II SA/Łd 390/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargi Gminy Miasta B. oraz Z. W. na decyzję Wojewody dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sprawa miała długą historię proceduralną, obejmującą wielokrotne decyzje organów administracji i orzeczenia sądów administracyjnych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia były wcześniejsze wyroki WSA w Łodzi i NSA, które przesądziły o braku możliwości zwrotu części nieruchomości. Sąd administracyjny w niniejszym wyroku potwierdził, że działka nr 128/4 (odpowiadająca dawnej nr 10/6) nie podlega zwrotowi z uwagi na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z art. 229 u.g.n. Ponadto, sąd uznał, że działka nr 128/1 (dawna nr 10/4), przeznaczona pod strażnicę pożarną, nie stała się zbędna i nadal służy celowi wywłaszczenia. Sąd zaakceptował również rozliczenie odszkodowania za zwracaną działkę nr 128/3, potwierdzając prawidłowość ustalonej kwoty i jej waloryzacji, a także sposób rozłożenia spłaty na raty. Skarga Gminy Miasta B. dotycząca zwrotu działki nr 128/3 została oddalona, podobnie jak skarga Z. W. w zakresie odmowy zwrotu pozostałych działek. Sąd oddalił obie skargi, uznając zaskarżoną decyzję Wojewody za zgodną z prawem i wiążącą oceną prawną zawartą w poprzednich orzeczeniach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 229 u.g.n. w kontekście zwrotu nieruchomości obciążonych użytkowaniem wieczystym oraz zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniami sprzed 1990 r. i ustanowieniem użytkowania wieczystego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej (art. 229 u.g.n.).
Uzasadnienie
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego i jego wpis do księgi wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi bezwzględną negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, uniemożliwiając jej zwrot poprzedniemu właścicielowi.
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi, na której zlokalizowano infrastrukturę techniczną, ale sama droga nie została wybudowana, może zostać zwrócona właścicielowi jako zbędna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ale nieruchomość jest niezbędna do realizacji inwestycji (np. infrastruktura techniczna jako etap budowy drogi) lub nadal służy celowi wywłaszczenia (np. strażnica p.poż.), zwrot nie jest możliwy.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach, uznał, że działka przeznaczona pod drogę, na której znajduje się infrastruktura techniczna, nie stała się zbędna, a działka przeznaczona pod strażnicę pożarną nadal służy temu celowi. W przypadku działki nr 128/3 (dawna nr 10/5), mimo braku wybudowania drogi, obecność infrastruktury technicznej była traktowana jako realizacja celu wywłaszczenia.
Jak należy rozliczyć odszkodowanie za zwróconą nieruchomość wywłaszczoną przed 5 grudnia 1990 r., w szczególności w zakresie jego waloryzacji i wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odszkodowanie powinno zostać zwaloryzowane i zwrócone w kwocie nieprzekraczającej 50% aktualnej wartości nieruchomości, zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy prawidłowo ustalił wysokość należnego do zwrotu odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego, waloryzując pierwotną kwotę i obliczając ją proporcjonalnie do powierzchni zwracanego gruntu. Kwota ta nie przekroczyła 50% aktualnej wartości działki.
Przepisy (19)
Główne
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i jego ujawnienie w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy stanowi bezwzględną przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości.
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość lub jej część zwraca się poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 140 § 1-4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 217 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W przypadku zwrotu nieruchomości wywłaszczonych przed 5 grudnia 1990 r., zwraca się odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości nieruchomości.
u.g.n. art. 141
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 142
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy.
Dz.U. 2010 nr 102 poz 651 art. 136, 137, 139, 140 ust. 1-4, 141, 142, 217 ust. 2, 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dz.U. 2018 poz 1302 art. 151, 153, 250 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzec co do istoty sprawy.
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, gdy jest niewykonalna.
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ może przeprowadzić postępowanie uzupełniające.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 111 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość połączenia spraw do wspólnego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 250 § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej.
Dz.U. 2017 poz 1257 art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2016 poz. 1714 art. par. 21 ust. 1 pkt 1c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości zwrotu działki nr 128/4 z uwagi na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej (art. 229 u.g.n.). • Działka nr 128/1 nie stała się zbędna, gdyż nadal służy celowi wywłaszczenia (strażnica p.poż.). • Prawidłowość waloryzacji i wysokości odszkodowania do zwrotu za działkę nr 128/3. • Zgodność zaskarżonej decyzji z wiążącą oceną prawną zawartą w poprzednich orzeczeniach sądów administracyjnych (art. 153 p.p.s.a.).
Odrzucone argumenty
Argumentacja Gminy Miasta B. o zbędności działki nr 128/3 na cel wywłaszczenia (budowa ulicy), pomimo obecności infrastruktury technicznej. • Argumentacja Z. W. o konieczności zwrotu działek nr 128/1 i 128/4, kwestionująca interpretację przepisów i stan faktyczny. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przez organ odwoławczy.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy • fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego i wpisania go do księgi wieczystej powoduje, że roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie może być uwzględnione, stanowi więc bezwzględną negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości • zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest niemożliwy, bowiem podmiot publiczny (...) nie ma w swojej dyspozycji tejże nieruchomości i związku z tym nie może dokonać jej zwrotu.
Skład orzekający
Jolanta Rosińska
przewodniczący
Magdalena Sieniuć
sprawozdawca
Barbara Rymaszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 229 u.g.n. w kontekście zwrotu nieruchomości obciążonych użytkowaniem wieczystym oraz zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniami sprzed 1990 r. i ustanowieniem użytkowania wieczystego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność i długotrwałość postępowań dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a także znaczenie zasady związania oceną prawną sądu. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Zwrot wywłaszczonej nieruchomości: kiedy prawo użytkowania wieczystego blokuje roszczenia właściciela?”
Dane finansowe
WPS: 7554,37 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.