II SA/Łd 376/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-09-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznaośrodek wsparciaodpłatnośćdochóddodatek pielęgnacyjnydecyzja administracyjnaprawo administracyjnesamorząd

WSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję SKO, utrzymującą w mocy zmianę odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia od 1 kwietnia 2024 r. z powodu wzrostu dochodów skarżącej.

Skarżąca U.K. wniosła skargę na decyzję SKO, która utrzymała w mocy zmianę odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia. Zmiana ta wynikała z uzyskania przez skarżącą dodatku pielęgnacyjnego, co spowodowało wzrost jej dochodów i konieczność przeliczenia opłaty. Sąd administracyjny uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej i uchwałę rady miasta, ustalając wyższą odpłatność od daty zmiany sytuacji dochodowej, nawet jeśli nastąpiło to przed wydaniem decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę U.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta Rawa Mazowiecka o zmianie odpłatności za pobyt skarżącej w ośrodku wsparcia. Pierwotnie ustalona odpłatność została zmieniona z powodu uzyskania przez skarżącą dodatku pielęgnacyjnego od marca 2024 roku, co wpłynęło na jej sytuację dochodową. Organy administracji, powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 106 ust. 5, art. 97 ust. 1, art. 8 ust. 3 i 12) oraz uchwałę Rady Miasta Rawa Mazowiecka, ustaliły nową, wyższą odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia, obowiązującą od 1 kwietnia 2024 roku (13,68 zł za dzień) i od 1 stycznia 2025 roku (7,00 zł za dzień). Skarżąca kwestionowała tę zmianę, podnosząc m.in. nieświadomość obowiązku zgłoszenia zmiany dochodu i niską jakość usług w ośrodku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały prawo. Podkreślono, że zmiana sytuacji dochodowej strony, nawet jeśli nastąpiła przed wydaniem decyzji zmieniającej, uzasadnia retroaktywne ustalenie odpłatności od momentu jej wystąpienia. Sąd zaznaczył również, że postępowanie nie służy weryfikacji jakości usług świadczonych przez ośrodek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zmiana sytuacji dochodowej strony, która nastąpiła przed wydaniem decyzji zmieniającej decyzję ostateczną, uzasadnia retroaktywne ustalenie wyższej odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia od momentu wystąpienia tej zmiany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zmieniająca decyzję ostateczną, może mieć skutek prawny od daty wystąpienia zmian sytuacji prawnej lub faktycznej, w tym dochodowej strony. Pomijanie tych zmian byłoby sprzeczne z zasadą stosowania pomocy społecznej tylko w czasie i zakresie, w którym strona spełnia warunki jej przyznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.s. art. 106 § ust. 5

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 97 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 8 § ust. 12

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Uchwała RM Rawa Mazowiecka

Uchwała Nr XXIII/192/20 Rady Miasta Rawa Mazowiecka z 19 listopada 2020 r.

Ustala szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych.

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Katalog wyłączeń z dochodu jest zamknięty.

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana sytuacji dochodowej strony (uzyskanie dodatku pielęgnacyjnego) uzasadnia zmianę odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia. Zmiana odpłatności może nastąpić z mocą wsteczną od daty wystąpienia zmiany sytuacji dochodowej. Dodatek pielęgnacyjny wlicza się do dochodu przy ustalaniu odpłatności, gdyż nie jest wymieniony w katalogu wyłączeń. Postępowanie w sprawie odpłatności nie służy ocenie jakości usług ośrodka.

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie była świadoma obowiązku zgłoszenia zmiany dochodu. Dodatek pielęgnacyjny nie powinien być wliczany do dochodu, ponieważ jest świadczeniem nieopodatkowanym. Niska jakość usług w ośrodku wsparcia powinna być uwzględniona przy ustalaniu odpłatności.

Godne uwagi sformułowania

Pomijanie powyższych elementów dyspozycji owego przepisu pozostawałoby w kolizji z wyrażoną w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej generalną zasadą, że pomoc społeczna, stanowiąc element polityki społecznej państwa, winna być stosowana wyłącznie w czasie i zakresie, w którym strona spełnia warunki jej przyznania. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar owej pomocy winny być zatem uwzględnione od momentu ich wystąpienia. niniejsze postępowanie nie służy weryfikacji warunków świadczonej pomocy w ośrodku ani wykonywania nadzoru nad działalnością placówki.

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący-sprawozdawca

Agata Sobieszek-Krzywicka

sędzia

Beata Czyżewska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony, w tym uwzględnianie dodatku pielęgnacyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej i lokalnej uchwały rady miasta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej – ustalania odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, co jest istotne dla wielu osób korzystających z takich placówek. Wyjaśnia zasady wliczania dodatku pielęgnacyjnego do dochodu i skutki zmiany sytuacji finansowej.

Czy dodatek pielęgnacyjny podnosi Twoją opłatę za ośrodek wsparcia? Sąd wyjaśnia.

Sektor

opieka społeczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 376/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Beata Czyżewska
Robert Adamczewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 106 ust. 5, art. 97 ust. 1 oraz art. 8 ust. 3 i ust. 12
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Dnia 11 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 roku sprawy ze skargi U.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 7 kwietnia 2025 roku znak: KO.4111.21.2025 w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia oddala skargę. dc
Uzasadnienie
II SA/Łd 376/25
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 7 kwietnia 2025 r. (znak: KO.4111.21.2025) w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia.
Z akt sprawy wynika, że decyzją Burmistrza Miasta Rawa Mazowiecka z 19 lipca 2022 roku (znak: MOPS.5121.03.2022) U. K. - na swój wniosek - została skierowana do ośrodka wsparcia [...] w R. od 20 lipca 2022 roku. Za pobyt w ośrodku wsparcia ustalono odpłatność strony w wysokości 4,50 zł za jeden dzień pobytu. Powyższa decyzja zmieniona została decyzją z 25 kwietnia 2024 roku w zakresie ustalenia od 1 kwietnia 2024 roku odpłatności w wysokości 6,50 zł za jeden dzień pobytu.
Następnie w związku z aktualizacją wywiadu środowiskowego 28 stycznia 2025 roku ustalono, że sytuacja dochodowa skarżącej od marca 2024 roku uległa zmianie.
Wobec powyższego Burmistrz Miasta Rawa Mazowiecka, działając na podstawie art. 106 ust. 5, art. 97 ust. 1 oraz art. 8 ust. 3 i ust. 12 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), uchwały Nr XXIII/192/20 Rady Miasta Rawa Mazowiecka z 19 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia w zakresie zadań własnych, szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych (Dz.Urz. Woj. Łódzkiego z 2020 r., poz. 6847) - zmienił decyzję administracyjną z 19 lipca 2022 r. (znak: MOPS.5121.03.2022), ostatnio zmienioną decyzją z 25 kwietnia 2024 r. (znak: MOPS.5121.12.zm.2024) w ten sposób, że:
1. w okresie od 1 kwietnia 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia wynosi 13,68 zł za jeden dzień pobytu;
2. począwszy od 1 stycznia 2025 roku odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia wynosi 7,00 zł za jeden dzień pobytu.
W pozostałej części decyzja pozostaje bez zmian.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w styczniu 2025 roku ustalono, że sytuacja dochodowa U. K. uległa zmianie od marca 2024 roku, albowiem skarżąca uzyskała prawo do dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 330,07 zł, dochód zainteresowanej wyniósł 2.736,83 zł (2.406,76 zł + 330,07 zł). O fakcie zmiany sytuacji dochodowej strona nie poinformowała organu mimo, że zmiana sytuacji dochodowej niewątpliwie wpłynęła na ustaloną odpłatność w ośrodku wsparcia. W związku z tym zaszła konieczność przeliczenia ustalonej stawki odpłatności począwszy od miesiąca następnego po uzyskaniu dochodu z tytułu dodatku pielęgnacyjnego. Dotychczasowy dochód strony mieścił się w przedziale 250% - 350% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej obowiązującego do 31 grudnia 2024 roku, zaś ustalona stawka odpłatności wynosiła 6,50 zł za jeden dzień pobytu. Po uwzględnieniu dochodu z tytułu dodatku pielęgnacyjnego dochód skarżącej znalazł się w przedziale powyżej 350% kryterium dochodowego obowiązującego do 31 grudnia 2024 roku. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta minimalna opłata winna wynosić 13,68 zł za jeden dzień pobytu zaś maksymalna 27,37 zł. Wobec powyższego ustalono, iż od 1 kwietnia 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku skarżąca zobowiązana jest ponosić opłatę w kwocie 13,68 zł. Z kolei od 1 stycznia 2025 roku zmianie uległa wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej i wynosi 1.010,00 zł. Mając na uwadze uchwałę Rady Miasta w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, począwszy od 1 stycznia 2025 roku dochód strony mieści się w przedziale 250% - 350% kryterium dochodowego, co odpowiada stawce dobowej odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia od 6,84 zł do 13,68 zł. Od 1 stycznia 2025 roku ustalono, że U. K. wnosić będzie opłatę za pobyt w ośrodku wsparcia w wysokości 7,00 zł za każdy dzień pobytu.
Od powyższej decyzji U. K. wniosła odwołanie podnosząc, że odwołanie dotyczy powyższej decyzji w zakresie zmiany stawki za dzień pobytu w [...] w 2024 roku. Strona wyjaśniła, że po otrzymaniu decyzji o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego do emerytury z 6 maja 2024 roku nie była świadoma, że powinna to zgłosić. Dodatek pielęgnacyjny jest świadczeniem nieopodatkowanym ustanowionym w ustawie, z tego też tytułu nie wlicza się go do stałego dochodu od osób fizycznych. Dlatego też, nie widziała powodu, by to zgłaszać. Ponadto strona wskazała, że informowano ją, iż wysokość opłaty za jeden dzień pobytu w [...] zależy od wysokości emerytury. Wskazała, że w [...] przebywa 3 godziny od 11.00-14.00 i to nie codziennie. Strona skrytykowała warunki udzielenia wsparcia, skoro od 1,5 roku prowadzony jest remont w pomieszczeniach na górze i w tych zajmowanych na dole. Ciągłe przerwy w dostawie prądu, hałas od wiertarek, młotów pneumatycznych, kucie, wymiana rur, zimno, brak ogrzewania, przeciągi, gdyż ekipa musi przemieszczać się z pomieszczenia do pomieszczenia, cyt. "i my w tym wszystkim siedzimy". Podniosła, że ośrodek zna tą sytuację i warunki w jakich osoby tam przebywają, a teraz ona ma dodatkowo zapłacić 7,18 zł za każdy dzień pobytu od kwietnia do grudnia 2024 r., mimo że zapłaciła już 6,50 zł, tylko dlatego, że przyznano jej dodatek pielęgnacyjny z powodu choroby. Wskazała, że od 3 lat jest uczestnikiem [...] i nie zauważyła, aby w tym czasie coś się zmieniło, wzbogaciło o jakikolwiek sprzęt pomocny, czy coś innego. Na koniec strona wskazała, że jedynym jej dochodem jest emerytura, nie ma finansowego wsparcia od drugiej osoby, mąż nie żyje od 20 lat i sama musi sobie radzić.
Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 106 ust. 5 oraz art. 97 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz wyjaśnił, że Rada Miasta Rawa Mazowiecka w uchwale Nr XXIII/192/20 z 19 listopada 2020 r. (Dz.U.Woj. Łódzkiego z 2020 r., nr 6847) ustaliła szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych. Wysokość opłaty za pobyt w ośrodkach wsparcia uzależniona jest od wysokości dochodu osoby tam przebywającej. Pojęcie dochodu uregulowane zostało w art. 8 ust. 3 -13 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 8 ust. 3 tej ustawy na dochód składa się każdy przychód, bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony jedynie o wskazane w tym przepisie obciążenia. W art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w sposób wyczerpujący wymieniono natomiast przychody, które nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalanego zgodnie z ust. 3. Katalog wyłączeń ma charakter zamknięty co oznacza, że niewymienione w nim przychody należy uwzględnić przy wyliczaniu dochodu, stanowiącego kryterium uwzględniane przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że w katalogu tym nie wymieniono dodatku pielęgnacyjnego. Wobec tego przychód z dodatku pielęgnacyjnego wlicza się do dochodu na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Uwzględniając przytoczony wyżej stan prawny oraz sytuację dochodową skarżącej Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji, że zmiana sytuacji dochodowej strony w związku z uzyskaniem prawa do dodatku pielęgnacyjnego przekraczająca 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wpływa na wysokość ustalonej opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia. Organ zauważył, że postanowienia § 3 ww. uchwały Rady Miasta Rawa Mazowiecka określają granice ustalenia odpłatności za każdy dzień pobytu w ośrodku wsparcia. Mając na uwadze treść § 3 uchwały, od 1 kwietnia 2024 roku dochód strony prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe wynosi 2.736,83 zł i dochód ten znalazł się w przedziale powyżej 350% kryterium dochodowego (tj. 776 zł) obowiązującego do 31 grudnia 2024 roku. Minimalna opłata winna zatem wynosić 13,68 zł (od 0,50% dochodu strony, który wynosi 2.736,83 zł) za jeden dzień pobytu zaś maksymalna 27,37 zł (1% dochodu strony). Wobec czego ustalona przez organ pierwszej instancji opłata w minimalnej wysokości 13,68 zł za jeden dzień pobytu w okresie od 1 kwietnia 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku mieści się w przedziale określonym Uchwałą Rady Miasta. Od 1 stycznia 2025 roku uległa zmianie wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 1.010 zł. Dochód skarżącej od 1 stycznia 2025 roku zgodnie z postanowieniami § 3 uchwały mieści się w przedziale od 250% do 350% kryterium dochodowego, co odpowiada odpłatności za każdy dzień pobytu w ośrodku wsparcia w wysokości od 6,84 zł (od 0,25% dochodu strony) do 13,68 zł (do 0,50% dochodu strony). Ustalona przez organ pierwszej instancji od 1 stycznia 2025 roku opłata za pobyt w ośrodku wsparcia w wysokości 7,00 zł za jeden dzień pobytu mieści się w przedziale określonym uchwałą Rady Miasta. W tym stanie rzeczy Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U. K. podtrzymała dotychczasowe stanowisko wyrażone w odwołaniu. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że była nieświadoma, iż miała obowiązek poinformowania o zmianie w dochodzie. Ponadto strona wskazała, że dodatek pielęgnacyjny nie jest opodatkowany i z tego powodu nie widziała konieczności zgłoszenia tej informacji organowi. Skarżąca wyraziła rozczarowanie, że zapisując się do dziennego domu seniora poszukiwała miejsca do wyciszenia, a tymczasem spotkały ją problemy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie ze wspomnianym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, według opisanych zasad, Sąd uznał, że nie naruszają one obowiązującego prawa.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, które utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta Rawa Mazowiecka, który zmienił decyzję własną w ten sposób, że w okresie od 1 kwietnia 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku ustalił wobec skarżącej odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia w wysokości 13,68 zł za jeden dzień pobytu; zaś począwszy od 1 stycznia 2025 roku odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia w wysokości 7,00 zł za jeden dzień pobytu. W pozostałej części decyzja pozostała bez zmian.
Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 106 ust. 5, art. 97 ust. 1 oraz art. 8 ust. 3 i ust. 12 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283) [dalej: ustawa o pomocy społecznej] oraz uchwałę Nr XXIII/192/20 Rady Miasta Rawa Mazowiecka z 19 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia w zakresie zadań własnych, szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych (Dz.Urz. Woj. Łódzkiego z 2020 r., poz. 6847).
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej opłatę za pobyt m.in. w ośrodkach wsparcia ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Z kolei w art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej zawarto delegację ustawową dla rady powiatu lub rady gminy, które w drodze uchwały ustalają, w zakresie zadań własnych, szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach treningowych lub wspomaganych. Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że zasady ustalania wysokości opłaty zawarte we wspomnianym akcie prawa miejscowego nie pozostawiają żadnej swobody organowi, który wydaje decyzję w oparciu o art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej
Następnie należy zauważyć, że w myśl art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, norma art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej konieczność ingerencji w treść ukształtowanego stosunku prawnego wyraźnie wiąże z zajściem określonego stanu prawnego lub faktycznego (por. przykładowo wyrok NSA z 25 czerwca 2025 r., I OSK 1506/24, wyrok NSA z 6 września 2023 r., I OSK 1863/21). Tryb zmiany ostatecznej decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ani nie wyłącza, ani nie zastępuje innych trybów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 lutego 2024 r., IV SA/Wr 361/23).
Ponadto podnosi się, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prowadzone na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest postępowaniem w nowej sprawie. Postępowanie to nie jest zatem kontynuacją czy rozpatrywaniem na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Zakres nowej sprawy administracyjnej wyznacza treść art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co oznacza, że organ administracji powinien w pierwszej kolejności ustalić zaistnienie którejś z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a następnie zbadać jaki ma ona wpływ na ostateczną decyzję przyznającą świadczenie z zakresu pomocy społecznej, tj. czy należy ją uchylić czy też zmienić oraz w jakim zakresie. Innymi słowy obowiązkiem organu jest ustalenie, czy w sprawie doszło do zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Łodzi z 7 grudnia 2023 r., II SA/Łd 731/23).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na mocy decyzji ZUS z 6 maja 2025 r. skarżącej przysługuje dodatek pielęgnacyjny do emerytury w wysokości 330,07 zł począwszy od marca 2024 r. Prawidłowo zatem organ ustalił, iż wskutek nabycia przez stronę prawa do dodatku pielęgnacyjnego zmianie uległa jej sytuacja dochodowa od wskazanej daty. W dalszej konsekwencji doprowadziło to do stwierdzenia przez organ, że od marca 2024 r. doszło do przekroczenia kryterium dochodowego ustalonego uchwałą Nr XXIII/192/20 Rady Miasta Rawa Mazowiecka z 19 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia w zakresie zadań własnych, szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych. Powyższa sytuacja obligowała organ pomocowy do weryfikacji wcześniejszej decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia.
Szczegółowo analizując sytuację dochodową strony należy bowiem dostrzec, że przed marcem 2024 r. dochód strony (2.406,76 zł) mieścił się w ustalonym uchwałą Rady Miasta przedziale 250% - 350% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej obowiązującego do 31 grudnia 2024 roku (tj. 776 zł), zaś ustalona stawka odpłatności wynosiła 6,50 zł za jeden dzień pobytu. Po uwzględnieniu dochodu z tytułu dodatku pielęgnacyjnego począwszy od marca 2024 r. (2.406,76 zł + 330,07 zł) dochód skarżącej mieścił się w przedziale powyżej 350% kryterium dochodowego obowiązującego do 31 grudnia 2024 roku. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta minimalna opłata winna wynosić 13,68 zł za jeden dzień pobytu zaś maksymalna 27,37 zł. Wobec powyższego prawidłowo ustalono, iż od 1 kwietnia 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku strona zobowiązana jest ponosić opłatę w kwocie 13,68 zł. Od 1 stycznia 2025 roku zmieniła się wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej i obecnie wynosi 1.010,00 zł. Uwzględniając uchwałę Rady Miasta w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, organ prawidłowo stwierdził, że od 1 stycznia 2025 roku dochód strony mieści się w przedziale 250% - 350% kryterium dochodowego, co odpowiada stawce dobowej odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia od 6,84 zł do 13,68 zł. Od 1 stycznia 2025 roku zasadnie ustalono, że skarżąca wnosić będzie opłatę za pobyt w ośrodku wsparcia w wysokości 7,00 zł za każdy dzień pobytu.
Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, którą uchylono pierwotną decyzję ustalającą odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia, ma charakter konstytutywny. Deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jednak o skutkach z niej wynikających. Kwestia jaki skutek - ex tunc, czy ex nunc ma określone orzeczenie, wynika nie z samego podziału orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy też od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem danego stanu faktycznego. Nie można bowiem przyjąć takiej wykładni art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, która moment zmian sytuacji prawnej i faktycznej wskazanej w owym przepisie uznawałaby za prawnie indyferentny. Pomijanie powyższych elementów dyspozycji owego przepisu pozostawałoby w kolizji z wyrażoną w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej generalną zasadą, że pomoc społeczna, stanowiąc element polityki społecznej państwa, winna być stosowana wyłącznie w czasie i zakresie, w którym strona spełnia warunki jej przyznania. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar owej pomocy winny być zatem uwzględnione od momentu ich wystąpienia. Tym samym trafnie organy administracji wskazały, że zmiana decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w ośrodku wsparcia, w części dotyczącej opłaty skarżącej, winna wywołać skutek prawny od tych dat, w których następowały kolejne zmiany sytuacji dochodowej skarżącej. Okoliczność, że owe zmiany miały miejsce przed datą wydania decyzji w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności decyzji zmieniającej. Sąd stwierdza zatem, że organ pomocowy był uprawniony do zmiany wysokości odpłatności z mocą wsteczną, tj. od daty zmiany sytuacji dochodowej strony.
Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącej zmierzających do zakwestionowania jakości usług oferowanych przez ośrodek wsparcia należy wyjaśnić, że niniejsze postępowanie nie służy weryfikacji warunków świadczonej pomocy w ośrodku ani wykonywania nadzoru nad działalnością placówki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2020 r., I OSK 791/19 wyjaśnił, że przepis art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie przyznaje organowi wydającemu decyzję uprawnienia do działania w ramach uznania administracyjnego, nie przewiduje też uwzględniania przy ustalaniu odpłatności sytuacji osobistej osoby kierowanej do ośrodka wsparcia.
Wobec powyższego, skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowiska organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy p.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
ds

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI