II SA/Łd 335/25
Podsumowanie
WSA w Łodzi uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżąca złożyła wniosek w terminie, mimo błędnej interpretacji daty uprawomocnienia się orzeczenia przez organy.
Skarżąca J. P. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna, jednak organy odmówiły, uznając, że wniosek został złożony po terminie wynikającym z przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym. Kluczowe było ustalenie, czy termin 3 miesięcy na złożenie wniosku należy liczyć od daty uprawomocnienia się wyroku sądu czy od daty nadania klauzuli prawomocności. WSA w Łodzi uchylił decyzje organów, uznając, że termin biegnie od daty uprawomocnienia się orzeczenia, a skarżąca dochowała terminu.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej J. P. na jej syna M. P. Organy administracji uznały, że skarżąca nie dochowała trzymiesięcznego terminu na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach, licząc termin od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności, a nie od daty jego uprawomocnienia się. Skarżąca argumentowała, że termin powinien być liczony od daty nadania klauzuli prawomocności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone decyzje, uznając skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie mają kwestie intertemporalne i prawidłowe ustalenie normy prawnej. Sąd orzekł, że termin 3 miesięcy na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, należy liczyć od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a nie od daty jego opatrzenia klauzulą prawomocności. W związku z tym, skarżąca złożyła wniosek w terminie, a organy powinny rozpatrzyć sprawę na nowych zasadach, uwzględniając cel ustawy i zapewniając realną możliwość skorzystania ze świadczenia.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, należy liczyć od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (wyroku) o stopniu niepełnosprawności, a nie od daty jego opatrzenia klauzulą prawomocności.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym termin materialnoprawny do złożenia wniosku biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a nie od daty jego formalnego potwierdzenia klauzulą prawomocności. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do wypaczenia sensu terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.ś.w. art. 63 § ust. 1 - 4
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 24 § ust. 2 i 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne należy liczyć od daty uprawomocnienia się orzeczenia o niepełnosprawności, a nie od daty jego opatrzenia klauzulą prawomocności. Złożenie wniosku na nieaktualnym formularzu nie powinno pozbawiać prawa do świadczenia, jeśli przesłanki zostały spełnione.
Odrzucone argumenty
Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony po terminie, co skutkuje zastosowaniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.
Godne uwagi sformułowania
Kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie mają kwestie intertemporalne i prawidłowe ustalenie normy prawnej, która ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Słusznie przyjęło Kolegium, że literalne brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w. wskazuje, że początek biegu trzymiesięcznego terminu na złożenie wniosku wyznacza data wydania orzeczenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano stanowisko, w myśl którego trzymiesięczny termin do złożenia wniosku wskazanego w tym przepisie biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Odrzucono tezę, że termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy liczyć dopiero od dnia stwierdzenia prawomocności orzeczenia, a tym bardziej od daty doręczenia wnioskodawcy odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego (z klauzulą potwierdzającą jego prawomocność). W ocenie sądu, pomimo tego, że skarżąca złożyła wniosek na formularzu przewidzianym pierwszym z wymienionych rozporządzeń, obowiązkiem organu było ustalenie, czy informacje oraz oświadczenia przedstawione we wniosku są tożsame z danymi wskazanymi w nowo obowiązującym formularzu i co ważniejsze - czy są wystarczające dla przyjęcia, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia określone w ustawie. Przepisy ustawy nie wymagają bezwzględnie złożenia wniosku na urzędowym formularzu, nade wszystko nie określają tego wzoru jako jedynego dopuszczalnego. Nadmiernym i nieproporcjonalnym formalizmem jest uzależnianie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia od złożenia aktualnego wniosku.
Skład orzekający
Jarosław Czerw
przewodniczący
Marcin Olejniczak
sprawozdawca
Michał Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym, w szczególności sposobu liczenia terminu na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne po zmianie przepisów, a także kwestia formalnych wymogów wniosku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej związanej z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym i może być stosowane w podobnych sprawach, gdzie kluczowe jest ustalenie prawidłowego terminu złożenia wniosku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla wielu opiekunów – prawidłowego liczenia terminu na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne po zmianie przepisów. Interpretacja sądu ma istotne znaczenie praktyczne.
“Czy straciłeś świadczenie pielęgnacyjne przez błąd urzędnika? Sąd wyjaśnia, jak liczyć terminy po zmianie przepisów!”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Łd 335/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2026-02-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-05-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Jarosław Czerw /przewodniczący/ Marcin Olejniczak /sprawozdawca/ Michał Zbrojewski Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1429 art. 63 ust. 1 - 4 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Dz.U. 2024 poz 323 art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2 i 2a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz.U. 2022 poz 2000 art. 77 § 1, w zw. z art. 80, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2026 poz 143 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.), Sędzia WSA Michał Zbrojewski, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 6 marca 2025 r. znak: KO.441.8.2025 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bełchatowa z 16 stycznia 2025 r., znak: SR.4201.20.1.2025. MR Uzasadnienie Decyzją z 6 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na skutek odwołania J. P. (dalej także: skarżąca, strona), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bełchatowa z 16 stycznia 2025 r., odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem - M. P.. Z akt sprawy wynika, że decyzją 25 maja 2022 r., zmienioną decyzją z 28 września 2023 r., przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na syna, na okres od 1 maja 2022 r. do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bełchatowie z 11 lipca 2023 r. M. P. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi orzeczeniem z 5 października 2023 r. uchylił powyższe orzeczenie w części dotyczącej ustaleń zawartych w punkcie III orzeczenia (wskazano, że moment powstania niepełnosprawności datuje się od wczesnego dzieciństwa). Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r., zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi wraz z poprzedzającym je orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bełchatowie w ten sposób, że wskazano, że M. P. wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca 22 listopada 2024 r. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem M. P.. Do wniosku dołączyła ww. wyrok z 8 sierpnia 2024 r., który uprawomocnił się 16 sierpnia 2024 r., klauzulę prawomocności nadano 16 września 2024 r. Zawiadomieniem z 17 grudnia 2024 r. J. P. została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz o możliwości przedłożenia dodatkowych dokumentów w sprawie. Pismem z 30 grudnia 2024 r. J. P., wskazała, iż na złożenie wniosku miała 3 miesiące, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności i w jej ocenie zachowała termin, gdyż orzeczenie sądu stało się prawomocne 16 sierpnia 2024 r., ale prawomocność stwierdzono 16 września 2024 r., i to od tej drugiej daty winien być liczony termin z art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Wspomnianą decyzją z 16 stycznia 2025 r. organ I instancji, na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 572), art. 17, art. 20, ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.), w zw. z art. 63 ustawy z 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r. poz. 1429 ze zm.) odmówił J. P. przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek wniesionego odwołania, organ II instancji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wymienioną na wstępie decyzją z 6 marca 2025 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji, powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniu wspierającym, wskazał, że aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do 31 grudnia 2023 r. należało dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty, za materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia uznając przepis art. 17 u.ś.r. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia M. P. do osób niepełnosprawnych, zakończone zostało ostatecznie wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z 8 sierpnia 2024 r., którym zmienione zostało orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z 5 października 2023 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bełchatowie z 11 lipca 2023 r. Wyrok ten uprawomocnił się 16 sierpnia 2024 r. Wobec tego, w ocenie organu II instancji skarżąca, składając 22 listopada 2024 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie dochowała terminu 3 miesięcy, wynikającego z art. 63 ust. 3 u.ś.w. Kolegium nie podzieliło argumentacji skarżącej, że termin 3-miesięczny, o którym mowa ww. przepisie, należy liczyć począwszy od daty opatrzenia klauzulą prawomocności, a nie od daty uprawomocnienia się wyroku. Zdaniem organu literalne brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w. wskazuje, że początek biegu trzymiesięcznego terminu na złożenie wniosku wyznacza data wydania orzeczenia. Oznacza to, że trzymiesięczny termin z art. 63 ust. 3 u.ś.w. zaczął biec z momentem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w P. z 8 sierpnia 2024 r., czyli od 16 sierpnia 2024 r. W konsekwencji za trafne uznano stanowisko organ I instancji, że w przypadku skarżącej, która złożyła wniosek 22 listopada 2024 r., zastosowanie będą miały przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Końcowo wskazano, że skarżąca, jak i jej syn, nie zostali pozbawieni gwarantowanej konstytucyjnie ochrony - ani ustawowo, ani tym bardziej faktycznie poprzez określony sposób działania organów władzy publicznej. Zainteresowanej zapewniono ustawowo i instytucjonalnie możliwość skorzystania z pomocy finansowej dla opiekunów osób niepełnosprawnych. Zwłoka strony w skorzystaniu z tych uprawnień nie mogła stanowić podstawy do takiej interpretacji przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., która w istocie dopuszczałaby przyjęcie, że zachowanie terminu określonego w tym przepisie nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do tego świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. W skardze J. P. zarzuciła naruszenie: 1. art. 63 ust. 3 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że przez zwrot "dzień wydania orzeczenia" użyty w tym przepisie należy rozumieć dzień "uprawomocnienia się orzeczenia (wyroku)"; 2. art. 69, w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i nieudzielenie pomocy jej i jej niepełnosprawnemu synowi, pomimo, że władza publiczna jest do tego zobowiązana, a w konsekwencji naruszenie prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo tego, że prawo do niego zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu; 3. art. 8 i art. 9, w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niewzbudzający zaufania jego uczestników do władzy publicznej, naruszając zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; niedostatecznego poinformowania o okolicznościach faktycznych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W konsekwencji wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca poparła skargę. Oświadczyła, że 30 grudnia 2024 r. wniosła o przyznanie przedmiotowego świadczenia na nowych zasadach, a postępowanie zostało zawieszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie mają kwestie intertemporalne i prawidłowe ustalenie normy prawnej, która ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe. W myśl art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Jak stanowi art. 63 ust. 3 u.ś.w. osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 63 ust. 4 u.ś.w. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w ust. 1-3 przysługuje również po upływie okresu zasiłkowego w rozumieniu u.ś.r., na który prawo zostało przyznane, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na nowy okres zasiłkowy zostanie złożony w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym zakończył się dotychczasowy okres zasiłkowy. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie świadczenia został złożony już pod 31 grudnia 2023 r., a zatem co do zasady zastosowanie miały przepisy u.ś.r. obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie ulega wątpliwości, że syn skarżącej nie ukończył 18 lat. W niniejszej sprawie skarżąca argumentowała, że w jej przypadku ma jednak zastosowanie art. 17 w brzemieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. , w związku z art. 63 ust. 1 i 3 u.ś.w. Warunkiem zastosowania tych przepisów jest – zgodnie z art. 63 ust. 3 u.ś.w. – m.in. złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. W przypadku syna skarżącej orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności był wyrok Sądu Rejonowego z 8 sierpnia 2024 r. Wyrok ten stał się prawomocny 16 sierpnia 2024 r., natomiast został opatrzony klauzulą prawomocności 16 września 2024 r. Skarżąca argumentowała, że termin 3 miesięczny należy liczyć począwszy od daty opatrzenia klauzulą prawomocności, a nie od daty uprawomocnienia się wyroku. Stanowisko to jest błędne. Słusznie przyjęło Kolegium, że literalne brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w. wskazuje, że początek biegu trzymiesięcznego terminu na złożenie wniosku wyznacza data wydania orzeczenia. Na kanwie art. 24 ust. 2a u.ś.r. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano stanowisko, w myśl którego trzymiesięczny termin do złożenia wniosku wskazanego w tym przepisie biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (por. wyroki NSA: z 2 marca 2018 r., I OSK 2991/17; z 28 lutego 2017 r., I OSK 2143/15; z 25 sierpnia 2017 r., I OSK 1863; z 5 września 2017 r., I OSK 2369/16; z 14 grudnia 2018 r., I OSK 1780/18; z 25 sierpnia 2017 r., I OSK 1863/16). Natomiast odrzucono tezę, że termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy liczyć dopiero od dnia stwierdzenia prawomocności orzeczenia, a tym bardziej od daty doręczenia wnioskodawcy odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego (z klauzulą potwierdzającą jego prawomocność). W orzecznictwie wskazuje się, że w razie przyjęcia takiej wykładni doszłoby do całkowitego wypaczenia sensu terminu prawa materialnego, jaki został ustanowiony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Tego rodzaju termin nie podlega przywróceniu, a przyczyny niezłożenia wniosku przed upływem terminu, które mogą być nawet niezawinione przez osobę uprawnioną, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia opiekuńczego (por. wyrok NSA z 8 lutego 2019 r., I OSK 3587/18). Termin wskazany w art. 63 ust. 3 u.ś.w. jest terminem analogicznym do terminu wskazanego w art. art. 24 ust. 2a u.ś.r., i również ma charakter materialnoprawny, a nadto ma charakter regulacji o charakterze wyjątkowym, której nie wolno interpretować w sposób rozszerzający. Oznacza to, że trzymiesięczny termin z art. 63 ust. 3 u.ś.w. zaczął biec z momentem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego z 8 sierpnia 2024 r., czyli od 16 sierpnia 2024 r. W konsekwencji trafnie Kolegium uznało, że w przypadku skarżącej, która złożyła wniosek w 22 listopada 2024 r., zastosowanie będą miały przepisu u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zaznaczyć należy, że zarówno przed nowelizacją dokonaną ustawa o świadczeniu wspierającym, jak i w obecnym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicowi jeżeli sprawuje opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.). W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że syn skarżącej nie jest pełnoletni, jednocześnie legitymuje się orzeczeniem, o którym mowa we wskazanym przepisie. Przypomnieć zatem należy, że stosownie do treści do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przepis art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. W sytuacji więc, gdy - w momencie wydawania decyzji - jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi w trakcie okresu objętego wnioskiem, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność (por. przykładowo wyrok NSA z 11 grudnia 2025 r., I OSK 2638/24). Należy wyraźnie podkreślić, że realiach niniejszej sprawy wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podjęła czynności zmierzające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego procedujące organy winny dokonać takiej wykładni przepisów prawa, której wynik uwzględni cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc zapewni realną możliwość realizacji skorzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego w celu objęcia konieczną, osobistą opieką bliskiego członka rodziny. O ile zatem punktem wyjścia dla wykładni prawa jest zastosowanie wykładni językowej, to prawidłowo przeprowadzony proces wykładni nie powinien ograniczać się do lektury przepisów. Przepis prawa nie może być bowiem interpretowany w sposób sprzeczny z normami prawa danego systemu i celami tych norm. Dodać należy, że wprawdzie uszczegółowienie wymagań dotyczących składania wniosku oświadczenie pielęgnacyjne zawarte zostało odpowiednio w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, a obecnie w analogicznym rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r., to nie można pominąć okoliczności, że zarówno we wniosku o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., jak i we wniosku obecnie obowiązującym rodzic dziecka do 18 roku życia wskazuje dane, które mają potwierdzać spełnienie przesłanek, warunkujących przyznanie świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. W ocenie sądu, pomimo tego, że skarżąca złożyła wniosek na formularzu przewidzianym pierwszym z wymienionych rozporządzeń, obowiązkiem organu było ustalenie, czy informacje oraz oświadczenia przedstawione we wniosku są tożsame z danymi wskazanymi w nowo obowiązującym formularzu i co ważniejsze - czy są wystarczające dla przyjęcia, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia określone w ustawie. Przepisy ustawy nie wymagają bezwzględnie złożenia wniosku na urzędowym formularzu, nade wszystko nie określają tego wzoru jako jedynego dopuszczalnego. Wzór formularza jest pomocną wskazówką dla strony co do tego jakie dane ma zamieścić we wniosku. W ocenie sądu złożenie wniosku "na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r." nie oznacza, że strona utraciła prawo do przyznania świadczenia na nowych zasadach od momentu, w którym spełnia ustawowe przesłanki jego przyznania. Dodać należy, że skoro przepisy ustawy nie wprowadzają wymogu złożenia wniosku na urzędowym formularzu obowiązującym w dacie składania wniosku, to nadmiernym i nieproporcjonalnym formalizmem jest uzależnianie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia od złożenia aktualnego wniosku. W sytuacji stwierdzenia spełnienia przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku, podmiot realizujący świadczenia rodzinne winien doręczyć (przesłać) wnioskodawcy aktualny formularz wniosku. Przy czym uzupełnienie braku formalnego wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu powoduje, że wniosek wywołuje skutki prawne od pierwotnej daty złożenia żądania (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2008 r., I OSK 1298/07). Biorąc powyższe pod uwagę, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 24 ust. 2. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w wersji znowelizowanej. W konsekwencji sąd - działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności ponownie rozpatrując sprawę organ dokona oceny dokumentów przedstawionych przez skarżącą w listopadzie 2024 r. pod kątem przyznania spornego świadczenia na nowych zasadach. ds
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę