II SA/Łd 398/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2006-08-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
warunki zabudowyplanowanie przestrzennestacja paliwstrona postępowaniainteres prawnyudział społeczeństwaKonwencja z Aarhusoddziaływanie na środowiskonieruchomości sąsiednie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki A Sp. z o.o. na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że spółce nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla sąsiedniej inwestycji.

Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego, twierdząc, że odmówiono jej prawa do uczestnictwa jako stronie w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla sąsiedniej stacji paliw. Spółka argumentowała, że inwestycja może negatywnie oddziaływać na jej nieruchomość i że powinna być uznana za stronę postępowania na mocy przepisów krajowych oraz Konwencji z Aarhus. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że spółce nie przysługiwał przymiot strony, ponieważ nie wykazała ona interesu prawnego, a planowana inwestycja nie narusza jej praw do korzystania z nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która umorzyła postępowanie odwoławcze. Spółka A kwestionowała decyzję Prezydenta Miasta Z. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stacji paliw płynnych, argumentując, że odmówiono jej statusu strony w tym postępowaniu. Pełnomocnik spółki podnosił, że realizacja inwestycji może negatywnie oddziaływać na sąsiednią nieruchomość spółki i że powinna ona być traktowana jako strona postępowania, powołując się na przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konwencję z Aarhus. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że spółce A nie przysługuje przymiot strony, ponieważ inwestycja nie naruszy jej praw do korzystania z nieruchomości, a potencjalne oddziaływanie ma charakter jedynie ekonomiczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, oddalił ją, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że spółka A nie wykazała istnienia interesu prawnego, który uzasadniałby jej udział w postępowaniu jako strony. Stwierdzono, że działka inwestycyjna nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością spółki, a planowana inwestycja nie narusza jej praw materialnych. Sąd podkreślił, że interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego i być konkretny, a nie hipotetyczny czy ekonomiczny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podmiot taki nie ma przymiotu strony, jeśli nie wykaże konkretnego interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego, a jedynie hipotetyczne lub ekonomiczne oddziaływanie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla przyznania przymiotu strony konieczne jest wykazanie interesu prawnego, a nie tylko faktycznego czy ekonomicznego. Hipotetyczna możliwość oddziaływania nie jest wystarczająca, jeśli nie narusza konkretnych praw podmiotu wynikających z przepisów prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 4 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 60 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 63

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

u.p.z.p. art. 6 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. M.T.i.G.M. art. 123 § 2

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółce A Sp. z o.o. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, ponieważ nie wykazała ona interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego. Planowana inwestycja nie narusza prawa spółki do korzystania z jej nieruchomości. Potencjalne oddziaływanie inwestycji na nieruchomość spółki ma charakter jedynie ekonomiczny, a nie prawny. Działka inwestycyjna nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością spółki. Dostęp do drogi publicznej dla inwestycji odbywać się będzie przez istniejący zjazd, a odległość między zjazdami stacji paliw jest zgodna z przepisami.

Odrzucone argumenty

Spółka A Sp. z o.o. powinna być uznana za stronę postępowania ze względu na potencjalne negatywne oddziaływanie inwestycji na jej nieruchomość. Zabudowa każdej nieruchomości ma wpływ na nieruchomości sąsiednie, a kwestia ta powinna być oceniona w postępowaniu administracyjnym. Postanowienia organów wydane bez udziału spółki nie mogą być dla niej wiążące. Konwencja z Aarhus powinna wpływać na określenie stron postępowania w sprawach dotyczących środowiska, rozszerzając krąg podmiotów.

Godne uwagi sformułowania

sama tylko hipotetyczna możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie przemawia za przyznaniem ich właścicielom przymiotu strony interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej nie można zatem przyjąć, by planowane przedsięwzięcie ze względu na swój charakter mogło niekorzystnie oddziaływać na właścicieli sąsiednich działek interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny.

Skład orzekający

Grzegorz Szkudlarek

przewodniczący

Jolanta Rosińska

sprawozdawca

Arkadiusz Blewązka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach o warunki zabudowy, zwłaszcza w kontekście potencjalnego oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz interpretacji przepisów o udziale społeczeństwa w sprawach środowiskowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście konkretnej inwestycji (stacja paliw) oraz przepisów obowiązujących w 2006 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego – kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym, co ma kluczowe znaczenie dla praktyki prawniczej. Argumentacja dotycząca Konwencji z Aarhus dodaje jej głębi.

