu osób, którym można przyznać przymiot strony postępowania, winno być określenie jego przedmiotu i dopiero na tej podstawie może nastąpić badanie interesu prawnego. Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Od interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2014 r., VI SA/Wa 2525/13, CBOSA). Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 9 ust. 2i p.w.u.k.r.s., w trakcie którego starosta stwierdza, w drodze decyzji, nabycie przez Skarb Państwa własności albo użytkowania wieczystego nieruchomości będącej mieniem wykreślonego podmiotu, jest uzyskanie przez Skarb Państwa tytułu prawnego do nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że nabycie prawa przez Skarb Państwa następuje z mocy prawa a decyzja, o której mowa w ust. 2i, ma charakter deklaratoryjny jednak to czy i w jakim zakresie określone nieruchomości staną się własnością Skarbu Państwa ma dopiero przesądzić w sposób prawnie wiążący podejmowana decyzja. Stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 9 p.w.u.k.r.s. jest każdy podmiot, który chce dochodzić swoich praw majątkowych przeciwdziałając ich uszczupleniu, a zarazem stroną jest Skarb Państwa, który doznaje przysporzenia poprzez nabycie prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 463/17, CBOSA). Stroną postępowania jest zatem podmiot legitymujący się prawem do nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania. Jak trafnie wskazuje organ, do kręgu podmiotów posiadających przymiot strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 9 przepisów wprowadzających ustawę o KRS może należeć podmiot, któremu przysługuje własność (użytkowanie wieczyste) nieruchomości będącej przedmiotem postępowania oraz podmiot (następca prawny), którego własność została nabyta na tej podstawie.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby była członkiem S. zrzeszenia przed jego wykreśleniem z rejestru. Skarżąca powoływała się natomiast na mający przysługiwać jej tytuł własności przedmiotowej nieruchomości objętej decyzją Starosty Sieradzkiego z dnia 11 stycznia 2022 r. Swoje prawo skarżąca wywodzi z faktu posiadania nieruchomości nieprzerwanie od roku 1989, co ma skutkować nabyciem własności przez zasiedzenie z dniem 31 rudnia 2019 r. Sąd podziela jednak stanowisko organów, co do tego, że skarżąca nie wykazała tytułu własności działki o numerze ewidencyjnym [...]. Należy zważyć, że nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje z mocy samego prawa. Zgodnie z art. 172 Kodeksu cywilnego obligatoryjne przesłanki zasiedzenia to upływ ustawowego terminu zasiedzenia oraz władanie nieruchomością jako posiadacz samoistny. Jednak badanie tych okoliczności oraz stwierdzenie zasiedzenia odbywa się we właściwym postępowaniu sądowym. Ustalenie nabycia własności nieruchomości w wyniku zasiedzenia nie należy do właściwości organów administracji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości jest z kolei niezależne od postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 9 p.w. ustawę o KRS. Jest ono odrębnym trybem stwierdzenia prawa własności i nie ma wpływu na realizację obowiązku organu wynikającego z art. 9 ust. 2i ustawy. Zasiedzenie jest instytucją służąca usankcjonowaniu trwającego przez dłuższy, określony czas, stanu faktycznego innego niż wynika to ze stanu prawnego. Możliwe jest przy tym także zasiedzenie nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy, nie stoi tym samym na przeszkodzie możliwości nabycia własności takiej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Stwierdzenie takiego zasiedzenia nie ma natomiast wpływu na to przedmiotowe postępowanie (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 13 marca 2018 r., II SA/Op 591/17, Lex nr 2483443). Prawidłowo zatem ustaliły organy, że skarżąca oraz M.W. nie wykazały, aby przysługiwały im prawa do przedmiotowej nieruchomości, które mogłyby zostać naruszone decyzją, lub o których decyzja by rozstrzygała.