II SA/Łd 370/25

II SA/Łd 370/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Robert Adamczewski
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 189 § 2 pkt 1, art. 189d, art.  189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 399
Art. 3b ust. 1 pkt 2, art. 6ka, art. 9g pkt 1, art. 9n ust. 1-5, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9zb ust. 1, art. 9zf
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 647
Art. 291 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
Art. 63 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2025 roku sprawy ze skargi S.B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] – obecnie [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 13 marca 2025 roku nr KO.463.12.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z 13 marca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z 17 stycznia 2025 r. nakładającą na S. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w P., karę pieniężną w wysokości 3.422 zł za nieosiągnięcie w 2022 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że S.B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w P., odbierał w 2022 r. odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie gminy G. na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej.
Kolegium zwróciło uwagę, że wymagany w roku 2022 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosił 25%, natomiast z danych przedstawionych przez skarżącego w sprawozdaniu podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wynika, że w roku 2022 łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosiła 0,0720 Mg, a łączna masa odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości wynosiła 48,2200 Mg, zatem strona w 2023 r. osiągnęła poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (P) 0,15%. Poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych winien wynosić 12,0550 Mg, a tym samym brakująca w 2022 r. masa odpadów komunalnych wyrażona w Mg, wymagana do osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 11,9830 Mg. Wobec tego kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 3.422 zł.
Zdaniem organu odwoławczego, bezsporne jest, że strona nie osiągnęła w 2022 r. wymaganego prawem 25% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Nieosiągnięcie przez skarżącego wymaganego prawem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a co za tym idzie niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r., poz. 399 - u.p.c.g.), stanowiło podstawę do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.c.g., w wyżej wyliczonej wysokości.
W ocenie Kolegium, bezpodstawny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3, art. 9g u.c.p.g. w zw. z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie prounijnej wykładni przepisów art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3 u.c.p.g. oraz art. 9g u.c.p.g., które doprowadziło do przyjęcia, że strona, będąca przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne, mimo że nie ma wpływu na zachowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, od których odbiera odpady komunalne, w zakresie segregowania przez właścicieli nieruchomości tych odpadów, natomiast ma obowiązek odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.), ponosi absolutną odpowiedzialność administracyjną za nieosiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, pomimo że nałożona na niego kara jest skutkiem czynów, których nie popełniła i jest nieproporcjonalna w rozumieniu przepisów Konstytucji RP, zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia stronie skarżącej kary za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2022 r. na podstawie ww. przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Kolegium, w sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma z uwagi na fakt, iż w przypadku strony skarżącej różnica pomiędzy wymaganym, a osiągniętym w 2022 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 24,85% (25% poziom, który strona powinna osiągnąć – 0,15% poziom, który strona faktycznie osiągnęła)
Kolegium zwróciło uwagę, że przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (def. recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą szeroko pojętej ochronie środowiska. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie ww. cele nie zostały osiągnięte.
Kolegium wskazało, że skarżący już wcześniej był karany za tego samego typu naruszenia prawa, tj. za nieosiągnięcie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2020 r., 2021 r. i 2022 r., co świadczy o tym, że występuje powtarzalność tego typu naruszeń. Zatem naruszenie prawa przez skarżącego ma charakter powtarzający się.
Kolegium stwierdziło również, że w sprawie nie ma zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., bowiem usunięcie naruszenia prawa jest w okolicznościach sprawy niemożliwe. Strona może podejmować działania zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, ale to mogłoby mieć skutek na stan obecny, a nie na 2022 r. Z uwagi na fakt zastosowania przez ustawodawcę w treści art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a. formy dokonanej czasownika, to podjęcie działań zmierzających do usunięcia stanu naruszenia prawa, tj. prowadzenie akcji promujących działania i postawy proekologiczne mające na celu m.in. zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie prawidłowej segregacji odpadów, nie rodzą skutku usunięcia naruszeń.
Nadto organ odwoławczy dodał, że przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności, co powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W sytuacji jednak, gdy osoba zagrożona karą nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g. z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary. Jednakże organ nie zajmuje się badaniem strony subiektywnej z urzędu, zatem istnieje tu swoiste domniemanie winy. Domniemanie to może być obalone przez podmiot zainteresowany. Kolegium stwierdziło, że zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu, strona nie przedstawiła okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Strona powoływała się na okoliczność prowadzenia akcji edukacyjnych o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości niezamieszkałych poprzez komunikaty publikowane na stronie internetowej i liczne akcje edukacyjne na ten temat w szkołach. Jednak w ocenie organu przedstawione przez stronę dowody tego nie potwierdzają, bowiem protokoły dotyczą zajęć w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi przeprowadzonych w szkołach podstawowych na terenie Piotrkowa Trybunalskiego, zatem zdarzeń miejscowo nie związanych z przedmiotową sprawą. Podobnie nie powiązane ze sprawa są kserokopie fotografii z zajęć edukacyjnych bliżej nieokreślonej szkoły. Nie są tez wystarczające informacje zamieszczone na stornie internetowej.
Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że strona jako przedsiębiorca podejmując się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi zobowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce, czy nie podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu. Dla zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów strona winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania, wymaganych prawem poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Brak wdrożenia już na etapie trwania postępowania administracyjnego środków naprawczych może rodzić za sobą skutki nieosiągnięcia wymaganych poziomów w następnych latach. W razie potrzeby strona może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. W ocenie Kolegium, strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że w tym zakresie podejmowała jakiekolwiek działania. Skoro strona zdecydowała się na zawierania umów z właścicielami nieruchomości na terenie gminy G. na odbiór odpadów niesegregowanych, to winna mieć świadomość wiążących się z tym konsekwencji. To przedsiębiorca decyduje z kim zawiera umowy i na odbiór jakich odpadów.
Zdaniem Kolegium, strona nie wykazała, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Strona oprócz zwrócenia uwagi na swoją stronę internetową i akcje edukacyjne w szkołach nie wskazała na jakiekolwiek działania, które podjęła, by osiągnąć wymagany wskaźnik. Nie sygnalizowała organowi administracyjnemu problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych działań przeciwdziałających. W aktach sprawy brak informacji, by strona skarżąca przekazała Wójtowi Gminy G. informacje o niedopełnieniu przez choćby jednego właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Strona nie może przerzucać na organ podejmowania wobec właścicieli nieruchomości niezamieszkałych działań zmierzających do osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych.
W skardze S.B., prowadzący Z. z siedzibą w P. zarzucił naruszenie:
- art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3, w zw. z art. 9g ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, w związku z motywem 26 i 45 preambuły Dyrektywy i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3 (dalej: Dyrektywa), w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) oraz art. 31 ust. 3 i 42 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez brak ich zastosowania i pominięcie prounijnej wykładni przepisów art. art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9x ust. 3, które doprowadziło organ do przyjęcia, że skarżący, będący przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne, mimo że nie ma wpływu na zachowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, od których odbiera odpady komunalne, w zakresie segregowania przez właścicieli nieruchomości tych odpadów, natomiast ma obowiązek odebrania odpadów nieposegregowanych i przyjęcia ich jako odpady zmieszane (art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.), ponosi absolutną odpowiedzialność administracyjną za nieosiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych; pomimo że nałożona na niego kara jest skutkiem czynów, których skarżący nie popełnił i jest nieproporcjonalna w rozumieniu przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które zobowiązują organy administracyjne i sądy do kompleksowej oceny okoliczności danej sprawy przed nałożeniem na dany podmiot kary,
- art. 189d k.p.a., w zw. art. 9x ust. 3 u.c.p.g., w zw. z motywem 26 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ nie wziął pod uwagę dyrektyw wymiaru kary wynikających z art. 189d k.p.a., mimo że taki sposób rozpoznawania sprawy indywidualnej narusza zasadę praworządności i proporcjonalności, a skarżącemu nie daje możliwości obrony jego praw i interesów, w przypadku gdy do nałożenia na niego administracyjnej kary pieniężnej doszło w wyniku wcześniejszych zaniechań innych podmiotów (właścicieli nieruchomości), co miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem organ tych dyrektyw wymiaru kary w ogóle nie rozpoznał i utrzymał w mocy nałożoną na skarżącego karę, mimo że decyzja nakładająca karę była wydana sprzecznie z wiodącą zasadą prawa unijnego "zanieczyszczający płaci", gdzie w tym przypadku zanieczyszczającym był wytwórca odpadów komunalnych - właściciel nieruchomości niezamieszkałej, a nie skarżący; co doprowadziło do utrzymania w mocy kary nieskutecznej, nieproporcjonalnej, która nie spełnia swojej funkcji prewencyjnej, bowiem została skierowana do adresata (skarżącego), który nie jest bezpośrednim sprawcą czynu, który doprowadził do nieosiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych;
- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z motywem 26 i art. 36 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 83, str. 389) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ przy ocenie, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia prawa nie wziął pod uwagę, że naruszenie prawa było wynikiem naruszenia ustawowego obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez inny podmiot niż skarżący (właściciela nieruchomości niezamieszkałej), więc w ogóle nie można mówić o naruszeniu prawa przez samego skarżącego, który na mocy art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. był ustawowo obowiązany do odbioru nieposegregowanych odpadów jako odpadów zmieszanych, przez co organ nie rozważył, kto jest zanieczyszczającym w rozumieniu motywu 26 Dyrektywy, ani też nie rozważył, że waga naruszenia prawa jest znikoma ze względu na kwotowy wymiar kary i pominął wszystkie inne okoliczności naruszenia, takie jak brak środków przymusu po stronie skarżącego, na mocy których mógłby egzekwować wykonanie ustawowego obowiązku przez swoich klientów, brak świadomości społecznej co do obowiązku segregacji, ustawowe zobowiązanie skarżącego do odbioru odpadów nieposegregowanych jako odpadów zmieszanych;
- art. 189f § 1, w zw. z art. 7a, w zw. z art. 11, w zw. z art. 107 § 1 pkt 6, w zw. z art. 107 § 3 i art. 189d k.p.a., polegające na jego pominięciu wbrew ugruntowanemu orzecznictwu sądów administracyjnych, bowiem organ błędnie stwierdził, że gdyby ustawodawca chciał zastosować odstępstwa od nakładania kar, wówczas przewidziałby taką okoliczność wprost w treści ustawy, co doprowadziło organ do wniosków, że organy nie mogą kar w żaden sposób modyfikować i również sposób obliczenia wysokości kary ma charakter kategoryczny i nie podlega żadnym modyfikacjom i odstępstwom, co stoi w sprzeczności z celem ustanowienia art. 189f § 1 i art. 189d k.p.a., co w konsekwencji skutkowało tym, że Kolegium wybrało rozwiązanie niekorzystne dla strony i nie odstąpiło od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, mimo konieczności stosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących dyrektyw wymiaru kary zawartych w k.p.a.;
- art. 78 § 1, w zw. z art. 75 i art. 80 i art. 7 k.p.a., w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wyrażające się w pominięciu znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów z wydruków strony internetowej, którą strona prowadziła w celu szerzenia akcji edukacyjnej o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości, od których odbierała odpady, wydruków fotografii akcji edukacyjnej prowadzonych w szkołach w gminie, wydruków protokołów potwierdzających prowadzenie akcji edukacyjnych w gminie, przez co organ uniemożliwił stronie wykazanie okoliczności wpływających niewątpliwie w sposób istotny na interpretację sytuacji strony (brak winy strony), która nie mogła obiektywnie osiągnąć zakładanych poziomów w 2022 r., a zatem organ nie zweryfikował okoliczności kluczowych dla sprawy naruszając przepis art. 78 § 1 k.p.a. stanowiący, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, zaś organ nie wykazał, jak nakazuje art. 75 k.p.a., aby przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było sprzeczne z prawem;
- art. 77 § 1, w zw. z art. 81a § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i brak zgromadzenia w materiale dowodowym jakichkolwiek umów na odbiór odpadów z nieruchomości niezamieszkałych, nieprzesłuchanie jakiegokolwiek świadka na okoliczność ustalenia, czy skarżący miał obiektywną możliwość wywiązania się (i w jakim stopniu) z obowiązku ustawowego polegającego na osiągnięciu wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, mimo że w na gruncie dowodów przedstawionych przez stronę dotyczących akcji edukacyjnej po stronie organu pojawiły się wątpliwości co do stanu faktycznego, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony;
- art. 77 § 1, art. 80, w zw. z art. 81a § 1 k.p.a., wyrażające się w pogwałceniu zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie stanu faktycznego i prowadzeniu postępowania dowodowego ukierunkowanego na ukaranie, bowiem strona wykazywała, że prowadziła akcję edukacyjną i promocyjną wśród właścicieli nieruchomości niezamieszkałych dotyczącą segregacji odpadów, która to okoliczność niewątpliwie miała wpływ na sytuację strony, mimo to jednak organ instancji świadomie wybrał interpretację na niekorzyść strony, naruszając przy tym wprost przepisy k.p.a.;
- art. 8 § 2, w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189a § 2 w zw. z art.189f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit c) ustawy Prawo zamówień publicznych, wyrażające się w wydaniu decyzji niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do rzeczywistego naruszenia, która to dotkliwość może wywołać dla skarżącego niepowetowaną stratę, bowiem organ odwoławczy całkowicie pomija, że dotkliwość kary nie przejawia się w wymiarze kwotowym sensu stricto, ale w wymiarze skutków wynikających z ustaw odrębnych (Prawo zamówień publicznych) i może skutkować nieodwracalną szkodą dla spółki.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w całości, jak również zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania..
Ponadto na podstawie art. 267 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dwóch pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono szeroką argumentację podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.- p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W ocenie sądu, organy administracji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że strona skarżąca domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Stosownie do treści art. 9n ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań, które są przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy.
Informacje, jakie dane winno zawierać sprawozdanie, określa art. 9n ust. 3 u.c.p.g. W art. 9n ust. 4 u.c.p.g. wskazano, iż podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany zamieścić w sprawozdaniu także informacje o osiągniętym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, poziomie ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz poziomie składowania. Podmiot, o którym mowa w ust. 4, w sprawozdaniu podaje liczbę właścicieli nieruchomości, od których odebrał odpady komunalne, oraz dołącza do sprawozdania wykaz właścicieli nieruchomości, z którymi w okresie objętym sprawozdaniem zawarł umowy na odbieranie odpadów komunalnych, a także wykaz tych właścicieli nieruchomości, z którymi umowy te uległy rozwiązaniu lub wygasły. W wykazach zamieszcza się imię i nazwisko albo nazwę oraz adres właściciela nieruchomości, adres nieruchomości oraz w przypadku rozwiązania umowy - informację, do kiedy umowa obowiązywała (art. 9n ust. 5 u.c.p.g.).
Zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za 2022 rok w wysokości co najmniej 25% wagowo.
W myśl art. 9g pkt 1 u.p.c.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.
Natomiast stosownie do art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g., oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.p.c.g.).
Jak stanowi przepis art. 291 ust. 1 i ust. 2 Prawa ochrony środowiska stawki opłat, ustalone w art. 290 ust. 1 oraz określone na podstawie art. 290 ust. 2, za rok poprzedni, podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku podwyższeniu w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Minister właściwy do spraw klimatu, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość stawek opłat na rok następny, uwzględniając dotychczasowe zmiany wysokości stawek oraz zasadę, o której mowa w ust. 1.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt II wiersz 1051 tabeli, obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 wydanym na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, stawka opłat za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych wynosi 285,60 zł/Mg.
Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 (art. 9zb ust. 1 u.c.p.g.). Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.).
Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 9zf u.c.p.g.). Zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej, podstawy opodatkowania, kwoty podatków, odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, oprocentowanie nadpłat oraz wynagrodzenia przysługujące płatnikom i inkasentom zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych, z zastrzeżeniem § 1a i 2.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1530), dalej zwanego rozporządzeniem, poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się zgodnie ze wzorem: P = Mr/Mw x 100 gdzie: P - oznacza poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wyrażony w %, Mr - oznacza łączną masę odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażoną w Mg, Mw - oznacza łączną masę wytworzonych odpadów komunalnych, wyrażoną w Mg.
W niniejszej sprawie bezsporne pomiędzy stronami postępowania pozostają te ustalenia faktyczne, z których wynika, że w roku 2022 skarżący prowadził działalność gospodarczą, podlegającą wpisowi do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Wójta Gminy G., w zakresie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie gminy G. w oparciu o umowy zawarte z właścicielami nieruchomości. Strona skarżąca nie kwestionuje faktu posiadania stosownych umów z właścicielami nieruchomości, z których są odbierane odpady. Bezspornym pozostaje również, że we wskazanym okresie strona nie osiągnęła wymaganego prawem 25 % poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Jak wynika bowiem z przedłożonego przez spółkę sprawozdania, osiągnięty przez nią poziom wynosił 0,15 %, co wyliczono na podstawie wskazanych przez stronę wartości.
Nieosiągnięcie przez podmiot wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a co za tym idzie niewypełnienie ciążącego obowiązku wynikającego z art. 9g u.p.c.g., stanowiło podstawę do wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.c.g., po zaokrągleniu do pełnych złotych (zgodnie z art. 63 § 1 o.p.) w wysokości 3.422 zł.
Dokonane w powyższym zakresie ustalenia faktyczne organu, jak i zasadność zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego nie budzą jakichkolwiek wątpliwości sądu. Ponadto zarówno sposób obliczenia przedmiotowej kary, jak i jej wysokość nie są kwestionowane przez stronę skarżącą.
Natomiast zasadnicza istota sporu sprowadza się do próby wykazania przez stronę skarżącą braku podstaw do wymierzenia kary wskazując, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu wynikało z przyczyn niezależnych, bowiem skarżący podejmował kroki, mające na celu podniesienie świadomości kontrahentów w zakresie konieczności selektywnego zbierania odpadów. Strona skarżąca kwestionuje zasadności twierdzenia organów administracji, co do braku możliwości odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 189f §1 pkt 1 k.p.a.
Wobec tego zauważyć należy, że adresatem obowiązków wynikających z art. 9g ustawy jest podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Niezasadne są tym samym zarzuty skargi dotyczące braku możliwości osiągnięcia przez stronę skarżącą wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, podnoszone w kontekście absolutnego charakteru odpowiedzialności nałożonej na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Gdyby przyjąć, za słuszną argumentację strony skarżącej, że w świetle obowiązujących przepisów, nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych albo też, że podjęta przez nią kampania informacyjna wyczerpuje limit starań przedsiębiorcy w tej mierze i zwalnia ją z osiągnięcia wyznaczonego poziomu recyklingu to art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy". Przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Strona skarżąca, jako profesjonalista w branży, działający od wielu lat, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. Obowiązki wynikające z art. 9g mają na celu motywowanie przedsiębiorców i podmioty wytwarzające odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie, w jakim nie jest możliwy ich recykling. W innym wypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem (zob. przykładowo wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2018 r., IV SA/Wa 3015/17). Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu.
Z akt sprawy wynika, że skarżący ograniczył się wyłącznie do umieszczenia na swojej stronie internetowej zasad segregacji odpadów oraz zawierania umów umożliwiających właścicielom selektywne zbieranie odpadów – ale należy podkreślić, że samo zawarcie umowy nie jest działaniem mobilizującym, zdaniem sądu ten argument jest chybiony. Podobnie należy ocenić wskazane przez stronę skarżącą akcje edukacyjne o segregacji odpadów wśród właścicieli nieruchomości niezamieszkałych i w szkołach. Słusznie wskazał organ, że protokoły dotyczą zajęć w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi przeprowadzonych w szkołach podstawowych na terenie Piotrkowa Trybunalskiego, zatem zdarzeń miejscowo nie związanych z przedmiotową sprawą. Podobnie nie powiązane ze sprawa są kserokopie fotografii z zajęć edukacyjnych bliżej nieokreślonej szkoły.
Zdaniem sądu strona skarżąca nie tylko nie podjęła innych działań, np. nie kierowała pism informujących i promujących zasady selektywnego zbierania odpadów, ale i nie sygnalizowała właściwemu organowi problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności. W szczególności nie skorzystano ani razu z dyspozycji art. 6ka u.c.p.g. Stosownie do powołanego artykułu w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (ust. 1). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3). Zatem wbrew twierdzeniom strony skarżącej przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne przysługują narzędzia do zwalczania niewłaściwych zachowań właścicieli nieruchomości w zakresie zbierania odpadów komunalnych.
Zdaniem sądu w sprawie nie doszło do naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3, art. 9g u.u.c.p.g. w związku z motywem 26 i 45 preambuły i art. 36 ust. 2 dyrektywy w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Zachowanie klientów skarżącego nie ma żadnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, a to z tej przyczyny, że skarżący nie wprowadził do umów ze swoimi klientami mechanizmu, który mógłby uchronić go przed skutkami niedopełnienia obowiązku osiągnięcia właściwego poziomu recyklingu odpadów. Skoro skarżący odbierał w imieniu gminy odpady komunalne to – stosownie do powołanych wyżej przepisów u.c.p.g. - przejął na siebie obowiązek osiągnięcia określonych poziomów recyklingu odpadów. Obowiązek ten nie obciąża bowiem klientów skarżącego, choć nie można nie zauważyć, że obowiązek selektywnej zbiórki odpadów obciążą również mieszkańców gminy, choć wynika z innego przepisu u.c.p.g., a samo niedopełnienie przez mieszkańców gminy ww. obowiązku jest obwarowane innymi sankcjami. Osiąganie zaś poziomów recyklingu w każdym kolejnym roku jest wyłącznym obowiązkiem podmiotu odbierającego odpady. Kwestia umyślności działania skarżącego, czy winy nie ma przy tym żadnego znaczenia, a to z tej przyczyny, że w przypadku takim jak w niniejszej sprawie administracyjna kara pieniężna nie podlega dyrektywom wymiaru administracyjnej kary pieniężnej stosownie do art. 189d k.p.a. i jest ona sankcją za sam fakt niedopełnienia w tej sprawie obowiązku (por. wyrok WSA w Białymstoku z 22 lutego 2024 r., II SA/Bk 912/23; wyrok WSA w Poznaniu z 5 stycznia 2025 r., II SA/Po 603/24).
W skardze uzasadniając ww. zarzuty pełnomocnik skarżącego podniósł, że stosowanie zasady pierwszeństwa prawa unijnego polega na odmowie zastosowania przez sąd sprzecznego z prawem unijnym przepisu prawa krajowego, jeżeli niemożliwe jest usunięcie powstającej kolizji w drodze zastosowania prounijnej wykładni prawa krajowego, w pierwszej kolejności sądy krajowe powinny zmierzać do zapewnienia zgodności prawa krajowego z prawem unijnym w drodze wykładni zgodnej (prounijnej), a dopiero, gdy okaże się to niemożliwe, sięgać po odmowę zastosowania przepisu prawa krajowego. W ocenie sądu w prawie krajowym znajdują się rozwiązania pozwalające na podjęcie przez przedsiębiorcę zajmującego się odbieraniem odpadów komunalnych działań, o których mowa w art. 6ka u.u.c.p.g. i tym samym istnieje możliwość złagodzenia skutków niewykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. przez późniejsze wykazanie, że naruszenie to powstało z przyczyn niezależnych (o czym będzie mowa niżej), zarzut braku proporcjonalności należy zatem uznać za bezskuteczny. Wobec istnienia regulacji prawa krajowego, nie ma również konieczności odwoływania się bezpośrednio do dyrektyw unijnych (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 stycznia 2024 r., II SA/Łd 897/23).
W ocenie sądu nie można również podzielić stanowiska strony skarżącej, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189d k.p.a. Przepis art. 189d k.p.a. wskazuje okoliczności jakie organ administracji publicznej zobowiązany jest wziąć pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. Tymczasem okoliczności takie w sprawie zostały już przez ustawodawcę uregulowane w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. W tym miejscu należy mieć na uwadze treść art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., stanowiącego, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów Działu IVA w tym zakresie nie stosuje się. Warto jednocześnie zauważyć, że w przypadku niektórych kar uregulowanych w art. 9x, art. 9xa, art. 9xaa, art. 9xb, art. 9y, czy art. 9z u.c.p.g. ustawodawca w art. 9zc tejże ustawy nakazuje dodatkowo wziąć pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu. Regulacją tą nie objęto jednak kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., co tylko dodatkowo potwierdza, iż w tym przypadku poza okolicznościami wynikającymi z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. wolą prawodawcy było, aby nie brać pod uwagę przy jej wymierzaniu żadnych innych okoliczności, niezależnie czy będą się one odnosić się do elementów przedmiotowych, czy podmiotowych deliktu administracyjnego. Bez znaczenia w konsekwencji pozostaje ta argumentacja skarżącego, w której w powołaniu na art. 189d k.p.a. zwraca on uwagę na okoliczności naruszenia prawa przez inne podmioty, a tym samym naruszenie zasady "zanieczyszczający płaci" (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 10 października 2023 r., II SA/Po 248/23).
Tym samym za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 189d k.p.a. w związku z art. 9x ust. 3 u.c.p.g., w zw. z motywem 26 dyrektywy, w zw. z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W przypadkach takich jaki w niniejszej sprawie kara pieniężna nie podlega miarkowaniu. Nie można więc, zdaniem sądu, przyjąć, że mamy do czynienia z naruszeniem zasady proporcjonalności i praworządności. Skoro skarżący uchybił obowiązkowi osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych, kara pieniężna winna zostać nałożona. Wobec tego nie można również przyjąć, że kara pieniężna była nieskuteczna, a to z tej przyczyny, że została skierowana skarżącego, który nie jest bezpośrednim sprawcą czynu, który doprowadził do nieosiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 15 stycznia 2025 r., II SA/Po 603/24).
Nie jest również zasadny zarzut skargi sprowadzający się do naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z motywem 26 i 36 dyrektywy w związku z art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie ulega wątpliwości, że to na skarżącym ciąży obowiązek osiągnięcia przewidzianego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Natomiast mieszkańcy gminy, którzy nie wywiązują się z obowiązku selektywnej zbiórki odpadów podlegają innym regulacjom u.c.p.g., z których wynika ich odrębna odpowiedzialność prawna. Nałożenie na skarżącego kary nie stanowi naruszenia unijnej zasady "zanieczyszczający płaci". Wspomniana zasada wyraża pewne hasło, które w praktyce może przejawiać się na wiele sposobów.
Ze względu na różnicę między wymaganym przez przepisy u.c.p.g. a osiągniętym przez skarżącego poziomem recyklingu, sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że waga naruszenia prawa była znikoma. Obowiązek skarżącego wynikający z przepisu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., stosownie do treści którego w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że skarżący, zgodnie z powołanym wyżej art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawiadomił ww. podmioty o zaniechaniu przez swoich klientów realizacji obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Nawet w przypadku jednorazowego niewykonania przez właściciela nieruchomości ww. obowiązku skarżący winien zawiadomić o tym właściwe podmioty (zob. np. wyroki NSA z 18 sierpnia 2023 r., III FSK 802/22; z 4 lipca 2023 r., III FSK 1521/22). Wówczas skarżący mógłby uwolnić się od odpowiedzialności, jednakże – jak wskazano wyżej - w niniejszej sprawie nie wykazano, aby skarżący reagował na zaniedbania swoich klientów informując organy, czy też podejmując inne działania w tej mierze.
W ocenie sądu nie znajduje również uzasadnienia zarzut co do naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 7a k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 189d k.p.a. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Sąd zauważa, że w przepisach u.c.p.g. nie przewidziano przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku deliktu administracyjnego takiego jak w niniejszej sprawie. Nie można nie zauważyć, że organy obu instancji prawidłowo przed wydaniem kwestionowanych decyzji rozważyły możliwość odstąpienia od nałożenia na skarżącego przedmiotowej kary pieniężnej, uwzględniając obowiązujące w tym zakresie regulacje art. 189f k.p.a.
Zdaniem sądu prawidłowe jest stanowisko organów, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie zostały spełnione łącznie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za rok 2022. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że waga naruszenia prawa jest znikoma (o czym mowa była już wyżej). Nie można też nie zauważyć, że nie doszło także do zaprzestania naruszania prawa, ponieważ spełnienie tej przesłanki w roku 2022 nie jest możliwe. Podejmowane działania zmierzające do zwiększenia osiąganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych mogłoby przynieść skutki w kolejnych latach kalendarzowych, lecz nie w roku 2022.
Tym samym sąd nie znajduje podstaw do podzielenia przedstawionej przez skarżącego interpretacji w zakresie oczekiwanego przez skarżącego zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. i art. 80 K.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., poprzez pominięcie znajdujących się w aktach sprawy wydruków ze strony internetowej z zasadami segregacji. Zgodzić należy się w tym względzie z organem, że dowody te nie zostały pominięte, lecz nie są one wystarczające dla odstąpienia od nałożenia kary na stronę. Wydruki ze strony internetowej o akcjach edukacyjnych nie zwalniają skarżącego z odpowiedzialności za niewypełnienie wymogów dotyczących recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Samo zamieszczenie na stronie internetowej zasad segregowania odpadów nie świadczy "o prowadzeniu akcji edukacyjnej wśród właścicieli nieruchomości niezamieszkałych". Także przeprowadzenie zajęć o tematyce ekologicznej dot. prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi w kilku szkołach podstawowych w P. nie może być uznane za motywowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych do segregowania odpadów. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż skarżący podjął wszelkie czynności zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów. Powodem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie może brak możliwości wyegzekwowania od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych zbierania odpadów w sposób selektywny. Powyższe, zdaniem sądu, oznacza, że skarżący nie wykazał więc, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niego niezależnych.
Także zarzut skargi sprowadzający się do naruszenia przepisu art. 8 § 2 w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w związku z art. 189a § 2 w związku z art. 189f § 1 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit.c p.z.p. jest niezasadny. Zdaniem sądu, nie można stwierdzić "niewspółmiernej dotkliwości" administracyjnej kary pieniężnej, jeżeli bezsprzecznie nie ma podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia, a miarkowanie kary jest niedopuszczalne. Groźba problemów związanych z braniem udziału w postępowaniach przetargowych jest naturalną konsekwencją niedopełnienia obowiązków, które jako profesjonalny podmiot gospodarczy, skarżący winien mieć na uwadze. Zaniechania skarżącego mają oczywiście przełożenie na obciążenia finansowe związane z koniecznością uiszczenia nałożonej kary pieniężnej, jednakże nie jest i nie to być przesłanką złagodzenia kary. Konsekwencje związane z nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej wynikające dla skarżącego z przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych nie mogą mieć żadnego wpływu na wysokość nakładanej kary pieniężnej. Gdyby było inaczej, skarżący zamierzający brać udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego zawsze powoływaliby się na tę okoliczność jako uzasadniającą odstąpienie od nałożenia kary, co doprowadziłoby do oczywistego absurdu. Na marginesie dodać tylko należy, że przepisy Prawa zamówień publicznych zawierają rozwiązania preferujące wykonawców, którzy prowadzą działalność zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa, o czym skarżący jako profesjonalista działający na rynku winien wiedzieć.
Końcowo odnosząc się do wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym sąd uznał, że nie zachodzi taka konieczność. W rozpatrywanej sprawie nie ziściły się przesłanki uzasadniające wystąpienie przez sąd z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w zakresie odnoszącym się do kwestii, które przedstawione zostały we wniosku. Z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej wynika obowiązek sądu przedstawienia TSUE pytania prejudycjalnego w przypadku, gdy według tego Sądu do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów prawnych przyjętych przez instytucje Unii Europejskiej. W rozpatrywanej sprawie wątpliwości co do interpretacji przepisów prawa unijnego, w zakresie mającym zastosowanie w sprawie niniejszej, nie zaistniały.
Reasumując, zdaniem sądu, organy słusznie przyjęły, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Jednocześniepoczynione w sprawie ustalenia faktyczne oraz przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego są wystarczające do załatwienia sprawy. Uznać należy, że organy uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto postępowanie prowadzone było zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6 k.p.a., w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz art. 8 k.p.a., a więc w zgodzie z zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają w pełni spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd zauważa, że wnoszący skargę S.B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] zgodnie z informacją z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej zaprzestał wykonywania gospodarczej z dniem [...] czerwca 2025 r., a z dniem [...] lipca 2025 r. wpis dotyczący działalności gospodarczej został ze wskazanego wyżej rejestru wykreślony. Jednocześnie stosownie do treści Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego Numer KRS: [...] dnia [...] czerwca 2025 r. został dokonany wpis do ww. rejestru spółki pod firmą Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która to spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] w jednoosobową spółkę z ograniczoną. Ponadto w tutejszym sądzie została zarejestrowana sprawa ww. spółki pod sygn. akt II SA/Łd 646/25
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
dc