II SA/Łd 38/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, uznając błędną wykładnię przepisów przez organy administracji.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy administracji uznały, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, ponieważ pozostaje w nieformalnym związku i wychowuje z konkubentem wspólne dziecko. Sąd administracyjny uchylił decyzję, stwierdzając, że pozostawanie w nowym związku nie wyklucza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, jeśli tylko dziecko jest wychowywane przez jednego z rodziców biologicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Pabianic o odmowie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy administracji uznały, że skarżąca nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, ponieważ pozostaje w nieformalnym związku z D.C. i wychowuje z nim wspólnie córkę A.C., mimo że dzieci O.W. i K.W. pochodzą z poprzedniego związku, a ich biologiczny ojciec nie żyje. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Kluczowym zagadnieniem była wykładnia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, definiującego osobę samotnie wychowującą dziecko. Sąd, powołując się na ugruntowane orzecznictwo, stwierdził, że pozostawanie w nowym związku (nieformalnym lub małżeńskim) nie wyklucza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, jeśli dziecko jest wychowywane tylko przez jednego z rodziców biologicznych. Istotne jest sprawowanie władzy rodzicielskiej, a nie formalny status związku rodziców. Sąd podkreślił również, że organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając dostatecznie intencji strony i stanu faktycznego dotyczącego wniosku na wszystkie dzieci. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba pozostająca w nieformalnym związku i wychowująca z konkubentem wspólne dziecko może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko z poprzedniego związku, jeśli dziecko to jest wychowywane tylko przez jednego z rodziców biologicznych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozostawanie w nowym związku nie wpływa na status osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, ponieważ kluczowe jest sprawowanie władzy rodzicielskiej przez jednego z rodziców biologicznych, a nie formalny status związku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (33)
Główne
u.ś.r. art. 3 § pkt 17a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, która wyklucza osoby wychowujące wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Sąd interpretuje to jako wychowywanie dziecka tylko przez jednego z rodziców biologicznych.
u.ś.r. art. 11a § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Warunki przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
k.p.a. art. 135
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 16
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 4 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 4 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 20 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.k.o. art. 1 § ust. 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 24
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 144 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 93 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 94 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 95 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 250
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 23 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 3 pkt 17a u.ś.r. zgodnie z którą, pozostawanie w nowym związku nie wyklucza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, jeśli dziecko jest wychowywane tylko przez jednego z rodziców biologicznych. Naruszenie przez organy administracji zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 11, 77, 80, 107 k.p.a.) poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego i intencji strony.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji, że wychowywanie wspólnego dziecka z konkubentem wyklucza status osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku.
Godne uwagi sformułowania
Prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego... Zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym), nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dziecko wychowujące się w tzw. rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Inny jest bowiem cel definicji "osoby samotnie wychowującej dziecko", a inny definicji "rodziny".
Skład orzekający
Michał Zbrojewski
przewodniczący sprawozdawca
Magdalena Sieniuć
sędzia
Marcin Olejniczak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"osoby samotnie wychowującej dziecko\" w kontekście świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w przypadku rodzin zrekonstruowanych i związków nieformalnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i może być stosowane w podobnych stanach faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia rodzinnego i wyjaśnia ważną kwestię interpretacyjną dotyczącą definicji samotnego rodzica w kontekście współczesnych modeli rodziny.
“Czy nowy związek odbiera Ci prawo do dodatku dla samotnego rodzica? Sąd Administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 38/24 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2024-07-24 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-01-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Magdalena Sieniuć Marcin Olejniczak Michał Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 2239/24 - Wyrok NSA z 2025-12-12 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 3 pkt 16, pkt 17a, art. 11a ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Dz.U. 2023 poz 775 art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 250 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 763 par. 23 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 października 2023 r. znak: SKO.4110.152.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 20 września 2023 r., znak: ZR/7539/6/23/24/OD; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. T. J., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. N. , kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. MR Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 17 października 2023 r., znak: SKO.4110.152.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania W.W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 11a w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Pabianic z 20 września 2023 r. znak: ZR/7539/6/23/24/OD wydaną na podstawie art. art. 104 k.p.a. oraz art. 11a ust. 1 i art. 20 ust. 3 u.ś.r. o odmowie przyznania W.W. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci: K.W. i O.W. na okres od 1 listopada 2023 r do 31 października 2024 r. Z akt sprawy wynika, że 3 sierpnia 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci, tj. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka: K.W., O.W.. Organ I instancji odmówił przyznania ww. dodatku stwierdzając, że skarżąca nie spełnia warunku ustawowego do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, bowiem z wniosku wynika, że jest w związku z D.C., z którym wspólnie wychowuje ww. dzieci. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W.W. nie zgadzając się z odmową przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka stwierdzając, że ojciec dzieci O., K. i A. nie żyje, a wspólnie z partnerem D.C. wychowuje jedynie córkę A.C.. Partner nie jest opiekunem prawnym ani ojcem O., A. i K. W., więc nie ma prawnego obowiązku utrzymywania ich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ po przywołaniu treści art. 3 pkt 16, pkt 17a, 4 ust. 1, ust. 2, art. 11a ust. 1 u.ś.r. stwierdził, że z literalnego brzmienia definicji zawartej w art. 3 pkt 17a u.ś.r. pozostawanie w nowym związku oraz wychowywanie wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem winno wykluczać taką osobę z kręgu osób samotnie wychowujących dziecko. Z treści ww. przepisu wynika, że osoby w nim wymienione nie mogą być uznane za samotnie wychowujące dziecko, jeśli wychowując dziecko z wcześniejszego związku, jednocześnie wychowują, co najmniej jedno wspólne dziecko z jego rodzicem. Ustawodawca nie wskazał formy, w jakiej ma się odbywać w takiej sytuacji wychowanie, co najmniej jednego wspólnego dziecka z jego rodzicem, przyjąć, więc należy, że chodzi tu o każdą "formę" wychowania wspólnego dziecka, niezależnie od charakteru samego związku (formalny, nieformalny) łączącego rodziców takiego dziecka. W rezultacie oznacza to, że również osoba pozostająca w związku nieformalnym, jakim jest konkubinat i wychowującą wspólnie z konkubentem, co najmniej jedno wspólne dziecko, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w odniesieniu do dziecka z wcześniejszego związku. Również sama istota samotnego wychowania, którą niewątpliwie jest samotność rodzica przemawia za taką interpretacją przepisu. Nie można postawić znaku równości pomiędzy sytuacją osoby stanu wolnego wychowującą dziecko z wcześniejszego związku i niewychowującą jednocześnie innego dziecka wspólnie z jego rodzicem (a zatem osobą samotną, nieposiadającą żadnego wsparcia w procesie wychowawczym dzieci) i osobą, która oprócz dziecka z wcześniejszego związku posiada również, co najmniej jedno dziecko z rodzicem, z którym je aktualnie wychowuje. W sprawach życiowych dla niej istotnych może zawsze liczyć na różnego rodzaju pomoc ze strony osoby dla niej bliskiej. Organ nadmienił jednocześnie, że dla prawidłowej wykładni pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" należy także posiłkować się definicją pojęcia "rodzina" zawartego w art. 3 pkt 16 u.ś.r. Ustalenie składu rodziny to warunek konieczny dla ustalenia dochodu tej rodziny. Warunek ten z kolei stanowi przesłanką przyznania prawa do samego zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji także do dodatków wskazanych w ustawie, w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Rodzinę mogą tworzyć dzieci, które nie są wyłącznie dziećmi własnymi wnioskodawcy, bo mogą to być dzieci tylko jednej z osób tworzących aktualny związek. Ponadto, w skład rodziny wchodzą rodzice tych dzieci. Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że rodzina skarżącej składa się z 6 członków, tj. skarżącej, konkubenta – D. C. oraz dzieci: O.W., K.W., A. W. (dzieci skarżącej z poprzedniego związku) i A. C. (córki skarżącej i konkubenta). Obliczając dochód rodziny w przeliczeniu na jednego jej członka, organ I instancji wziął pod uwagę zarówno dochód osiągnięty przez W. W. jak i jej konkubenta. Okoliczność ta przełożyła się na spełnienie kryterium dochodowego warunkującego przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci, Nie sposób jednakże uznać, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą K. W. i O.W. w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 17a u.ś.r., albowiem wraz z konkubentem wspólnie wychowują ich córkę A.C., co bez względu na zakres sprawowania przez konkubenta opieki nad jej dziećmi z poprzedniego związku i rodzaj relacji ich łączącej, jest przesłanką wprost wykluczającą uznanie W.W. za osobę samotnie wychowującą dziecko. Poza tym skarżąca, jej konkubent, ich wspólne dziecko oraz dzieci skarżącej z jej poprzedniego związku tworzą razem rodzinę w rozumieniu przepisów u.ś.r., co również nie może pozostać bez wpływu na ocenę przesłanki samotnego wychowania dziecka. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i jej uzupełnieniu M. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a u.ś.r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez nieprawidłowe uznanie, że wychowywanie przez skarżącą z partnerem ich wspólnego dziecka oznacza, że wobec pozostałych jej dzieci nie została spełniona przesłanka samotnego wychowywania i w konsekwencji prowadziło do odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego przesłanka samotnego wychowywania dziecka, bowiem spełniona jest zawsze, gdy dziecko jest wychowywane tylko przez jednego z rodziców, co oznacza, że osoba pozostająca w związku nieformalnym czy nawet związku małżeńskim, ale wychowująca dziecko spoza tego nieformalnego związku czy też małżeństwa (a zatem nie z biologicznym rodzicem tego dziecka) jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że przy dokonywaniu interpretacji art. 3 pkt 17a u.ś.r. istotny jest sposób wychowywania dziecka uprawnionego do świadczenia, czyli to, kto go wychowuje, na co wskazuje wykładnia zwrotu "chyba, że wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem", który używając słowa "z jego rodzicem" ma na myśli rodzica biologicznego. Zatem spełniona jest przesłanka samotnego wychowywania dziecka zawsze wówczas, gdy jest ono wychowywane tylko przez jednego jego rodzica, tj. biologicznego ojca lub matkę dziecka. W tej sytuacji bez znaczenia jest okoliczność, że rodzic ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim, z którego również posiada inne dzieci, które wychowuje wspólnie z dziećmi z "poprzedniego" związku. Przesłanka samotnego wychowywania dziecka w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r. spełniona jest zawsze, gdy dziecko jest wychowywane tylko przez jednego z rodziców, co oznacza, że osoba pozostająca w związku małżeńskim i wychowująca dziecko spoza małżeństwa jest osobą samotnie wychowującą dziecko. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje fakt, że biologiczny ojciec O.W. i K.W. – P. W. nie żyje, zatem należy uznać, że skarżąca W.W. jest matką samotnie wychowującą ww. dwójkę dzieci. Fakt bycia w nieformalnym związku przez osobę samotnie wychowującą dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które stanowi wykładnia pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" zawartego w art. 3 pkt 17a oraz art. 11a ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako "u.ś.r."). Zgodnie z art. 11a ust. 1 u.ś.r. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 17a powołanej ustawy pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że "przesłanka samotnego wychowywania dziecka – w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r. – spełniona jest zawsze, gdy dziecko jest wychowywane tylko przez jednego z rodziców, co oznacza, że osoba pozostająca w związku małżeńskim i wychowująca dziecko spoza małżeństwa jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r." (zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2020 r., I OSK 1877/20, LEX nr 3179792 oraz powołane tam orzecznictwo). Ponadto podkreśla się, że: "Prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności z wyroku z dnia 18 maja 2005 r. (sygn. akt K 16/04; OTK-A 2005, nr 5, poz. 51) oraz wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06; OTK-A 2008, nr 5, poz. 83), prowadzi do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym), nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego też dziecko wychowujące się w tzw. rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Do odmiennego wniosku (...) nie mogą prowadzić wynikające z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (...) obowiązki współmałżonka względem rodziny, w skład której wchodzi dziecko drugiego współmałżonka z poprzedniego związku (art. 23, art. 24 i art. 27 k.r.o.), a także przewidziane w art. 144 § 1 k.r.o pewne roszczenie alimentacyjne takiego dziecka wobec ojczyma (macochy). Relacje i obowiązki uregulowane tymi przepisami pozostają bez wpływu na sferę władzy rodzicielskiej, która z mocy art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 k.r.o. przysługuje rodzicom, zaś jeżeli jedno z rodziców nie żyje, przysługuje drugiemu z rodziców. Zawarcie związku małżeńskiego przez jedynego żyjącego rodzica dziecka nie przekłada sią na nabycie przez nowego współmałżonka władzy rodzicielskiej nad tym dzieckiem Do tego mogłoby prowadzić dopiero przysposobienie przez niego tego dziecka. Skoro zaś współmałżonek niebędący rodzicem dziecka drugiego współmałżonka, nie sprawuje nad tym dzieckiem władzy rodzicielskiej, nie sposób uznać że wychowuje to dziecko wraz z współmałżonkiem będącym jedynym rodzicem dziecka. W myśl bowiem art. 95 ust. 1 k.r.o. obowiązek i prawo do wychowania dziecka jest elementem władzy rodzicielskiej (...). Jedyny rodzic dziecka jest osobą samotnie wychowującą dziecko, albowiem jako jedyna osoba sprawuje nad nim władzę rodzicielską. Dla zachowania tego statusu nie musi więc pozostawać osobą samotną, tzn. niezamężną ani niepozostającą w związku nieformalnym" (wyrok WSA w Lublinie z 23 marca 2023 r., II SA/Lu 122/23, CBOSA). Istotnego znaczenia nie ma to, że skarżąca ma kolejne dziecko z obecnym konkubentem, ani to, że zgodnie z definicją rodziny zawartą w art. 3 ust. 16 u.s.r. do rodziny skarżącej, oprócz jej dzieci, przynależy również jej obecny konkubent oraz ich syn. Inny jest bowiem cel definicji "osoby samotnie wychowującej dziecko", a inny definicji "rodziny". W konsekwencji nie ma sprzeczności pomiędzy uznaniem skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko i zarazem – w innym kontekście – uznaniem, że jej obecny mąż przynależy do rodziny (por. powołany wyrok WSA w Lublinie z 23 marca 2023 r. oraz wskazane tam wyroki, tworzące ugruntowaną linię orzeczniczą). Podobne stanowisko prezentowane jest także w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (zob. np. wyrok z dnia 23 sierpnia 2017 r., III SA/Kr 653/17; wyrok z dnia 24 kwietnia 2024 r., III SA/Kr 257/24, CBOSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zreferowane wyżej poglądy, co implikuje ocenę, że stanowisko organu co do wykładni art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 u.s.r. jest błędne, a tym samym doszło do istotnego naruszenia tych przepisów. Nie zależnie od powyższego należy zauważyć, że rodzina skarżącej składa się z 6 członków, tj. skarżącej, konkubenta – D. C. oraz dzieci: O.W., K.W., A. W. (dzieci skarżącej z poprzedniego związku) i A. C. (córki skarżącej i konkubenta). Skarżąca złożyła wniosek na trójkę dzieci: O., A. i K. (cała trójka z pierwszego małżeństwa), jednakże przy A. nie zaznaczyła opcji "samotnego wychowywania dziecka". Biorąc pod uwagę fakt, że wniosek na stronie 4 zawierał poprawki organy przed wydaniem decyzji, powinny ustalić rzeczywiste intencje strony i stan faktyczny. Z treści wniosku wynika, że dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa jest wychowywane samotnie a jedno wspólnie z obecnym partnerem. Organy administracji nie wezwały skarżącej do złożenia wyjaśnień w tym zakresie ani w treści decyzji nie odniosły się w żaden sposób do powyższego, czym naruszyły zasady postępowania administracyjnego. Wobec powyższego uznać należy, iż kwestionowane skargą rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy że w art. 7 k.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś przepis art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje na konieczność nie tylko wyczerpującego zebrania, ale również rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 k.p.a. Wskazać nadto trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Podkreślenia wymaga również, że wynikający z art. 138 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. wymóg merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, nakłada na organ odwoławczy obowiązek rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy i żądań strony - w tym także zarzutów odwołania - oraz ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu decyzji. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji, stanowi zaś o naruszeniu przywołanego wyżej art. 107 § 3 k.p.a. W badanej sprawie, zdaniem Sądu, organy niewątpliwie naruszyły wskazane przepisy, a ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ obowiązany będzie uwzględnić wykładnię przepisów art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 u.s.r. przedstawioną w niniejszym wyroku oraz ustali jednoznacznie czy skarżąca złożyła także wniosek na córkę A. i czy wniosek w zakresie córki został prawidłowo wypełniony przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł w zakresie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu na mocy art. 250 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2024 r., poz. 763). MR
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI