II SA/Łd 384/04

II SA/Łd 384/04 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-03-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Sygn. powiązane
I OSK 1089/05 - Wyrok NSA z 2006-07-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 17 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi K. M. i S. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [..] 2/ zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz K. M. i S. M. kwotę 470 (czterysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] (znak [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej Nr [...] z dnia [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odsetek za opóźnienie w wypłacie ustalonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. Nr [...] z dnia [...] odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 397.
W uzasadnieniu tej decyzji powołał się na przepis art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm. ) oraz art. 359 § l k.c., wywodząc, iż do skutków zwłoki lub opóźnienia w wypłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, a to oznacza, iż odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej lub ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Organ odwoławczy przytoczył również treść wprowadzającego sankcję nienależytego wykonania zobowiązania pieniężnego przepisu art. 481 § l k.c., zgodnie z którym "jeśli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi".
Wojewoda [...] uznał, iż zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma zagadnienie
1
ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odsetek. Podejmując próbę rozstrzygnięcia tej kwestii odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000r. syg. akt SK 12/99 (publ. ONSA 2000r., nr 5, poz. 143), wedle którego "art. l ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego [...] rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą mieścić się roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. l w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej". Z tego wyroku oraz jego uzasadnienia, a także z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2001r., syg. akt III KKO 5/00, wywiódł, iż w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia z zakresu zobowiązań pieniężnych - mających swoje źródło w aktach administracyjnych - a w szczególności odsetki od należnych niewypłaconych w terminie świadczeń, a wyłączenie drogi do dochodzenia tych roszczeń przed sądem powszechnym powoduje, iż osoba uprawniona do świadczeń nie dysponuje żadną możliwością realizacji prawa, gdyż przyjęty w Polsce model sądownictwa administracyjnego nie dopuszcza badania przez Naczelny Sąd Administracyjny cywilnoprawnych skutków niewykonania lub nienależytego wykonania legalnej i niewadliwej decyzji administracyjnej. To zaś oznacza, zdaniem organu odwoławczego, iż żądanie ustalenia i wypłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 397 dotyczy sprawy o charakterze cywilnoprawnym, a więc nie podlegającej rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ administracji publicznej, lecz przez sąd powszechny. W konsekwencji postępowanie w przedmiotowej sprawie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie w imieniu K. i S. M. wniósł adwokat J. W.,
zarzucając mu rażące naruszenie przepisu art. 8, art. 9 k.p.a., art. 138 § l pkt l k.p.a., art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. l k.p.c. Z zawartej w art. l k.p.c. definicji sprawy cywilnej wywiódł on, iż kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz innych sprawach, do których przepisy tego kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Powołując się na Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2001r., s. 8, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia. 12 kwietnia 1989r., Uw 9/88/2, OTK 1989r., s. 176 oraz orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1958r., 2 CR 348/58, OSPiKA 1960r., nr 3, poz. 69, zauważył, iż można wyróżnić sprawę cywilną w znaczeniu materialnym, t j . sprawę, w której ochrona prawna sprowadza się do wywołania skutku w zakresie stosunku cywilnoprawnego sensu largo, a więc stosunku osobistego, rodzinnego lub majątkowego między równorzędnymi podmiotami, i formalnym, t j. sprawy, w której choćby jeden z podmiotów uzyskuje pozycję organu działającego z mocy swojej władzy zwierzchniej. Według pełnomocnika, podstawą ustalenia odsetek w przedmiotowej sprawie jest art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm. ) , zgodnie z którym do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Owo odpowiednie stosowanie nie oznacza jednak, iż do dochodzenia odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, tj. wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest właściwa droga sądową. W skardze przytoczył on ponadto wyrażony w orzecznictwie sądowym pogląd, wedle którego "jeśli bowiem istnieje przepis prawa przyznający obywatelowi pewne uprawnienie, to postępowanie administracyjne zapewnia mu
dostateczną ochronę. Nie ma wówczas potrzeby tworzenia nietrafnej konstrukcji zdarzenia cywilnoprawnego, polegającego na nieterminowym wykonaniu obowiązku będącego elementem stosunku administracyjnoprawnego. Kodeks cywilny reguluje stosunki między osobami fizycznymi i prawnymi. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku wynikającego ze stosunku adminiostracyjnoprawnego nie mieści się w tej regulacji, nie staje się zdarzeniem cywilnoprawnym także wtedy, gdy przedmiotem zobowiązania jest świadczenie pieniężne", zaś "rozstrzygnięcie o waloryzacji nie wypłaconych części odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz o odsetkach za zwłokę lub opóźnienie w wypłacie odszkodowania następuje przez wydanie decyzji administracyjnej" (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1995r., I PZP 13/95, OSNP 1995r., Nr 23, poz. 286 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993r., III AZP 3/93, OSNCP 93/10/174).
Uzasadniając powyższy pogląd adwokat J. W. powołał się także na podjętą przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...] decyzję Nr [..] orzekającą o waloryzacji odszkodowania, należnego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości K. i S. M., położonej w Ł. przy ul. A 397, w której to uzasadnieniu przyznano, iż odsetki za zwłokę zostaną ustalone w drodze odrębnej decyzji, decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] ustalającą wysokość odsetek oraz podjęty w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok z dnia 9 czerwca 2003r. (E.C-S) . Zauważył, iż w toku tych postępowań nie podnoszono, iż droga administracyjna nie jest w danym przypadku właściwa.
Wskazując na przepis art. 9 k.p.a., stwierdził, iż organy administracji publicznej obowiązane były do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć
wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, jak również obowiązane były do udzielania im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Tymczasem w analizowanej sprawie organy te najpierw doprowadziły do opóźnienia w zapłacie należnego odszkodowania, a następnie do wydania kilku sprzecznych ze sobą decyzji, by ostatecznie odmówić rozstrzygnięcia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] (znak
[...] ) utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej Nr [...] z dnia [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. Nr [....] z dnia [...] z tytułu wywłaszczenia części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 397. W uzasadnieniu tej decyzji jako zasadniczy argument umorzenia postępowania powołano pogląd, wedle którego ustalenie odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest sprawą cywilnoprawną, podlegającą kognicji sądów powszechnych, nie zaś orzeczeniom organów administracji publicznej. Polemika z tym poglądem, oparta na wykładni pojęcia sprawy cywilnej oraz przepisu art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stała się podstawowym argumentem skargi na powołaną wyżej decyzję.
Punktem wyjścia do rozważań nad oceną prawidłowości zaskarżonej decyzji, a więc i określenia charakteru sprawy o ustalenie odsetek za zwlokę w wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jest, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wskazanie różnicy między stosunkiem cywilnoprawnym a administracyjnoprawnym. Różnica ta sprowadza się do relacji między stronami tych stosunków. O ile bowiem w pierwszym z wymienionych stosunków relacje te oparte są na zasadzie równości stron, o tyle w drugim relacje te oparte są na zasadzie podporządkowania, a orzekanie o świadczeniach wynikających z tych stosunków należy do zarządzającej i wykonawczej działalności administracji publicznej. Wywłaszczenie nieruchomości, której poświęcony jest rozdział 4 Dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543) tworzy bez wątpienia stosunek o cechach wyraźnie administracyjnych. Wywłaszczenie polega bowiem, stosownie do
art. 112 ust. 2 powołanej ustawy, na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W stosunku prawnym nawiązywanym na podstawie tegoż przepisu występuje nierówność stron, działania organu administracji publicznej są władcze i jednostronne, a wywłaszczenie nieruchomości następuje w drodze decyzji administracyjnej, której jednym z koniecznych elementów jest ustalenie wysokości odszkodowania. W konsekwencji sprawy powstałe na tle wysokości odszkodowania należy również zakwalifikować do spraw administracyjnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 1972r. I CZ 79/72, OSNCP 1973r., Nr 4, poz. 63 czy postanowienie z dnia 26 czerwca 1990r., IV CZ 126/90, nie publikowane). To zaś oznacza, iż do dochodzenia odsetek za opóźnienie lub zwłokę w zapłacie odszkodowania niedopuszczalna jest droga sądowa.
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest również okoliczność, iż roszczenie o odsetki jest roszczeniem akcesoryjnym, a obowiązek zapłaty odsetek jest pochodny od obowiązku zapłaty należnej a nie wypłaconej w terminie sumy głównej, którą w analizowanej sprawie jest odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Skoro bowiem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnoprawnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993r., III AZP 3/93 czy G. Bieniek [w:] G. Bieniek, A. Hopper, Z. Marmaj, E. Mzyk, R. Źróbek, Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Tom II, Warszawa - Zielona Góra 1998r., s. 131-132, por. uchwalę Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992r., III AZP 27/92, "Rejent" 1993r., Nr 2, s. 162). Jest to bowiem, zgodnie z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego(t.j . Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071), zwanej dalej k.p.a., załatwienie sprawy co do istoty poprzez orzeczenie o skonkretyzowanych
uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Postępowanie to wprawdzie zakończyło się już w zakresie wywłaszczenia, ale z mocy przepisu art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami, strona zyskała nowe roszczenie, które winno być skonkretyzowane co do wysokości, a konkretyzacja ta winna nastąpić w drodze decyzji organu. Zgodzić się bowiem należy z wyrażonym już w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawa poglądem, wedle którego rozstrzygnięcie o rewaloryzacji nie wypłaconych części odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz o odsetkach za zwłokę następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1993r., III CZP 50/93, OSNCP 1993r., Nr 12, poz. 221 czy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993r., III AZP 3/93, OSNCP 1993r., nr 10, poz. 174) .
Administracyjnego charakteru roszczenia o odsetki nie zmienia, w ocenie Sądu, odesłanie w art. 132 ust. 2 powołanej ustawy, do kodeksu cywilnego. Odesłanie takie jest bowiem powszechnie spotykane w różnych systemach prawnych i ma ono na celu uniknięcie zbędnych powtórzeń przepisów prawnych. W kontrolowanej sprawie z mocy powołanego przepisu stosuje się kodeks cywilny w zakresie regulującym skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, czyli nie wywiązania się przez dłużnika z obowiązku wobec wierzyciela w terminie, oraz zasady naliczania tychże odsetek. Odesłanie do tych zasad pozwala więc na posługiwanie się pojęciami i instrumentami zawartymi w kodeksie cywilnym na użytek rozpoznania sprawy administracyjnej. Taki zabieg legislacyjny nie zmienia, zdaniem Sądu, stosunków prawnych ze swej istoty administracyjnych na cywilne ani też nie stwarza generalnego domniemania drogi sądowej dla wszystkich roszczeń powstających na tle omawianego przepisu.
Z powyższych względów wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Wojewodę [..] pogląd, z którym Sąd polemizuje, w świetle powołanych przepisów rozdziału 5 Działu
8
III ustawy o gospodarce nieruchomościami zatytułowanego odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, jest chybiony, a powołany w tym uzasadnieniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000r. syg. akt SK 12/99 (publ. ONSA 2000r., nr 5, poz. 143) dotyczył stosunku powstałego w zupełnie innym stanie faktycznym i prawnym. Nie mógł on więc, nawet posiłkowo poprzez jakąkolwiek analogię, mieć odniesienia do niniejszej sprawy.
Na marginesie dotychczasowych rozważań zauważyć należy, iż w toku dotychczas prowadzonych postępowań organy administracji publicznej, co słusznie podniesiono w skardze, nie kwestionowały swoich kompetencji do orzekania w przedmiocie spornych odsetek. Decyzją z dnia [...], uchyloną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [..] oraz podjętą po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] uchyloną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] ustalono wszak wysokość odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania, zaś w dniu [...] decyzją Nr [...] dokonano waloryzacji ustalonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] wysokości odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Gminy Miejskiej Ł. należącą do K. i S. M. części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 397. Właściwości rzeczowej organu administracji publicznej do orzekania w przedmiocie odsetek za zwlokę w wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie zakwestionował również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi rozpoznający skargę K. i S. M. na kasacyjną decyzję Wojewody [..] z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie odsetek od ustalonego odszkodowania (wyrok z dnia 9 czerwca 2003r., II SA/Łd 659-660/01).
Abstrahując od powyższych rozważań podkreślić należy, iż skutki opóźnienia w zapłacie odszkodowania określa art. 481 § l k. c. Wedle tego przepisu, jeśli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Tak więc żądanie odsetek nie jest zależne od poniesienia przez wierzyciela szkody jako następstwa opóźnienia. Wynika z tego, że odsetki należą się wierzycielowi w każdym przypadku opóźnienia niejako automatycznie i stanowią dla dłużnika sankcję za sam fakt niespełnienia świadczenia w terminie, chociażby dłużnik nie popadł w zwłokę (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 13 września 1949r., C 531/49, NP. 1950r., nr 5 -6, s. 463 czy wyrok NSA z 7 maja 202r., I SA 2378/00, Lex nr 81740).
W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekając o wywłaszczeniu na rzecz Gminy Miejskiej Ł. należącej do K. i S. M. części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 397 ustalił również wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 59.017 zł, które to odszkodowanie wypłacono w dniu 17 czerwca 1998r., zaś kwotę 14.577,20 zł stanowiącą jego waloryzację ustaloną podjętą przez Prezydenta Miasta Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] wypłacono w dniu 22 marca 2000r. Porównanie daty, kiedy decyzja z dnia [...] stała się ostateczna z datą wypłaty odszkodowania dowodzi, iż organ administracji publicznej pozostawał w zwłoce z wypłatą ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W ocenie Sądu, istniały zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania wniosku K. i S. M. o wypłatę odsetek za zwlokę w wypłacie odszkodowania, jak bowiem wynika z dokonanej wcześniej wykładni przepisu art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgłoszone przez skarżących żądanie dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. l pkt l k.p.a., która należy do właściwości organów administracji publicznej i podlega rozpoznaniu przez te organy w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego, oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. To zaś oznacza, iż wszczęte na wniosek skarżących postępowanie o wypłatę odsetek nie stało się bezprzedmiotowe. W postępowaniu tym występowały wszystkie niezbędne elementy stosunku administracyjno - prawnego, pozwalającego na merytoryczne rozpoznanie sprawy. W sprawie nie miała więc bez wątpienia miejsca wskazana w art. 105 § l k.p.a. przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Stosownie bowiem do art. 105 § l k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z powołanego przepisu wynika, iż przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość. Przesłanka ta nie została wprawdzie zdefiniowana przez ustawodawcę, niemniej jednak doktryna prawa administracyjnego i orzecznictwo sądowe są zgodne co do tego, że obejmuje ona te przypadki, w których brak jednego z konstytutywnych elementów materialnego stosunku prawnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Beck 2000, s. 428 i n. czy A. Wróbel [w: ] M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego, [Komentarz, Bibliografia, Zakamycze 2000, s. 578 oraz wyrok |NSA z 9 marca 2000r., IV S.A. 12/98, LEX nr 77609). Do tych [elementów zalicza się brak podmiotu i przedmiotu Dostępowania, a także zaistnienie innych okoliczności Wywołujących podobny skutek. Jeśli zatem istnieje stan faktyczny podlegający konkretyzacji przez organ administracji publicznej, na wniosek strony lub z urzędu, postępowanie w pierwszej instancji nie może być uznane za bezprzedmiotowe (por. wyrok NSA z 29 września 1987r., IV SA 220/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 67 z glosą H. Starczewskiego, GAP 1988, nr 9, s. 44, wyrok NSA z 26 września 2001r., V S.A. 381/01, LEK nr 78917). Z bezprzedmiotowością postępowania mamy bowiem do czynienia dopiero wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 1995r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, póz. 80, wyrok NSA z 25 stycznia 1990r., II SA 1240/89, ONSA 1990, nr l, póz. 16 czy A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Bibliografia, Zakamycze 2000, s. 577). Sąd podziela wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie pogląd, wedle którego "nie znajduje uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącego formalnie postępowanie w sprawie, w której strony są zainteresowane uzyskaniem decyzji merytorycznej po dokładnym ustaleniu okoliczności faktycznych" (np. wyrok NSA z 12 października 1987, IV SA 334/87, GAP 1988, nr 21, s. 43).
Na marginesie powyższych rozważań zauważyć również trzeba, iż celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej sprawę co do istoty. Temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisu art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisu art. 105 § l k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Problematykę zwrotu kosztów reguluje przepis art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Stosownie do treści tegoż przepisu w razie
12
uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych dla , celowego dochodzenia praw. Ponieważ zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą powodującą jej uchylenie skarżącym K. i S. M. należy się od Wojewody [...] zwrot kwoty 470,00 zł (czterysta siedemdziesiąt) tytułem poniesionych kosztów postępowania.
Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za zbędne.
Mając powyższe okoliczności na uwadze uznać należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. Nr [....] z dnia [...] są niezgodne z prawem i podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi {Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) .