II SA/Łd 348/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-07-27
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanetymczasowe obiekty budowlanepozwolenie na budowęzgłoszenie budowytrwałe związanie z gruntemobiekty zakwaterowania turystycznegopostępowanie administracyjneWSAdecyzja administracyjnaprawo wodne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody i Starosty dotyczącą obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla tymczasowych obiektów zakwaterowania turystycznego, wskazując na błędy proceduralne w ocenie trwałego związania z gruntem.

Sprawa dotyczyła zgłoszenia budowy dwóch tymczasowych obiektów zakwaterowania turystycznego przez Gminę. Starosta i Wojewoda uznali, że obiekty te są trwale związane z gruntem i wymagają pozwolenia na budowę, odmawiając przyjęcia zgłoszenia. Gmina wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię pojęcia trwałego związania z gruntem. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że organy nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie uzasadniły należycie swoich rozstrzygnięć w kwestii trwałego związania z gruntem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Gminy na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o sprzeciwie wobec zgłoszenia budowy dwóch tymczasowych obiektów zakwaterowania turystycznego. Organy administracji uznały, że obiekty te, mimo deklaracji inwestora o tymczasowości i nietrwałym połączeniu z gruntem, ze względu na swoją konstrukcję, rozmiar, przeznaczenie oraz lokalizację na obszarze zagrożonym powodzią, wymagają trwałego związania z gruntem, a tym samym pozwolenia na budowę. Gmina zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, wybiórcze traktowanie materiału dowodowego i sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia. Sąd przychylił się do zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych, stwierdzając, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego (np. masy obiektów) i nie uzasadniły należycie, dlaczego konkretne cechy obiektów (rozmiar, konstrukcja, bezpieczeństwo) świadczą o trwałym związaniu z gruntem. Sąd podkreślił, że sama możliwość demontażu lub zastosowanie połączeń rozłącznych nie przesądza o braku trwałego związania z gruntem, jeśli obiekt jest posadowiony stabilnie i odpornie na czynniki zewnętrzne. Wobec stwierdzonych uchybień, Sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób należyty, czy obiekty te są trwale związane z gruntem, popełniając błędy proceduralne w zakresie zbierania dowodów i uzasadniania decyzji. Sama możliwość demontażu lub zastosowanie połączeń rozłącznych nie przesądza o braku trwałego związania z gruntem, jeśli obiekt jest posadowiony stabilnie i odpornie na czynniki zewnętrzne.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na konieczność wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (np. masy obiektów) i wszechstronnej oceny cech obiektu (rozmiar, konstrukcja, bezpieczeństwo) w kontekście stabilności i odporności na czynniki zewnętrzne, aby stwierdzić trwałe związanie z gruntem. Błędy proceduralne organów uniemożliwiły prawidłową ocenę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

p.b. art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nie wymaga pozwolenia na budowę, ale wymaga zgłoszenia, budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w terminie do 180 dni.

p.b. art. 30 § ust. 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy objętej obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę lub narusza przepisy.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego - obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania, przewidziany do przeniesienia lub rozbiórki, a także obiekt niepołączony trwale z gruntem.

p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 7a § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony.

k.p.a. art. 8 § par. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do władzy publicznej i utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw.

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania - wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów przez organ.

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.w. art. 395 § pkt 14

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Przepis nie został zastosowany przez organ, ale podniesiony w skardze.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (art. 7, 11, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.) poprzez niewystarczające zebranie dowodów i uzasadnienie decyzji w kluczowej kwestii trwałego związania z gruntem.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy oparta na zastosowaniu połączeń rozłącznych jako przesądzającej o nietrwałym związaniu z gruntem została odrzucona przez sąd. Argumentacja Gminy oparta na wątpliwościach prawnych i zasadzie rozstrzygania na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.) została uznana za nieuzasadnioną.

Godne uwagi sformułowania

Trwałość związania z gruntem nie musi oznaczać stałości tego związania, rozumianego jako brak możliwości odłączenia go od gruntu bez nieodwracalnego naruszania jego technicznej i funkcjonalnej integralności. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie, o ile takowe w ogóle występuje. Istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne obiektu. Nie można utożsamiać wątpliwości odnośnie treści normy prawnej z procesem dokonania subsumpcji wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

sprawozdawca

Beata Czyżewska

asesor

Michał Zbrojewski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'trwałego związania z gruntem' w kontekście tymczasowych obiektów budowlanych, zwłaszcza w sprawach dotyczących obiektów zakwaterowania turystycznego oraz znaczenia prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego i uzasadniania decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a ocena trwałego związania z gruntem jest zawsze indywidualna dla każdego przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście nowoczesnych rozwiązań budowlanych (np. domki mobilne, modułowe) oraz podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowań administracyjnych. Jest to istotne dla branży budowlanej i prawników.

Czy tymczasowy domek na działce wymaga pozwolenia na budowę? WSA wyjaśnia kluczowe kryteria.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 348/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 5, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 7, art. 30 ust. 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 7a par. 1, art. 8 par. 2, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 27 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant starszy specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2023 roku sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 30 stycznia 2023 r. nr 19/2023 znak GPB-III.7721.293.2022 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 9 grudnia 2022 roku, nr 630/2022, znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz Gminy [...] kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 stycznia 2023 r. nr 19/2023 Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 9 grudnia 2022 r. nr 630/2022 wnoszącą sprzeciw i nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w sprawie zgłoszenia budowy dwóch tymczasowych obiektów budowlanych - obiektów zakwaterowania turystycznego, zlokalizowanych na działce o nr ewid.: [...], obręb [...], gmina [...].
W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda Łódzki wskazał, że w dniu 27 października 2022 r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynęło zgłoszenie inwestora - Gminy [...], dotyczące zamiaru budowy dwóch tymczasowych obiektów budowlanych - obiektów zakwaterowania turystycznego o wymiarach 7,00 m x 5,00 m, zlokalizowanych na działce o nr ewid.: [...], obręb [...], gmina [...]. Konstrukcja obiektów drewniana, dach dwuspadowy o kącie nachylenia 30°. W zgłoszeniu oświadczono, że obiekty te nie są połączone trwale z gruntem i są przewidziane do przeniesienia w inne miejsce w terminie do 180 dni od dnia planowanego terminu rozpoczęcia robót. Ponadto wskazano, że przedmiotowe obiekty zostaną zamocowane na stalowym stelażu bezpośrednio instalowanym na gruncie umożliwiającym przemieszczanie obiektów. Do zgłoszenia inwestor załączył m.in.: oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, kopię pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 sierpnia 2022 r., znak: [...], szkice oraz mapę, na której przedstawiono lokalizację przedmiotowej inwestycji. W zgłoszeniu podano dzień 18 listopada 2022 r. jako zamierzony termin rozpoczęcia budowy. Zgłoszenie zostało podpisane przez Zastępcę Wójta Gminy [...].
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że postanowieniem nr 257/2022, znak: [...], z dnia 9 listopada 2022 r. Starosta [...], powołując się na brzmienie art. 30 ust. 5c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia wniosku o:
1) doprowadzenie do zgodności z ustawą Prawo budowlane, w zakresie:
a) art. 29 ust. 1 pkt 7, poprzez sprecyzowanie informacji dotyczących sposobu nietrwałego połączenia przedmiotowych obiektów z gruntem,
b) art. 29, poprzez wykazanie zgodności projektowanego zamierzenia z zapisami niniejszego artykułu (obiekty zakwaterowania turystycznego nie zostały ujęte w ww. artykule),
c) art. 30 ust. 5d, poprzez wskazanie nowego terminu rozpoczęcia robót budowlanych oraz w związku z art. 29 ust. 1 pkt 7, nowego terminu rozbiórki (przeniesienia) obiektów w inne miejsce,
2) uzupełnienie formularza zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych (PB-2) o dane nieruchomości (wskazanie numeru domu).
3) przedłożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (PB-5) uzupełnionego w zakresie danych nieruchomości (wskazanie numeru domu).
W dniu 22 listopada 2022 r. do Starostwa Powiatowego w W., wpłynęła odpowiedź inwestora na ww. postanowienie nr 257/2022 z dnia 9 listopada 2022 r.
W dniu 9 grudnia 2022 r. Starosta [...] wydał decyzję nr 630/2022, znak: [...], na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), oraz art. 104 k.p.a. wnoszącą sprzeciw w sprawie przyjęcia ww. zgłoszenia.
W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] stwierdził, że przedmiotowe obiekty nie stanowią obiektów tymczasowych niepołączonych trwale z gruntem, ponieważ ze sposobu posadowienia na gruncie wynika, że zostaną one trwale związane z gruntem. Ponadto organ ten stwierdził, że przeznaczeniem zgłoszonych obiektów jest funkcja zakwaterowania turystycznego, w związku z tym obiekty te wymagają trwałego związania z gruntem.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że teren przedmiotowej inwestycji objęty jest obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym Uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 4 marca 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2019 r. poz. 1931), zwanym dalej mpzp. Jak wynika z rysunku planu - załącznik nr 1 do ww. uchwały, przedmiotowa działka znajduje się generalnie na terenie oznaczonym jako F1USR oraz na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią. Jednostka planistyczna F1USR - są to tereny o przeznaczeniu: usługi turystyki, sportu i rekreacji oraz o przeznaczeniu dopuszczalnym: usługi administracji publicznej, bezpieczeństwa publicznego, kultury, opieki zdrowotnej, opieki społecznej, obiekty mostowe (§ 33 ust. 1 mpzp) - zgłoszenie przewiduje budowę obiektów zakwaterowania turystycznego, warunek spełniony.
Mając na uwadze powyższe organ II instancji dodał, że dla tego terenu mpzp w § 33 ust. 2 przewiduje: maksymalną wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki budowlanej 0,1; intensywność zabudowy działki budowlanej minimalna 0,001; a maksymalna 0,2; minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej w powierzchni działki budowlanej: 70%; maksymalna liczba kondygnacji nadziemnych budynków: 2, maksymalna wysokość budynków 6,0 m, geometria dachów: dowolna; materiały wykończeniowe oraz kolorystyka budynków: zgodnie z ustaleniami zawartymi w § 8 pkt 6 mpzp.
W odniesieniu do powyższego organ odwoławczy zauważył, iż z dokumentacji zgłoszenia, wynika, że wysokość obiektów to 5 m (pomiar własny), dach dwuspadowy, konstrukcja obiektów drewniana. Organ odwoławczy stwierdził, że w dokumentacji zgłoszenia brak jest innych danych np. wielkości powierzchni zabudowy, współczynnika intensywności zabudowy, udziału powierzchni biologicznie czynnej, by poprawnie zweryfikować zgodność planowanej inwestycji z zapisami mpzp.
Nadto Wojewoda Łódzki podkreślił, że w myśl § 33 ust. 3 mpzp realizacja zabudowy i zagospodarowania terenu w granicach obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi 10%; oraz obszarów, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i wynosi 1%, obowiązują zakazy oraz warunki zwolnień od zakazów wykonywania robót budowlanych oraz czynności utrudniających ochronę przed powodzią zgodnie z wymogami przepisów odrębnych z zakresu gospodarowania wodami.
Jak wskazał organ odwoławczy, z załączonej do zgłoszenia kopii pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 sierpnia 2022 r., znak: [...], wynika, że działka nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...] znajduje się:
a) częściowo na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią na którym prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i wynosi 1%,
b) częściowo na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią na którym prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi 10%,
c) częściowo na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią na którym prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest niskie i wynosi 0,2%.
Dalej analizując sprawę, organ II instancji wskazał, że planowana inwestycja zgłoszona została jako budowa dwóch tymczasowych obiektów budowlanych - obiektów zakwaterowania turystycznego o wymiarach 7,00 m x 5,00 m, zlokalizowanych na działce o nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...]. Inwestor przedstawił w zgłoszeniu rodzaj, zakres, miejsce i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Dołączył również oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego oraz odpowiednie szkice i rysunki. Wnioskodawca w zgłoszeniu opisał, że wody opadowe będą odprowadzane na teren działki nr ewid. [...], "Obiekty zostaną zamocowane na stalowym stelażu bezpośrednio instalowanym na gruncie umożliwiającym przemieszczanie obiektów." Według zgłaszającego takie wykonanie nie stanowi stałego połączenia obiektu z gruntem. Inwestor zaznaczył, że obiekt nie posiada fundamentów oraz, że planowane przedsięwzięcie wypełnia wymogi art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego.
W ocenie zatem Wojewody Łódzkiego, w przedmiotowej sprawie najważniejszym jest ustalenie czy zamierzenie określone przez inwestora w zgłoszeniu z dnia 27 października 2022 r. wypełnia przepis art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy przywołał art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.
Z powyższej definicji tymczasowego obiektu budowlanego – jak wskazał organ II instancji - wynika, że tym, co odróżnia go od innych obiektów budowlanych jest albo czas użytkowania, albo wynikająca z jego charakteru trwałość związania z gruntem.
Sam fakt stwierdzenia, że przedmiotowa inwestycja to tymczasowe obiekty budowlane, nie determinuje do uznania, że zamierzenie to wypełnia znamiona przepisu 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego.
Uwzględniając powyższe przepisy Wojewoda Łódzki stwierdził, iż nie każdy obiekt tymczasowy w rozumieniu definicji wynikającej z Prawa budowlanego, może być zrealizowany bez potrzeby uzyskania pozwolenia na jego budowę, a jedynie taki, który spełnia łącznie dwa warunki: nie jest trwale połączony z gruntem i jest przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, nie później jednak niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy, określonego w zgłoszeniu.
Zdaniem organu odwoławczego, cechę trwałości związania z gruntem należy oceniać nie tylko poprzez niemożliwość łatwego przeniesienia obiektu (oderwania go od gruntu), ale także poprzez to, czy wielkość obiektu, jego konstrukcja, lokalizacja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Cecha "trwałego związania z gruntem" wymaga zapewnienia obiektowi stabilności, przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce.
Ponadto organ II instancji zaznaczył, że z kopii pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 sierpnia 2022 r., znak: [...], wynika, że "planowane domki letniskowe znajdują się na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią o p=1% i p=10%". Ponadto "rzędne terenu w miejscu planowanej inwestycji kształtują się na poziomie 154,32 m n.p.m. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia wezbrania powodziowego o prawdopodobieństwie przewyższenia p=1%, przedmiotowa inwestycja może zostać zalana warstwą wody o głębokości około 1,41 m. Natomiast w przypadku wystąpienia wezbrania powodziowego o prawdopodobieństwie przewyższenia p-10%, przedmiotowa inwestycja może zostać zalana warstwą wody o głębokości około 0,61 m." Ponadto organ ten wskazuje, że "lokalizowanie na tym obszarze budynków, nie jest odpowiednim sposobem zagospodarowania terenu, stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi". Dalej "W trosce o zdrowie i życie ludzi, które są wartościami nadrzędnymi oraz w trosce o środowisko należy uznać, że budowa budynków letniskowych, na działce nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...] nie powinna mieć miejsca. Jednocześnie Wojewoda Łódzki zaznaczył, że w podsumowaniu powyższego pisma jest tylko sugerowanie zlokalizowania domków letniskowych poza obszarem szczególnego zagrożenia powodzią lub lokalizacji tymczasowych obiektów budowlanych. Sugestia nie jest nakazem ani obowiązkiem.
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na wielkość zgłoszonych obiektów, ich konstrukcję, lokalizację (obszar szczególnego zagrożenia powodzią), przeznaczenie (obiekty zakwaterowania turystycznego) i względy bezpieczeństwa, wymagają ich trwałego związania z gruntem. Inwestor w odpowiedzi na postanowienie Starosty [...] nr 257/2022 z 9 listopada 2022 r. wskazał "Obiekty zostaną zamocowane do stelaża stalowego, który zostanie położony bezpośrednio na gruncie bez trwałego zamocowania. Stelaż zostanie przymocowany do kotew gruntowych (...)."
Zdaniem Wojewody Łódzkiego, cechy takie jak masa całkowita zgłoszonych obiektów, ich rozmiar, konstrukcja, posadowienie świadczą o tym, że obiekty te są trwale połączonym z gruntem, w sposób zapewniający bezpieczeństwo konstrukcyjne i użytkowe. Trwałe mocowanie obu obiektów do podłoża gruntowego zostało zrealizowane za pomocą połączeń konstrukcyjnych, ponieważ obiekty te zostaną zamocowane do stelaża stalowego, który następnie zostanie przymocowany do kotew gruntowych. Takie przytwierdzenie przedmiotowych obiektów powoduje, że obiekty te posiadają takie cechy jak stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym je zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Na poparcie powyższego stanowiska organ odwoławczy przywołał orzecznictwo.
Jednocześnie opierając się na orzecznictwie organ II instancji podkreślił, że trwałość związania obiektu budowlanego z gruntem, nie musi oznaczać stałości tego związania, rozumianego jako brak możliwości odłączenia go od gruntu bez nieodwracalnego naruszania jego technicznej i funkcjonalnej integralności. Trwałość związania obiektu budowlanego z gruntem wyraża się w wykonaniu takich prac lub zabezpieczeń, które mają pozwolić na jego użytkowanie, eliminując możliwość niekontrolowanej zmiany położenia tego obiektu bądź utraty kontaktu z gruntem, wskutek działania sił fizycznych wywołanych samą konstrukcją obiektu, albo kumulatywnie: jego konstrukcją i działaniami natury (wiatr, woda, erozja gleby, itp.), ewentualnie innymi czynnikami zewnętrznymi. Trwałości związania z gruntem obiektu budowlanego nie niweczy ustalenie, iż można go zdemontować. Jest to okoliczność mogąca przesądzać o jego tymczasowości, ale nie trwałości związania z gruntem.
W ocenie zatem Wojewody Łódzkiego, wyżej wskazana konieczność "trwałego związania z gruntem" powoduje, że przedmiotową inwestycję nie można uznać za obiekt budowlany określony w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że w badanej sprawie Starosta [...] słusznie zastosował przepis określony wart. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego - organ administracji architektoniczno - budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Odnosząc się do zarzutów Wójta Gminy [...] zawartych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że budowa nie każdego tymczasowego obiektu budowlanego jest zwolniona z rygoru uzyskania pozwolenia na budowę.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła Gmina [...], reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy przejawiające się w wybiórczym potraktowaniu materiału dowodowego, w szczególności poprzez:
- wadliwe uznanie, że masa całkowita obiektów, ich rozmiar, konstrukcja, posadowienie stanowią o trwałym połączeniu z gruntem, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na wyprowadzenie takich twierdzeń,
- wadliwe uznanie, że sposób montażu przedmiotowych obiektów zakwaterowania turystycznego stanowi połączenie nierozłączne, w sytuacji gdy zastosowany sposób montażu i demontażu stanowi połączenie rozłączne skutkującej nietrwałym związaniem obiektów z gruntem,
- wadliwe uznanie, że przedmiotowe obiekty zakwaterowania turystycznego nie stanowią obiektów tymczasowych niepołączonych trwale z gruntem - w sytuacji, gdy z dokumentacji projektowej oraz zgłoszenia wprost wynika, że przedmiotowe obiekty należy zakwalifikować jako obiekty tymczasowe niepołączone trwale z gruntem, w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 - dalej "prawo budowlane"),
- niespełnienia warunków określonych w piśmie Państwowego Gospodarstwa Wody Polskie z dnia 18 sierpnia 2022 r. - w sytuacji, gdy wobec prawidłowej kwalifikacji obiektów jako tymczasowych obiektów budowlanych uznać należy, iż spełniono wszystkie warunki określone w ww. piśmie;
b) art. 7a § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te winny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony,
c) art. 8 § 2 k.p.a. - poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw co do tymczasowych obiektów budowlanych, co stoi w oczywistej sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa prawa,
d) art. 11 k.p.a. - poprzez brak jakiegokolwiek wyjaśnienia podstaw twierdzeń oraz zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwianiu sprawy,
e) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. art. 8 ust. 1 k.p.a. - poprzez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji co powoduje niemożność zrozumienia przesłanek leżących u podstaw wydanego orzeczenia oraz narusza zasadę zaufania do organów władzy publicznej,
2. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego - poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że:
- turystyczny charakter, lokalizacja, konstrukcja oraz rozmiar obiektów stanowi przeszkodę do zastosowania powyższego przepisu, podczas gdy nie wprowadza on takich ograniczeń,
- zgłoszone obiekty nie można zakwalifikować jako tymczasowych obiektów budowlanych, podczas gdy obiekty te spełniły wszystkie przesłanki do uznania je za tymczasowe obiekty budowlane,
b) art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że zachodzą przesłanki do wniesienia przez organ sprzeciwu, w sytuacji gdy realizowana inwestycja nie pozostaje objęta obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę,
c) art. 395 pkt 14 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625) - poprzez jego niezastosowania w niniejszej sprawie.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Nadto, pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z:
a) nagrań obejmujących obiekty objęte zgłoszeniem, wraz ze wskazaniem ich nietrwałego połączenia oraz możliwości przemieszczenia (płyta CD),
b) fotografii obejmujących obiekty objęte zgłoszeniem wraz z opisem konstrukcji,
c) opinii technicznej dot. oceny połączenia obiektów z gruntem, łącznie na fakt: nietrwałego połączenia obiektów z gruntem, tymczasowego charakteru obiektów, możliwości łatwego przemieszczenia obiektów, sposobu mocowania obiektów do stelaża, przeniesienie obiektów.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że jakikolwiek element obiektu ani dodatkowego stelażu nie został usytuowany poniżej linii gruntu. Całość pozostaje usadowiona na powierzchni gruntu. Jednocześnie podkreślił, że obiekty ze stalowym stelażem pozostają niezależne od kotew gruntowych, tj. możliwym jest w każdym czasie ich rozdzielenie (powiązanie o charakterze technicznym).
Ponadto pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że obiekty w ramach swojej konstrukcji pozostają zbliżone do tzw. domków holenderskich, tj. wolnostojące budynki rekreacji indywidualnej, przeznaczone do okresowego wypoczynku -powszechnie w orzecznictwie uznawanych za obiekty tymczasowe nie połączone trwale z gruntem.
Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, całość inwestycji spełnia wymogi prawa wodnego (w tym art. 395 pkt 14 ww. ustawy) oraz inne wytyczne wskazane przez Państwowe Gospodarstwo Wodnego Wody Polskie pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. (znak: [...]).
W dalszej kolejności pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że rozumienie trwałego związania z gruntem winno być skorelowane z aspektami technicznymi zastosowanego mocowania - posługując się analogicznymi pojęciami z mechaniki, które rozróżniają połączenia na rozłączne i nierozłączne. Przy takim dualistycznym podziale, połączenia rozłączne stanowią te łączenia, które można wielokrotnie montować i demontować przy wykorzystaniu tych samych elementów. Połączenia nierozłączne stanowią natomiast te łączenia, które nie mogą zostać rozliczone bez zniszczenia elementów wiążących. Uwzględniając powyższe, przez trwałe połączenie należy rozumieć połączenia nierozłączne, zaś przez nietrwałe połączenie obiektu z gruntem należy rozumieć połączenie rozłączne. Zastosowane rozwiązanie umożliwia wielokrotne rozłączenie i ponowne połączenie stelażu z kotwami gruntowymi. Kotwa to pręt stalowy wbity w grunt, który nie stanowi fundamentu i może zostać w każdej chwili w krótkim okresie czasu usunięty bez konieczności naruszenia konstrukcji gruntu.
Pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że zastosowane mocowanie stanowi niewątpliwie połączenie rozłączne. Zgodnie bowiem z przedłożonym projektem, obiekty zostały usadowione na stalowym stelażu, a co za tym żaden z obiektów nie pozostaje styczny z gruntem. Co istotne, wskazany stelaż stanowi element nośny (ramę nośną) odrębny od kotew gruntowych, z możliwością jego każdorazowego montażu i demontażu. Odnosząc się zaś do połączenia stalowego stelażu z gruntem, podkreślić należy, że mocowanie nastąpi poprzez połączenia skręcane, będące połączeniem skrętnym. Nadto, demontaż i montaż dokonywany będzie przy użyciu tych samych komponentów.
Pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, że przedmiotowe obiekty, jak w sposób wyraźny oznaczono w zgłoszeniach oraz pismach uzupełniających, obiekty realizowane przez inwestora nie będą posiadać jakichkolwiek fundamentów. Przedmiotowe obiekty pozostawać będą przez ściśle określony w dokumentacji czas, zamocowane do odrębnego stelaża stalowego (tj. niestanowiącego elementu samego obiektu), który to stelaż zostanie położony bezpośrednio na gruncie bez trwałego zamocowania. Zarówno zatem same obiekty, jak również stelaż pozostawać będą elementami niepołączonymi z gruntem w sposób stały - przy czym sam stelaż stanowi połączenie tymczasowe oraz rozłączne. Stelaż stanowi konstrukcję nośną zapewniającą stabilność posadowienia na gruncie oraz możliwość przemieszczenia. Konstrukcja obiektów i ich rozmiar umożliwiają ich przemieszczenie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że trwałe mocowanie przedmiotowych obiektów do podłoża gruntowego zostało zrealizowane poprzez połączenia konstrukcyjne. Obiekty te najpierw zostaną zamocowane do stelaża stalowego, a całość konstrukcji zostanie przymocowana do gruntu przy użyciu kotew gruntowych. Takie przytwierdzenie przedmiotowych obiektów – w ocenie organu II instancji - powoduje, że obiekty te posiadają takie cechy jak stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym je zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Zdaniem organu odwoławczego, wyżej wskazana konieczność "trwałego związania z gruntem" spowoduje, że przedmiotowej inwestycji nie można uznać za obiekt budowlany określony w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) z późn. zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.), dalej jako: p.b.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Stosownie natomiast do art. 29 ust.1 pkt 7 p.b. nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce, w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni. Zgodnie z art. 30 ust. 6 p.b. Organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli:
1) zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę;
2) budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy;
3) zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje;
4) roboty budowlane zostały rozpoczęte z naruszeniem ust. 5.
W niniejszej sprawie jako podstawę wniesienia sprzeciwu przez organ I instancji wskazano art. 30 ust. 6 pkt 1, ustalając, że zgłoszenie dotyczy budowy obiektów nie spełniających wymogu braku trwałego związania z gruntem ustanowionego w art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b. i przez to objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
Definicję tymczasowego obiektu budowlanego zawiera art. 3 pkt 5 p.b., który stanowi że przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
W świetle przywołanych powyżej przepisów, aby obiekt należał do kategorii pozwalającej zaliczyć go do wyjątków, których wzniesienie nie wymaga pozwolenia na budowę, powinien spełniać dwojakiego rodzaju kryteria. Po pierwsze winien być przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od swojej trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki nie później niż przed upływem 180 dni. Po drugie ustawodawca wymaga, aby był to obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Podkreślić należy, że ustalenie czy obiekt spełnia ten wymóg dokonywane jest każdorazowo na podstawie oceny dokonywanej przez organ w konkretnych okolicznościach sprawy, w tym zamiaru inwestora. Punktem wyjścia jest interpretacja pojęcia trwałego związania z gruntem.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy orzecznictwa przywoływane w zaskarżonej decyzji, według których dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie, o ile takowe w ogóle występuje. Istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne obiektu. Trwale związane z gruntem są również budowle posadowione na powierzchni gruntu, jednakże w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie (por. wyrok NSA z dnia 11.01.1999 r. w sprawie sygn. akt II SA 1617/98, Lex Nr 46756 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.04.2005 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 383/04, Lex Nr 169390). W wyroku z dnia 3 lutego 2017 r. (sygn. akt II OSK 1261/15, CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. Na tej podstawie można sformułować konkluzję, że o trwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem przesądzają przede wszystkim jego cechy konstrukcyjne, wskazujące, że nie jest on przeznaczony do przenoszenia. Jak trafnie przywołał organ trwałość związania obiektu budowlanego z gruntem wyraża się w wykonaniu takich prac lub zabezpieczeń, które mają pozwolić na jego użytkowanie, eliminując możliwość niekontrolowanej zmiany położenia tego obiektu bądź utraty kontaktu z gruntem, wskutek działania sił fizycznych wywołanych samą konstrukcją obiektu, albo kumulatywnie: jego konstrukcją i działaniami natury, jak np. wiatr, woda czy erozja gleby. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że wyznacznikami tego, czy obiekt jest trwale związany z gruntem są: wielkość obiektu, jego masa, konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa (por. wyroki NSA z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05, z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 1509/06, z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1433/10, z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 323/11, z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2471/15, z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1261/15, z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1835/18). Konkludując – należało uznać za prawidłową wykładnię trwałego związania z gruntem dokonaną przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.
Jednakże stosując tak zinterpretowany przepis prawa materialnego organ winien przyporządkować normie prawnej prawidłowo ustalony stan faktyczny. Należy przy tym wskazać, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy natomiast w myśl wyrażonej a art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zadaniem organu jest zebranie i rozpatrzenie dowodów pozwalających na ustalenie wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania nakazuje organom wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Z kolei stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 2021 r. (sygn. akt I GSK 431/21) wskazuje, że zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie.
Organ ponownie rozpoznający sprawę nie może ograniczyć się do powielenia stwierdzeń zawartych w decyzji organu I instancji lub do syntetycznego powtórzenia przyczyn wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Zadaniem organu rozpoznającego sprawę na skutek złożenia środka odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 23 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 178/21, CBOSA).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda Łódzki podaje, iż o istnieniu trwałego połączenia obiektów z gruntem, poza posadowieniem, świadczą takie cechy jak ich masa całkowita, rozmiar, konstrukcja oraz rozwiązania służące zapewnieniu bezpieczeństwa konstrukcyjnego i użytkowego. Jednocześnie jednak, organ odwoławczy odnośnie powyższych cech (poza posadowieniem obiektów) nie dokonuje ustaleń faktycznych i uzasadnienia znaczenia konkretnych ustaleń dla rozstrzygnięcia, pomimo że jak sam wskazał, miały istotne znaczenie dla dokonanej przezeń oceny, czy przedmiotowe obiekty spełniają warunek braku trwałego połączenia z gruntem. Uzasadniony okazał się zatem zarzut skarżącego, że w toku postępowania nie została ustalona masa całkowita obiektów, na którą powołuje się zaskarżona decyzja. Organ nie przeprowadził także wywodu, który pozwoliłby na kontrolę oceny co do tego, w jaki sposób na rozstrzygnięcie wpłynęły ustalenia odnośnie rozmiaru obiektów, ich konstrukcji, zapewnienia bezpieczeństwa użytkowego i konstrukcyjnego w szczególności w związku z deklarowanym przeznaczeniem obu domków. Należy podkreślić, że cechy obiektów wskazywane przez organ odwoławczy jako istotne w sprawie nie były także przedmiotem ustaleń organu wydającego decyzję w pierwszej instancji. Trafne zatem okazały się podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia oraz sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji co powoduje niemożność odtworzenia toku rozumowania organu odnośnie przesłanek leżących u podstaw wydanego orzeczenia. Zważywszy, że zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego dotyczy okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest bowiem ustalenie, czy przedmiotowe obiekty posiadają, czy też nie, cechy na podstawie których należy je zakwalifikować do obiektów nie związanych trwale z gruntem.
Należy także wyjaśnić, że wobec przywołanego powyżej utrwalonego stanowiska judykatury Sąd uznał za nieuzasadniony wywód zawarty w skardze, opierający się na podkreślanej przez skarżącego tezie, że zastosowanie połączeń rozłącznych winno skutkować zakwalifikowaniem przedmiotowych domków jako tymczasowych obiektów budowlanych. O tymczasowości obiektów nie przesądza bowiem rodzaj zastosowanych połączeń pozwalających na przemieszczenie obiektu. O trwałym związaniu z gruntem, jak to zostało wyżej wykazane, można mówić wówczas, gdy obiekt o określonych parametrach, konstrukcji i przeznaczeniu posadowiony jest na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. Charakteru obiektu w tym zakresie nie zmienia natomiast fakt, że możliwy jest demontaż pewnych jego elementów czy też zamontowanie innych, wskutek czego możliwe będzie jego przemieszczenie. Dla przyjęcia, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest bowiem to, czy posadowienie jest na tyle trwale, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu (wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1999 r., sygn. akt II SA 1617/98; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 10/09; wyrok NSA z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 427/10).
Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia przepisu art. 7a § 1 k.p.a. Przepis ten statuuje zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, zgodnie z którą: jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W niniejszej sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej nie występują. Skarżący wskazuje na zaistnienie takich wątpliwości "w odniesieniu do przedmiotowego stanu faktycznego". Jednakże nie można utożsamiać wątpliwości odnośnie treści normy prawnej z procesem dokonania subsumpcji wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Jak wyjaśnia w licznych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej regulacji nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa. Gdy pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu. tzw. "pat interpretacyjny" (por. np. wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1711/18, z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1347/21; z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2867/21, z dnia 26 maja 2023 r. III OSK 2301/21)
Nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Stosownie do wyrażonej w nim zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw, organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący tymczasem, poza ogólnikowym przywołaniem tzw. "domków holenderskich" nie wskazuje odmiennych decyzji wydanych w analogicznym stanie faktycznym i prawnym.
Wobec powyższego należało ustalić, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 11, 77 §1 oraz 107 § 3 k.p.a. mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną przez Sąd wykładnię, dokona niezbędnych ustaleń faktycznych pozwalających określić jakie cechy przedmiotowych budynków są istotne dla ustalenia trwałego związania z gruntem bądź jego braku i dokona ich wszechstronnej oceny.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI