II SA/Łd 35/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup obuwia, uznając, że sytuacja skarżącej nie była szczególnie uzasadniona i posiada ona zasoby pozwalające na samodzielne zaspokojenie potrzeb.
Skarżąca E. P. domagała się przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup obuwia, jednak organy pomocy społecznej odmówiły, wskazując na posiadane przez nią zasoby majątkowe oraz długoletnie korzystanie z pomocy, przy jednoczesnym braku współpracy i postawie roszczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że sytuacja skarżącej nie stanowiła "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a posiadane zasoby pozwalały na samodzielne zaspokojenie potrzeb.
Sprawa dotyczyła skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup obuwia. Organy uznały, że skarżąca, mimo trudnej sytuacji materialnej, posiada dodatkowe zasoby majątkowe (nieruchomość), które mogą być wykorzystane do poprawy jej sytuacji życiowej. Podkreślono, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie w przezwyciężaniu trudności, a nie wyręczanie w zaspokajaniu wszelkich potrzeb, oraz że skarżąca od lat korzysta z różnych form pomocy, nie podejmując jednocześnie współpracy z pracownikiem socjalnym i wykazując postawę roszczeniową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd zgodził się z organami, że sytuacja skarżącej nie była "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślono, że specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, a jego przyznanie wymaga wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, a nie tylko trudnej sytuacji materialnej czy zdrowotnej. Sąd wskazał, że skarżąca posiada zasoby, które może wykorzystać, a organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały prawo materialne, nie przekraczając granic uznania administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, posiadanie zasobów majątkowych, które mogą zostać wykorzystane do zaspokojenia potrzeb, może stanowić podstawę do odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego, jeśli sytuacja nie jest "szczególnie uzasadniona" i strona nie wykazuje aktywności w celu poprawy swojej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż skarżąca posiada zasoby (nieruchomość), które może wykorzystać do poprawy swojej sytuacji, a pomoc społeczna ma na celu wspieranie, a nie wyręczanie. Brak było "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego przyznanie zasiłku mimo posiadanych zasobów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 1-4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 36
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej art. 1 § pkt 1 lit. a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie przez skarżącą zasobów majątkowych (nieruchomość) pozwalających na samodzielne zaspokojenie potrzeb. Brak wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje samodzielnych działań obywatela. Uznaniowy charakter przyznawania specjalnego zasiłku celowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej oparta na trudnej sytuacji materialnej i potrzebie zakupu obuwia, bez wykazania nadzwyczajnych okoliczności. Roszczeniowa postawa skarżącej i brak współpracy z organami pomocy społecznej.
Godne uwagi sformułowania
Celem pomocy społecznej nie jest natomiast wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb, lecz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie z zasadą pomocniczości rolą państwa jest wspieranie swoich obywateli, nie zaś ich wyręczanie. Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuacje nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach oraz ingerujące w plany życiowe, nienależące do zdarzeń codziennych.
Skład orzekający
Agata Sobieszek-Krzywicka
sprawozdawca
Beata Czyżewska
członek
Jarosław Czerw
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego, zasada pomocniczości i uznaniowy charakter świadczeń z pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki przepisów ustawy o pomocy społecznej, a ocena "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów o pomocy społecznej i zasady pomocniczości, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym. Pokazuje też granice uznania administracyjnego.
“Czy posiadanie mieszkania oznacza brak prawa do pomocy na buty? Sąd wyjaśnia granice "szczególnie uzasadnionego przypadku".”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 35/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/ Beata Czyżewska Jarosław Czerw /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 Art. 119 pkt 2, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 1283 Art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Sentencja Dnia 10 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 roku sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 listopada 2024 roku znak: SKO.4115.321.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. dc Uzasadnienie Decyzją z dnia 5 listopada 2024 r., znak: SKO.4115.321.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej w skrócie jako: "k.p.a") oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej również jako: "u.p.s.") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 14 października 2024 r., znak: OPS.PS.5002.595.2554.2024, odmawiającą przyznania E. P. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup obuwia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Wnioskiem z dnia 27 września 2024 r. E. P. zwróciła się do organu I instancji o przyznanie przedmiotowego zasiłku. W dniu 11 października 2024 r. pracownik socjalny przeprowadził z wnioskodawczynią aktualizację wywiadu środowiskowego w trakcie której ustalono, iż strona prowadzi [...]. W oparciu o powyższe ustalenia Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego wskazaną na wstępie decyzją z dnia 14 października 2024 r. odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż E. P. znajduje się w o wiele lepszej sytuacji, niż większość osób ubiegających się o przyznanie zasiłku celowego. Posiada ona dodatkowe zasoby majątkowe w postaci [...], które mogą być wykorzystane w celu poprawienia jej sytuacji życiowej. To, w jaki sposób wnioskodawczyni rozdysponuje tym zasobem, [...], czy też w ogóle nie podejmie prób polepszenia swojej sytuacji z wykorzystaniem tego mieszkania, należy wyłącznie do jej uznania. E. P. ma obiektywną możliwość wykorzystania posiadanych dodatkowych zasobów. Tymczasem wnioskodawczyni nie podejmuje działań, mających na celu zabezpieczenie swoich potrzeb i rozwiązanie trudnej sytuacji, jednocześnie próbując uczynić z pomocy finansowej OPS stałe źródło utrzymania. Zdaniem organu wnioskodawczyni jest w stanie zmienić swoją trudną sytuację, gdyż zasoby, które posiada, są w stanie zabezpieczyć jej podstawowe potrzeby. Klientka regularnie od 2007 r. zgłasza wnioski o pomoc pieniężną. Z uwagi na orzeczoną [...] od grudnia 2007 r. korzysta z zasiłku stałego, ale także z innych form pomocy pieniężnej na niezbędne potrzeby życiowe takie jak: zakup żywności, środków czystości i higieny osobistej, obuwia czy odzieży. Celem pomocy społecznej nie jest natomiast wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb, lecz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organ pomocowy powinien kierować się również ograniczonymi możliwościami systemu pomocy społecznej, racjonalnymi zasadami funkcjonowania tego systemu, ale przede wszystkim jedną z podstawowych zasad funkcjonujących w europejskim porządku prawnym - zasadą pomocniczości. Zgodnie z tą zasadą rolą państwa jest wspieranie swoich obywateli, nie zaś ich wyręczanie, nawet jeśli ich sytuacja jest obiektywnie trudna. Natomiast E. P., pomimo długoletniego korzystania z pomocy finansowej organu, nie podejmuje współpracy z pracownikiem socjalnym, wykazując jednocześnie postawę roszczeniową. Nie przyjmuje żadnych sugestii i proponowanych rozwiązań trudnej sytuacji życiowej. Nadmierna nieufność strony bardzo utrudnia kontakt z nią i próby jakiegokolwiek porozumienia w sprawach związanych z dalszym postępowaniem. Poza tym klientka jest osobą podejrzliwą, co utrudnia jej korzystanie z pomocy innych ludzi, nie dowierza w informacje przekazywane przez pracowników OPS. E. P. w rozmowie z pracownikami socjalnymi zastrzegła, że nie wyraża zgody, aby wtrącali się oni w jej sprawy. Ponadto, w ocenie organu I instancji, pomoc pieniężna na zakup obuwia nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, aby przyznać specjalny zasiłek celowy, ponieważ nie nosi znamion nieprzewidywalności, nie jest zbiegiem niefortunnych okoliczności wybiegających poza możliwość ludzkiej zapobiegliwości. Co więcej uznanie administracyjne, które ma miejsce w tym przypadku, obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, którą należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Reasumując, organ wskazał, iż odmówił przyznania wnioskowanej pomocy, podkreślając jednocześnie, że zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy należą do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych, właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać, w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 i art. 41 u.p.s. Odwołanie od tej decyzji wniosła E. P., lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno jednak być wypadkową uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualnej sytuacji strony i ogólnej sytuacji pozostałych potrzebujących), ale także celów i zadań pomocy społecznej. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Ponadto przyznanie specjalnego zasiłku celowego pozostawione jest uznaniu organu pomocowego. W niniejszej sprawie sytuacja materialna i zdrowotna strony niewątpliwie jest trudna, lecz Kolegium oceniło, że nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. E. P. posiada stały dochód w wysokości [...]. Jak również wynika z materiału dowodowego sprawy, wnioskodawczyni z uwagi na orzeczoną [...] od grudnia 2007 roku korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, ale także innych form pomocy pieniężnej na niezbędne potrzeby życiowe takie jak: zakup żywności, środków czystości i higieny osobistej, obuwia czy odzieży. E. P., pomimo długoletniego korzystania z pomocy społecznej, nie podejmuje współpracy z pracownikami socjalnymi, wykazując jednocześnie postawę roszczeniową, ponadto nie przyjmuje żadnych sugestii i proponowanych rozwiązań trudnej sytuacji życiowej. Konkludując, Kolegium podkreśliło, że sytuacja życiowa strony jest trudna ze względu na [...], ale jednocześnie jest to sytuacja stabilna z uwagi na posiadanie [...]. Sytuacja powyższa nie jest zaskakująca, jest znana organom pomocowym od dłuższego czasu, od kiedy strona korzysta z pomocy opieki społecznej. Sytuacja strony w ocenie organu odwoławczego nie jest sytuacją, która mogłaby zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s., do przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup obuwia, gdyż w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej cel ten może być zrealizowany. Dlatego organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, oceniając, iż jest ona prawidłowa. Skargę na powyższą decyzję wniosła E. P., podkreślając, iż od 2007 roku jest osobą [...], a otrzymywany zasiłek stały nie wystarcza na zaspokojenie jej potrzeb, w tym zakup butów na zimę. Skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.)., dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został złożony przez organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę. Skarżąca, zawiadomiona o wniosku organu, nie zażądała w ww. terminie przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 14 października 2024 r., odmawiającą przyznania E. P. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup obuwia. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak stanowi art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.), z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Przywołane powyżej przepisy ustanawiają ogólne cele i założenia pomocy społecznej. Ich analiza wskazuje, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, zgodnie z przywołaną przez organy zasadą pomocniczości, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów u.p.s. bez względu na jej rodzaj, ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22 dostępne, podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: "www.orzeczenia.nsa.gov.pl", dalej również jako: "CBOSA"). Wsparcie organów pomocowych może przybrać formę świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych, stosownie do art. 36 u.p.s. Świadczeniami pieniężnymi są m.in. zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Jednakże przyznanie wsparcia w postaci zasiłku celowego w pierwszej kolejności uzależnione jest od sytuacji materialnej osoby wnioskującej o pomoc, a konkretnie od osiągania przez nią dochodu nieprzekraczającego określonej w przepisach wysokości. Aktualnie, w myśl § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1044), kryterium dochodowe wynosi [...]. Jednakże przepisy powyższego rozporządzenia weszły w życie z dniem 1 stycznia 2025 r., zaś E. P. złożyła wniosek o przyznanie wsparcia finansowego w dniu 27 września 2024 r., a zaskarżona decyzja została wydana w listopadzie 2024 r. Zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie zatem kryterium dochodowe, obowiązujące do dnia 31 grudnia 2024 r. W myśl więc art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak prawidłowo ustaliły organy, dochód skarżącej w październiku 2024 r. wynosił [...], a więc przekraczał obowiązujące wówczas kryterium dochodowe, uniemożliwiając tym samym przyznanie zasiłku celowego. Orzekające w sprawie organy administracji prawidłowo jednak rozważyły, czy w tej sytuacji występują okoliczności, uzasadniające przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). Treść powyższych unormowań wskazuje, że specjalny zasiłek celowy, zarówno zwrotny jak i bezzwrotny, jest świadczeniem o charakterze uznaniowym, które może zostać przyznane przez organ pomocowy, lecz nie musi, nawet mimo spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest bowiem nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Musi to być zatem przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r., sygn. I OSK 1563/24, publ. CBOSA). O tym czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. W judykaturze przedstawiane jest w zasadzie jednolite stanowisko, zgodnie z którym szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., nie może sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie. Tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej - a do takich przypadków ma zastosowanie instytucja opisana wart. 41 pkt 1 u.p.s. Dysponując ograniczonymi środkami finansowymi na świadczenia, organ pomocowy dokonuje gradacji potrzeb poszczególnych wnioskodawców, a więc nie może uwzględniać wszystkich żądań i każdorazowo udzielać pomocy w oczekiwanej wysokości. Przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy zaś rozumieć sytuacje nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach oraz ingerujące w plany życiowe, nienależące do zdarzeń codziennych (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2024 r., sygn. I OSK 2957/23; wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r., sygn. I OSK 457/24; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 22 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Go 593/24, publ. CBOSA). Jak wspomniano powyżej, przyznanie specjalnego zasiłku celowego objęte jest uznaniem administracyjnym, a więc nawet gdy strona spełni określone prawem przesłanki, organ nie musi rozstrzygnąć sprawy w pozytywny dla niej sposób. Powyższe nie oznacza jednak zupełnej dowolności w rozstrzyganiu sprawy. Na organie spoczywa bowiem obowiązek wyważenia interesu społecznego (publicznego) oraz słusznego interesu strony, o których mowa w art. 7 k.p.a. Zaznaczyć przy tym należy, że sądowa kontrola aktów uznaniowych ma charakter ograniczony. Sąd bada jedynie, czy zaskarżony akt znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego i czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami odnoszącymi się do rozpatrywanej sprawy (zob. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. I OSK 262/23; wyrok WSA w Gdańsku z 4 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Gd 487/22, publ. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organy trafnie uznały, że w przypadku E. P. nie zostały spełnione przesłanki przyznania specjalnego, bezzwrotnego zasiłku celowego. Z prawidłowo dokonanych przez organy ustaleń faktycznych nie wynika, aby w sytuacji życiowej skarżącej pojawiły się jakiekolwiek zdarzenia, wypełniające dyspozycję "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 41 u.p.s., takie jak pożar, powódź, czy nagła, ciężka choroba. Sytuacja życiowa skarżącej jest stabilna, od wielu lat pobiera ona świadczenia z pomocy społecznej. Mimo [...] skarżąca nie jest niezdolna do pracy, której, według deklaracji, aktywnie poszukuje. Przede wszystkim jednak posiada dodatkowe zasoby majątkowe w [...]. Organy słusznie zatem wskazują, że E. P. znajduje się w nieporównywalnie lepszej sytuacji niż wielu klientów organów pomocowych. Nie podała przy tym żadnej przyczyny, dlaczego nie wykorzystuje [...] do poprawy swojej sytuacji materialnej. Uznać zatem należy, że organy administracji trafnie wskazały, iż nie jest ich rolą zastępowanie strony przy zaspokojeniu wszystkich potrzeb życiowych, a jedynie wsparcie w sytuacji, kiedy strona nie może sama zaspokoić najbardziej elementarnych potrzeb. Sąd podziela ocenę dokonaną przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, iż skarżąca jest w stanie zadbać o swoje potrzeby, gdyby odpowiednio wykorzystała posiadane zasoby. Natomiast to, w jaki sposób strona dysponuje swoim majątkiem, zależy już wyłącznie od jej świadomej decyzji. Reasumując, Sąd uznał, że organy administracji kompleksowo zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, stosując się do przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W konsekwencji prawidłowo zastosowały prawo materialne i wydały trafne decyzje, właściwie je uzasadniając, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Nie wykroczyły przy tym poza granice uznania administracyjnego, wyczerpująco podając powody, dla których odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia. Dlatego też wydane w niniejszej sprawie decyzje odpowiadają prawu, a argumenty przywołane w skardze okazały się niezasadne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. dj
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI