II SA/Łd 371/25

II SA/Łd 371/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Robert Adamczewski
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 3b ust. 1 pkt 1, art. 9g pkt 1,art. 9x ust. 2 pkt 1, art.
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Dnia 5 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2025 roku sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 13 marca 2025 roku nr KO.463.13.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 marca 2025 r., nr KO.463.13.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: k.p.a.; art. 9x ust. 2 pkt 1, ust. 3 art. 9zb ust. 1 w zw. z art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.) – dalej: u.c.p.g.; utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Grabica z dnia 17 stycznia 2025 r., znak: ROS.624.8.2023 w przedmiocie nałożenia na S. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usług Komunalnych "A" S. B., kary pieniężnej w wysokości 2.743 zł za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 roku.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że S. B. (dalej także skarżący) w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą Zakład Usług Komunalnych "A" S. B. z siedzibą w P., odbierał w roku 2021 r., odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie gminy G. na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej z dnia 24 października 2012 r., pod nr [...]. W roku 2021 r. skarżący działał na podstawie umowy zawartej z gminą G., o której mowa w art. 6d ust. 1 u.c.p.g. na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy i na podstawie umów indywidualnych zawieranych z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych. Wskazana wyżej decyzja z dnia 13 marca 2025 r. dotyczy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w związku z odbiorem odpadów od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych.
Z przekazanego Wójtowi Gminy Grabica sprawozdania, za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) wynika, że w w/w okresie skarżący odebrał na podstawie zawartych umów z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych, łącznie 116,6300 Mg odpadów komunalnych, z pośród których procesom recyklingu poddano odpady o łącznej masie 13,3940 Mg. Tym samym skarżący nie osiągnął wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 3u.c.p.g. – 20 % wagowo. Osiągnięty przez stronę poziom wyniósł 11,48 % wagowo.
Z uwagi na powyższe, zawiadomieniem z dnia 18 grudnia 2023 r. Wójt Gminy Grabica wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za nieosiągnięcie w roku 2021 poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Następnie wskazaną wyżej decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r. Wójt Gminy Grabica nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 2.743 zł. stanowiącą iloczyn brakującej masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddana recyklingowi – 9,932 Mg (odpowiadającej brakującego 8,52 % wymaganego do osiągnięcia poziomu) oraz obowiązującej w 2021 r. stawki opłaty za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych, wynoszącej zgodnie z załącznikiem nr 2 do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. z 2020 r. poz. 961) – 276,21 zł/Mg.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucał naruszenie:
- art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9g u.c.p.g. w zw. z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy Dz. Urz. UE L. 312 z 22.11.2008 r., str. 3 (dalej jako "Dyrektywa"), art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako: "Konstytucja RP") poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie pro unijnej wykładni przepisów art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3, które doprowadziło organ do przyjęcia, że strona, będąca przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne, mimo że nie ma wpływu na zachowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, od których odbiera odpady komunalne, w zakresie segregowania przez właścicieli nieruchomości tych odpadów, natomiast ma obowiązek odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.), ponosi absolutną odpowiedzialność administracyjną za nieosiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, pomimo że nałożona na niego kara jest skutkiem czynów, których strona nie popełniła i jest nieproporcjonalna w rozumieniu przepisów Konstytucji RP i zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które zobowiązują organy administracyjne i sądy do kompleksowej oceny okoliczności danej sprawy przed nałożeniem na dany podmiot kary;
- art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. oraz art. 6, art. 7, art 189a w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. mimo spełnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, który to przepis ma charakter obligatoryjny, a nie uznaniowy, ani podrzędny wobec przepisów u.c.p.g. oraz nałożenie kary niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do zawinienia strony wbrew dyrektywom wymiaru kary z art. 189d k.p.a.;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów wyrażającą się w oparciu decyzji organu i uzasadnienia do niej na przypuszczaniach organu lub twierdzeniach niepopartych materiałem dowodowym, pomijając faktyczny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, co skutkowało tym, że organ wydał decyzję w oparciu o informacje, które nie zostały zgromadzone w materiale dowodowym w aktach postępowania; organ nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego, bowiem nie posługiwał się dowodami na poparcie swoich twierdzeń, w szczególności w postaci faktycznie zawartych umów na odbiór odpadów komunalnych zawartych między stroną a właścicielami nieruchomości niezamieszkałych z terenu Gminy G., których nie zgromadzono w aktach postępowania;
- art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75, art. 80 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wyrażające się w pominięciu dowodów z wydruków strony internetowej, fotografii z akcji edukacyjnej w szkołach, którą prowadziła strona w celu szerzenia akcji edukacyjnej o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości, na których odbierała odpady; organ w ogóle nie wziął pod uwagę indywidualnej sytuacji strony (brak winy strony), która nie mogła obiektywnie osiągnąć zakładanych poziomów w 2021 r., a zatem nie zweryfikował kluczowych okoliczności dla sprawy;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. wyrażające się w pogwałceniu zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie stanu faktycznego i ukierunkowanym na ukaranie, prowadzeniu postępowania dowodowego, mimo że strona wykazywała, że prowadziła akcję edukacyjną i promocyjną wśród właścicieli nieruchomości niezamieszkałych dotyczącą segregacji odpadów, która to okoliczność niewątpliwie miała wpływ na sytuację strony, tym samym pojawiły się wątpliwości co do stanu faktycznego, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony;
- art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. poprzez brak zastosowania przez organ aktualnych orzeczeń sądów administracyjnych wydanych dla analogicznego stanu faktycznego; organ wydając decyzję powinien wziąć pod uwagę aktualną linię orzeczniczą;
- art. 7a w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wyrażające się w pogwałceniu zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie treści norm prawnych i ukierunkowanym na ukaranie prowadzeniu postępowania, a także braku poddania pod rozwagę najnowszej linii orzecznictwa a wybór tylko takich orzeczeń, które potwierdzały z góry przyjętą przez organ niekorzystną tezę, że strona jest bezwzględnie zobowiązana do zapłaty kary, nawet jeśli do nieosiągnięcia poziomów doszło z przyczyn od niej niezależnych, co doprowadziło do sytuacji, że organ nie dokonał pro unijnej wykładni prawa;
- art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 3 u.c.p.g., art. 22 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 189a § 2 w zw. z art. 189f k.p.a., wyrażające się w wydaniu decyzji arbitralnej, bez zastosowania zasady proporcjonalności, nałożeniu kary niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do zawinienia strony, odstępując od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym, co wyraża się w całkowitym pominięciu aktualnego orzecznictwa, co do stosowania przepisów działu IV k.p.a. i wymierzeniu nieproporcjonalnie dotkliwej kary, sprzecznej z unijną zasadą "zanieczyszczający płaci".
Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 13 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu, wskazując na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że decyzja w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. ma charakter związany, a samo obliczenie wysokości kary jest działaniem arytmetycznym, uwzględniającym dane przekazane przez przedsiębiorcę, działającego w wykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 9n ustawy. W odróżnieniu od decyzji uznaniowych organ administracji nie może odstąpić od wydania decyzji związanej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Dalej organ wskazał, iż z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności złożonego przez skarżącego sprawozdania za rok 2021, bezspornie wynika, że we wskazanym okresie strona odebrała, na podstawie zawartych umów z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych na terenie miasta gminy G., łącznie 116,6300 Mg odpadów komunalnych z czego łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 13,3940 Mg. Wartość ta stanowiła 11,48 % wagowo łącznej masy odebranych odpadów komunalnych. Tym samym skarżący nie osiągnął w roku 2021, wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynoszącego 20% wagowo (art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.), a wymierzona stronie kara w wysokości 2.743 zł, zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy, została obliczona jako iloczyn brakującej masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddana recyklingowi – 9,9320 Mg (odpowiadającej brakującego 8,52 % wymaganego do osiągnięcia poziomu) oraz obowiązującej w 2021 r. stawki opłaty za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych – 276,21 zł/Mg. Zarówno sposób obliczenia przedmiotowej kary, jak i jej wysokość nie są kwestionowane przez skarżącego.
Powyższe ustalenia, zdaniem organu odwoławczego czynią niezasadnymi zarzuty odwołania, co do art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g u.c.p.g. poprzez zastosowanie w/w przepisów i bezzasadne nałożenie na stronę przedmiotowej kary pieniężnej.
W sprawie, zdaniem Kolegium, nie doszło także do naruszenia przepisów art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. W tym zakresie, odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r. III OPS 1/21, Kolegium wskazało, iż dla możliwości odstąpienia od wymierzenia skarżącemu kary za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 r. i poprzestania jedynie na pouczeniu, na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., niezbędnym było łączne spełnienie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa oraz zaprzestania owego naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma, gdyż różnica pomiędzy wymaganym a osiągniętym w 2021 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 8,52% (20% - poziom, który strona powinna osiągnąć, 11,48% - poziom, który strona faktycznie osiągnęła), co oznacza, iż we wskazanym wyżej okresie skarżący osiągnął jedynie około 3/5 wymaganego prawem poziomu. Kolegium podkreśliło, że przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach. Ochrona środowiska jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W rozpatrywanej sprawie cele ochrony środowiska nie zostały osiągnięte. Co więcej, organowi odwoławczemu z urzędu wiadomo, iż skarżący nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, nie tylko na terenie gminy G., ale również na terenie miasta T. (za 2020, 2021 oraz w 2022 r.), na terenie Miasta P. (za 2022 r.), miasta W. (za 2021r.), w gminie I. (za 2019, 2020, 2021 r.). Powyższe wskazuje, iż stwierdzone naruszenie ma charakter powtarzający się.
Jednocześnie w sprawie nie doszło do zaprzestania naruszania prawa, ponieważ strona nie osiągnęła w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Nie zaprzestała też naruszania prawa, ponieważ jest ono nieusuwalne w skutkach. Zaprzestanie naruszania prawa w 2021 r. jest niemożliwe. Nawet, jeżeli strona skarżąca w kolejnym roku kalendarzowym osiągnęłaby wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, obowiązek ustawowy zostałby zrealizowany w tym roku, co nie pozwala na stwierdzenie o zaprzestaniu naruszania prawa, które miało miejsce w 2021 r. i zostało udokumentowane w sprawozdaniu.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Kolegium nie ma również zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., ponieważ usunięcie naruszenia prawa jest w realiach sprawy niniejszej niemożliwe. Strona może podejmować działania zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, ale to mogłoby mieć skutek na stan obecny, a nie na 2021 rok. Z uwagi na fakt zastosowania przez ustawodawcę w treści art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a. formy dokonanej czasownika, to podjęcie działań zmierzających do usunięcia stanu naruszenia prawa, tj. prowadzenie akcji promujących działania i postawy proekologiczne mające na celu m.in. zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie prawidłowej segregacji odpadów nie rodzą skutku usunięcia naruszeń.
W ocenie organu odwoławczego na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie bez wpływu pozostaje również podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż brak osiągnięcia wymaganych poziomów wynika wyłącznie z przyczyn od niego niezależnych. Przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności, co powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W sytuacji, gdy osoba zagrożona karą nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g. z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary. W rozpatrywanej sprawie strona nie przedstawiła okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Wskazywane w odwołaniu akcje edukacyjne w zakresie prawidłowej segregacji odpadów, kierowane do właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, z których skarżący odbierał w spornym okresie odpady komunalne, nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Przedłożone bowiem przez skarżącego protokoły z przeprowadzonych w roku 2022 akcji edukacyjnych w szkołach na terenie P., zarówno czasowo, jaki miejscowo pozostają niezwiązane z przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Natomiast samo zamieszczenie, na stronie internetowej skarżącego, informacji dotyczących zasad prawidłowego segregowania odpadów, w ocenie organu uznać należy za niewystarczające. Co więcej, z akt sprawy nie wynika, że skarżący przeprowadzał jakiekolwiek akcje edukacyjne na terenie gminy G.. Organy nie mają zaś obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez stronę i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. Strona jako przedsiębiorca podejmując się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Odbieranie odpadów z nieruchomości niezamieszkałych może wiązać się z mniejszą liczbą odpadów niesegregowanych, co jednak nie oznacza, że przedsiębiorca nie może zmotywować mieszkańców, do ich segregowania. Godząc się na odbieranie odpadów w formie nieselektywnej skarżący musi się liczyć z tym, iż będzie to finalnie rzutować na poziom recyklingu. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce, czy nie, podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu. Dla zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów strona winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganych prawem poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Brak wdrożenia już na etapie trwania postępowania administracyjnego środków naprawczych może rodzić za sobą skutki nieosiągnięcia wymaganych poziomów w następnych latach. W razie potrzeby strona może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, jakie w tym zakresie podejmowała działania. Przyczyną odstąpienia od nałożenia na stronę skarżącą kary nie może być okoliczność braku możliwości wyegzekwowania na właścicielach nieruchomości niezamieszkałych zbierania odpadów w sposób selektywny. Skoro skarżący zdecydował się na zawieranie umów z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych na terenie gminy G. na odbiór odpadów niesegregowanych to winna mieć świadomość konsekwencji wiążących się z tym. To przedsiębiorca sam decyduje z kim zawiera umowy i na odbiór jakich odpadów (segregowanych czy nie). Ze sprawy nie wynika też, żeby podjęto jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa, jak chociażby wskazane w art. 6ka u.c.p.g. W aktach sprawy brak informacji, by skarżący przekazywał w 2021 r. Wójtowi Gminy Grabica jakiekolwiek informacje o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Ustawodawca, w omawianych przepisach, nie wskazał, że przedsiębiorca może osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu np. tylko w sytuacji, gdy pozwala na to skład odbieranych przez niego odpadów, czy też może podlegać karze, albo wprost, że nie podlega karze, gdy z przyczyn od niego niezależnych nie może dotrzymać warunków z rozporządzenia. Ustawodawca zaprojektował sytuację odmienną - w ustawie użył sformułowań kategorycznych, jednoznacznych, których nie da się interpretować w różnoraki sposób. Intencją ustawodawcy bezsprzecznie było zobligowanie przedsiębiorców do dotrzymywania poziomów recyklingu oraz nakładanie na nich kar, gdy tych poziomów nie osiągną w sposób bezwarunkowy, bez miarkowania ich odpowiedzialności, czy też uwzględniania okoliczności faktycznych, indywidualnych. Gdyby ustawodawca chciał zastosować odstępstwa od nakładania kar, wówczas przewidziałby taką okoliczność wprost w treści ustawy w kontekście kary nakładanej w oparciu o art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Istotą deliktu administracyjnego z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. jest nieosiągnięcie wymaganych poziomów. Kara pieniężna przewidziana w art. 9x ust. 2 należy do kategorii bezwzględnie określonych i jest obliczana w sposób wskazany w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Za nieracjonalne i bezprawne w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy gdyby przyjąć, jak tego faktycznie domaga się strona, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązującego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W konsekwencji przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy". Przedsiębiorca mógłby zawsze powołać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Skoro strona świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach, w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g., to na niej spoczywa obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Zatem, to skarżący powinien przedsięwziąć we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu odpadów. Skarżący nie wykazał, aby zwracał się do gminy o podjęcie konkretnych i zgodnych z ustawą działań polepszających możliwości osiągnięcia przez niego wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania odpadów do ponownego użycia. Nie wykazał też, aby sam podejmował konkretne w tym względzie działania mobilizujące właścicieli nieruchomości zbierających odpady selektywne do właściwego wywiązywania się z tego obowiązku poprzez kontrolę pod tym kątem odpadów przekazywanych jako niesegregowane (zmieszane).
Jednocześnie organ wskazał, iż wbrew argumentacji strony skarżącej w sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych w odwołaniu przepisów art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a §1, art. 107 § 1 pkt 6, § 3 k.p.a
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucał naruszenie:
- art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3 w zw. z art. 9g u.c.p.g. w związku z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3 (dalej: Dyrektywa) w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) oraz art. 31 ust. 3 i 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez brak ich zastosowania i pominięcie pro unijnej wykładni przepisów art. art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3, które doprowadziło organ do przyjęcia, że skarżący, będący przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne, mimo że nie ma wpływu na zachowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, od których odbiera odpady komunalne, w zakresie segregowania przez właścicieli nieruchomości tych odpadów, natomiast ma obowiązek odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach), ponosi absolutną odpowiedzialność administracyjną za nieosiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych; pomimo że nałożona na niego kara jest skutkiem czynów, których skarżący nie popełnił i jest nieproporcjonalna w rozumieniu przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które zobowiązują organy administracyjne i sądy do kompleksowej oceny okoliczności danej sprawy przed nałożeniem na dany podmiot kary;
- art. 189d k.p.a. w zw. art. 9x ust. 3 u.c.p.g. w zw. z motywem 26 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ nie wziął pod uwagę dyrektyw wymiaru kary wynikających z art. 189d k.p.a., mimo że taki sposób rozpoznawania sprawy indywidualnej narusza zasadę praworządności i proporcjonalności, a Skarżącemu nie daje możliwości obrony jego praw i interesów, w przypadku gdy do nałożenia na niego administracyjnej kary pieniężnej doszło w wyniku wcześniejszych zaniechać innych podmiotów (właścicieli nieruchomości), co miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem organ tych dyrektyw wymiaru kary w ogóle nie rozpoznał i utrzymał w mocy nałożoną na skarżącego karę, mimo że decyzja nakładająca karę była wydana sprzecznie z wiodącą zasadą prawa unijnego "zanieczyszczający płaci", gdzie w tym przypadku zanieczyszczającym był wytwórca odpadów komunalnych - właściciel nieruchomości niezamieszkałej, a nie skarżący; co doprowadziło do utrzymania w mocy kary nieskutecznej, nieproporcjonalnej, która nie spełnia swojej funkcji prewencyjnej, bowiem została skierowana do adresata (skarżącego), który nie jest bezpośrednim sprawcą czynu, który doprowadził do nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i odzysku;
- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z motywem 26 i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ przy ocenie, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia prawa nie wziął pod uwagę, że naruszenie prawa było wynikiem naruszenia ustawowego obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez inny podmiot niż skarżący (właściciela nieruchomości niezamieszkałej), więc w ogóle nie można mówić o naruszeniu prawa przez samego skarżącego, który na mocy art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. był ustawowo obowiązany do odbioru nieposegregowanych odpadów jako odpadów zmieszanych, przez co nie rozważył, kto jest zanieczyszczającym w rozumieniu motywu 26 Dyrektywy, ani też nie rozważył, że waga naruszenia prawa jest znikoma ze względu na kwotowy wymiar kary i pominął wszystkie inne okoliczności naruszenia, takie jak brak środków przymusu po stronie skarżącego, na mocy których mógłby egzekwować wykonanie ustawowego obowiązku przez swoich klientów, brak świadomości społecznej co do obowiązku segregacji, ustawowe zobowiązanie skarżącego do odbioru odpadów nieposegregowanych jako odpadów zmieszanych;
- art. 189 f § 1 k.p.a. w zw. z art. 7a k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 189d k.p.a. polegające na jego pominięciu wbrew ugruntowanemu orzecznictwu sądów administracyjnych, bowiem organ błędnie stwierdził, że przepisy dotyczące nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organy nie mogą ich w żaden sposób modyfikować i również sposób obliczenia wysokości kary ma charakter kategoryczny i nie podlega żadnym modyfikacjom i odstępstwom, co stoi w sprzeczności z celem ustanowienia art. 189f § 1 i art. 189d k.p.a., co w konsekwencji skutkowało tym, że Kolegium wybrało rozwiązanie niekorzystne dla strony i nie odstąpiło od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, mimo konieczności stosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących dyrektyw wymiaru kary zawartych w k.p.a.;
- art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wyrażające się w pominięciu znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów z wydruków strony internetowej, którą strona prowadziła w celu szerzenia akcji edukacyjnej o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości, od których odbierała odpady, wydruków fotografii akcji edukacyjnej prowadzonych w szkołach w gminie, wydruków protokołów potwierdzających prowadzenie akcji edukacyjnych w sąsiednich gminach, przez co organ uniemożliwił stronie wykazanie okoliczności wpływających niewątpliwie w sposób istotny na interpretację sytuacji strony (brak winy strony), która nie mogła obiektywnie osiągnąć zakładanych poziomów, a zatem organ nie zweryfikował okoliczności kluczowych dla sprawy naruszając przepis art. 78 §1 k.p.a. stanowiący, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, zaś organ nie wykazał, jak nakazuje art. 75 k.p.a., aby przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było sprzeczne z prawem;
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak zgromadzenia w materiale dowodowym jakichkolwiek umów na odbiór odpadów z nieruchomości niezamieszkałych, nieprzesłuchanie jakiegokolwiek świadka na okoliczność ustalenia, czy skarżący miał obiektywną możliwość wywiązania się (i w jakim stopniu) z obowiązku ustawowego polegającego na osiągnięciu wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, mimo że na gruncie dowodów przedstawionych przez stronę dotyczących akcji edukacyjnej i dowodu z pisma Urzędu Gminy, które potwierdza, że w gminie nie stosowano sankcji z ar.t 6ka u.c.p.g., a gmina nie osiągnęła ustawowego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, po stronie organu powinny pojawić się wątpliwości co do stanu faktycznego , które powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony;
- art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189a § 2 w zw. z art.189f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit c) ustawy Prawo zamówień publicznych, wyrażające się w wydaniu decyzji niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do rzeczywistego naruszenia, która to dotkliwość może wywołać dla skarżącego niepowetowaną stratę, bowiem organ odwoławczy całkowicie pomija, że dotkliwość kary nie przejawia się w wymiarze kwotowym sensu stricto, ale w wymiarze skutków wynikających z ustaw odrębnych (Prawo zamówień publicznych) i może skutkować nieodwracalną szkodą dla strony.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnosił nadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., jaki o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z:informacji z otwarcia ofert w postępowaniu przetargowym w gminie K.i ([...] [...]), fragmentu SIWZ w/w postępowania przetargowego oraz rachunku zysku i strat skarżącego na luty 2025 r., na okoliczność wysokiego prawdopodobieństwa wyrządzenia skarżącemu rażącej szkody w przypadku utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 267 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dwóch pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej:
I. Czy motyw 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3) w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) należy interpretować tak, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, na mocy którego administracyjna kara pieniężna za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych określona w art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w zw. z art. 9g tej ustawy nałożona jest na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne, pomimo że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne nie ma wpływu na zachowanie wytwórców odpadów (właścicieli nieruchomości niezamieszkałych), którzy nie segregują odpadów przez nich wytworzonych, mimo ciążącego na nich ustawowego obowiązku, przy jednoczesnym ustawowym obowiązku odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) nałożonym na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne?
II. Czy wymóg proporcjonalności ustanowiony w art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy w zw. z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C. Nr 83, str. 389) powinien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on systemowi kar tego rodzaju, jaki został wprowadzony na mocy art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, który to przepis przewiduje nałożenie administracyjnej kary pieniężnej o zryczałtowanej wysokości za wszelkie naruszenia - niezależnie od indywidualnych okoliczności sprawy, przyczyny naruszenia oraz charakteru i wagi naruszenia?
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi S. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 13 marca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Grabica z dnia 17 stycznia 2025 r. w przedmiocie nałożenia na S. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usług Komunalnych "A" S. B., kary pieniężnej w wysokości 2.743 zł za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 r.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 399) – dalej: u.c.p.g.
Zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20 % wagowo - za rok 2021.
W myśl art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.
Natomiast jak wynika z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g., oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.p.c.g.).
Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 (art. 9zb ust. 1 u.c.p.g.).
Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.).
Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 9zf u.c.p.g.). Zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej, podstawy opodatkowania, kwoty podatków, odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, oprocentowanie nadpłat oraz wynagrodzenia przysługujące płatnikom i inkasentom zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych, z zastrzeżeniem § 1a i 2.
Jak stanowi art. 291 ust. 1 i ust. 2 Prawa ochrony środowiska stawki opłat, ustalone w art. 290 ust. 1 oraz określone na podstawie art. 290 ust. 2, za rok poprzedni, podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku podwyższeniu w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Minister właściwy do spraw klimatu, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość stawek opłat na rok następny, uwzględniając dotychczasowe zmiany wysokości stawek oraz zasadę, o której mowa w ust. 1.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 r. (M.P. z 2020 r. poz. 961) – 276,21 zł/Mg.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1530) – dalej: "rozporządzenie", poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się zgodnie ze wzorem: P = Mr/Mw x 100 % gdzie: P - oznacza poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wyrażony w %, Mr - oznacza łączną masę odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażoną w Mg, Mw - oznacza łączną masę wytworzonych odpadów komunalnych, wyrażoną w Mg.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, iż z dokonanych w sprawie w sposób bezsporny ustaleń faktycznych wynika, iż w roku 2021 skarżący, działając na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej pod nr [...], odbierał między innymi odpady komunalne z terenów gminy G., w oparciu o zawarte umowy z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych. Z danych zawartych w przedłożonym przez skarżącego, za pośrednictwem systemu bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami BDO, sprawozdaniu za rok 2021 wynika, że w wskazanym okresie łączna masa odebranych odpadów komunalnych z nieruchomości niezamieszkałych wynosiła 116,6300 Mg, natomiast łączna masa odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddana recyklingowi wyniosła 13,3940 Mg. Wartość ta stanowiła 11,48% wagowo łącznej masy odebranych przez spółkę w roku 2021 odpadów komunalnych z nieruchomości niezamieszkanych. Tym samym nie ulega wątpliwości, że skarżący nie osiągnął wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, którego wartość na rok 2021, zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustawodawca ustalił na poziomie 20% wagowo. Powyższe dane wprost wynikają z załączonego do akt sprawy sprawozdania spółki za rok 2021.
W konsekwencji, niewypełnienie przez skarżącego ciążącego na nim ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. stanowiło dostateczną podstawę do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w wysokości 2.743 zł za nieosiągnięcie w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Zaznaczyć należy, iż zarówno sposób obliczenia kary za w/w okres, jak i jej wysokość nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, a co więcej nie są kwestionowane przez stronę skarżącą.
Wobec powyższego za niezasadny uznać należało zarzuty skargi, co do naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., poprzez ich bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z ustawowego obowiązku osiągnięcia poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych za rok 2021. Podkreślenia bowiem wymaga, że przepisy art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 1 i 2 u.c.p.g. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że podmiot odbierający odpady komunalne został zobligowany przez ustawodawcę do osiągnięcia w konkretnym roku kalendarzowym określonego przepisem ustawy poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie, nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności, w świetle których ów podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku. W tym miejscu zgodzić się należy z argumentacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, iż uznanie za słuszne, prezentowanego przez skarżącego stanowiska, co do braku obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez niego odpadów komunalnych, prowadziłoby do tego, iż w praktyce przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. byłby "martwy". Przedsiębiorca bowiem mógłby zawsze powoływać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to brakiem możliwości oddziaływania na to jakie frakcje odpadów odbiera od właścicieli nieruchomości czy też nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Tymczasem podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Strona skarżąca jako profesjonalista w branży, działająca od wielu lat, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. Obowiązki wynikające z art. 9g mają na celu motywowanie przedsiębiorców i podmioty wytwarzające odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie, w jakim nie jest możliwy ich recykling. W innym wypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. Dodać w tym miejscu trzeba, że ustawodawca przewidział instrumenty pozwalające na podjęcie przedsiębiorcy zajmującemu się odbieraniem odpadów komunalnych działań przewidzianych w art. 6ka u.c.p.g., umożliwiających złagodzenie skutków niewykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. Zgodnie z tym przepisem w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący, poza powoływanymi działaniami, polegającymi w zasadzie jedynie na zamieszczeniu, na swojej stronie internetowej, informacji odnośnie co do zasad prawidłowej segregacji odpadów, w spornym okresie nie podjął żadnych skutecznych czynności, których zasadniczych celem byłoby zwiększenie osiąganego przezeń wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Za tego rodzaju działania w sprawie nie sposób uznać, udokumentowanych przedłożonymi do akt sprawy protokołami, przeprowadzonych w 2022 r. akcji edukacyjnych w szkołach na terenie P., które jak słusznie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zarówno czasowo, jaki miejscowo pozostają niezwiązane z przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący przeprowadzał jakiekolwiek akcje edukacyjne na terenie gminy G.. Natomiast, co do zarzucanego w skardze braku załączenia do akt stosownych umów z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych położonych na terenie gminy G., z których skarżący odbierał odpady komunalne w 2021 r. podkreślenia wymaga, że podstawowym dowodem, w oparciu o który organ administracji prowadzi postępowanie w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za dany okres sprawozdawczy, są dane zawarte w sprawozdaniu składanym za pośrednictwem BDO. Tym samym, skoro skarżący nie kwestionuje ani faktu prowadzenia działalności w zakresie odbioru odpadów na terenie gminy G. w spornym okresie, ani posiadania stosownych umów na tę okoliczność, brak przedłożenia tych umów pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Stąd też w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej Wbrew argumentacji skarżącego, procedujące w sprawie organy administracji obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 6 k.p.a., w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz wyrażona w art. 9 k.p.a. zasada informowania stron. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. Uzasadnienia podjętych na gruncie rozpatrywanej sprawy rozstrzygnięć organów obu instancji zawierają precyzyjne wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Z kolei, uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa oraz rzeczowe ustosunkowanie się do zarzutów odwołania. Przedstawione motywy wydanych w sprawie rozstrzygnięć pozwala na prześledzenie toku rozumowania organów oraz poznać przesłanki, które rzutowały o wydaniu takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Brak jest również podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony zarówno w zakresie stanu prawnego (art. 7a k.pa.), jak w zakresie stanu faktycznego (art. 81a § 1 k.p.a.). Natomiast sam fakt, że kwestionowane skargą rozstrzygnięcie nie odpowiada oczekiwaniom strony skarżącej nie świadczy automatycznie o jej wadliwości. Przytoczona zaś ogólnikowa i lakoniczna argumentacja skarżącego stanowi swego rodzaju polemikę ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie i nie wnosi nic nowego do sprawy. Jednocześnie, stosownie do wymogu wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. skarżący miała zapewnione prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W ocenie Sądu nie znajdują również uzasadnienia zarzuty skargi, co do naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Stosownie zaś do art. 189a k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu (§ 1). W przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: pkt 1 - przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, pkt 2 - odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, pkt 3 - terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, pkt 4 - terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, pkt 5 - odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, pkt 6 - udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustawodawca nie przewidział przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, wobec czego organy obu instancji prawidłowo przed wydaniem kwestionowanej skargą decyzji rozważyły możliwość odstąpienia od nałożenia na spółkę przedmiotowej kary pieniężnej, uwzględniając obowiązujące w tym zakresie regulacje art. 189f k.p.a. Zdaniem Sądu za prawidłowe uznać należy stanowisko organów, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie zostały spełnione łącznie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za rok 2021. Nie sposób bowiem przyjąć, jak oczekuje tego skarżący, że waga naruszenia prawa jest znikoma, skoro w objętym postępowaniem okresie strona z wymaganego 20% poziomu recyklingu osiągnęła jedynie wartość 11,48%. Co więcej, nie doszło także do zaprzestania naruszania prawa, gdyż spełnienie tej przesłanki w roku 2021 nie jest możliwe. Podjęcie deklarowanych przez skarżącego ewentualnych działań, zmierzających do zwiększenia osiąganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych mogłoby przynieść skutki w kolejnych latach kalendarzowych, lecz nie w minionym roku 2021. Nadto, jak trafnie podnosiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzone w tym zakresie naruszanie prawa przez skarżącego nie ma charakteru jednostkowego, incydentalnego i miało miejsce zarówno w latach poprzednich, jak i następnych, na terenie kilku gmin, na których skarżący prowadził działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych.
Za bezzasadny w ocenie Sądu uznać również należało zarzut naruszenia art. 189d k.p.a. Przepis ten może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny przewiduje swobodę organu administracji publicznej co do wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i jedynie w zakresie, w jakim przepis szczególny nie określa dyrektyw wymiaru tej kary pieniężnej. Jak już wcześniej wskazano, zasady wymierzenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, ściśle reguluje przepis art. 9x ust. 3 u.c.p.g. To zaś oznacza, że przepis art. 189d k.p.a. nie może być stosowany, skoro za naruszenie prawa w omawianym przypadku wymierza się karę w wysokości ściśle określonej w ustawie.
Z tych samych przyczyn Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189a § 2 w zw. z art.189f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit c) ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych poprzez wydanie decyzji niewspółmiernie dotkliwiej w stosunku do rzeczywistego naruszenia.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Wobec całkowitej bezzasadności skargi i brak po stronie Sądu jakichkolwiek wątpliwości, co do zgodności przepisów krajowych z przepisami unijnymi nie było również podstaw do kierowania Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazanych przez pełnomocnika pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej.
ds