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organów, że skarżąca nie wykazała, aby przysługiwał jej indywidualny interes prawny, a co za tym idzie przymiot strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty Sieradzkiego z dnia 11 stycznia 2022 r. znak: GK.6820.30.2021. Trafnie zatem ustalił organ, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Organ dokonał oceny także w zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. pojawienie się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Należy w tym miejscu podkreślić, że nowe dowody lub okoliczności, aby stanowiły przesłankę wznowienia postępowania, muszą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Muszą więc dotyczyć przedmiotu sprawy i mieć wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że istotność nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów odnosić trzeba do tego wyróżnika charakteryzującego określone okoliczności faktyczne lub dowody, który sprawia, że odnosząc się do przedmiotu sprawy załatwionej decyzją, dane okoliczności faktyczne lub dowody mają wpływ na sposób konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego, przyznać im zatem należy w świetle treści stosowanych przepisów prawa cechę relewantności (znaczenia prawnego). Jej rozumienie powinno mieć za podstawę stwierdzenie, że tylko te okoliczności faktyczne lub dowody są istotne, gdy zakładać należy, iż w sytuacji ich wyjścia na jaw i zapoznania się z nimi przez organ, w oparciu o nie same lub zestawiając je z innymi znanymi okolicznościami faktycznymi, organ, przeprowadzając postępowanie dowodowe, w sposób odmienny mógłby określić podstawę faktyczną wydawanej decyzji, a w konsekwencji inaczej rozstrzygnąć merytorycznie sprawę (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2023 r., II OSK 103/20, Lex nr 3502378).
Przytoczone powyżej przepisy art. 9 ust. 2a i 2b p.w.u.k.r.s. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby doszło do nabycia przez Skarb Państwa praw do nieruchomości spełnione muszą zostać przesłanki dwojakiego rodzaju. Po pierwsze są to przesłanki z art. 9 ust. 2a, których wystąpienie skutkuje uznaniem podmiotu za wykreślony z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 roku. Po drugie prawa nabywane przez Skarb Państwa muszą stanowić mienie pozostałe po wykreślonym z rejestru podmiocie. Zgodnie z definicją z art. 44 kodeksu cywilnego mieniem jest własność i inne prawa majątkowe. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość objęta decyzją Starosty Sieradzkiego, aby spełniać warunki określone w art. 9 ust. 2b p.w.u.k.r.s., winna na dzień 31 grudnia 2015 r. stanowić mienie S. zrzeszenia w S. Tym samym okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia własności oraz innych praw majątkowych do tej nieruchomości według stanu na dzień wykreślenia tego podmiotu z rejestru.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego skarżąca wywodzi, iż w okresie od roku 1989, jej matka M.W. a do roku 1995 również ojciec L.W. a następnie (w jego miejsce) skarżąca, pozostawali posiadaczami samoistnymi przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca opiera swoje stanowisko na okoliczności, iż jej ojciec L.W. był członkiem S. zrzeszenia w S. W swoich zasobach Spółdzielnia ta posiadała w użytkowaniu wieczystym nieruchomość położoną przy ul. [...] w S., na której budowała domy jednorodzinne typu bliźniaki. Na jednej z działek o nr [...] powstał tzw. wymiennik ciepła dla całego ciągu szeregów, który Spółdzielnia musiała zabudować i utrzymywać co obciążało członków Spółdzielni. Po spotkaniu członków Spółdzielni w 1989 roku L.W. oświadczył, że on z chęcią przejąłby tę działkę, a na węźle pobuduje budynek, tym samym ocieplając węzeł i powodując zmniejszenie strat ciepła na przesyle oraz zabezpieczy w sposób trwały jego elementy. Przedmiotowa nieruchomość została przekazana ustnie L.W. i jego żonie M.W. którzy wówczas tworzyli związek małżeński. Małżonkowie W. zlecili projekt budowlany, a następnie wystąpili o pozwolenie na budowę i w październiku roku 1990 uzyskali pozwolenie na użytkowanie budynku jaki wznieśli na nieruchomości. Tak zagospodarowaną nieruchomość małżonkowie W. użytkowali i traktowali jak swoją do 1995 roku kiedy to ze studiów powróciła skarżąca. W tym roku ojciec przekazał jej swoją "część’’ udziału w przedmiotowej nieruchomości i od tego okresu ona wespół z matką M.W. posiadają przedmiotową nieruchomość i traktują ją jak swoją czyniąc na niej nakłady, czerpiąc pożytki i płacąc daniny publiczne. Od 1995 roku wszelkiego rodzaju opłaty związane z podatkami płaciła i płaci J.W. Nikt z W. nie płacił czynszu bądź innego rodzaju opłat od przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółdzielni ponieważ nieruchomość ta była im przekazana tytułem darmym.
Należy jednak zważyć, że powyższe okoliczności faktyczne, podnoszone przez skarżącą, dotyczą posiadania przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest jedynie faktycznym władztwem nad rzeczą. Skarżąca nie wskazuje natomiast, aby w dniu 31 grudnia 2015 r. przysługiwał jej tytuł własności lub inne prawo majątkowe do przedmiotowej nieruchomości. Nie wskazuje również faktów, które mogłyby wskazywać, że nieruchomość nie stanowiła mienia S. zrzeszenia w S. w dniu 31 grudnia 2015 r. Przeciwnie – skarżąca przyznaje, że nabycie prawa własności wskutek zasiedzenia, co jest przedmiotem odrębnego postepowania przed sądem powszechnym, miałoby nastąpić dopiero z końcem roku 2019. Za nieprawidłowe należy uznać także stanowisko skarżącej co do tego, że budynek zlokalizowany na działce [...], którego inwestorem był L.W., nie stanowił mienia Zrzeszenia. W sprawie niespornym jest, że Zrzeszenie było użytkownikiem wieczystym działki nr [...]. Stosownie do art. 235 Kodeksu cywilnego budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym. Przepis ten wprowadza odstępstwo od zasady superficies solo cedit wyrażonej w art. 47 § 1 k.c., zgodnie z którą części składowe gruntu nie mogą być przedmiotem odrębnej własności i innych praw rzeczowych. Umożliwia rozdzielenie własności budynku i własności gruntu. Na mocy tego przepisu jednak to użytkownik wieczysty staje się właścicielem wzniesionych na gruncie budynków i innych urządzeń, nie zaś podmiot, który poniósł koszty ich budowy. Artykuł 235 § 2 stanowi wprost, iż własność budynków i innych urządzeń jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym. Prawa te zatem stanowią łączny przedmiot obrotu. Posadowione na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste budynki lub inne urządzenia są własnością użytkownika wieczystego niezależnie od okoliczności ich powstania. Wbrew twierdzeniom skarżącej, okoliczność, że L.W. był inwestorem, podobnie jak posiadanie działki [...] i wzniesionego na tym gruncie budynku, nie mogły skutkować pozbawieniem S. zrzeszenia w S. praw rzeczowych przysługujących mu na dzień 31 grudnia 2015 r.
Tym samym nowe fakty i dowody wskazywane przez skarżącą nie mają waloru okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym organy zasadnie ustaliły, że w sprawie nie występuje przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 ust. 1 pkt 5 k.p.a.
Sąd uznał za pozbawiony podstaw podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przywołanych powyżej przepisach. Organy wyjaśniły wszechstronnie okoliczności związane ze wskazywanymi przez skarżącą przesłankami wznowienia postępowania zarówno odnośnie faktów dotyczących interesu prawnego oraz statusu strony postępowania administracyjnego, jak i dotyczących zgłaszanych przez skarżącą nowych faktów odnośnie posiadania samoistnego nieruchomości oraz finansowania budowy budynku na działce 585/20.
Wobec powyższego Sąd ustalił, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ani też innego naruszenia
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
k.ż.