Czy sąsiad inwestycji zawsze ma prawo głosu? Sąd wyjaśnia, kiedy interes prawny decyduje o statusie strony.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 398/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Grzegorz Szkudlarek /przewodniczący/
Jolanta Rosińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1 i 2 art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1-5, art. 63 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), art. 104 i art. 107 K.p.a. znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku A. Z. i E. Z., Prezydent Miasta Z. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stacji paliw płynnych w ramach, której przewiduje się budowę zbiornika dwupłaszczowego z dwoma dystybutorami wraz z zadaszeniem na działce położonej w Z. przy ul. A 141, oznaczonej nr ewidencyjnymi gruntów - 99/1.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik A Sp. z o.o. w W. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ spółce odmówiono prawa uczestnictwa jako stronie w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla nieruchomości sąsiedniej. Pełnomocnik A Sp. z o.o. przytoczył poglądy wynikające z orzecznictwa NSA i literatury prawniczej odnoszące się do przyznania osobom trzecim przymiotu strony, w sytuacjach w których realizacja inwestycji może wywoływać negatywne dla nich skutki. Jego zdaniem sama tylko hipotetyczna możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie przemawia za przyznaniem ich właścicielom przymiotu strony.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem pełnomocnika A Sp. z o.o. od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] znak: [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a odwołanie w postępowaniu administracyjnym służy tylko stronie tego postępowania. Zdaniem organu status strony postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. wynika z przepisów prawa materialnego, ustanawiających prawa lub obowiązki, a nie z uznania przez organ administracji danego podmiotu za stronę. O przyznaniu przymiotu strony w sprawie administracyjnej decyduje więc jej indywidualny charakter.
Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika zdaniem organu, aby realizacja planowanego na działce nr 99/1 przedsięwzięcia inwestycyjnego mogła naruszyć wynikające z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prawa A Sp. z o.o. do korzystania z własnej nieruchomości i braku ograniczenia do niej dostępu. W opinii organu odwoławczego stanowisko takie znajduje potwierdzenie zarówno we wniosku inwestora jak i postanowieniach organów wydanych w przeprowadzonych postępowaniach uzgodnieniowych poprzedzających wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Obawa A Sp.z o.o., że obsługa komunikacyjna projektowanej stacji paliw odbywać się będzie przez teren spółki jest według organu bezpodstawna, gdyż granice terenu inwestycji, zgodnie ze złożonym wnioskiem, pokrywają się z granicami działki nr 99/1, która nie sąsiaduje bezpośrednio z nieruchomością A Sp. z o.o. Ponadto w pkt 2.3.5 decyzji ustalono, że dostęp do drogi publicznej dla planowanej inwestycji odbywać się będzie tylko poprzez istniejący zjazd z ulicy A. Organ powołał się także na treść postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] znak: [...], w którym stwierdził, iż obsługa komunikacyjna dla przedmiotowej stacji ze zjazdu z drogi krajowej nr 12 jest niemożliwa ze względu na istniejącą w pobliżu stację paliw A. Odległość między zjazdami sąsiadujących stacji paliw nie może być bowiem mniejsza niż 2 km na terenie zabudowy. Zdaniem organu odwoławczego oddziaływanie planowanej inwestycji na nieruchomość A Sp. z o.o. może mieć jedynie znaczenie ekonomiczne ze względu na prowadzoną na niej działalność gospodarczą tej samej branży, a nie prawne.
Na powyższe rozstrzygniecie w dniu 14 kwietnia 2006 r. pełnomocnik A Sp. z o.o. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W treści pisma wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, iż zdawkowe odniesienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. do argumentów podniesionych w odwołaniu, z pewnością nie spełnia wymogów, jakie na uzasadnienie każdej decyzji administracyjnej nakłada art. 107 § 3 K.p.a. Powtórzył argumentację zawartą w dowołaniu od decyzji organu I instancji dotyczącą uprawnienia zawartego w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - będącego odpowiednikiem art. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - z której wynika, że stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, o ile postępowanie to odnosi się inwestycji zakwalifikowanej do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, powinien być zawsze właściciel sąsiadującej nieruchomości, niezależnie od podziału geodezyjnego nieruchomości, na której planowane jest takie przedsięwzięcie.
Wskazał także, iż nieruchomość, na której planowana jest stacja paliw, została podzielona na dwie wąskie działki geodezyjne: 99/1 oraz 99/2, przy czym ta pierwsza została wskazana we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy jako obszar, na którym zostanie zrealizowana stacja paliw, natomiast druga przylega do nieruchomości, której właścicielem jest A Sp. z o.o.
W dalszej części skargi pełnomocnik zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu było postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, i - niezależnie od wejścia w życie regulacji wynikających z ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw - dotyczyło przedsięwzięcia, które prawodawca zalicza do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Taka prawna kwalifikacja musiała i musi mieć znaczenie dla określenia, czy do A sp. z o.o. ma zastosowanie norma wynikająca z art. 6 ust 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W opinii pełnomocnika strony skarżącej zabudowa każdej nieruchomości ma wpływ na nieruchomości sąsiednie, a to, czy wpływ ten może przekroczyć miarę wyznaczoną art. 144 k.c., musi zostać ocenione w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zabudowy nieruchomości, a zatem w szczególności w postępowaniu administracyjnym w sprawie decyzji o warunkach zabudowy.
Zdaniem pełnomocnika pozbawione są znaczenia prawnego argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji, że ustalenia postępowania, w tym orzeczenia organów współdziałających, wskazujące, że nie zostaną naruszone uprawnienia właścicielskie A sp. z o.o., gdyż postanowienia te zostały wydane bez udziału strony, która tym samym nie dysponowała prawem poddania ich weryfikacji w trybie instancyjnym.
W kwestii prawidłowego ustalenia kręgu stron przedmiotowego postępowania administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej wskazał na postanowienia konwencji w Aarhus z dnia 24 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706). Pełnomocnik powołał się na brzmienie art. 9 Konwencji gdzie w ust. 2 wskazano, że Państwo powinno zapewnić podmiotom, spełniającym warunki określone jako lit. a albo lit. b tego ustępu, prawo do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem powołanym z mocy ustawy dla kwestionowania legalności z przyczyn merytorycznych lub formalnych każdej decyzji, działania lub zaniechania w sprawach regulowanych postanowieniami artykułu 6 Konwencji. Do spraw regulowanych artykułem 6 Konwencji należą m. in. sprawy przedsięwzięć, które za mogące znacząco oddziaływać na środowisko uznało dane Państwo. Przy czym ustalenie, czy podmiotom przysługuje prawo do kwestionowania legalności decyzji, a więc stwierdzenie czy są uprawnionymi podmiotami w rozumieniu art. 9 ust. 2 lit. lit a, b Konwencji, zdaniem pełnomocnika musi dokonywać się z uwzględnieniem celu, jakim jest przyznanie zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, na co jednoznacznie wskazuje preambuła Konwencji. Jego zdaniem postanowienia Konwencji nie mogą pozostać bez wpływu na określenie stron postępowania, w którym wydawana jest decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu mająca za przedmiot przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Skoro Konwencja szeroko zakreśla krąg podmiotów mogących kwestionować decyzje wydawane w sprawach przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, to i ustalenie podmiotów postępowania w sprawie decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej tego rodzaju przedsięwzięcia musi zdaniem pełnomocnika odbywać się z uwzględnieniem tej rozszerzonej legitymacji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą umorzono postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że stronie skarżącej – A Spółce z o.o. z siedzibą w W. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Uznał, że realizacja na działce o nr ewidencyjnym 99/1 planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego nie naruszy wynikającego z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) prawa Spółki do korzystania z własnej nieruchomości i nie ograniczy dostępu do niej. Oddziaływanie planowanej inwestycji na nieruchomość należącą do Spółki A może mieć jedynie charakter ekonomiczny ze względu na prowadzenie przez Spółkę działalności gospodarczej należącej do tej samej branży.
W ocenie Sądu, należy się z tym stanowiskiem zgodzić.
Zgodnie bowiem z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Dla prawidłowej zaś wykładni wskazanej normy prawnej podstawowe znaczenie ma ustalenie pojęcia interesu prawnego.
Odwołując się do ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podnieść, że kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Przyjmuje się bowiem, że interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 roku, sygn. akt IV SA 2164/97 – nie publikowany). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 1999 roku, sygn. akt I SA 1189/98 oraz z dnia 15 grudnia 1998 roku, sygn. akt II SA 1355/98 nie publik.).
Innymi słowy, interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Dla uzyskania przymiotu strony wystarczy przy tym, by wynik toczącego się konkretnie postępowania administracyjnego mógł oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu, wynikających z określonych przepisów prawa materialnego. Stroną postępowania jest się nie tylko wówczas, gdy konkretne uprawnienia materialno-prawne zostaną rzeczywiście naruszone, ale także wówczas, gdy istnieje realne zagrożenie ich naruszenia orzeczeniem kończącym postępowanie. To hipotetyczne zagrożenie powoduje, iż wszystkie podmioty, których uprawnienia mogą zostać realnie naruszone wynikiem postępowania, powinny brać w nim udział w charakterze stron, celem zapewnienia im możliwości obrony ich praw.
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy oczywiście odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji.
W ustalonym stanie faktycznym nieruchomość, na której planowana jest inwestycja – budowa stacji paliw, została podzielona na dwie działki geodezyjne o numerach ewidencyjnych 99/1 i 99/2 położone w Z.. Działka o numerze ewidencyjnym 99/1 znajdująca się w Z. przy ul. A 141, na której planowane jest przedsięwzięcie, nie graniczy (nie sąsiaduje) bezpośrednio z działką o nr ewidencyjnym 99/2 należącą do Spółki A, co potwierdza jednoznacznie załączona do decyzji o warunkach zabudowy mapa sytuacyjno – wysokościowa. Działką sąsiednią natomiast, wbrew twierdzeniom strony skarżącej jest działka przylegająca bezpośrednio do granic działki objętej wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a nie jak wskazuje skarżąca Spółka każda działka sąsiadująca.
Wskazać jednak należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż w zależności od charakteru planowanej inwestycji krąg osób mających atrybut strony postępowania może przysługiwać nie tylko właścicielom nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością, na której mają być wykonywane prace inwestycyjne, ale także innym właścicielom działek dalej położonych, jeśli zamierzenie inwestycyjne będzie miało wpływ na prawnie chronione interesy tych osób. Krąg tych osób określa zakres oddziaływania prowadzonych prac i rodzaj oraz charakter uciążliwości z nim związanych (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2003 r., IV SA 456-458/02, nie publikowane).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka A nie wykazała natomiast interesu prawnego w uczestniczeniu jako strona w niniejszej sprawie. Żądając uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego podniosła, iż posiada przymiot do występowania jako strona w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy stacji paliw płynnych, ponieważ inwestycja należy do przedsięwzięć mogącym znacząco oddziaływać na środowisko. Powołując się zaś na art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 6 Konwencji sporządzonej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 roku o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706) podkreśliła, że "sama tylko hipotetyczna możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie przemawia za przyznaniem ich właścicielom przymiotu strony", a zabudowa każdej nieruchomości ma wpływ na nieruchomości sąsiednie, a to, czy wpływ ten może przekroczyć miarę wyznaczoną przez art. 144 k.c., powinno zostać ocenione w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zabudowy nieruchomości, a zatem w szczególności w postępowaniu administracyjnym w sprawie decyzji o warunkach zabudowy.
W ocenie Sądu zaś z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby realizacja planowanego na działce o nr ewidencyjnym 99/1 przedsięwzięcia inwestycyjnego mogła naruszyć wynikające z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prawo Spółki A do korzystania z własnej nieruchomości i braku dostępu do niej. Stanowisko w tym zakresie potwierdza bowiem postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz załączona do akt informacja o planowanym przedsięwzięciu, z której wynika, że teren na którym zlokalizowana będzie planowana inwestycja nie jest obszarem, w którym występuje zabudowa mieszkaniowa (najbliższe budynki mieszkalne znajdują w odległości około 90 m od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia). Nie można zatem przyjąć, by planowane przedsięwzięcie ze względu na swój charakter mogło niekorzystnie oddziaływać na właścicieli sąsiednich działek.
Ponadto, w niniejszej sprawie trudno jest mówić o niekorzystnym oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko, ponieważ na działce o nr ewidencyjnym 99/2 skarżąca Spółka A prowadzi działalność gospodarczą o tym samym profilu - stację paliw płynnych, a cały obszar, na którym usytuowane są działki jest terenem przeznaczonym pod inwestycję. Podnosząc zarzut niekorzystnego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnych własnych dowodów, które mogłyby świadczyć i potwierdzić niekorzystny wpływ planowanej inwestycji na środowisko. Posiadając własne doświadczenie w zakresie planowanej inwestycji oraz wiedzę o rozmiarze i parametrach technicznych planowanego przedsięwzięcia Spółka A mogła przedstawić własny raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko lub sporządzoną przez biegłego w tym zakresie opinię. Przyjęła, że tylko hipotetyczna możliwość oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie wystarczy, by właścicielom działek sąsiednich przyznać przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.
Powołany natomiast przez stronę skarżącą art. 6 Konwencji sporządzonej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 roku o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska nie został w rozpatrywanej sprawie naruszony. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 9 ust. 2 powołanej Konwencji, każda ze Stron zapewni, w ramach krajowego porządku prawnego, że członkowie zainteresowanej społeczności mający interes lub, alternatywnie powołujący się na naruszenie uprawnień, jeśli przepisy postępowania administracyjnego Strony wymagają tego jako przesłanki, mają dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem powołanym z mocy ustawy, dla kwestionowania legalności z przyczyn merytorycznych lub formalnych każdej decyzji, działania lub zaniechania w sprawach regulowanych postanowieniami art. 6 oraz, jeśli przewiduje to prawo krajowe i zastrzeżeniem ust. 3 poniżej i innych postanowień niniejszej Konwencji. "Określenie zaś tego, co stanowi wystarczający interes oraz naruszenie uprawnień, następuje zgodnie z wymaganiami prawa krajowego i stosownie do celu, jakim jest przyznanie zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w zakresie określonym niniejszą Konwencją".
O udziale konkretnego podmiotu w postępowaniu decydują zatem przepisy prawa krajowego, a więc w rozpoznawanej sprawie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i w kontekście tych przepisów należało rozważać udział skarżącej Spółki jako strony niniejszego postępowania, co też organ administracji niewadliwie uczynił.
Odnosząc się zaś do zarzutu strony skarżącej, dotyczącego obsługi komunikacyjnej projektowanej stacji paliw, należy stwierdzić, iż jest bezpodstawny, ponieważ granice terenu inwestycji, zgodnie ze złożonym wnioskiem, pokrywają się z granicami działki o nr ewidencyjnym 99/1, która nie sąsiaduje bezpośrednio z nieruchomością należącą do Spółki A. W uzasadnieniu decyzji o warunkach zabudowy (pkt 2.3.5) ustalono, że dostęp do drogi publicznej dla planowanej inwestycji odbywać się będzie tylko poprzez istniejący zjazd z ulicy A. Ponadto, co należy podkreślić postanowieniem z dnia [...]Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad stwierdził, iż obsługa komunikacyjna dla przedmiotowej stacji ze zjazdu z drogi krajowej nr 12 jest niemożliwa ze względu na istniejącą w pobliżu stację paliw A, a odległość między zjazdami sąsiadujących ze sobą stacji paliw nie może być mniejsza niż 2 km na terenie zabudowy (§ 123 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie /Dz. U. z 1999r., Nr 43, poz. 430/).
Reasumując, Sąd stwierdził, iż skarżąca Spółka A nie miała prawa do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Nie wykazała istnienia interesu prawnego, opartego na przepisie powszechnie obowiązującego prawa materialnego, na którego podstawie mogłaby skutecznie żądać ochrony własnych potrzeb. Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Musi zatem rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Chodzi tu więc nie o interes faktyczny, jaki w przypadku skarżącej Spółki A niewątpliwie istnieje (względy ekonomiczne podyktowane wzrostem konkurencji w związku z planowaną inwestycją) ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu.
Wobec tego, iż w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że stronie skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym, nie naruszając przy tym przepisów art. 7, art. 28, art. 77 oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., Sąd stosownie do treści art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawniony był orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI