II SA/Łd 353/23

II SA/Łd 353/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska /sprawozdawca/
Jarosław Czerw
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2407
art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 2 lit. d, art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 244 ust. 1 pkt 11, art 108 ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1409
art. 87
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.).
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 6 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2023 roku sprawy ze skargi V. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2023 r. nr SKO.4118.3.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 stycznia 2023 r. nr SKO.4118.3.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania V.R., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 13 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci A.R. i N.R. w okresie od 01.09.2021 r. do 31.05.2022 r.
Jak wynika z akt sprawy 22 września 2021 r. V. R. zwróciła się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci A.R. i N.R. w okresie od 01.09.2021 r. do 31.05.2022 r. Do wniosku załączyła kserokopie: powiadomienia o nadaniu numeru PESEL dla V.R., paszportu, wizy, zezwolenia typu [...] nr [...] na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wydanego na wniosek pracodawcy - [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. przez Wojewodę Łódzkiego z 23 kwietnia 2021 r., ważnego od 01.06.2021 r. do 01.06.2024 r., zaświadczenia o zameldowaniu skarżącej w dniu [...] sierpnia 2021 r. na pobyt czasowy, umowy najmu lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym zawartej [...] lipca 2021 r., powiadomienia o nadaniu numeru PESEL dla córki A.R., aktu urodzenia córki, jej paszportu i wizy, zaświadczenia z 5 sierpnia 2021 r. o kontynuowaniu nauki przez A.R. w [...] Liceum Ogólnokształcącym w Ł. w roku szkolnym 2021/2022, powiadomienia o nadaniu numeru PESEL dla syna N.R., aktu jego urodzenia, paszportu i wizy, zaświadczenia z 11 czerwca 2021 r. potwierdzającego, że N.R. został przyjęty do Przedszkola Miejskiego nr [...] w Ł. na rok szkolny 2021/2022 i rozpocznie naukę od 1 września 2021 r., aktu małżeństwa, powiadomienia o nadaniu numeru PESEL dla Y.R.
Pismem z 1 października 2021 r. organ wezwał stronę do złożenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, wyjaśnień i dostarczenia karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" lub decyzji Wojewody Łódzkiego o zezwoleniu na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Odpowiadając na powyższe wezwanie 22 października 2021 r. V.R. wniosła o zawieszenie postępowania, ponieważ czeka na wydanie karty. Postanowieniem z 26 października 2021 r. Prezydent Miasta Łodzi, zawiesił postępowanie w sprawie wniosku V.R. do czasu dostarczenia aktualnej karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".
W dniu 18 listopada 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła decyzja Wojewody Łódzkiego z 8 listopada 2022 r. o udzieleniu V. R. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do [...] listopada 2025 r.
Postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie.
Decyzją z 13 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, art. 10, art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1577 z późn.zm. - dalej w skrócie "ustawa"), odmówił V. R. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: A.R. i N.R. w okresie od 01.09.2021 r. do 31.05.2022 r. Zdaniem organu pierwszej instancji, strona dopiero 18 listopada 2022 r. dostarczyła do siedziby organu kopię decyzji Wojewody Łódzkiego z 8 listopada 2022 r., z treści której wynika, że posiada zezwolenie na pobyt czasowy i dostęp do rynku pracy od 2022-11-08 do 2025-11-08.
W odwołaniu od powyższej decyzji V. R. podniosła, że czekała na uzyskanie karty pobytu i jej dokumenty były w Oddziale Spraw Obywatelskich w Ł. Oprócz tego miała aktualną wizę typu D, zezwolenie typu A od Wojewody Łódzkiego i rozliczony PIT-37 za rok 2021, które załączyła do odwołania. Do odwołania strona załączyła również kserokopię paszportu wraz z pieczęcią Wojewody Łódzkiego potwierdzającą złożenie 12 października 2021 r. wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.
W dniu 25 stycznia 2023 r. do organu odwoławczego wpłynęła przekazana przez organ pierwszej instancji kopia karty pobytu V.R. z adnotacją "dostęp do rynku pracy".
Powołaną na wstępie decyzją z 25 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 ust. 2, art. 10, art. 7, art. 13a ust. 1, art. 22 ustawy, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, przywołało regulacje art. 6, art. 138 § 1 k.p.a., art. 4 ust. 1-3, art. 1 ust. 2 ustawy, a następnie wyjaśniło, że V. R. 22 września 2021 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: A.R. i N.R.. Na podstawie wniosku i zgromadzonych w sprawie dokumentów Prezydent Miasta Łodzi postanowieniem z 26 października 2021 r. zawiesił postępowanie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022 do czasu dostarczenia aktualnej karty pobytu z adnotacją o dostępie do rynku pracy. W dniu 18 listopada 2022 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęła decyzja Wojewody Łódzkiego z 8 listopada 2022 r., zgodnie z którą, udzielono V. R. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do [...] listopada 2025 r. W związku z powyższym Prezydent Miasta Łodzi postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. podjął zawieszone postępowanie. Na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, iż karta pobytu czasowego V. R. oraz dostęp do rynku pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ważna jest od 8 listopada 2022 r. W związku z powyższym V. R. nie przysługuje świadczenie wychowawcze na dzieci: A.R. i N.R. w okresie od 01 września 2021 r. do 31 maja 2022 r.
Organ drugiej instancji nadmienił, że od miesiąca listopada 2022 r. V. R. spełnia przesłanki określone w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r., poz. 1577) do przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci: A.R. i N.R.. Zatem strona winna ponownie wystąpić z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci.
Wobec poczynionych ustaleń Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił stronie prawa do świadczenia wychowawczego.
V.R. zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Podkreśliła, że spełnia wszystkie warunki do uzyskania świadczenia wychowawczego. Zauważyła także, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 13 października 2021 r. Wojewoda Łódzki stwierdził, że do czasu podjęcia ostatecznej decyzji pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest legalny. Z przyczyn niezależnych od skarżącej pozytywna decyzja została wydana dopiero 8 listopada 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Ponadto wniosło o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd rozpoznał sprawę niniejszą w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej w skrócie "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w rozważanym trybie wystąpił organ, natomiast strona skarżąca w terminie czternastu dni od zawiadomienia o założeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy organy obu instancji prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci A.R. i N.R. w okresie od 01.09.2021 r. do 31.05.2022 r. stojąc na stanowisku, że V. R. nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, ponieważ we wspomnianym okresie nie legitymowała się kartą pobytu czasowego z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Zdaniem organu odwoławczego skarżąca dopiero od listopada 2022 r. spełnia przesłanki do przyznania świadczenia wychowawczego, co wynika z decyzji Wojewody Łódzkiego z 8 listopada 2022 r. o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] listopada 2025 r.
W rozpatrywanej sprawie niespornym jest, że skarżąca V. R. jest obywatelką B. i 22 września 2021 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r., poz. 1577), lecz nie w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji, a w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r. Uwadze Prezydenta Miasta Łodzi podobnie jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, co wynika z przywołanej podstawy prawnej, wydanych w sprawie rozstrzygnięć wyraźnie umknął fakt, że z dniem 1 stycznia 2022 r. przepisy wspomnianej wyżej ustawy zostały znowelizowane na mocy art. 1 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981 - dalej w skrócie "ustawa zmieniająca"). Jednym z zasadniczych skutków wspomnianej nowelizacji jest zmiana organu właściwego do obsługi spraw związanych ze świadczeniem wychowawczym. Dotychczas był to wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze, natomiast po nowelizacji postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Na mocy art. 17 pkt 1 ustawy zmieniającej w sprawach świadczenia wychowawczego, które nie jest realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w których wnioski o ustalenie prawa do tych świadczeń zostały złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie zaś z brzmieniem art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej odwołania, zażalenia, ponaglenia, skargi na bezczynność dotyczące wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych przez wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i wojewodów rozstrzygnięć w sprawie ustalenia prawa odpowiednio do świadczenia wychowawczego lub dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1a, art. 113a albo art. 115 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 15 w brzmieniu dotychczasowym, są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych.
Według art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2407) w brzmieniu dotychczasowym, ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy).
Z literalnej wykładni art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy, na której oparły swoje rozstrzygnięcia organy orzekające obu instancji wynika, że przyznanie cudzoziemcowi świadczenia wychowawczego może nastąpić jedynie wówczas, gdy posiada on kartę pobytu wraz ze stosowną adnotacją "dostęp do rynku pracy", zezwalającą na podjęcie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego cudzoziemiec, który w danym momencie formalnie nie posiada karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", nie posiada prawa do przyznania świadczenia wychowawczego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, które tutejszy Sąd w pełni podziela, podkreśla się, że odkodowanie przesłanki posiadania przez cudzoziemca karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" wymaga dokonania pogłębionej analizy przepisów tej ustawy zgodnej z przyjętym przez ustawodawcę celem, przy uwzględnieniu wykładni systemowej pozostającej w zgodzie z konstytucyjnymi normami nadrzędnymi. Mianowicie, przy wykładni przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy nie sposób pominąć uregulowań art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2354) oraz art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1409). Według pierwszego z przywołanych unormowań w karcie pobytu umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Natomiast drugi z przywołanych przepisów określa sytuacje, w których cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przypadki, gdy cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Wobec powyższego prawo do uzyskania świadczenia wychowawczego przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które to może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Oznacza to, że dla ustalenia wobec cudzoziemca prawa do uzyskania świadczenia wychowawczego wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pracy, w oparciu o stosowne pozwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia ex lege cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z 7 października 2016 r., I SA/Wa 1197/16; z 12 września 2019, I SA/Wa 1050/19 i z 3 grudnia 2019 r., I SA/Wa 1890/19, w Olsztynie z 3 listopada 2016, II SA/Ol 995/16 i z 11 marca 2021 r., II SA/Ol 924/20; w Gliwicach z 17 marca 2021 r., II SA/Gl 1380/20; w Łodzi z 27 stycznia 2017 r., II SA/Łd 946/16, z 20 kwietnia 2017 r., II SA/Łd 23/17, z 22 kwietnia 2022 r., II SA/Łd 37/22, z 7 grudnia 2022 r., II SA/Łd 745/22; w Poznaniu z 26 maja 2021 r., II SA/Po 5/21, z 23 marca 2022 r., II SA/Po 931/21, z 25 marca 2022 r., II SA/Po 698/21; w Gdańsku z 21 lipca 2021 r., III SA/Gd 1113/21; w Szczecinie z 9 listopada 2022 r., II SA/Sz 601/22, z 22 grudnia 2022 r., II SA/Sz 867/22 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2017 r., I OSK 2337/17; z 20 lutego 2018 r., I OSK 2426/17 i z 10 sierpnia 2018 r., I OSK 535/18).
Z zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego oraz wydanych na jego podstawie decyzji wynika, że organy obu instancji w toku postępowania wyjaśniającego skupiły swoją uwagę wyłącznie na kwestii posiadania przez skarżącą karty pobytu ze stosowną adnotacją "dostęp do rynku pracy". Natomiast poza zakresem ich rozważań i ustaleń pozostawała ocena legalności pobytu V.R. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie spornego świadczenia. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji pismem z 1 października 2021 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień i dostarczenia karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" lub decyzji Wojewody Łódzkiego o zezwoleniu na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odpowiadając na powyższe wezwanie strona skarżąca 22 października 2021 r. oświadczyła, że czeka na kartę i prosi o zwieszenie postępowania w jej sprawie. Dysponując powyższą informacją organ pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności wyjaśniających celem ustalenia, czy pobyt skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest legalny, pozostając w tym zakresie zupełnie bierny i 26 października 2021 r. postanowił o zawieszeniu postępowania, po czym po podjęciu 13 grudnia 2022 r. zawieszonego postępowania orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci w okresie od 01.09.2021 r. do 31.05.2022 r. Podobnie bierną postawę na tym tle zaprezentował organ odwoławczy, który w ślad za organem pierwszej instancji, w motywach kontrolowanej decyzji ograniczył się do zreferowania dotychczasowego przebiegu postępowania i kwestii braku posiadania przez skarżącą w okresie od 1 września 2021 r. do 31 maja 2022 r. karty pobytu z właściwą adnotacją, co - w jego przekonaniu - stanowiło dostateczną podstawę wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do załączonych przez skarżącą do odwołania kserokopii dokumentów: zezwolenia typu A na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielonego przez Wojewodę Łódzkiego 23 kwietnia 2021 r., ważnego od 01.06.2021 r. do 01.06.2024 r. (które to zezwolenie zostało również załączone do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego), wizy i str. 17 paszportu z wbitym stemplem Wojewody Łódzkiego, z której wynika, że wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został złożony do Wojewody Łódzkiego w dniu 12 października 2021 r., PIT-37 za 2021 r. i co za tym idzie nie wyciągnął z nich właściwych wniosków.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy administracyjne powinny wziąć pod uwagę szersze regulacje prawne dotyczące cudzoziemców i rynku pracy, które kształtują status prawny cudzoziemca w Polsce, w tym przede wszystkim uwzględnić brzmienie art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, stanowiącego, że jeżeli termin na złożenie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie:
1) wojewoda umieszcza w dokumencie podróży cudzoziemca odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy;
2) pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.
Z powyższego unormowania oraz załączonych do odwołania dokumentów, w tym przede wszystkim kserokopii paszportu z odciskiem stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, którą mógł w toku postępowania wyjaśniającego pozyskać już organ pierwszej instancji, wynika, że pobyt skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był legalny w okresie od dnia złożenia wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stała się ostateczna. Zatem, stanowisko organu odwoławczego, wyrażone bez pogłębionej analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz przepisów obowiązującego prawa, że skarżąca dopiero od listopada 2022 r. spełnia warunki do otrzymania świadczenia wychowawczego, nie wytrzymuje krytyki.
Dodać w tym miejscu trzeba, że według art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1. W przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest brak wydania dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym w odrębnych przepisach terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony (art. 19 ust. 3 ustawy).
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 3 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 628/22 (Lex nr 3441384) jeżeli skarżąca przebywała i pracowała na terytorium RP, w okresie, za który nie przyznano świadczenia legalnie, a brak karty pobytu i tym samym możliwości uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenia spowodowany był opieszałością wojewody w rozpoznaniu jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, to powyższe, w świetle art. 19 ust. 3 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie może obciążać skarżącej i stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.
Zatem, w sytuacji, gdy skarżąca dopełniła wszystkich formalności, co zostało podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie w skardze do Sądu, choć okoliczność ta nie została dostatecznie zweryfikowana i należycie oceniona przez organy orzekające, i bez własnej winy nie mogła uzyskać decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy, by załączyć ją do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, to nie może ona ponosić negatywnych konsekwencji tego, że jej wniosek jest rozpatrywany przez Wojewodę przez wiele miesięcy, tym bardziej, że w świetle przepisów obowiązującego prawa, które zostały pominięte przez organy obu instancji przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej, jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej począwszy od dnia złożenia wniosku, co miało miejsce 12 października 2021 r., był legalny.
W tych okolicznościach odmowę przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dzieci w okresie od 01.09.2021 r. do 31.05.2022 r. należy ocenić jako wadliwą i niemożliwą do zaaprobowania w demokratycznym państwie prawa.
Podkreślić należy, że w toku każdego postępowania administracyjnego na organach administracji publicznej spoczywają ściśle określone obowiązki zdefiniowane w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000). Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy powinny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W tym celu organy powinny zebrać kompletny materiał dowodowy, a następnie poddać go wszechstronnej ocenie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Wyniki tych ustaleń powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mianowicie, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem.
Wspomnianym wyżej wymogom proceduralnym organy orzekające w sprawie ewidentnie nie sprostały, co świadczy o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. Uchybienia natury procesowej, polegające na braku zebrania i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego i w rezultacie wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, są bowiem prostą konsekwencją przyjęcia przez organy orzekające przy odkodowaniu treści normatywnej art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy wyłącznie reguł wykładni językowej, która jest niewystarczająca dla prawidłowego odczytania normy prawej, stanowiącej materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. W tym stanie rzeczy organy naruszyły prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpatrując sprawę ponownie organ rozważy wszystkie elementy stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście przesłanek określonych w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku w zakresie wykładni wspomnianego przepisu, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.